BăGIÁOăDCăVÀăÀOăTO
TRNGăIăHCăKINHăTăTP.ăHCM NGăHUYNăKIMăYN
TÁCăNGăCAăSăHUăTPăTRUNGăLÊNăHIUăQUăHOTăNGă
TIăCÁCăCỌNGăTYăPHIăTÀIăCHệNHăNIÊMăYTăTRÊNăSÀNăCHNGă
KHOÁNăTHÀNHăPHăHăCHệăMINHăGIAIăONă2008-2012 LUNăVNăTHCăSăKINHăT TP.ăHăChíăMinhăậ Nmă2014

BăGIÁOăDCăVÀăÀOăTO
TRNGăIăHCăKINHăTăTP.ăHCM

NGăHUYNăKIMăYN
TÁCăNGăCAăSăHUăTPăTRUNGăLÊNăHIUăQUăHOTă
NGăTIăCÁCăCỌNGăTYăPHIăTÀIăCHệNHăNIÊMăYTăTRÊNăSÀNă

Ngi cam đoan ng Huyn Kim Yn MCăLC
Li cam đoan
Mc lc
Danh mc các ký hiu, các ch vit tt
Danh mc các bng
Danh mc hình v
Tóm tt 1
Chng 1: Gii thiu 2
1.1. Vn đ nghiên cu 2
1.2. Mc tiêu nghiên cu 3
1.3. i tng và phm vi nghiên cu 3
1.4. Phng pháp nghiên cu 3
1.5. Kt cu ca đ tài 4
Chng 2: Tng quan lý thuyt và nhng nghiên cu trc 5
2.1. Tng quan lý thuyt 5
2.1.1. Công ty c phn 5
2.1.2. S hu tp trung và s hu phân tán 5
2.1.3. Hiu qu hot đng công ty 6
2.2. Tng quan các nghiên cu trc. 8
Kt lun chng 2 15
Chng 3: Phng pháp nghiên cu 16
3.1. Mu d liu 16
3.2.Mô hình nghiên cu 17
3.2.1 Mô t bin 17

5.2.2.Hng nghiên cu tip theo 55
TÀI LIU THAM KHO 56
PH LC 61 DanhămcăcácăkỦăhiu, chăvitătt
CácăkỦăhiu,ă
tăvitătt
TingăAnh
TingăVit
CO
Concentrated Ownership
S hu tp trung
FEM
Fixed Effect Model
Mô hình hiu ng c đnh
GLS
Generalized Least Squares
Hi quy bình phng nh
nht tng quát
HOSE
Hochiminh City Securities
Exchange
S giao dch chng khoán
Thành ph H Chí Minh
LEV
Leverage
òn by tài chính
LIQ
Liquidity

Bng 4.8. Kt qu hi quy theo phng pháp GLS (ROA, ROE). 43
Bng 4.9. Kt qu hi quy bin ph thuc MBVR và TQ theo FEM và REM 45
Bng 4.10. Kt qu kim đnh Hausman MBVR và TQ 46
Bng 4.11. Kt qu hi quy bin ph thuc MBVR theo FEM, TQ theo REM 47
Bng 4.12. Kt qu kim đnh phng sai thay đi bin MBVR và TQ 47
Bng 4.13. Kt qu kim đnh t tng quan MBVR và TQ. 48
Bng 4.14. Kt qu hi quy theo phng pháp GLS bin MBVR và TQ 48
Bng 4.15. Tng hp kt qu hi quy hiu qu hot đng công ty theo GLS 51
Bng 4.16. So sánh kt qu nghiên cu và k vng 52 Danhămcăcácăhình
Hình 4.1.  th tn sut ca ROA 31
Hình 4.2.  th tn sut ca ROE. 31
Hình 4.3. ROA và ROE bình quân qua các nm 32
Hình 4.4.  th tn sut ca MBVR. 33
Hình 4.5. MBVR bình quân qua các nm. 33
Hình 4.6.  th tn sut ca Tobin’s Q 34
Hình 4.7. th tn sut ca s hu tâp trung. 35
Hình 4.8. th tn sut ca đòn by tài chính. 36
Hình 4.9. th tn sut ca kh nng thanh khon 36
Hình 4.10. th tn sut ca quy mô công ty 37

