B GIÁO DC VÀ ĨO TO

TRNG I HC KINH T TP.HCM TRN TH ÁNH TUYT LUN VN THC S KINH T

TP. H Chí Minh – Nm 2014
TÁC NG CA CÁC CÚ SC BÊN NGOÀI N
CÁC BIN S KINH T V MỌ CA VIT NAM
VĨ MT S QUC GIA  ỌNG NAM Á B GIÁO DC VÀ ĨO TO

TRNG I HC KINH T TP.HCM TRN TH ÁNH TUYT

Chuyên ngành : Tài chính - Ngân hàng
Mã s : 60340201


1.2 Mc tiêu nghiên cu 2
1.3 Câu hi nghiên cu 2
1.4 D liu và phng pháp nghiên cu 2
1.5 óng góp ca đ tài 3
1.6 Tóm tt kt qu nghiên cu 3

1.7 Kt cu ca đ tài 4
2. Tng quan v đ tƠi nghiên cu 5
2.1 Tng quan lý thuyt cú sc kinh t 5

2.1.1 Khái nim cú sc kinh t 5
2.1.2 Tác đng ca cú sc bên ngoài đn nn kinh t ca mt quc gia 6
2.2 Tng quan các kt qu nghiên cu trc đây 17 2.2.1 Các nghiên cu nc ngoài 17
2.2.2 Các nghiên cu ti Vit Nam 26
3. Phng pháp vƠ d liu nghiên cu 29
3.1 Mô hình SVARX 29
3.2 Xác đnh ma trn cu trúc 30
3.3 D liu nghiên cu 32
4. Kt qu nghiên cu 37
4.1 Kt qu các kim đnh ban đu 37
4.1.1 Kt qu kim đnh tính dng ADF 37
4.1.2 Kt qu kim đnh đ tr mô hình theo tng nc 38
4.1.3 Kt qu kim đnh VAR residual Portmanteau Tests 39
4.2 Tm quan trng ca các bin ngoi sinh đn các bin ni sinh 40
4.3 Tác đng ca các cú sc ngoi sinh đn các bin ni sinh 45
4.3.1 Phn ng ca sn lng trc các cú sc bên ngoài 45
4.3.2 Phn ng ca CPI trc các cú sc bên ngoài 48

Bng 2.2: T trng xut nhp khu so vi GDP  tng quc giai đon 2000 - 201210
Bng 2.3 : C ch truyn dn cú sc giá du và giá lng thc 15
Bng 3.1: Bng cu trúc ma trn đn v 31
Bng 3.2: Các bin trong mô hình cu trúc t hi quy véc t (SVAR) 33
Bng 4.1: Kim đnh tính dng ADF 37
Bng 4.2: Kt qu kim đnh VAR lag exclusion Wald tests ca Vit Nam 39
Bng 4.3: Kt qu kim đnh VAR residual Portmanteau Tests ca Vit Nam 40
Bng 4.4: Phân rư phng sai ca GDP đn các cú sc bên ngoài 41
Bng 4.5: Phân rư phng sai ca CPI đn các cú sc bên ngoài 42
Bng 4.6: Phân rư phng sai ca t giá hi đoái danh ngha đn các cú sc bên
ngoài. 44
Bng 4.7: Phân rư Cholesky ca GDP đn các cú sc bên ngoài 47
Bng 4.8: Phân rư Cholesky ca CPI đn các cú sc bên ngoài 49
Bng 4.9: Phân rư Cholesky ca NER đn các cú sc bên ngoài 52
PL 1.1: Kt qu kim đnh VAR lag exclusion Wald tests ca Malaysia
PL 1.2: Kt qu kim đnh VAR lag exclusion Wald tests ca Thái Lan
PL 1.3: Kt qu kim đnh VAR lag exclusion Wald tests ca Philippines PL 1.4: Kt qu kim đnh VAR lag exclusion Wald tests ca Singapore
PL 2.1: Kt qu kim đnh VAR residual Portmanteau Tests ca Malaysia
PL 2.2: Kt qu kim đnh VAR residual Portmanteau Tests ca Thái Lan
PL 2.3: Kt qu kim đnh VAR residual Portmanteau Tests ca Philippines
PL 2.4: Kt qu kim đnh VAR residual Portmanteau Tests ca Singapore

