1
TịM TT
Mc đích ca lun vn là kim đnh tác đng ca đnh thi đim th trng đn cu
trúc vn ca các doanh nghip niêm yt trên sàn chng khoán ti Vit Nam. Mu
nghiên cu bao gm 103 doanh nghip niêm yt phát hành ra công chúng ln đu
trên sàn HOSE giai đon 2008 đn 2012. Phng pháp nghiên cu đc s dng
theo nghiên cu ca Aydogan Alti (2006) thc hin hi quy Fixed effect đ xem xét
mi tng quan gia bin gi thi đim th trng HOT ti t l đòn by và s thay
đi ca t l đòn by . Kt qu cho thy đnh thi đim th trng không tác đng
đn cu trúc vn ca các doanh nghip niêm yt trên sàn chng khoán Vit Nam .
2
CHNG 1: GII THIU
1.1. LỦ do chn đ tƠi nghiên cu
V mt hc thut, có khá nhiu các nghiên cu đ cp ti cu trúc vn ca
doanh nghip, chng hn nh: Hc thuyt MM -Modigliani và Miller (1958),lý
thuyt v s đánh đi cu trúc vn-Castanias (1983) , lý thuyt trt t phân hng
suy gim. ng thi nhng din bin huy đng vn, phát hành c phiu mi ca các
doanh nghip niêm yt cng khá phù hp vi lý lun, nhn đnh v đnh thi đim
th trng mà các nhà nghiên cu nh: Graham - Harvey (2001), Hovakimian
(2001), Malcolm Baker (2002), Jeffrey Wurgler (2002) đư đ cp trên .
T nhng vn đ v lý lun đnh thi đim th trng cng nh thc tin ca
các doanh nghip niêm yt ti TTCK Vit Nam trong thi gian qua đư khin tác gi
ny sinh các câu hi nghiên cu và mong mun tìm hiu k lng v vn đ này.
Xut phát t nhn thc đó tác gi đư la chn đ tài: “Tác đng ca đnh thi đim
th trng lên cu trúc vn doanh nghip niêm yt ti Vit Nam” làm đ tài tt
nghip ca mình.
1.2. Mc tiêu vƠ cơu hi nghiên cu ca đ tƠi
Mc tiêu chung:
Phân tích nh hng ca đnh thi đim th trng ti cu
trúc vn ca doanh nghip niêm yt ti Vit Nam.
đt đc các mc tiêu nghiên cu này thì cn phi tr li các câu hi
nghiên cu sau:
(Q1) Th trng sôi đng có nh hng ti quan đim xác đnh thi đim th
trng ca doanh nghip hay không ?
(Q2) Tác đng ngn hn ca hành vi đnh thi đim th trng lên cu trúc
vn nh th nào?
(Q3) Tác đng kéo dài ca hành vi xác đnh thi đim th trng lên cu trúc
vn nh th nào ?
4
1.3. i tng vƠ phm vi nghiên cu
i tng nghiên cu: c xác đnh là 103 doanh niêm yt trên th trng
chng khoán Vit Nam
Thi gian: Khong thi gian đc chn nghiên cu ca đ tài là t 2008 đn
ht 2012.
1.4. Khái quát phng pháp nghiên cu
5
- S liu s dng trong nghiên cu là s liu th cp bao gm các s liu tài
chính ca các doanh nghip đang niêm yt ti s giao dch chng khoán TP. H Chí
Minh đc thu thp t mt s ngun chính nh: Báo cáo tài chính các doanh nghip
niêm yt; đc bit là thông qua các website sau: Cafef.vn, Stox.vn, Cophieu68.vn,
Vietstock.vn và website ca các doanh nghip nghiên cu.
