BăGIÁOăDCăVÀăÀOăTO
TRNGăIăHCăKINHăTăTP.ăHCM
VÕăTHăHNGăMINH
PHÁTăTRINăHOTăNGă
CHOăVAYăUăTăTIăSăGIAOăDCHăIIăậ
NGÂNăHÀNGăPHÁTăTRINăVITăNAM LUNăVNăTHCăS KINHăT
THÀNHăPHăHăCHÍăMINHăậ NMă2014
B GIÁO DCăVÀăÀOăTO
TRNGăI HC KINH T TP. H CHÍ MINH
VÕ TH HNG MINH
PHÁT TRIN HOTăNG
CHOăVAYăUăTăTI S GIAO DCH II ậ
NGÂN HÀNG PHÁT TRIN VIT NAM
MC LC
TRANG
TRANG PH BÌA
LI CAM OAN
MC LC
DANH MC CH VIT TT
DANH MC BNG BIU
DANH MC BIU
PHN M U 1
1. Lý do la chnăđ tài 1
2. Mc tiêu nghiên cu: 1
3.ăi tng và phm vi nghiên cu 1
4. Phng pháp nghiên cu 2
5.ăóngăgópăca lunăvn 2
6. Kt cu ca lunăvn 2
CHNG 1: TNG QUAN V HOTă NG CHO VAY U T TI
NHPT 3
1.1.ăCHOăVAYăU T 3
1.1.1. Khái nim Cho vay đu t 3
1.1.2. c đim ca cho vay đu t 4
1.1.3. Vai trò cho vay đu t ti NHPT đi vi nn kinh t 5
1.1.4. Ri ro cho vay u t ti NHPT 6
1.1.5. S cn thit ca hot đng cho vay đu t ti NHPT VN 8
1.2. NGÂN HÀNG PHÁT TRIN 8
1.2.1. Lch s phát trin ca NHPT 8
1.2.2. Khái nim NHPT 13
1.2.3. Chc nng ca NHPT 14
CHNG 3: GII PHÁP PHÁT TRIN HOTăNG CHO VAY U T
TI S GIAO DCH II ậ NHPT VN 53
3.1. TRIN VNG KINH T - XÃ HIăTP.HCMăGIAIăON 2014-2020 53
3.2. NH HNG HOTăNG CAăNHPTăVNăNăNMă2020 53
3.3. NH HNG HOTăNG CA S GIAO DCHăIIăNăNMă2020
55
3.4. GII PHÁP PHÁT TRIN HOTăNGăCHOăVAYăU T TI S
GIAO DCH II 56
3.4.1. i vi c ch, chính sách ca Chính ph 56
3.4.2. i vi khách hàng vay vn 58
3.4.3. i vi S Giao dch II – NHPT VN 59
TÓM TT CHNG 3 63
PHN KT LUN
DANH MC TÀI LIU THAM KHO
PH LC
DANHăMCăCHăVITăTT
ADB
(Asian Development Bank) Ngân hàng phát trin Châu Á
CBTD
Cán b tín dng
CDB
(China Development Bank) Ngân hàng Phát trin Trung Quc
DBJ
TPCP
Trái phiu chính ph
TG
Tng Giám đc
TP.HCM
Thành ph H Chí Minh
TSB
Tài sn đm bo
UBND
y ban nhân dân
WB
(World Bank) Ngân hàng th gii
WTO
(The world trade organization) T chc thng mi th gii
DANHăMCăCÁC BNGă Trang
Bng 1.1
Th phn ca mt s NHPT nm 2009
11
Bng 1.2
S khác nhau c bn gia cho vay đu t ti NHPT và
cho vay ti các trung gian tài chính khác
11
Bng 1.3
DANHăMCăBIUă
Trang
Biu đ 1.1
S hình thành NHPT qua các nm
11
Biu đ 1.2
Nhóm các NHPT theo tài sn nm 2009
11
Biu đ 2.1
Tc đ tng trng GDP qua các nm 2008-2013
33
Biu đ 2.2
Ch s giá tiêu dùng (CPI) TP.HCM qua các nm 2008-
2013
34
Biu đ 2.3
Doanh s cho vay giai đon nm 2008-2013
thc hin mc tiêu h tr ti đa cho các doanh nghip, t chc, đóng góp vào s
phát trin chung ca đt nc, t nhng nghiên cu v thc t trin khai hot đng
ti S Giao dch II, lun vn đư thc hin nghiên cu đ tài: ắPhát trin hotăđng
choăvayăđu tăti S Giao dch II ậ Ngân hàng Phát trin Vit Nam”.
