
  
 CHI  






TP 4

 Tôi xin cam đoan đây là công trình nghiên cu ca riêng tôi di s hng
dn khoa hc ca TS. Lê Th Khoa Nguyên. Mi s liu và trích dn ca tác gi
khác đu đc ghi chú ngun gc cn thn.
Nu có bt k s gian ln nào tôi xin hoàn toàn chu trách nhim.

TP.HCM, ngày 30 tháng 04 nm 2014

 3
 3
TNG QUAN CÁC NGHIÊN CC Y 4
2.1.  4
2.1.1. Lý thuyt chính sách c tc tin mt cao 4
2.1.2. Lý thuyt tín hiu 4
2.1.3. Lý thuyt đi din 4
2.1.4. Lý thuyt MM v chính sách c tc 5
2.2.  
 5
2.3. Tóc các kt qu nghiên cu thc nghic y 8

  D LIU NGHIÊN CU, MÔ HÌNH NGHIÊN CU,
 11
3.1. C s lô hình  11
 11
3.3. Mô t các bin và các k vng nghiên cu 12
3.3.1. Bin ph thuc đi din cho quyt đnh chi tr c tc 12
3.3.2. Các bin đc lp và các k vng nghiên cu 13
3.4. Mô hình  19
3.5. Phng pháp  20
3.5.1. Phân tích thng kê mô t 20
3.5.2. Phân tích tng quan 20
3.5.3. Phân tích hi quy 20
3.5.4. Kim đnh Hausman đ la chn mô hình 23
3.5.5. Hi qui Logistic 24
3.5.6. Hi qui Probit 28

Bng 2.1
:
Bng tóm tt kt qu ca các nghiên cu trc đây v các nhân t tác
đng đn quyt đnh chi tr c tc
Bng 3.1
:
Bng tóm tt d kin tng quan ca các nhân t tác đng đn quyt đnh
chi tr c tc
Bng 4.1
:
Thng kê mô t các bin
Bng 4.2
:
Ma trn tng quan
Bng 4.3

Bng 4.13
:
Kt qu c lng ca mô hình hi quy Logit
Bng 4.14
:
Kt qu c lng ca mô hình hi quy Logit (trình bày theo ch tiêu
Odds ratio)
Bng 4.15
:
Kt qu c lng ca mô hình hi quy Probit
Bng 4.16
:
Tóm tt kt qu phân tích mô hình Logit và Probit
Bng 4.17
:
Kt qu c lng ca mô hình hi quy FEM
Bng 4.18
:
Kt qu c lng ca mô hình hi quy REM
Bng 4.19
:
Kt qu phân tích ca mô hình Hausman Test
Bng 4.20
:
Kt qu phân tích vi mô hình REM
Bng 4.21
:
Kt qu c lng ca mô hình hi quy Probit
Bng 4.22
:




HQT
:
Hi đng qun tr
CEO
:
Giám đc điu hành
TTCK
:
Th trng chng khoán

Các đ tài v chính sách c tc đư đc nghiên cu khá nhiu trong lnh vc
tài chính tuy nhiên đ tr li câu hi qun tr doanh nghip có tác đng đn chính
sách c tc hay không thì đó vn là điu bí n. Nghiên cu này là mt n lc nhm
gii thích tác đng ca qun tr công ty đn quyt đnh chi tr c tc thông qua vic
phân tích hi quy cho thi gian 3 nm t nm 2010 đn nm 2012, áp dng phng
pháp thng kê mô t, ma trn tng quan, hi quy Logit và Probit đ phân tích mi
quan h gia các thuc tính HQT và quyt đnh chi tr c tc ti Vit Nam. Các
thuc tính HQT đc đo lng bi 3 bin: Quy mô HQT (BSIZE), tính đc lp
ca HQT (BIND), và CEO kiêm nhim (CEOD) trong khi đó quyt đnh chi tr c
tc đc đo lng bi mt bin gi DIVID. Mt mu nghiên cu gm 100 công ty
phi tài chính đc niêm yt trên sàn HNX và HSX đc chn trong giai đon t
nm 2010 đn nm 2012.
Kt qu nghiên cu thc nghim cho thy bin tính đc lp ca HQT và
tc đ tng trng doanh thu có mi tng quan dng và có tác đng cùng chiu
đn quyt đnh chi tr c tc vi mc đ tin cy 99%, bin đòn by tài chính có mi
tng quan âm và có tác đng ngc chiu đn quyt đnh chi tr c tc vi mc đ
tin cy 90%. Các bin còn li gm: CEO kiêm nhim, quy mô HQT, quy mô công
ty và tính không n đnh ca li nhun có tác đng đn quyt đnh chi tr c tc
nhng không có ý ngha thng kê.
Thông qua kt qu nghiên cu trên, tác gi đa ra hng nghiên cu tip
theo nhm hoàn thin hn vic đánh giá tác đng ca các nhân t đn quyt đnh chi
tr c tc ca các công ty niêm yt trên TTCK Vit Nam. 1
2
- So sánh vi nghiên cu tác đng ca qun tr công ty lên quyt đnh chi tr
c tc ca các nc trên th gii t đó đa ra chính sách chi tr c tc phù hp vi
các công ty niêm yt trên TTCK Vit Nam.
 đt đc mc tiêu nghiên cu, tác gi đt ra các câu hi nghiên cu sau:
1. Có hay không mi quan h gia quyt đnh chi tr c tc vi các yu t
thuc tính HQT t nhng nghiên cu thc nghim trên th gii?
2. Các yu t thuc tính HQT có tác đng lên quyt đnh chi tr c tc ca
các công ty niêm yt trên TTCK Vit Nam trong giai đon t nm 2010-
2012 hay không? Ngoài các yu t thuc tính HQT thì các yu t khác nh
quy mô công ty, đòn by tài chính, tc đ tng trng doanh thu và tính
không n đnh ca li nhun có tác đng đn quyt đnh chi tr c tc ca
các công ty niêm yt trên TTCK Vit Nam hay không?

ánh giá, phân tích 100 công ty phi tài chính đc niêm yt trên sàn chng
khoán HNX và HSX trong giai đon t nm 2010 – 2012.
:
Bài nghiên cu s dng phng pháp nghiên cu đnh lng. Áp dng k
thut hi quy đa bin vi d liu bng (Panel Data) đ xem xét mc đ nh hng
ca qun tr công ty lên chính sách c tc. Bin ph thuc đi din cho chính sách
c tc: Quyt đnh chi tr c tc, bin này có giá tr bng 1 nu công ty tr c tc
trong nm tài chính tng ng và bng 0 nu công ty không tr c tc. Bin đc lp
đi din cho các yu t thuc tính HQT gm các bin: tính đc lp ca HQT,
CEO kiêm nhim, quy mô HQT. Bin đc lp đc s dng nh bin kim soát
trong bài nghiên cu gm các bin: quy mô tng tài sn, đòn by tài chính, tc đ
tng trng doanh thu và tính không n đnh ca li nhun.
Trc tiên, đ c lng các h s ca mô hình hi quy, tác gi s dng hai

4



2.1. 
:
Gordon (1963) đư đa ra mt lý thuyt đc bit đn nh là lý thuyt chính
sách c tc tin mt cao (The bird in hand Theory). Lý thuyt này cho rng các nhà
đu t thích c tc tin mt hn lưi vn vì h mun gim thiu ri ro trong tng
lai. Bhattacharya (1979) và John và Williams (1985) đư đa ra lý thuyt tín hiu nói
rng s bt cân xng đc to ra gia các nhà qun lý và các c đông bi s hin
din ca thông tin ni b. Do đó c tc phi đc tr cho c đông theo giá c phiu.
2.1.2
Lý thuyt tín hiu gi đnh rng c tc là mt công c mà thông qua đó các
công ty cung cp thông tin cho th trng (Miller và Rock, 1985; Bali, 2003). Lý
thuyt này đư đa ra ý tng rng các nhà qun lý gi thông tin cho các c đông đ
to s tin tng. Bi vì các nhà qun lý có liên quan đn hot đng hàng ngày ca
công ty, do đó, h có nhiu thông tin hn so vi các c đông ca công ty. Tuy
nhiên, các nhà qun lý không tit l tt c các thông tin cho các c đông. Vì vy,
chính sách c tc có th đc s dng đ gim bt cân xng thông tin gia ngi
ch và ngi đi din bng cách cung cp thông tin ni b v trin vng tng lai