- D liu đc tng hp thông qua phn mm Excel sau đó đc x lý bng
phn mm Eviews 6.0 đ đt đc mc tiêu nghiên cu đ ra. Mt s k thut phân
tích đc s dng trong mô hình: (1) Thng kê mô t d liu; (2) Hi quy c
lng các tác đng bng mô hình tác đng c đnh; (3) Kim đnh s phù hp ca
mô hình; (4) Kim đnh các gi thit thng kê v h s tác đng, v đa cng tuyn,
v phng sai sai s thay đi, v tng quan chui.
1.5. im mi ca đ tƠi so vi các nghiên cu trc đơy
Nghiên cu là mt trong s ít các nghiên cu ti Vit Nam nghiên cu nh
hng ca đnh thi đim th trng ti cu trúc vn ca doanh nghip niêm yt
thông qua vic xem xét hot đng phát hành ln đu ra công chúng .
im khác so vi các nghiên cu trc đây ti Vit nam nh Ngô Thanh Trà
(2013) Lê Minh Cúc Qunh (2013) là tác gi đa vào mô hình hi quy thêm bin
đc lp -chi phí nghiên cu phát trin /tng tài sn đ kim đnh nh hng ca nó
ti bin ph thuc và cho thy chi phí nghiên cu phát trin có tác đng ngc
chiu đn t l đòn by .
1.6. Cu trúc bƠi nghiên cu
Kt cu ca lun vn bao gm 5 chng nh sau:
- Chng 1:Gii thiu
- Chng 2: Tng quan v đnh thi đim th trng và cu trúc vn DN
- Chng 3: Phng pháp nghiên cu
- Chng 4: Kt qu nghiên cu
- Chng 5: Kt lun
Các gi đnh trên đt các nhà đu t trong mt th gii phng .Vì th giá c các
chng khoán đi v đâu là do bn thân doanh nghip đáng giá nh vy. ó là mt th
trng hoàn ho đ đnh giá doanh nghip.
Tr li vi lý thuyt cu trúc vn ca MM , hai ông cho rng giá tr doanh nghip
đc xác đnh bng các tài sn thc ch không phi bng các chng khoán mà
doanh nghip phát hành. Nh vy, khi quyt đnh đu t đc c đnh thì vic quyt
đnh cu trúc vn không liên quan đn giá tr doanh nghip. Lp lun ca MM cng
ging vi quy tc bo tn giá tr : Khi ta chia tài sn ca công ty ra thành nhiu
phn thì tng tài sn vn không đi .
Hai ông cng đư chng minh lý thuyt ca mình bng lp lun mua bán song hành .
Nu có mt s nhà đu t nào đó đnh giá cao hn cho doanh nghip có vay n thì
vi th trng hoàn ho, không có chi phí giao dch thì nhà đu t s tn dng c
hi này đ bán c phiu ca công ty đang đc đnh giá cao kia đi và thit lp mt
cu trúc vn có n ca riêng h đ hng li t chênh lch giá này .
Nh vy, vi nhng gi đnh ca th trng hoàn ho, theo MM, cu trúc vn hoàn
toàn đc lp vi giá tr doanh nghip.
Nm 1963 MM đư công b nghiên cu tip theo ca mình trên tp chí kinh t M
xem xét yu t thu trong vn đ cu trúc vn . Hai ông tha nhn rng vi thu thu
nhp doanh nghip , vic s dng n s làm gia tng giá tr doanh nghip .Bi vì khi
vay n , chi phí lãi vay đc loi ra khi thu nhp tính thu mt cách hp pháp, do
đó mt phn thu nhp ca doanh nghip thay vì đóng thu đc chuyn cho các nhà
đu t .