DANH MC CÁC  TH
Biu đ 4.1: Phn ng ca GDP Vit Nam trc các cú sc bên ngoài. 46

đ ca Lehman Brothers đư mt ln na đ cao các vn đ v đ nhy cm ca các
quc gia ông Á đn nhng bin đng ngoi sinh. Nhm đi phó vi khng hong
toàn cu, các nhà chc trách đư tng cng hp tác trên qui mô khu vc bng cách
ký mt tha thun đa phng ca sáng kin Chiang Mai công b vào đu nm
2009. Các tha thun này to ra qu 120.000.000.000 đô la nhm ngn chn mt
cuc khng hong thanh khon gia nhng quc gia tham gia ký kt.
Hin nay, các cú sc kinh t có tác đng mnh m c v tích cc ln tiêu cc
đn nn kinh t Vit Nam nói riêng và mt s quc gia ông Nam Á nói chung.
Chính vì th, vic đo lng, đánh nhng tác đng ca cú sc bên ngoài nhm góp
phn cng c nhn đnh các cú sc bên ngoài ngày càng có vai trò quan trng đn
chính sách điu hành kinh t v mô  các nn kinh t ông Nam Á mi ni.

2

1.2 Mc tiêu nghiên cu
Bài nghiên cu tp trung vào gii quyt hai vn đn chính sau đy:
Th nht là đánh giá tm quan trng các cú sc bên ngoài đn th
trng Vit Nam và mt s quc gia  ông Nam Á;
Th hai là đo lng mc đ nh hng ca các cú sc bên ngoài đn
th trng Vit Nam và mt s quc gia  ông Nam Á. T đó, có đc s so sánh
v mc đ chu nh hng ca các bin v mô Vit Nam so vi các quc gia: Thái
Lan, Malaysia, Singapore và Philippin là nh th nào.
1.3 Cơu hi nghiên cu
Bài nghiên cu tp trung tr li nhng câu hi nghiên cu sau:
Các cú sc bên ngoài (c th  đây là cú sc t M) gi vai trong
quan trng nh th nào đi vi các bin s kinh t v mô đn các quc gia mi ni 
ông Nam Á?
Mc đ tác đng ca các cú sc bên ngoài đn th trng Vit Nam và
các quc gia ông Nam Á c th ra sao?
1.4 D liu vƠ phng pháp nghiên cu

S dng mô hình VAR cu trúc trong giai đon t 1996 đn 2012 đ nghiên
cu tác đng ca các cú sc ngoi sinh M đn 05 nc mi ni ông Nam Á. Kt
qu cho thy các cú sc ngoi sinh đu có vai trò quan trng đn s bin đng các
bin s kinh t v mô ca tng quc gia, tuy nhiên mc đ nh hng ca các quc
gia là không ging nhau
Nghiên cu cng cho thy din bin ca lm phát thì khá nhy và mnh
trc các cú sc ngoi sinh. Tuy nhiên mc đ bin đng và thi gian din bin sau
khi có cú sc tác đng là khác nhau gia các quc gia và các loi cú sc.
Tác đng ca cú sc v bin đng ca giá du có tác đng mnh nht đn s
bin đng các bin s kinh t v mô ca các quc gia ông Nam Á.
Tác đng ca cú sc v lãi sut ca FED có tác đng không nhiu và không
đng đu ti các quc gia ông Nam Á.
1.7 Kt cu ca đ tài
Ni dung chính ca bài nghiên cu bao gm nm phn, vi b cc nh sau:
1. Phn m đu gii thiu v vn đ nghiên cu

4

2. Tng quan lý thuyt v cú sc ngoi sinh, các nghiên cu trc trên gii
và ti Vit Nam
3. Phng pháp và d liu nghiên cu
4. Kt qu nghiên cu
5. Phn cui là kt lun ca bài nghiên cu v các kt qu đt đc, hn ch
cng nh đ xut hng nghiên cu tip theo.

5

2. TNG QUAN V  TĨI NGHIÊN CU
2.1 Tng quan lý thuyt v cú sc kinh t
2.1.1 Khái nim cú sc kinh t

gây ra lm phát, giá c hàng hóa cao trong
khi đó thu nhp cha tng kp đư làm gim mc

tiêu th hàng hóa, kéo theo sn
xut trì tr, hàng hóa tiêu th chm hn, làm tng t l tht

nghip cng nh thu
nhp thc trong dân c gim do chi phí sinh hot tng lên. Vic tiêu th

hàng hóa
khó khn, đy doanh nghip làm n kém hiu qu hn, thu nhp ròng gim, khin

lng tin dành tái đu t cng gim theo. Lm phát tng lên dn đn vic Ngân
hàng nhà nc phi can thip bng chính sách tin t tht cht, tng lãi sut đ hút
tin trong

