B GIÁO DC VÀ ĨO TO

TRNG I HC KINH T THÀNH PH H CHÍ MINH














TRNGăNGC HO

TÁCăNG TRUYN DN T GIÁ HI
OÁIăN LM PHÁT CA
VIT NAM










TRNGăNGC HO

TÁCăNG TRUYN DN T GIÁ HI
OÁIăN LM PHÁT CA
VIT NAM
Chuyên ngành: Kinh t phát trin

Mã ngành: 60310105



Nu có bt kì sai sót, gian ln nào tôi xin hoàn toàn chu trách nhim trc
Hi đng cng nh kt qu lun vn ca mình.

TP.H Chí Minh, ngày 12 tháng 6 nm 2014 Tác gi

TrngăNgc Ho
2.2.2. Truyn dn t giá hi đoái 21
2.2.2.1. Khái nim truyn dn t giá hi đoái 21
2.2.2.2. Các nhân t nh hng đn tác đng truyn dn t giá hi đoái 22
2.2.2.3. C ch truyn dn ca t giá hi đoái đn lm phát 24
2.3. Tóm tt nghiên cu liên quan 28

2.3.1. Các nghiên cu  nc ngoài 28
2.3.2. Các nghiên cu trong nc 29
CHNGă3:ăGII THIU TNG QUAN VÀ MÔ HÌNH NGHIÊN CU 33
3.1. Tng quan v t giá hi đoái VND/USD và lm phát ca Vit Nam 33
3.1.1. T giá hi đoái VND/USD 33
3.1.1.1. VND liên tc tng giá tr thc 33
3.1.1.2. Quan đim ng h và không ng h phá giá Vit Nam đng 37
3.1.2. Lm phát ca Vit Nam 44
3.1.3. T giá hi đoái VND/USD và lm phát ca Vit Nam 47
3.2. Mô hình nghiên cu 48
3.2.1. Mô hình kinh t 48
3.2.2. c lng mô hình nghiên cu 52
3.2.2.1. Mô hình hiu chnh sai s (Error Correction Model) 52
3.2.2.2. Quy trình c lng mô hình hiu chnh sai s 54
3.2.3. D liu nghiên cu 57
CHNGă4:ăKT QU NGHIÊN CU 59
4.1. Kim đnh tính dng và bc liên kt 59
4.2. Kim đnh đng liên kt 61
4.3. Mi quan h trong dài hn gia các bin nghiên cu 63
4.4. Mi quan h trong ngn hn gia các bin nghiên cu 64
4.5. Kt qu nghiên cu 66
CHNGă5:ăKT LUN VÀ KIN NGH 70
5.1. Kt lun 70
5.2. Kin ngh 71

DANH MC BNGăVĨăSă
Bng 4.1: Kt qu kim đnh nghim đn v (ADF Unit Root Test) cho các chui s
liu trong nghiên cu (dng log)………………………………………………… 60
Bng 4.2: Kt qu kim đnh nghim đn v (ADF Unit Root Test) cho các chui s
liu trong nghiên cu (dng sai phân bc 1)……………………………………….60
Bng 4.3: Kt qu kim đnh đng liên kt gia các bin…………………………62
Bng 4.4. Kt qu hi quy tuyn tính đng liên kt gia các bin……………… 63
Bng 4.5: Kt qu hi quy mô hình hiu chnh sai s…………………………… 65
S đ 2.1: Truyn dn ca t giá hi đoái đn lm phát………………………… 25
S đ 2.2: Truyn dn trc tip ca t giá đn lm phát trong nghiên cu ca
Nicoleta, 2007…………………………………………………………………… 26
S đ 2.3: Truyn dn trc tip ca t giá đn lm phát trong nghiên cu ca Panit
Wattanakoon, 2011……………………………………………………………… 27 DANH MC HÌNH V
Hình 2.1: Lm phát cu kéo……………………………………………………… 13
Hình 2.2: Lm phát chi phí đy…………………………………………………….14