2. Mc tiêu nghiên cu:
- Làm rõ các ni dung v Cho vay đu t ti S Giao dch II .
- ánh giá thc trng hot đng cho vay đu t phát trin ti S Giao dch II
trong thi gian qua.
- ng dng ma trn các yu t bên ngoài và bên trong đ đánh giá các yu t
nh hng đn hot đng cho vay đu t ti S Giao dch II t đó đa ra các gii
pháp.
3. iătng và phm vi nghiên cu
- i tng nghiên cu:
+ Hot đng cho vay đu t ti S Giao dch II.
2
- Phm vi nghiên cu:
+ Lun vn thc hin nghiên cu ti S Giao dch II.
+ Lun vn thc hin nghiên cu trong khong thi gian t nm 2008 đn nm
2013.
4. Phngăphápănghiênăcu
Lun vn tip cn bng phng pháp đnh tính. Thông qua các d liu s cp
(bng kho sát) và d liu th cp (các báo cáo, các nghiên cu, …), lun vn ch
yu da trên phng pháp thng kê, phân tích, so sánh, tng hp đ thc hin
nghiên cu.
D liu thông tin cn thit đc thu thp t các ngun:
- Báo cáo hot đng ca S Giao dch II và NHPT VN t 2008 đn 2013.
- Niên giám thng kê ca TP.HCM t 2008-2013 và báo cáo ca UBND.
TP.HCM.
- Các bài báo, tp chí, các nghiên cu liên quan và thông tin trên internet.
trong nn kinh t đ đm bo chc nng, nhim v ca nhà nc trong nn kinh t -
xã hi. Trong đó, nhà nc là ngi đi vay đ đm bo các khon chi tiêu ca Ngân
sách nhà nc (NSNN), đng thi là ngi cho vay đ thc hin các chc nng,
nhim v ca mình trong qun lý kinh t - xã hi và phát trin quan h đi ngoi.
+ Khi Nhà nc đi vay thông qua công c: Tín phiu kho bc; Trái
phiu kho bc; Trái phiu đu t: công trái; Trái phiu chính ph quc t.
+ Khi nhà nc cho vay thông qua: Cho vay đu t, cho vay xut khu,
bo lãnh tín dng.
Theo lut các t chc tín dng s 47/2010/QH12 ngày 16/6/2010: Cp tín
dng là vic tha thun đ t chc, cá nhân s dng mt khon tin hoc cam kt
cho phép s dng mt khon tin theo nguyên tc có hoàn tr bng nghip v cho
vay, chit khu, cho thuê tài chính, bao thanh toán, bo lãnh ngân hàng và các
nghip v cp tín dng khác.
4
Và Cho vay là hình thc cp tín dng, theo đó bên cho vay giao hoc cam kt
giao cho khách hàng mt khon tin đ s dng vào mc đích xác đnh trong mt
thi gian nht đnh theo tha thun vi nguyên tc có hoàn tr c gc và lãi.
u t phát trin là mt hot đng c bn ca đu t, là vic chi dùng vn
trong hin ti đ tin hành các hot đng nhm làm tng thêm hoc to ra nhng tài
sn vt cht (nhà xng, thit b, …) và tài sn trí tu (tri thc, k nng, …), gia
tng nng lc sn xut, to thêm vic làm và vì mc tiêu phát trin (PSG.TS
Nguyn Bch Nguyt, TS.T Quang Phng, 2007). Mc đích ca đu t phát trin
là vì s phát trin bn vng, vì li ích quc gia, cng đng và nhà đu t. Trong đó,
đu t nhà nc nhm thúc đy tng trng kinh t, tng thu nhp quc dân, góp
phn gii quyt vic làm, nâng cao đi sng ca các thành viên trong xã hi.
Cho vay đu t là loi cho vay nhm thúc đy nhanh quá trình đu t c s h
tng và phát trin sn xut. Theo đó, các d án đu t ca Nhà nc hay ca Doanh
nghip v phát trin sn xut kinh doanh c s h tng, dch v, đi sng nu tính
toán đc hiu qu kinh t, có tính kh thi mà thiu vn thì ngân hàng s cho vay
mc tiêu an toàn và mc tiêu sinh li, s có mt khong trng vn cn đc bù đp
cho các khon vay dài hn. Ti mt s nn kinh t, nhng khong trng cho vay dài
hn này s đc bù đp bng các chng khoán dài hn ti th trng vn. Tuy
nhiên, nhiu nc đang phát trin, th trng vn cha đ mnh đ đm bo cho
ngi đi vay có th tìm kim đc khon vay này. Do đó, hình thc cho vay U
T là mt kênh vn cn thit đ b sung khong trng cho vay dài hn.