dân c, kt qu là lm phát gim nhng lng tin cho đu t gim
theo kéo kinh t tng

trng chm hn,…
Ti các quc gia mà tc đ tng trng kinh t liên quan trc tip đn dch
v, thng mi quc t và dòng vn nc ngoài s không tránh khi nhng tác đng
t các cú sc ngoi sinh. S hin din ca các cú sc kinh t bao gm cú sc ngoi
sinh hay cú sc ni sinh đu đt ra yêu cu ca chính sách tin t và chính sách tài
khóa đc s dng phi kp thi đi phó vi nhng bin đng, tránh tn thng cho
nn kinh t.
2.1.2 Tác đng ca cú sc bên ngoài đn nn kinh t ca mt quc gia
Trong xu th toàn cu hóa, hi nhp kinh t ngày càng gia tng và m rng
đư nêu bt nhiu vn đ v tm nh hng ca các cú sc bên ngoài. c bit là
nhng nn kinh t d b tn thng trc nhng cú sc t bên ngoài.

Tiêu dùng
u t
Sn lng (Y)
TNG CU
C+I+G+(X-M)
G 2Xut Khu
Nhp Khu
Lm phát trong
nc
LM PHÁT
G 3

Ngun: paper “Monetary Policy Shocks in a small open economy: assessing
the “Puzzles” of Monetary Policy by SVAR” ca Jarir Ajluni (2005)
C ch truyn ti các cú sc phi mt mt thi gian đ to ra nh hng đn
lm phát và các bin kinh t khác. Nhng nh hng tc thi ca cú sc bên ngoài
khin cho chính sách tin t ca ngân hàng nhà nc s to ra nhng thay đi v lãi
sut, t giá và giá c tài sn. c bit là trong nn kinh t m vi quy mô nh, s

8

thay đi trong t giá hi đoái s nh hng đn giá c hàng hóa nhp khu và xut
khu, hay nhng thay đi lãi sut s có tác đng trc tip vào nhu cu trong nc.
Bên cnh đó, thay đi lãi sut trc tip nh hng đn lãi sut cho vay, điu này đư
nh hng đn các nhà đu t trong vic đa ra quyt đnh đu t ca mình.
Các cú sc bên ngoài tác đng trc tip

hoc gián tip ti các bin v mô
trong nc. Phng thc tác đng trc tip lên giá c



(đn v
%)

1
Bruney
31.20
66.88
2
Campuchia
41.28
46.21
3
Indonesia
21.67
25.99
4
Lào
25.82
14.12
5
Malaysia
70.40
88.43
6
Myanmar
15.53
22.54
7
Phillipines

các cng quc trên th gii có th là ngun gc ca s mt cân bng trong nc.
Ví d, s gia tng lưi sut ca FED có th dn đn mt lot các loi hành vi ti các
th trng tài chính quc t hàng đu, nh hng đn dòng chy ca th trng vn
quc t và làm gim giá đng ni t. ng thái này cng có kh nng làm tng lưi
sut trong nc hoc gây lo ngi v ri ro cho các nhà đu t quc t, mt trong s
các lo ngi đó s làm tng phí bo him ri ro quc gia ( Neumeyer và Perri, 2005);
hoc các ngân hàng trung ng trong nc đáp ng vi s gia tng lưi sut quc t.
Vì vy, điu quan trng là nhng cú sc sn lng th gii cng nh các cú sc v
chính sách tin t th gii phi đánh giá vai trò ca các yu t bên ngoài trong vic
thúc đy s bin đng trong nc trong các nn kinh t mi ni. Bên cnh đó, các
cú sc ngoi sinh có th gây ra nhng cuc khng hong tài chính, bt n tin t, và
nhng bin đng trên th trng hàng hóa.
Khng hong tài chính
Các cuc khng hong trên th trng tài chính có th bao gm nhng thay
đi không lng trc đc ca dòng vn chy vào các th trng mi ni; khng
hong chng khoán, bt đng sn và ngân hàng; hay khng hong n quc gia nh
đư xy ra trong nhng nm gn đây.
Bn mi nm qua, th gii đư chng kin ba chu k tng trng và suy
thoái v dòng vn  các nc đang phát trin. Chu k đu tiên din ra sau nhng cú
sc du m nm 1973 và nguyên nhân đc cho là xut phát t vic xoay vòng
đng đô-la du m (recycling of petrodollars) ca các quc gia thuc t chc các
nc xut khu du m (OPEC) qua h thng ngân hàng Luân-đôn. ây là thi k
tng trng cao, nhng cng phi hng chu thâm ht ngân sách, thâm ht cán cân
thanh toán vãng lai và lm phát. Giai đon này kt thúc vào nm 1982 vi cuc
khng hong n quc t, xut phát t Mê-hi-cô, sau đó lan nhanh ra các nc còn
li ca khu vc M La-tinh