1 Tóm tt
Trong nhng nm gn đây ngày càng có nhiu nghiên cu quan tâm
đn cu trúc s hu và hiu qu hot đng công ty, đã có nhiu kt qu nghiên
cu thc nghim khác nhau v mi tng quan gia s hu tp trung và hiu

nm 2006, thì th trng vn ca Vit Nam ngày càng đc m rng, th
trng chng khoán Vit Nam vi 2 sàn chng khoán ti Thành ph H Chí
Minh và Hà Ni, trong đó sàn giao dch chng khoán Thành ph H Chí
Minh (HOSE) phát trin tt và đi din cho th trng chng khoán Vit
Nam, thông qua HOSE ngày càng có nhiu công ty c phn đi chúng, góp
phn thu hút mt lng vn đáng k cho nn kinh t.
Mc đ s hu tp trung ca công ty có th gây ra các vn đ bt cân
xng thông tin, hoc s chèn ln ca c đông ln đi vi c đông thiu s.
Tuy nhiên, xét v mt tích cc s hu tp trung s giúp gia tng hiu qu điu
hành vì giúp công ty tp trung ý kin thng nht trong quá trình ra quyt đnh
ca công ty. Các công ty phi tài chính niêm yt trên sàn HOSE cng có nhng
mc s hu tp trung nht đnh. Vy câu hi đt ra là: “Mc đ s hu tp
trung trong công ty có mi quan h nh th nào vi hiu qu hot đng ca
doanh nghip?” T đó s thy đc liu mt công ty nên có cu trúc s hu
tp trung hay phân tán s đem li hiu qu cao nht cho doanh nghip. Do đó
3 cn thit phi phân tích mi quan h gia s hu tp trung và hiu qu hot
đng công ty (hiu qu tài chính và hiu qu th trng). Bài lun vn đo
lng: “Tác đng ca s hu tp trung lên hiu qu hot đng ti các công
ty phi tài chính niêm yt trên sàn chng khoán Thành ph H Chí Minh
giai đon 2008 – 2012” đc tác gi chn đ tr li cho các câu hi trên.
1.2. Mc tiêu nghiên cu
Nghiên cu tác đng ca s hu tp trung đn hiu qu hot đng ca
các công ty phi tài chính thông qua tip cn s sách và tip cn th trng.
Trong bài nghiên cu này tác gi thc hin hi quy d liu bng các công ty
phi tài chính niêm yt trên th trng chng khoán Thành ph H Chí Minh
giai đon t nm 2008 đn 2012 nhm tr li cho các câu hi sau:
- S hu tp trung có tác đng nh th nào vi hiu qu hot đng ca công

Chng 1: Gii thiu
Chng 2: Tng quan lý thuyt và nhng nghiên cu trc
Chng 3: Phng pháp nghiên cu
Chng 4: Tho lun kt qu nghiên cu
Chng 5: Kt lun, hn ch ca nghiên cu và hng nghiên cu tip theo

5 Chngă2: Tng quan lý thuyt và nhng nghiên cu
trc
2.1. Tng quan lý thuyt
2.1.1. Công ty c phn
Theo Lut doanh nghip Vit Nam (2005), công ty c phn đc đnh
ngha là doanh nghip trong đó vn điu l đc chia thành nhiu phn bng
nhau gi là c phn, c đông có th là t chc, cá nhân; s lng c đông ti
thiu là ba và không hn ch s lng ti đa, c đông ch chu trách nhim v
các khon n và ngha v tài sn khác ca doanh nghip trong phm vi s vn
đư góp vào doanh nghip, c đông có quyn t do chuyn nhng c phn
ca mình cho ngi khác và công ty c phn có quyn phát hành chng
khoán các loi đ huy đng vn. Nh vy, công ty c phn cng có đc đim
tng t công ty trách nhim hu hn khi ch s hu công ty (các c đông)
ch chu trách nhim hu hn v các khon n và ngha v tài sn khác ca
doanh nghip trong phm vi s vn đư góp vào doanh nghip.
2.1.2. S hu tp trung và s hu phân tán
Có nhiu tiêu chí phân loi c phn trong công ty c phn. Nu cn c
vào quyn và ngha v ca c đông đi vi công ty c phn, có th phân loi
thành c phn ph thông và c phn u đưi, nu xét theo hot đng điu hành
công ty, trong các loi c phn u đưi thì quan trng nht là c phn u đưi
biu quyt, vì c phn loi này cho phép c đông có nhiu hn mt phiu bu