thuc tính HQT và quyt đnh chi tr c tc. Mc dù mi nghiên cu ca các tác
gi cho kt qu khác nhau nhng nhìn chung nh hng ca qun tr công ty lên
quyt đnh chi tr c tc  các nc là khá rõ ràng.
Todd Mitton (2004) đư nghiên cu nh hng ca qun tr công ty lên chính
sách c tc ca 365 công ty đn t 19 quc gia Châu Á. S dng mô hình đi din
tác gi cho thy các công ty vi t l qun tr cao hn s tr lưi cao hn. Kt qu
nghiên cu cng cho thy có mi quan h ngc chiu và có ý ngha gia các c
hi tng trng và chính sách c tc trong các công ty có qun tr doanh nghip
mnh hn.
Jayesh Kumar (2004) đư nghiên cu mi liên h gia qun tr công ty và
chính sách c tc đi vi các công ty ti n  trong giai đon t nm 1994 đn
nm 2000. D liu đc s dng đ phân tích bao gm tt c các công ty sn xut
6
niêm yt trên TTCK Bombay. S dng các mô hình điu chnh toàn b (FAM), mô
hình điu chnh tng phn (PAM), mô hình Waud (WM), mô hình xu hng thu
nhp (ETM) đ nghiên cu, các kt qu nghiên cu cho thy có mi quan h cùng
chiu gia c tc vi xu hng thu nhp và các c hi đu t. T l n trên vn ch
s hu có mi quan h ngc chiu trong khi các c hi đu t trong quá kh có tác
đng tích cc đn chính sách c tc. S hu bi công ty và giám đc quan h cùng
chiu vi mc chi tr c tc. Tác gi cng cha tìm thy bng chng ng h mi
quan h gia s hu nc ngoài và s tng trng chi tr c tc.
 đư nghiên cu các yu t quyt đnh
đn chính sách c tc  Ba Lan và kim tra liu qun tr công ty có tác đng đn
chính sách c tc hay không ? D liu nghiên cu gm 110 công ty phi tài chính
niêm yt trên TTCK Warsaw trong giai đon t nm 1998 đn nm 2004. S dng
mô hình hi quy Tobit đ phân tích, kt qu nghiên cu ca các tác gi cho thy các
công ty ln và có li nhun nhiu hn có t l chi tr c tc ln hn. Hn na, các

Godfred A. Bokpin (2011) đư nghiên cu tác đng ca cu trúc s hu,
qun tr công ty và vic thc hin chi tr c tc trên TTCK Ghana. D liu nghiên
cu gm 23 công ty niêm yt trên TTCK Ghana trong khong thi gian 6 nm t
nm 2002 đn nm 2007. S dng phng pháp d liu bng, kt qu nghiên cu
cho thy quy mô HQT có mi quan h cùng chiu và có ý ngha vi vic thc hin
chi tr c tc trong khi đó không tìm thy mi quan h có ý ngha gia s hu ni
b, s đc lp ca HQT và CEO kiêm nhim vi vic thc hin chi tr c tc.
Ngoài ra, có mi quan h ngc chiu và có ý ngha gia đòn by tài chính vi vic
thc hin chi tr c tc.
Amarjit S. Gill và John D. Obradovich (2012) đư nghiên cu nh hng
ca qun tr công ty, quyn s hu th ch lên quyt đnh chi tr c tc. D liu
nghiên cu gm 296 công ty M niêm yt trên TTCK New York trong khong thi
gian t nm 2009 đn nm 2011. Kt qu nghiên cu cho thy có mi quan h cùng
chiu và có ý ngha gia quy mô HQT và CEO kiêm nhim vi chính sách c tc.
Ngoài ra có mi quan h ngc chiu và có ý ngha gia các nhà đu t th ch và
chính sách c tc.
 đư nghiên cu mi quan h gia c
ch qun tr công ty và chi tr c tc bng tin mt đi vi các công ty mi niêm yt
8
ti Trung Quc. D liu nghiên cu gm 142 t chc phát hành ln đu (IPO) đc
niêm yt trên TTCK Thâm Quyn trong khong thi gian t nm 2001 đn nm
2005. S dng hi quy bng Tobit, kt qu nghiên cu cho thy các công ty có li
nhun vi HQT ln và mt t l cao các n CEO đc lp sn sàng tr c tc cao
cho c đông.
 đư nghiên cu tác đng ca quy mô
HQT, tính đc lp ca HQT và CEO kiêm nhim lên chính sách c tc ca các
công ty niêm yt trên TTCK Tehran. D liu nghiên cu gm 140 công ty trong