Phng trình giá tr doanh nghip đc vit li là :
Giá tr = Giá tr doanh nghip nu đc tài + Hin giá
Doanh nghip tr hoàn toàn bng vn c phn (tm chn thu)
8
Khon gia tng t hin giá tm chn thu t l thun vi s gia tng n vay trong
cu trúc vn khuyn khích các doanh nghip vay nhiu hn . Theo đó, mt cu trúc
vn vi 100% n s là cu trúc vn ti u ti đa hóa giá tr doanh nghip.
u đim th hai ca thuyt đánh đi cu trúc vn là gii thích s ra đi ca các
công ty đc “ mua đt bng vn vay “. Lý thuyt này cng đ xut rng các công
ty sung mãn có th trng sn phm n đnh lâu dài , ít c hi tng trng vi NPV
cao nên dùng nhiu n vay đ ti đa hóa giá tr doanh nghip. Trong khi đó, các
công ty có n vay quá nng nên phát hành c phn , hn ch chia c tc , bán bt tài
sn đ huy đng tin mt bng c phiu nhm mc đích tái cân đi cu trúc vn .
Tuy nhiên , hn ch ca thuyt đánh đi cu trúc vn là không th gii thích đc
ti sao mt s công ty rt thành công trong ngành li có rt ít n và không dùng tm
chn thu mc dù thu nhp ca h rt cao. Chính hn ch này là tin đ đ lý thuyt
trt t phân hng ra đi .
Lý thuyt trt t phân hng đã đc phát trin bi Myers và Majluf
(1984), hai ông cho rng các công ty phi phát hành c phiu ph thông đ huy
đng tin mt đ thc hin mt c hi đu t có giá tr. Lý thuyt trt t phân hng
da trên c s thông tin bt cân xng đ đ xut mt trt t tài tr theo mt trình t
u tiên trc bng vn ni b (li nhun gi li đ tái đu t), ri đn phát hành n
và sau cùng là phát hành vn c phn mi. Quy lut ca trt t phân hng:
(1) Ngun vn ni b là u tiên trc nht trong vic la chn ngun tài tr
ca doanh nghip. Lý do là các phng án tài tr khác có quá nhiu rc ri và tn
kém.Th trng luôn hoài nghi các quyt đnh tài tr ca doanh nghip và luôn
mun tìm hiu thông đip n cha đng sau nó. Nu s dng ngun li nhun gi
li ca mình, các giám đc tài chính không phi tìm cách thuyt phc hay gii thích
la chn ca mình đi vi các nhà đu t bên ngoài.
(2) u tiên th hai là phát hành chng khoán n. Mc dù mt s kt hp
10
gia n và vn c phn luôn làm cho các trái ch tim nng lo lng, nhng nu nh
b qua đc mi e ngi v kh nng kit qu tài chính, các nhà cho vay s luôn
Lý thuyt c cu vn da trên chi phí đi din đc đ cp đn đu tiên
trong mt nghiên cu ca Fama và Miller nm 1972. V sau, lý thuyt chi phí đi
din đc phát trin sâu hn trong nghiên cu ca Jensen và Meckling nm 1976
và sau đó là nghiên cu ca Jensen nm1986. Lý thuyt này nhìn nhn s tn ti
ca mt c cu vn ti u cho doanh nghip, bi vì s có mt ca chi phí đi din.
Chi phí đi din phát sinh t mâu thun ca c đông và trái ch, và phi phí đi din
phát sinh t mâu thun gia c đông doanh nghip và nhà qun lý còn gi là chi phí
đi din ca vn ch s hu.
(i) Chi phí đi din phát sinh t mâu thun ca c đông và trái ch: Kit
qu tài chính không ch làm phát sinh chi phí phá sn cho công ty. Khi mt công ty
s dng n thì gia các c đông và trái ch s có s mâu thun v mt li ích.
Trong trng hp công ty đang lâm vào tình trng kit qu tài chính, các c đông,
nhng ngi nm quyn điu hành công ty, có th s thc hin mt vài hành vi sau
đây đ tranh giành li ích đi vi các ch n ca h. Các hành vi này s làm phát
sinh chi phí, bi vì chúng gây tn hi đn giá tr doanh nghip.
Chin lc chuyn dch ri ro: Khi công ty lâm vào tình trng kit qu tài
chính, các c đông có th s la chn thc hin các d án mang li li ích cho h
nhiu hn, bt k d án đó có th làm gim sút giá tr trái phiu và giá tr doanh
nghip.