s dng là hiu qu tài chính (financial performance), hiu qu kinh doanh
(operation performance) hoc hiu qu tng hp (overall performance). Trong
nhiu bài nghiên cu, hiu qu tài chính đc đo lng bng ROA, ROE,
ROI, T sut sinh li trên doanh thu, li nhun biên, thu nhp trên mi c
7 phn thng, tng trng doanh thu, Tobin’s Q. Hiu qu kinh doanh đc
đo lng bng th phn, tn sut gii thiu sn phm mi và sáng ch, cht
lng hàng hoá/dch v, nng sut lao đng, mc đ hài lòng và duy trì lc
lng lao đng. Hiu qu tng hp đo lng bi uy tín, kh nng tn ti, mc
đ đt đc mc tiêu, so sánh vi đi th cnh tranh…
Cách tip cn th nht ch yu da vào các thông tin t báo cáo tài
chính do công ty công b trên th trng, theo cách tip cn này hiu qu hot
đng công ty đc đánh giá da trên hiu qu tài chính ca công ty thông qua
tính toán các ch s nh t sut sinh li trên tng tài sn hoc t sut sinh li
trên vn c phn. Tuy nhiên, t sut sinh li trên tng tài sn đc s dng
ph bin hn vì nó có tính đi din cho kh nng khai thác toàn b tài sn ca
công ty. u đim ca cách tip cn này là d tính toán nhng nhc đim là
không xác minh đc tính chính xác và trung thc ca các báo cáo tài chính.
Cách tip cn th hai kt hp hai khía cnh hiu qu hot đng tip cn
v s sách (hiu qu tài chính) và hiu qu hot đng tip cn v th trng
(hiu qu th trng). Trong đó, hiu qu tài chính đc đo lng tng t
nh hai cách tip cn trên. Hiu qu th trng đc đo lng bng các ch s
nh Tobin's Q hay MBVR. Ch s Tobin's Q đc tính bng giá th trng
ca tài sn trên giá tr thay th ca tài sn. ch s MBVR đc cho là cha
toàn din do ch tính giá th trng trên giá s sách ca vn ch s hu.
Săhuătpătrungăvàăhiuăquăhotăđngăcôngăty
Có nhiu quan đim khác nhau v s hu tp trung tác đng lên hiu
qu hot đng công ty. Theo Shleifer và Vishny (1997) công ty có s hu

bt cân xng thông tin khi các c đông không quan tâm đn hot đng thng
xuyên ca công ty mà s kim soát hot đng công ty thuc v ban điu hành
công ty. Nhng nm gn đây có nhiu nghiên cu v mi tng quan gia s
hu tp trung và hiu qu hot đng công ty.
9 Mudambi, R., và C. Nicosia (1998) thc hin nghiên cu thc nghim
đi vi các công ty dch v tài chính ti Anh v mi tng quan gia s hu
tp trung và hiu qu hot đng công ty. Mu nghiên cu gm 111 công ty
dch v tài chính bao gm ngân hàng, công ty bo him, môi gii bo him
trong giai đon t nm 1992 đn nm 1994. S dng hi quy theo OLS và
WLS đ c lng theo phng trình.
ACROR = f [DIROWN, (DIROWN)
2
, (DIROWN)
3
,H, ALPHA, MCAP,
BETA, SRISK] + u
Trong đó:
ACROR: T sut li nhun thc t.
H = ∑
j
(m
j
)
2
vi m
j
là t l phn trm nm gi c phn ca c đông ln th j.

i1
X
i
+ u
i1
SH
i
= Constant
2
+ 
i2
Firm Performance
i
+ 
i2
X
i
+ u
i2
10 Trong đó:
SH
i
: o lng cu trúc s hu công ty (t l s hu ca c đông nm gi t
5% tr lên và s hu ca ban qun lý)
Firm Performane: c đo bng Tobin'Q và kh nng sinh li k toán .
Nghiên cu đư tìm ra tác đng ca cu trúc s hu lên hiu qu hot
đng ca công ty đo lng bng kh nng sinh li. Bng chng thc nghim

+ 
3
GROW
it
+ 
4
CR
it
+ 
it
Y: i din cho hiu qu hot đng thông qua ROA, ROE, Tobin’s Q
CR: Bin t l s hu tp trung tng ng (5 c đông ln nht)
Phng trình đc c lng bng kim đnh gi thit th nht s dng
d liu bng và mô hình hiu ng truy sut ngu nhiên (random effects).
11 H
2
: Cu trúc s hu phân tán không tác đng đn hiu qu hot đng.
Y
it
= 
0
+ 
1
SIZE
it
– 
2

4
LTDTA
it
+ 
5
GROW
it
+

6
CR
it
+ 
7
F
it
+ 
Kt qu nghiên cu ch ra rng hiu qu hot đng công ty có tng quan
vi s hu tp trung và t l s hu ca t chc. Nghiên cu cng tìm thy
mt tng quan âm gia s hu tp trung và hiu qu hot đng ca công ty
đc đo lng bng c Tobin’Q và ROA, và tng quan âm vi MBVR . Bài
nghiên cu cng đư tìm thy mt tng quan âm gia s hu nhà nc và
hiu qu hot đng tip cn s sách, trong khi nhng cu trúc s hu phân tán
khác ch có ý ngha khi s dng h s Tobin’Q cho mu nghiên cu. Kh
nng sinh li ca công ty ROA có ý ngha và tng quan âm vi s hu t
chc và tng quan dng vi hiu qu th trng (MBVR).
Ahmed, Sehrish, Saleem, Yasir và Shehzad (2012) nghiên cu tác đng
ca s hu tp trung lên hiu qu hot đng công ty vi bng chng thc
nghim t th trng chng khoán Karachi, vi mu nghiên cu là 100 công
ty phi tài chính ti th trng chng khoán Karachi t nm 2005-2010, s