Lun vn vi đ tài “Tác đng truyn dn t giá hi đoái đn lm phát ca
Vit Nam” đư tp trung nghiên cu s tác đng ca t giá hi đoái VND/USD đn
lm phát ca Vit Nam trong giai đon 1992 – 2012 thông qua mô hình kinh t gm
4 bin s v mô là lm phát ca Vit Nam, t giá hi đoái VND/USD, giá nhp khu
ca Vit Nam và giá go th gii. Lun vn s dng phng pháp nghiên cu là
phng pháp ngang giá sc mua theo đ xut ca Hooper và Mann (1989), phân
tích tác đng ca t giá hi đoái đn lm phát theo kênh tác đng trc tip thông
qua giá hàng nhp khu. ng thi lun vn phân tích đnh lng vi các công c
đng liên kt và mô hình hiu chnh sai s ca Engle và Granger (1987).
Kt qu nghiên cu ca lun vn cho thy t giá hi đoái thc s có nh
hng ln đn lm phát ca Vit Nam. Mc đ truyn dn t giá hi đoái đn lm
phát  Vit Nam trong giai đon 1992 – 2012 nh sau: trong ngn hn truyn dn t
giá hi đoái đn lm phát là không hoàn toàn, nu t giá hi đoái tng 1% thì t l
lm phát đc d đoán s tng 0,35% và trong dài hn thì truyn dn t giá hi đoái
đn lm phát là hoàn toàn,  mc rt cao, nu t giá hi đoái tng 1% thì t l lm
phát s tng 1,3%.
Kt qu nghiên cu là mt phát hin mi di góc đ thc nghim, cho thy
trong điu kin các yu t khác không đi thì mt khi Vit Nam đng b phá giá tt
yu s nh hng làm tng mnh t l lm phát ca Vit Nam. Kt qu này góp
phn vào tho lun chính sách điu hành t giá hi đoái ca Vit Nam hin nay và
trong tng lai.
1

Chngă1
GII THIU
Chng này trình bày gii thiu chung v vn đ nghiên cu và tính cp
thit ca đ tài. t ra câu hi nghiên cu, mc tiêu nghiên cu và phm vi nghiên
cu ca lun vn. Trên c s đó các chng sau s tr li mc tiêu nghiên cu.
1.1. t vnăđ
T giá hi đoái là mt loi giá c cc k quan trng đi vi nn kinh t, nht

phát tng cao – ni ám nh ca nn kinh t Vit Nam.
Vic nên hay không nên phá giá Vit Nam đng trong bi cnh hin nay,
cng nh trong nhng nm ti cn phi tính toán đn các yu t, mc tiêu ca nn
kinh t. Bên cnh nhng li ích mà đt bit là m rng xut khu thì nhng lo ngi
v tác đng bt li ca gim giá Vit Nam đng đn lm phát, kh nng tr n, tình
hình tài chính ca các doanh nghip liên quan đn n nc ngoài là nhng lo ngi
chính đáng, cn đc xem xét. Nhng nghiên cu đnh lng v li ích, chi phí trên
các khía cnh ca vic phá giá Vit Nam đng là rt quan trng. Do đó, đ có c s
khoa hc vng chc góp phn vào cuc tho lun v chính sách điu hành t giá hi
đoái ca Vit Nam hin nay và trong tng lai, thit ngh phân tích s truyn dn t
giá hi đoái đn lm phát ca Vit Nam trong nhng nm qua là rt cn thit. ây
chính là lý do tôi chn đ tài “TÁC NG TRUYN DN T GIÁ HI OÁI
N LM PHÁT CA VIT NAM” cho khóa lun thc s kinh t ca mình.
1.2. Mc tiêu nghiên cu
1.2.1. Mc tiêu tng quát
Phá giá đng ni t và lm phát là nhng vn đ v mô ht sc quan trng, do
đó vic nghiên cu thn trng là rt cn thit. Vi mong mun đem đn mt đóng
góp nh, góp phn vào tho lun chính sách t giá hi đoái ca Vit Nam hin nay
và trong nhng nm ti, lun vn có mc tiêu chính là tìm kim mt bng chng
3