Tác

T 





Quyt
đnh chi
tr c tc
Oskar Kowalewski & cng s (2007);
CHEN Litai & cng s (2011); Gordon
Newlove Asamoah (2011); Godfred A.
Bokpin (2011); Amarjit S. Gill và John
D. Obradovich (2012); Nirosha
Wellalage & cng s (2012); Elham
Mansourinia & cng s (2013); Shahid
Iqbal (2013) 


Quy mô
công ty
Oskar Kowalewski & cng s (2007);
CHEN Litai & cng s (2011); Elham
Mansourinia & cng s (2013)





Tác

T 


Quy mô
HQT
CHEN Litai & cng s (2011); Godfred
A. Bokpin (2011); Amarjit S. Gill và
John D. Obradovich (2012); Nirosha
Wellalage & cng s (2012); Elham
Mansourinia & cng s (2013); Shahid
Iqbal (2013)
+
Gordon Newlove
Asamoah (2011)
CEO
kiêm
nhim
CHEN Litai & cng s (2011); Gordon
Newlove Asamoah (2011)
-
Godfred A.
Bokpin (2011);
Elham
Mansourinia &



3.1. C s la chn mô hình nghiên cu:
Da vào các kt qu nghiên cu thc nghim trc đây v tác đng ca qun
tr công ty lên quyt đnh chi tr c tc, tác gi đư la chn bài nghiên cu ca
Shahid Iqbal (2013) đ làm c s cho nhng nghiên cu ca mình. Vic la chn
bài nghiên cu này đ phân tích và áp dng s liu ti th trng Vit Nam vì nhng
lý do sau:
- Pakistan và Vit Nam đu là nhng quc gia đang phát trin có nn kinh
t mi ni. Do đó vic phân tích th trng tài chính ti quc gia này có
nhng nét tng đng vi th trng tài chính ca Vit Nam.
- Da vào các bin nghiên cu trong bài, tác gi có th thu thp ngun d
liu ca các loi bin này ti th trng Vit Nam.
- Vic s dng kt qu ca bài nghiên cu này đ áp dng nghiên cu vi
s liu ti th trng Vit Nam s giúp cho tác gi d dàng so sánh kt
qu nghiên cu ca lun vn này vi kt qu nghiên cu trc đó.
3.2. 
D liu nghiên cu đc ly t d liu ca 100 công ty phi tài chính đc
niêm yt trên sàn chng khoán HNX và HSX trong giai đon t nm 2010 – 2012.
ây là thi k nn kinh t có nhiu bt n và bin đng mnh. Giai đon này nn
kinh t Vit Nam đư hi nhp sâu và rng hn vi kinh t quc t t đó tác đng
mnh và nhanh hn đn nn kinh t, to sc ép lm phát cao, kinh t tng trng
chm li (nm 2010 – 2012 bình quân GDP ch đt 5,9%/nm). Các bin d liu ca
các công ty đc ly t các báo cáo thu nhp và bng cân đi k toán ca các công
ty niêm yt vào thi đim ngày 31 tháng 12 hàng nm, đc đng ti trên các
website tài chính hoc ti chính các website ca các công ty.
12