Chin lc t chi đóng góp vn c phn :Các c đông cng s t chi góp
vn đ tài tr cho mt d án mi nu nh vic thc hin d án mi không mang li
thu nhp nhiu hn phn vn góp thêm ca h, cho dù điu đó giúp gia tng giá tr
ca công ty và giúp công ty thoát khi tình trng kit qu tài chính. Nh vy, vì
vic đu t này mang li li ích cho trái ch nhiu hn, các c đông s không chp
nhn thc hin d án này. Công ty b mt đi mt c hi đu t vào d án mi đ
làm tng thu nhp do các c đông t chi góp thêm vn.
Và mt s chin lc khác :Các c đông còn nhiu hành vi “ích k” khác đ
bo v quyn li ca mình khi công ty đang lâm vào tình trng kit qu tài chính.
Ví d nh h s thc hin chia c tc (bng tin mt) bt chp dòng tin nhàn ri
ca công ty không đ đ tài tr cho các d án mi. Giá tr th trng ca c phn s
không hng đn mc tiêu ti đa hóa giá tr doanh nghip. 13
2.2. Gii thiu v thuyt đnh thi đim th trng
Lý lun v đnh thi đim th trng đư đc phát trin đu tiên bi Taggart
(1977), sau đó đc tip tc phát trin bi nhiu tác gi nh Graham - Harvey
(2001), Hovakimian (2001)…V c bn lý lun v thi đim th trng ng h quan
đim:
(i) Các nhà qun tr có th huy đng vn trên th trng n hay th trng
vn bt kì khi xét thy thi đim th trng đó là có trin vng và điu kin thun
li.
(ii) Các nhà qun tr nên linh hot trong vic chào bán c phn ra công
chúng, h có th hoãn phát hành nu th trng đnh giá c phn công ty quá thp
hoc phát hành khi lng ln đ nhn ly thng d vn nu th trng đang đnh
giá c phn công ty mc cao.
Theo Leslie M. Masonson (2004)
1
thì đnh thi đim th trng là trng
phái đu t da vào vic xác đnh thi đim “đúng” ca th trng. Mt cách nôm
na nhng cá nhân, t chc (gi chung là nhà đu t) ng dng đu t theo trng
phái này s tìm ra đúng khonh khc tt ca th trng. Khonh khc mà giá s din
ra xu hng h mong mun. Nhng nhà đu t theo phng pháp này mt cách
thun túy cho rng, h không cn phi có k nng chn la c phiu, vì theo h, khi
th trng bc vào thi đim tt, giá ca hu ht các loi đu tt và vì th to ra li
nhun kh quan cho nhà đu t
2
. ng thi các doanh nghip nu phát hành ra công
chúng (bán chng khoán) thì cng s có nhiu thun li, thu hút đc ngun vn
nghip đc đnh giá cao s có thu nhp mc trung bình khi phát hành vn c
phn, các doanh nghip b đnh giá thp s có thu nhp vt trên mc trung bình, vì
h ch đi giá tng trc khi phát hành c phn. Do đó, nu xét trung bình thì các
thu nhp bt thng s dng khi phát hành c phn.
(5) Nhng phân tích v kh nng sinh li và tín hiu th trng qua vic phát
hành c phn khuyn khích doanh nghip phát hành khi th trng có trin vng tt
v kh nng sinh li ca công ty.
15
2.3. Tng quan các nghiên cu thc nghim v nh hng đnh thi đim th
trng ti cu trúc vn ca doanh nghip
Có khá nhiu nghiên cu khác nhau v nh hng ca đnh thi đim th
trng ti cu trúc vn ca doanh nghip.
Nghiên cu ca Taggart (1977) cho kt qu doanh nghip phát hành c phn
khi giá th trng ca doanh nghip cao so vi giá tr s sách hay giá th trng thi
đim trc đó. Tuy nhiên thc tin cho thy vic din gii đúng nhng phát hin
trong nghiên cu ca Taggart (1977) là rt khó do tác đng gây nhiu t nhiu yu
t quyt đnh khác ca chính sách tài chính.