thc nghim cho bit bin đng t giá hi đoái tác đng đn lm phát ca Vit Nam
nh th nào trong nhng nm qua.
Câu hi nghiên cu trng tâm đt ra là:
1. T giá hi đoái có thc s nh hng đn lm phát ca Vit Nam hay
không?
2. Gi đnh các yu t khác không đi, khi t giá hi đoái tng (phá giá) 1% thì
lm phát ca Vit Nam s tng bao nhiêu phn trm trong ngn và dài hn?
1.2.2. Mc tiêu c th
T mc tiêu chính và câu hi nghiên cu, lun vn s có nhng mc tiêu c

t giá hi đoái hoc ngn gn hn là t giá. Nh vy, trên bình din quc t, có th
hiu mt cách tng quát t giá hi đoái là t l gia giá tr các đng tin so vi nhau.
iu 9 – lut Ngân hàng nhà nc Vit Nam đnh ngha “t giá hi đoái là t l
gia giá tr đng Vit Nam vi giá tr ca đng tin nc ngoài”.
T giá hi đoái đnh ngha nh trên đc hiu là t giá hi đoái danh ngha,
hay gi tt là t giá danh ngha, ký hiu là E. Khi nói đn t giá hi đoái gia hai
quc gia, chúng ta mc đnh là t giá hi đoái danh ngha. T giá hi đoái gia hai
đng tin đc đnh ngha theo hai cách: (1) giá ca ni t tính theo ngoi t, hoc
(2) giá ca ngoi t tính theo ni t. V c bn, cách th hai ch đn thun là nghch
đo ca cách th nht, vic s dng cách biu hin nào tht ra không quan trng,
nhng chúng ta cn chú Ủ đn cách yt t giá khi đ cp đn s gia tng hay gim
giá tr đng tin.
T giá hi đoái thay đi hàng gi, hàng phút trong hàng ngày. Nhng s thay
đi này đc gi là tng giá danh ngha hay gim giá danh ngha – nói ngn gn là
5

tng giá (lên giá) hay gim giá (mt giá). Theo đnh ngha t giá hi đoái là giá ca
ngoi t tính theo ni t (lun vn s dng đnh ngha này khi nói đn t giá hi
đoái) thì s tng giá ca đng ni t tng ng gim t giá hi đoái và ngc li khi
t giá hi đoái tng thì đng ni t gim giá.
Ngoài ra, điu quan trng đi vi ngi tiêu dùng và các công ty khi quyt
đnh mua hàng sn xut trong nc hay hàng ngoi nhp là giá ca hàng ngoi tính
theo giá hàng ni. Chúng ta gi giá tng đng này là t giá hi đoái thc, kí hiu
là . T giá hi đoái thc đc đnh ngha là giá ca hàng nc ngoài tính theo giá
hàng trong nc. T giá hi đoái thc không th quan sát đc mt cách trc tip
và bn s không th tìm thy nó trên các t báo. T thc cho bit chúng ta đang đ
cp ti nhng thay đi trong giá tng đi ca hàng hóa, ch không phi giá tng
đi ca nhng đng tin. Mt s tng giá ca đng ni t tng ng vi gim t giá
hi đoái thc,