- Thc hin các mc tiêu phát trin
Trong mi nn kinh t, Chính ph s tùy tng giai đon nht đnh mà đt ra
các mc tiêu phát trin khác nhau, nh mc tiêu xóa đói gim nghèo, chuyn dch
c cu kinh t, các mc tiêu vì môi trng, an sinh xã hi, . Tuy nhiên, không
phi d án nào cng có th thc hin đc vic huy đng vn t các t chc tín
dng t nhân. Nht là nhng d án vì các mc tiêu an sinh xã hi, to li nhun
6
kinh t thp và ri ro cao. Do đó, cho vay đu t s giúp chính ph thc hin đc
các mc tiêu này thông qua vic tài tr các d án, chng trình mc tiêu.
- Gim bao cp và nâng cao hiu qu trong đu t
Thay vì Chính ph phi thc hin đu t cho nhng d án trong các lnh
vc mc tiêu thông qua cp phát, hình thc cho vay đu t s gim bt gánh nng
cho NSNN. Thông qua chính sách cho vay đu t, Chính ph có th va thc hin
đc các d án trong các chin lc phát trin va giám sát đc các khon vay
buc các CT phi nâng cao hiu qu trong đu t theo các cam kt nht đnh.
- Là công c tài chính quan trng ca chính ph trong vic góp phn làm
lành mnh hóa nn tài chính quc gia
Cho vay đu t ngoài vic làm gim áp lc cp phát t NSNN đ thc hin
đu t, còn tác đng trc tip lên cung- cu vn thông qua chính sách huy đng vn
và cho vay, tác đng đn lm phát và lãi sut trên th trng. Vic phát hành TPCP
mt mt làm đa dng hóa trên th trng chng khoán, mt khác gia tng s đm
bo ca Chính ph đi vi các chng khoán này, thúc đy th trng vn phát trin.
1.1.4. Ri ro cho vay đu t ti NHPT
khâu tài chính khác, do đó tác đng tiêu cc đn h thng tài chính quc gia.
- Ri ro cho vay đu t có quan h đn s n đnh chính tr: Bn cht quan h
vay mn trong cho vay đu t là quan h gia Nhà nc vi các ch th kinh t
khác trong nn kinh t. i tng ca cho vay đu t là nhng d án thuc các lnh
vc đc Chính ph u tiên, khuyn khích đu t, có tác đng đn s n đnh và
phát trin kinh t - xã hi v mt v mô, do đó góp phn to ra s n đnh v chính
tr.
- X lý ri ro: Do vic thc hin cho vay đu t đc th chp bng tài sn
hình thành t vn vay nên khi ri ro xy ra, vic x lỦ TSB b hn ch. Dn đn
kh nng thu hi vn vay khi x lý ri ro không cao.
8
1.1.5. S cn thit ca hot đng cho vay đu t ti NHPT VN
Ti mi nn kinh t, đc bit là các nn kinh t đang phát trin nh Vit
Nam, luôn tn ti nhng vùng kinh t, nhng ngành ngh lnh vc kém phát trin
hn. Nhng vùng kinh t có v trí đa lý không thun li (vùng sâu, vùng xa), nhng
lnh vc ngành ngh cha đng nhiu ri ro, hay có kh nng sinh li thp đu
không thu hút đc nhiu vn ca các nhà đu t mong mun tìm kim li nhun.
Tùy theo đc đim kinh t ca mi quc gia ti tng giai đon phát trin mà
đt ra yêu cu u tiên phát trin cho tng lnh vc trng đim nht đnh. ó có th
là nhng lnh vc mà khu vc ngoài quc doanh không có mong mun hoc không
đ kh nng thc hin (lnh vc an ninh, quc phòng…). Nhng d án cn ngun
vn ln, có thi gian thu hi vn dài hoc rt dài thng b t chi bi các NHTM
(là nhng ngân hàng có ngun vn ch yu t tin gi ngn hn ca khách hàng).