Ritter (1991) cng nh Loughran và Ritter (1995) đư chng minh đc rng
IPOs và vic phát hành c phn các ln sau làm cho nhng ch s đi din hot đng
kém hiu qu trong dài hn. Và tình trng hot đng kém hiu qu càng rõ hn
trong ln IPO trên th trng sôi đng (Ritter (1991)) và c IPOs ca doanh nghip
mà theo các nhà phân tích ban đu d đoán s đt mc tng trng cao (Rajan and
Servaes (1997))
3
.
Kho sát ca Graham and Harvey (2001) cng ch rõ đnh thi đim th
trng là mi quan tâm ln ca các nhà qun tr. Giám đc tài chính tha nhn vic
xem xét la chn thi đim th trng đóng vai trò rt quan trng đi vi vic đa
ra các quyt đnh tài chính.
đi vào gii thích nh hng ca thi đim th trng lên cu trúc vn trong quá kh.
Hennessy và Whited (2004) đư ch ra mt mô hình cân bng đng không có c hi
xác đnh thi đim th trng kh nng s to mi liên kt đc quan sát thc
nghim gia t l giá tr th trng trên s sách trong quá kh vi t l này trong
hin ti. Theo mô hình ca h, mt doanh nghip có giá tr th trng trên giá tr s
sách cao s tng trng nh cp vn c phn, giúp doanh nghip khc phc đc
tình trng cng thng v tài chính. Khi đt đc li nhun, doanh nghip này thy
vic tng t l đòn by không hp dn h vì lý do thu thu nhp và do vy s tng
cng s dng công c n.
Tng t nh vy, Leary và Roberts (2005) cng lp lun chng li hiu ng
kéo dài ca đnh thi đim th trng ti cu trúc vn bng cách đa ra bng chng
cho thy các doanh nghip luôn c gng cân bng li t l đòn by đ duy trì trong
mt phm vi ti u.
17
Bng 2.1: Tóm tt các nghiên cu v nh hng ca đnh thi đim th trng
lên cu trúc vn ca doanh nghip.
Nghiên cu
Mc tiêu
chính
Mu
Phng pháp
Nghiên cu
Kt lun
chính
Bruinshoofd
and Haan
(2012)
So sánh các
nhân t th
công ty Anh
và Châu Âu.
Bo và cng s
(2011)
Kim đnh s
phù hp ca
các lý thuyt
tiêu chun nn
tng trong vic
gii thích đng
c thúc đy
các phát hành
Các SEOs
Trung Quc
trong giai đon
1994-2008
Dùng d liu
bng, mô hình
nh hng c
đnh “fixed
effect”
Các SEOs
Trung Quc
hu ht chu s
thúc đy bi
đnh thi đim
th trng .
18
chng khoán
trng n “sôi
đng hn là
thi k th
trng n “m
đm”.
Bougatef và
Chichti (2010)
Xem xét mi
tng quan
gia đnh thi
đim th
trng và
quyt đnh la
chn cu trúc
vn.
Các công ty
niêm yt ca
Tunisia và
Pháp trong
giai đon
2000-2008
Hi quy d
liu bng vi
mô hình
‘pooled OLS”
và mô hình
nh hng c
đnh “ fixed
effects”
Các công ty có
trng trên giá
tr s sách
C đnh thi
đim th
trng và d
trù ngân sách
vn đu nh
hng ti
quyt đnh
phát hành vn
b sung .
Ni và cng s
(2010)
Mô hình hóa
khong thi
gian gia các
ln IPO và các
SEO sau đó
Các công ty
niêm yt
Trung Quc
trong giai đon
2001-2006
S dng phân
tích khong
thi gian vi
c lng
tham s và phi
tham s.
nh thi đim
trúc vn ca
công ty thông
qua nh hng
20
ca chúng lên
quyt đnh tài
tr trong quá
kh.