không đc nhà nc tha nhn chính thc thì gi là t giá th trng t do, hay
còn gi là t giá ch đen. Da trên k thut giao dch thì c bn có hai loi t giá là
t giá mua/bán theo ngày và t giá mua/bán k hn. Ngoài ra còn có các t giá khác
nh t giá mua vào, t giá bán ra, t giá tin mt, t giá chuyn khon, t giá chéo,
t giá danh ngha đa phng, t giá thc đa phng.
2.1.1.2. Vai trò ca t giá hiăđoáiătrongănn kinh t m
T giá hi đoái là mt phm trù kinh t phát sinh t nhu cu trao đi hàng
hóa dch v, cng nh hot đng tài chính, tin t gia các quc gia. T giá thc
cht là mt loi giá c, song là loi giá đc bit, giá c quan trng bc nht trong
nn kinh t, nó tác đng đn mi mt ca nn kinh t và ngc li.
T giá hi đoái là công c v mô quan trng đ điu tit cán cân thng mi
theo mc tiêu đư đnh trc ca mt quc gia. C th, t giá hi đoái và nhng bin
đng ca nó nh hng trc tip đn giá c ca hàng hóa, dch v xut nhp khu.
Khi t giá hi đoái có s gim sút, có ngha đng ni t tng giá s làm gim xut
khu và tng nhp khu, khi đó cán cân thng mi s xu đi. Ngc li, nu t giá
hi đoái tng lên, có ngha đng ni t gim giá s giúp tng xut khu, gim nhp
khu, t đó cán cân thng mi s đc ci thin. Do đó, điu chnh tng t giá hi
đoái hay phá giá đng ni t s h tr cho chính sách hng ngoi, khuyn khích
xut khu t đó ci thin cán cân thng mi, tng d tr ngoi t, nâng cao hiu
qu sn xut ca quc gia.
Tuy nhiên, theo lý thuyt Marshall – Lerner thì không phi bao gi vic phá
giá cng làm tng xut khu và gim nhp khu đ ci thin cán cân thng mi.
iu kin Marshall – Lerner ch ra là khi nào đ co giãn theo giá ca đng cung
xut khu cng vi đ co giãn theo giá ca đng cu nhp khu ln hn 1 (E
Dnk
+
E
Sxk
> 1) thì phá giá mi giúp ci thin cán cân thng mi.
T giá hi đoái còn tác đng đn các khía cnh khác ca nn kinh t nh lm

mnh m. Do đó, chính ph quc gia nào c gng thc hin phá giá thì nguy c s
8

đi mt vi các cuc đình công và biu tình, vì nhiu ngi phn ng li do cuc
sng khó khn hn khi giá hàng nhp khu cao hn trc nhiu. Mt gii pháp thay
th cho đình công, biu tình là yêu cu và đt đc tng lng. Nhng, nu tin
lng tng, thì có th giá hàng trong nc cng s tip tc tng. Lm phát thêm
trm trng (Blaucliard, 2004).
Trong thi đi toàn cu hóa ngày nay, t giá hi đoái gn kt cht ch vi
dòng vn đu t. T giá n đnh là mt điu kin quan trng đ ngi dân trong
nc đu t vn vào các công c tài chính dài hn thay vì s hu các ngoi t mnh
và thu hút dòng vn đu t gián tip. iu này giúp m rng đu t ca nn kinh t,
NHT gia tng lng ngoi t d tr. Ngc li, mt s bin đng ln ca t giá
hi đoái có th kéo theo s bt n ca chính sách tin t, gây ra s xáo trn kinh t
xã hi, trong trng hp nghiêm trng có th dn ti s tháo chy ca dòng vn, t
đó to thành vòng xoáy cun nn kinh t vào khng hong tài chính.
Tóm li, t giá hi đoái là mt bin s v mô, mt loi giá c có vai trò quan
trng tác đng đn cân bng ngoi và cân bng ni ca nn kinh t. Vic phân tích
v t giá hi đoái phi đc đt trong các mô hình kinh t v mô ca mt nn kinh
t m đ có th thy đc s tác đng qua li gia t giá vi các bin s v mô khác.
Bt k khi nào t giá hi đoái có v đc đnh giá quá cao hoc thâm ht thng
mi quá ln, thì chc chn s có mt cuc tranh lun v vic nc s ti có nên phá
giá hay duy trì mc t giá hin hu.
2.1.2. Lý thuyt v lm phát
2.1.2.1.ănhănghaălmăphátăvƠăcáchăđoălng
Trong nhiu nn kinh t, hu ht giá c có xu hng tng theo thi gian. S
gia tng ca mc giá c chung theo thi gian đc gi là lm phát (Mankiw, 2003).
nh ngha này cng ng ý rng lm phát không phi là hin tng giá ca mt vài
hàng hóa hay nhóm hàng hóa nào đó tng lên và nó cng không phi là hin tng
giá c chung tng lên “mt ln”. Nu mc giá chung tng lên mt ln thì hin tng