trên th trng chng khoán Ghana trong giai đon t 1999 đn 2009. Vi d
liu bng đc hi quy theo phng trình.
PERF
it
= 
0
+ 
1
TOP5
it
+ 
2
TOP5SQ
it
+ 
3
DEBT
it
+ 
4
FIRMSIZE
it
+

5
BODSIZE
it
+ 
6
BODSIZESQ

BODSIZE
it
: Quy mô ban qun tr công ty i ti thi đim t.
BODSIZESQ
it
: Bình phng ca quy mô ban qun tr công ty i ti thi đim t.
AGE
it
: S nm hot đng ca công ty i.
AGESQ
it
: Bình phng s nm hot đng ca công ty i.
13 Kt qu nghiên cu tác gi đư tìm thy tng quan dng gia s hu tp
trung và hiu qu hot đng công ty (đo lng bng ROA), tng quan âm khi
thc hin bình phng bin s hu tp trung  mc ý ngha 1%. Bên cnh đó
không tìm thy ý ngha thng kê khi thc hin hi quy bin Tobin’s Q. Nghiên
cu cng tìm thy tng quan phi tuyn gia s hu tp trung và hiu qu hot
đng công ty.

14 Bngă2.1:ăTngăhpăktăquănghiênăcuătrcăđây
Tác gi
Nm
Quc gia
Mu d liu

hot đng công ty
Rami
Zeitun
2009
Jordan
167 công ty ti th
trng chng
khoán Jordan t
nm 1989 đn
2006
S hu tp trung tng
quan âm vi ROA và
tng quan dng vi
MBVR
Ahmed,
Sehrish,
Saleem,
Yasir và
Shehzad
2012
Parkistan
100 công ty phi tài
chính trên sàn
chng khoán
Parkistan t nm
2005 đn 2010
S hu tp trung có
tng quan âm vi hiu
qu th trng tng quan
dng vi hiu qu tài

cn khác nhau Rami Zeitun (2009).
16 Chngă3:ăPhngăphápănghiênăcu
3.1. Mu d liu
 thc hin phân tích hi quy d liu bng các công ty phi tài chính
niêm yt trên sàn chng khoán TP. H Chí Minh, tác gi chn mu d liu các
nm tài chính t nm 2008 cho đn nm 2012. Mu nghiên cu ban đu bao
gm 309 công ty đc niêm yt trên sàn HOSE thuc S giao dch chng
khoán TP. H Chí Minh. Trong đó, tác gi loi tr các công ty tài chính, công
ty có d liu cha hoàn thành và công ty b thiu d liu k toán, d liu s
hu cùng các d liu khác. Cui cùng mu nghiên cu bao gm 55 công ty,
chim 17.8% tng s công ty đc niêm yt trên sàn HOSE trong giai đon t
nm 2008 đn nm 2012 tng ng vi 275 quan sát đc s dng. D liu
tài chính cn thit cho nghiên cu này (bao gm tng tài sn, doanh thu, thu
nhp ròng, n phi tr, n ngn hn, tài sn ngn hn và vn ch s hu, dùng
đ tính ROA, tc đ tng doanh thu, kh nng thanh khon, quy mô công ty,
t l n) đc ly t báo cáo tài chính đư đc kim toán ca các công ty
trong giai đon mà tác gi nghiên cu. D liu th trng giá chng khoán
trung bình hàng nm dùng đ tính toán tng trng giá chng khoán, d liu
này đc thu thp qua trang web
www.acbs.com.vn.
Trong nghiên cu này d liu dùng đ đánh giá mc đ s hu tp
trung ca công ty là t l s hu ca 5 c đông ln nht ca công ty đc thu
thp thông qua báo cáo thng niên ca công ty, tuy nhiên các d liu v s
hu tp trung không phi lúc nào cng có đy đ và rõ ràng trên các báo cáo
thng niên ca công ty, do đó tác gi thu nhp d liu t các ngun tài liu
khác thông qua internet bao gm báo cáo ca ban giám đc, báo cáo qun tr
và danh sách c đông tham gia đi hi thng niên.

ln khi tp trung đu t vào mt công ty thay vì mt danh mc (Chaganti &