trong nm tài chính hin ti và bng 0 nu không phi là mt quyt đnh tr c tc.
B máy qun tr công ty bao gm mt s b phn qun lý nh HQT, ban
giám đc, c đông và các kim toán viên ca công ty là nhng ngi bo v quyn
li c đông và có tác đng đáng k đn vic chi tr c tc ca công ty (Kowalewski
& cng s, 2007). Các nhà đu t đu t vào các công ty vi mc đích kim li
nhun t vic đu t. Quyt đnh chi tr c tc là mt phn c bn ca chính sách
công ty đc thc hin bi HQT.
Theo Berkley và Myers (2005) quyt đnh chi tr c tc là mt trong mi
vn đ hàng đu cha đc gii quyt trong tài chính doanh nghip. Tuy nhiên, điu
này tr nên quan trng hn trong trng hp qun tr doanh nghip bi vì Dittmar
& cng s (2003) lp lun rng vn đ đi din là nghiêm trng hn trong h thng
qun tr doanh nghip yu kém. Trong h thng qun tr doanh nghip yu kém, vn
đ đi din phát sinh khi các c đông ni b có li ích cá nhân trên phn ca c
đông bên ngoài. Vì lý do này, các c đông bên ngoài thích chi tr c tc hn
(Jensen, 1986).
3.3.2. Các bic lp và các k vng nghiên cu:
Trc ht, quyt đnh chi tr c tc đc hi quy bi 3 bin đc lp chính
ca qun tr công ty đó là tính đc lp HQT, CEO kiêm nhim và quy mô HQT.
 (BIND)
Tính đc lp HQT là mt trong nhng bin đc lp chính ca bài nghiên
cu này. Bin này đc đo lng bi t l s thành viên HQT không tham gia
điu hành trong tng s thành viên ca HQT.
Công thc tính:
D'Souza và Saxena (1999) lp lun rng chi phí đi din có mi quan h
BIND =
S thành viên HQT không tham gia điu hành
Tng s thành viên HQT

(Dittmar và các cng s, 2003). iu đó có ngha là chi phí đi din s cao hn đi
vi các công ty có CEO kiêm nhim. D'Souza và Saxena (1999) lp lun rng chi
phí đi din có mi quan h ngc chiu vi chính sách c tc ca công ty. Vì vy,
15
CEO kiêm nhim và quyt đnh chi tr c tc đc d kin là mi quan h ngc
chiu.
Gi thit 2:
H0 : CEO kiêm nhim không tác đng đn quyt đnh chi tr c tc.
H1 : CEO kiêm nhim có tác đng đn quyt đnh chi tr c tc. Mi tng
quan gia CEO kiêm nhim và quyt đnh chi tr c tc là ngc chiu.
Quy mô  (BSIZE)
Quy mô HQT là tng s thành viên ca HQT.
Yermack (1996) lp lun rng HQT ln có c ch kim soát kém hiu qu.
Khi s lng thành viên HQT quá ln, các thành viên gp vn đ “ngi đi xe
min phí” (free rider). Mt s thành viên không tích cc tham gia vào hot đng ca
Hi đng, mà trông ch vào ng x ca các thành viên khác. iu này làm cho hot
đng giám sát và kim soát ban giám đc t phía HQT tr nên kém hiu qu và
vn đ đi din s gia tng. Jensen (1993) lp lun rng mt HQT có s lng ln
thành viên thì vic ra quyt đnh tr nên chm hn vì phi ly ý kin ca nhiu
ngi. C ch kim soát kém hiu qu s làm tng chi phí đi din. Vì vy, quy mô
HQT và quyt đnh chi tr c tc đc d kin là mi quan h ngc chiu.
Gi thit 3:
H0 : Quy mô HQT không tác đng đn quyt đnh chi tr c tc.
H1 : Quy mô HQT có tác đng đn quyt đnh chi tr c tc. Mi tng
quan gia quy mô HQT và quyt đnh chi tr c tc là ngc chiu.
Tip theo, tác gi thêm các bin kim soát bao gm quy mô công ty, đòn by
tài chính, tc đ tng trng doanh thu và tính không n đnh ca li nhun vào