t
= 100 x
Chi phí đ mua gi hàng hoá thi k t
Chi phí đ mua gi hàng hoá k c s

10

Ch s giá tiêu dùng đc s dng đ tính t l lm phát theo thi k. Chng
hn, tính t l lm phát nm 2014 bng CPI, ta tính theo công thc sau:
T l lm phát nm 2014 = 100 x
CPI nm 2014 - CPI nm 2013
CPI nm 2013

Ch s điu chnh GDP (D
GDP
) còn gi là ch s gim phát GDP là ch s tính
theo phn trm phn ánh mc giá chung ca tt c các loi hàng hóa, dch v sn
xut trong nc. D
GDP
cho bit GDP ca nm tính toán có mc giá bng bao nhiêu
phn trm so vi mc giá ca nm gc, hay nói cách khác D
GDP
so sánh mc giá
hin hành và mc giá ca nm gc, đc tính theo công thc sau:
Ch s điu chnh GDP (D
GDP
) = 100 x
GDP danh ngha
GDP thc t


bng giá c tng chm và có th d đoán trc đc. Chúng ta có th đnh ngha
trng hp này là t l lm phát hàng nm mt ch s. Lm phát cao là lm phát
trong phm vi hai ch s mt nm. Trng hp không c̀n li nào đ nói v mt
nn kinh t th trng trong đó mc giá tng hàng chc ngàn hay thm chí hàng
triu phn trm mt nm ta gi là siêu lm phát.
2.1.2.2. Nguyên nhân ca lm phát
Lm phát là mt cn bnh tim n ca mi nn kinh t theo c ch th trng,
đc bit là  các nc đang phát trin và có l đnh ngha lm phát đn gin bao
nhiêu thì gii thích nguyên nhân dn đn lm phát li phc tp by nhiêu. V mt lý
thuyt, giá c tng quát trong nn kinh t là giá cân bng gia tng cung và tng
cu. Do vy, mt s tng lên liên tc ca mc giá chung có th bt ngun t s tng
lên liên tc ca tng cu hoc s gim sút ca tng cung và cng có th c hai. Tuy
nhiên, trên thc t không phi lúc nào cng d dàng đ phân bit đâu là s tng lên
ca lm phát bt ngun t tng cu hay tng cung. Hn na, lm phát hu ht là s
bin đng ca kt qu tng hp t phía cung ln phía cu. iu này dn đn s cn
thit phi phân tích nhng nhân t to ra lm phát (Nguyn Hoài Bo, 2008).
Hin nay đư và đang có nhiu cuc tranh lun kéo dài ca các trng phái
kinh t khác nhau xung quanh vn đ bn cht và các yu t gây ra lm phát. Mt
cách tng quát, có bn nhóm tip cn đ gii thích nguyên nhân lm phát: nhóm th
nht là lm phát bt ngun t tin t, nhóm th hai là lm phát bt ngun t nhng
nhân t phi tin t, nhóm th ba là lm phát bt ngun t yu t k vng và nhóm
cui cùng, th t, lm phát bt ngun t các yu t kinh t chính tr, th ch.