11

Chu k th hai bt đu khong nm 1990 và gn lin vi thut ng “các th

sau chin tranh đc quy đnh trong hip c Versailles, buc c phi tr bng
vàng hay ngoi t tng ng thay vì đng papiermark.  mua s ngoi t này,
chính ph c đư phi s dng đng papiermark đc đm bo bng n chính ph
và vì vy đư làm tng tc đ phá giá đng tin.
Nhng bin đng trên th trng hàng hóa
Dng cú sc cui cùng là nhng bin đng ca th trng th gii đi vi các
hàng hóa c bn, bao gm du la, khoáng sn và nông sn. Bên cnh nhng xoay
chuyn khó lng ca giá c hàng hóa trong giai đon hin nay, các nhà hoch đnh
chính sách ngày càng quan tâm hn đn vic đánh giá tác đng ca giá du. Du là
mt mt hàng quan trng trong nn kinh t ca bt k quc gia nào trên th gii bi
vì nó là ngun cung cp nng lng chính đ s dng trong cuc sng ca xã hi
hin đi và công nghip. Do đó, du thô đc xem nh sn phm trung gian cng
nh hàng hóa tiêu dùng. Có nhng sn phm khác nhau ca du thô, bao gm du
ha , du diesel, xng, khí đt…Nhng thay đi trong giá du thô hoc bt k các
sn phm cui cùng nào ca du cng s có tác đng đn ngi s dng và các
quc gia nói chung.
Hu ht nhng thay đi ln trong giá du sut 40 nm qua thng kéo theo
nhng bin đng trong giá c các sn phm nhiên liu khác, khoáng sn và nông
sn. Các yu t đc trng ngành gn nh không có vai trò trong các mi tng quan
tng th này. Ví d, các khon tr cp ethanon ca Hoa K cng nh các trn ha
hon  Nga, l lt ti Canada hay hn hán ti Úc có th lý gii hin tng tng giá
ng cc nm 2010, nhng không th lý gii đc tình trng giá du tng liên tip.
Mt mùa đông khc nghit có th gii thích vic giá du tng, nhng không th lý
gii ti sao giá khong sn cng tng. Xu hng giá c tng mnh trong thp niên
qua, vi các đnh cao vào nm 2008 và 2011, bao gm nhiu loi hàng hóa khác
nhau mà nguyên nhân chc hn là do nhng vn đ kinh t v mô. iu này có th
đc gii thích vi vic nn kinh t toàn cu tng trng chóng mt, đc bit ti
Trung Quc và các quc gia đang phát trin khác, ni quá trình công nghip hóa

13

14

thy giá lng thc có nh hng đn bin kinh t v mô nh lm phát, đu ra, lãi
sut, t giá hi đoái và các điu khon thng mi .

15

Bng 2.3 : C ch truyn dn cú sc giá du vƠ giá lng thc

C ch truyn dn cú sc giá du và giá lng thc
Cú sc giá du
Lãi sut tng
T giá gim
Nhp khu
ròng
Xut khu ròng
Cú sc giá
lng thc
Lm phát tng
Cú sc giá c
ngoi sinh
Giá chng khoán
nh
hng
cung
Nhp khu
tng / xut
khu gim

Mô hình da trên paper “Economic Effects of Oil and Food Price

ngày càng chng mình đc vai trò vô cùng quan trng ca mình trong h thng
ngân hàng cng nh trong nn kinh t M, đng thi nó cng nh hng đn nn
kinh t ca nhiu quc gia.
Trong thp k qua, FED thng xuyên s dng công c chính sách tin t đ
can thip th trng nhm đm bo rng nn kinh t M đư có th duy trì lm phát
 mc thp và tng trng n đnh. Cuc khng hong tài chính 2008, FED duy trì
lãi sut qu liên bang trong khong 0-0,25% đ đm bo tính thanh khon và cng
c nim tin vào th trng. Nhng thay đi thng xuyên trong chính sách tin t
ca Fed s nh hng đn nn kinh t ca Vit Nam nói riêng và các nc trong
khu vc ông Nam Á nói chung. Vì vy, loi tác đng ca các cú sc chính sách
tin t ca M trên sn lng, lm phát và t giá ca Vit Nam và mt s quc gia
mi ni  ông Nam Á là gì? Các kênh truyn dn chính ca tác đng là gì? Các
nghiên cu v nhng vn đ này có th cung cp h tr lý thuyt cho Vit Nam nói
riêng và các quc gia ông Nam Á nói chung đ đáp ng vi nhng cú sc kinh t
t bên ngoài.

Trích đoạn Tm quan tr ng ca các bin ng oi sinh đn các bin ni sinh P hn ng cat giá t rc các cú sc bên ngoài

---