Nguyen và
Boubaker
(2009)
Kim đnh nh
hng ca lý
thuyt đnh
thi đim th
trng lên s
la chn cu
trúc vn
25 công ty
niêm yt ca
Tunisia trong
giai đon
1998-2006
Phân tích hi
quy vi c
lng GLS,
mô hình nh
hng c đnh
“fixed effects”
khoán ca các
công ty M
trong giai đon
1980-1999
Mô hình đnh
giá thu nhp
Vic đnh giá
sai th trng
vn c phn
đóng vai trò
quan trng
trong quyt
đnh la chn
chng khoán.
Kim và
Weisbach
Kim đnh
đng c ca
17.226 IPOs
và 13.142
Phân tích hi
Các phát hành
chng khoán
21
(2008)
các phát hành
ra công chúng.
SEOs t 38
nc trong
trên giá tr s
sách và đòn
by tài chính
đc tìm thy ,
tuy nhiên, mi
quan h này
thì không phi
là các kt qu
ca các n lc
đnh thi đim
th trng vn
c phn .
Tian và cng
s (2008)
Nghiên cu
gi thuyt đnh
thi đim th
trng ca cu
Các công ty
niêm yt
Thâm Quyn
(Trung Quc )
Da vào
phng pháp
ca Kayhan và
Titman (2007)
nh thi đim
th trng
không có tác
đng lâu dài
gii thích cho
cu trúc vn
các nc ,
ngoi tr
Trung Quc và
Indonesia
De Bie và
Haan (2007)
Kim đnh thi
đim th
trng và nh
hng ca nó
lên cu trúc
vn.
Các công ty
niêm yt Hà
Lan trong giai
đon 1983-
1997
Da vào
phng pháp
ca Baker và
Wurgler
(2002) và
Kayhan và
Titman (2007)
Có bng chng
ca đnh thi
đim th
trng , tuy
khoán trong
nm 1999
ca s đnh giá
cao nht thi
ca th trng
chng khoán.
Elliott và cng
s (2007)
Kim đnh tác
đng ca đnh
thi đim th
trng lên
phng pháp
tài tr cho
thâm ht tài
chính các
công ty.
Các công ty
M trong giai
đon 1971-
2006
Mô hình đnh
giá thu nhp
nh thi đim
th trng gii
thích mt phn
quan trng s
thay đi trong
các loi chng
khoán đc s
chi phì đu t
và lch s giá
c phiu nh
Các công ty
M đc niêm
yt trong giai
đon 1960-
2003
Mô hình điu
chnh tng
phn , c
lng hai giai
đon
Lch s công
ty nh hng
mnh m đn
cu trúc vn
ca chúng ,
tuy nhiên cu
24
hng đn t
l n
trúc vn có xu
hng di
chuyn theo
hng t l n
mc tiêu theo
thi gian
Alti (2006)
mt vào cui
nm th hai
sau IPO.
Henderson
Kim đnh
mc đ nh
hng đn các
công ty ca
Các phát hành
chng khoán
quc t trong
nm 1990-
Hi quy Fama-
Macbeth, hi
quy pooled
OLS “ region
Các phát hành
n quc t ph
bin hn phát
hành c
25
các quc gia
khác nhau lên
s la chn
ngun vn và
các yu t nh
hng đn s
la chn ca
các công ty đó
giá tr th
trng trên giá
tr s sách
trung bình lch
s trong hi
quy đòn by
thì không xut
phát t vic
đnh thi đim
th trng vn
c phn trong
quá kh.
Mendes và
cng s (2005)
Kim đnh lý
thuyt đnh
thi đim th
trng
Các công ty
niêm yt
Brazil trong
giai đon
1997-2002
Hi quy chéo
Lý thuyt đnh
thi đim th
trng không
đc xác minh
ti th trng
Brazil