12

1. Lm phát là mt hin tng ca tin t
Trng phái c đin và tân c đin: s dng thuyt s lng tin đ gii
thích cho lm phát. Thuyt s lng tin da trên phng trình:
M.V = P.Y
Trong đó, M là khi lng cung tin, V là vòng quay ca tin, P là mc giá

Tóm li, c trng phái c đin, tân c đin và tin t đu xem tng cung tin
là mt nhân t ch yu to ra lm phát cho nn kinh t.
2. Lm phát không phi là mt hin tng tin t
Có nhiu trng phái ng h cho quan đim lm phát không phi là mt hin
tng tin t.
Lý thuyt lm phát cu kéo: lm phát cu kéo là lm phát din ra khi tng
cu tng nhanh hn tim nng sn xut ca mt nc, kéo mc giá tng lên đ làm
cân bng tng cung và tng cu (Samuelson, 2011). Tng cu tng lên có th xut
phát t s m rng trong đu t, chính ph tng chi tiêu hay xut khu r̀ng đc
ci thin… Hình 2.1: Lm phát cu kéo

LRAS
AD
1

AD
0


cu kéo là  ch, giá c và tin lng tng trc khi nn kinh t đt đc trng thái
toàn dng lao đng.  gii thích cho lm phát chi phí đy, các nhà kinh t thng
bt đu t tin lng, vì tin lng là mt b phn quan trng trong chi phí ca các
doanh nghip. Tuy nhiên, k t nhng nm 70 ca th k XX, nhng yu t chi phí
đy (còn gi là nhng cú sc cung) thng xut phát t s thay đi ln ca giá xng
du, giá thc phm, t giá hi đoái. Hình 2.2: Lmăphátăchiăphíăđy
AD
Y
Y*
0
P
P
1

P
0

LRAS

các ngun lc có gii hn, nng lc sn xut không đc khai thác ht thng dn
đn giá c tng lên.
3. Lm phát và yu t k vng
Kinh t hc v mô nhng nm 1970 ca th k XX có mt phát kin rt quan
trng, đó là khái nim k vng hp lý. Quá trình hình thành k vng hp lý không
ch dng li  chui thông tin trong quá kh mà các cá nhân trong nn kinh t còn
s dng c nhng thông tin đang xy ra trong hin ti. Chng hn khi NHNN thông
báo s tng cung tin thì lp tc ngi dân d đoán rng giá c s tng cho dù
nhng d kin trong quá kh cho thy là giá c đang có xu hng gim. Kt qu là
giá c s tng lên theo k vng ca dân chúng. Gii thích cho điu này là hu ht
giá c và tin lng đu đc đt trong bi cnh hng ti tình hình kinh t trong
tng lai, do đó khi giá và lng tng và đc k vng tip tc tng thì các doanh
nghip và công nhân có xu hng đa t l lm phát đó vào trong nhng quyt đnh
16

giá và lng ca mình. Tóm li, k vng v lm phát là nhng li tiên tri t thích
nghi, nó đóng mt vai trò quan trng trong chiu hng lm phát ca nn kinh t.
4. Lm phát và kinh t hc chính tr
Các lý thuyt đc trình bày  trên đư tho lun nhng nguyên nhân chính
gây ra lm phát, nó có th bt ngun t tin t, các cú sc cung hoc quán tính ca
lm phát nh k vng, nhng đư b qua vai trò ca các nhân t phi kinh t, chng
hn nh vai tr̀ ca th ch, nhân t chính tr, vn hóa trong vic to ra lm phát.
Nhng nhân t này đc gi là kinh t hc chính tr, phn ln tp trung nghiên cu
bn cht chính tr trong các quá trình ra quyt đnh kinh t.
Theo quan đim ca các nhà kinh t hc chính tr thì s la chn chính sách
kinh t không bao gi da trên phân tích kinh t đn thun, mà nó luôn có hàm ý
yu t chính tr. Nhng nhân t nh vai tr̀ ca các nhóm li ích liên quan đn
chính sách tài khóa, chính sách tin t luôn nh hng đn các kt qu kinh t v mô,
trong đó có lm phát. Nhóm nhà kinh t theo quan đim này kt lun rng nhng
vn đ nh chu k bu c, mt n đnh chính tr, mc đ tin cy ca chính sách, s