Nhng lnh vc mang Ủ ngha v mt xã hi cao (lnh vc y t, giáo dc, …)
mc dù cn thit nhng li không to ra nhiu li nhun v mt kinh t cng không
thu hút đc nhiu vn đu t ca các nhà đu t thông thng.
Nhng vn đ trên đt ra yêu cu cn có mt kênh cung cp vn đ h tr,
khuyn khích các nhà đu t tham gia. Trong khi vic Nhà nc đu t thông qua
c ch cp phát, bao cp đư bc l nhiu nhc đim thì cho vay t tín dng Nhà
đu t nhm mc tiêu phát trin đt nc khin nhiu quc gia khuyn khích thành
lp các t chc phát trin tài chính bng cách s dng công qu, đ lp đy khong
cách tài chính. Giai đon c th Trong phát trin này bao gm ắcác công ty phát
trin tài chính” (t chc công cng vi các hot đng phi ngân hàng), ắQu phát
trin” (thng da trên các tài khon đc bit ca Ngân hàng Trung ng ), và ngày
nay là các ắNHPT quc gia”.
Theo đó, các NHPT ln lt ra đi ti các quc gia vào nhng nm 50 nhm
to kênh thu hút vn trong và ngoài nc, cung cp tài chính phc v cho các mc
tiêu khôi phc và phát trin kinh t. Nhng nm 60 là giai đon các NHPT thuc s
10
hu t nhân có s tham gia ca chính ph phát trin mnh m. Nhng nm 70 li là
giai đon phát trin ca các NHPT thuc s hu Chính ph. Tuy nhiên các NHPT
ti các quc gia đu gn lin vi s h tr ca Chính ph bt k tính cht s hu
ca nó là gì.
José de Luna-Martínez và Carlos Leonardo Vicente trong nghiên cu kho sát
toàn cu ca mình v NHPT nm 2012 đư đa ra s liu v s thành lp NHPT qua
các nm nh sau: Có 12% s lng các NHPT đc thành lp trc nm 1946, 49%
các NHPT thành lp sau nm 1946 (sau th chin th II) và 30% các NHPT đc
thành lp t nm 1990 đn 2011 (Biu đ 1.1).
Tác gi cng nhn thy có mt s lng ln các NHPT đc thành lp hn ba
thp k trc đn nay vn tn ti và hot đng mc dù gp không ít li ch trích ca
nhng ngi chng li NHPT trong nhng nm 80, 90 và vai trò ngày càng tng ca
lnh vc Ngân hàng t nhân.
Và trên thc t thi gian qua, trong khi chính ph các nc đư t nhân hóa các
t chc tài chính thuc s hu nhà nc thì mt s nc khác li đang hình thành
nhng NHPT mi. Ví d nh NHPT Bungari, NHPT DNNVV ca Thái Lan, Ngân
hàng Financiera (Mexico) và gn đây, các NHPT mi đư đc thit lp Serbia,
Bosnia, Herzegovina, Malawi và Mozambique.
Cho đn hin nay, trên th gii có khong 520 NHPT, và h có xu hng tp
nhóm nh các NHPT đang đóng vai trò tng đi ln trong h thng ngân hàng.
c bit là các nn kinh t nh. Ví d, NHPT ca Qun đo Cook chim 11%
tng tài sn trong h thng ngân hàng, NHPT Phi-gi 11%, và NHPT Rwanda 12%.
Trong mt vài nn kinh t ln, mt s NHPT cng có mt phn đáng k ca th
phn trên th trng. Ví d, T. C. Ziraat Bankasi (Ngân hàng nông nghip) Th
Nh K, NHPT Quc gia Brazil, và Ngân hàng đt ca Philippines chim 15%, 10%
và 9% tng tài sn tng ng trong h thng ngân hàng ca nc h.
Bng 1.1: Th phn ca mt s NHPT trong nm 2009
(T l phn trm tng tài sn so vi toàn h thng NH quc gia)
Ngân hàng
Phn trm th phn
NH Nông nghip Th Nh K
15%
NHPT Rwanda
12%
NHPT Fiji
11%
NHPT quc gia Brazil
10%
NH đt Philippines
9%
Ngun: José de Luna-Martínez Carlos Leonardo Vicente 2012- “Global survey
of Development banks”.
13
iu này ch ra rng, mi nn kinh t đu tn ti mt s ngành, lnh vc có vai
trò quan trng trong vic thúc đy phát trin kinh t-xã hi quc gia nhng khó có
th tip cn đc vi các ngun tín dng thng mi do tính cht ri ro cao hoc li
nhun k vng thp, ngun vn ln hoc thi gian hoàn vn kéo dài… Chính vì
vy, trong mi giai đon ca nn kinh t, Chính ph các nc s có các quyt sách
tài chính vi s vn nhà nc s hu ít nht 30% và đư đc giao mt nhim v
pháp lý rõ ràng đ thc hin các mc tiêu phát trin kinh t, xã hi trong mt khu
vc, bao gm c th trng hoc phân khúc ngành công nghip”.
Theo đó, NHPT đc hiu đy đ là mt t chc tài chính đc chính
ph giao nhim v thc hin chính sách phát trin thông qua vic cp tín dng và
cung cp các dch v khác theo chng trình h tr ca chính ph nhm đt các
mc tiêu tng trng và phát trin kinh t- xã hi.
Hay nói cách khác, NHPT tp hp các ngun vn trung và dài hn trong và
ngoài nc đ thc hin tài tr cho các đi tng nht đnh đ đt đc các mc
tiêu nht đnh mà Chính ph đt ra trong tng thi k.
1.2.3. Chc nng ca NHPT
Hinds (2002) cho rng các NHPT khu vc có vai trò trong vic thc hin tái
cu trúc nn tài chính th gii hin đi. Ông phân tích và ch ra các công c và li
khuyên liên quan đn các chính sách mà các NHPT có th s dng đ thc hin các
vai trò này. (Sobreiya, 2009) cho rng mt trong nhng đc đim khác bit chính
ca các NHPT đc thành lp ti các nc đang phát trin, đó là các mi liên h
trc tip và gián tip ca h vi chính sách phát trin kinh t-xã hi quc gia và đc
bit vi s tài tr ca quá trình này. Nhng điu này phn ánh mt đc tính các
NHPT là b tr cho quá trình phát trin. Hn na, NHPT còn d đoán nhu cu, xác
đnh các lnh vc mi, các hot đng, các sn phm hoc chin lc phát trin quc
gia và các chng trình chung cho đu t trong các lnh vc này. Lazzarini và
Musacchio (2011) qua nghiên cu các NHPT ca Brazil t nm 1995 đn nm 2003
15
cho rng có NHPT có mt tác đng tích cc thúc đy đu t dài hn. Tác gi
Gaurav Arkani nm 2012 đư rút ra các vai trò ca NHPT ti n nh sau:
- Giúp thúc đy và phát trin các ngành công nghip quy mô nh (SSI)
n .
- Tài tr cho s phát trin ca khu vc nhà n .
- To thun li cho s phát trin ca ngành công nghip quy mô ln (LSI)
t chc y thác.
- Cung cp các dch v thanh toán cho khách hàng và tham gia h thng
thanh toán trong nc và quc t theo quy đnh ca pháp lut.
- Thc hin nhim v hp tác quc t trong lnh vc tín dng đu t phát
trin và tín dng xut khu.
- Thc hin mt s nhim v khác do Th tng Chính ph giao.
Nh vy, NHPT chính là t chc tài chính thc hin chính sách cho vay
U T ca Chính ph.
1.2.4. Kinh nghim cho vay đu t ti mt s NHPT trên th gii
Theo s liu thng kê, hin nay trên th gii có khong trên 500 NHPT và các
t chc có chc nng nh NHPT ti các quc gia, khu vc vi các mc tiêu ch yu
là tài tr cho các d án, chng trình nhm phát trin kinh t - xã hi. Nhng NHPT
này đu da trên các Ủ tng là có s can thip ln ca chính ph vào vic phát
trin kinh t đ đt các mc tiêu v mô.
Các NHPT ti các quc gia có mt s đim tng đng vi Vit Nam nh:
1.2.4.1. Ngân hàng Phát trin Nht Bn
Nhng hu qu nng n thi hu chin đt ra yêu cu tái thit cp bách và lâu
dài cho Nht Bn. NHPT Nht Bn (DBJ) thuc s hu 100% nhà nc ra đi nm
1951 trên c s k tha Ngân hàng Tài chính tái thit Nht Bn-RFB (1947) đ tài
tr cho các ngành công nghip có quy mô ln vi mc tiêu khôi phc kinh t đư b
tàn phá sau chin tranh. Giai đon đu sau chin tranh, nhng khon tài tr ca WB
cho Nht Bn đu thông qua NHPT và các d án đc tài tr ch yu cho các lnh