B GIÁO DC VÀ ÀO TO
TRƯỜNG ĐẠI HỌC KINH TẾ TP. HỒ CHÍ MINH

NGUYN TRNG THNG NH HNG CA T GIÁ HI ỐI N
CÁN CÂN THNG MI CA VIT NAM

LUN VN THC S KINH T
TP H CHÍ MINH, THÁNG 10/2013

B GIÁO DC VÀ ÀO TO
TRƯỜNG ĐẠI HỌC KINH TẾ TP. HỒ CHÍ MINH


Nguyn Trng Thng

MC LC
Trang
TRANG PH BÌA
LI CAM OAN
MC LC
DANH MC CH VIT TT
DANH MC HÌNH V,  TH
DANH MC CÁC BNG BIU
LI M U 1
CHNG 1. KHUNG LÝ THUYT V MI QUAN H GIA T GIÁ VÀ
CÁN CÂN THNG MI 3
1.1 T giá hi đoái 3
1.1.1 Khái nim t giá hi đoái 3
1.1.2 T giá hi đoái danh ngha 3
1.1.3 T giá hi đoái thc 4
1.1.4 C ch t giá hi đoái 4

CHNG 3. KIM NH MI QUAN H T GIÁ HI OÁI VÀ CÁN CÂN
THNG MI 40
3.1 La chn mô hình, gii thích các bin s 40
3.2 D liu nghiên cu 41
3.3 Phân tích và đánh giá kt qu tính t giá thc đa phng (REER) 44
3.4 Kt qu nghiên cu 45
3.4.1 Kim đnh tính dng ca ca chui d liu thi gian (Unit root test) 46
3.4.2 Chn đ tr ca mô hình 47
3.4.3 Các kim đnh v tính n đnh ca mô hình 48
3.4.4 Kim đnh tính t quan ca phn d 49
3.4.5 Hàm phn ng đy - phân tích c ch truyn ti sc 50
3.4.6 Phân rã phng sai ca các sai s trong d báo 52
Kt lun chng 3 53
CHNG 4: HOÀN THIN CHÍNH SÁCH T GIÁ HI OÁI NHM CI
THIN CÁN CÂN THNG MI TI VIT NAM 55
4.1. Mc tiêu và đnh hng chính sách t giá Vit Nam thi gian ti 55
4.2 Gi ý mt s gii pháp nhm góp phn hoàn thin chính sách t giá ca
NHNN
4.2.1V c ch t giá 57
4.2.2 V các bin pháp điu hành t giá 58
4.2.3 V các bin pháp qun lý th trng ngoi hi và th trng vàng 59
4.3 Gi ý mt s chính sách t giá hi đoái ti Vit Nam nhm ci thin cán cân
thng mi 60
4.3.1 Chính sách t giá đm bo ngang giá sc mua đng ni t so vi r tin t 60
4.3.1.1 Neo tin Viêt Nam đng vào mt r ngoi t 61
4.3.1.2 S dng REER nh là dng c đ đo lng mc đ đnh giá ca t giá hin
ti 62
4.3.2 Chính sách t giá hi đoái trong thi gian sp ti nhm mc tiêu nâng cao nng
lc cnh tranh ca hàng hoá đng thi cung cp môi trng n đnh cho phát trin
kinh t 63

 GSO: Tng cc thng kê
 HSBC: (Hongkong and Shanghai Banking Corporation): Ngân hàng trách
nhim hu hn mt thành viên HSBC
 HKD : ô la Hng Kong
 IMF: (International Monetary Fund ): Qu tin t quc t
 JPY: (Japanese Yen): ng Yên Nht
 MYR: ng ringit Malayxia
 NEER: (Nominal Effective Exchange rate): T giá hi đoái danh ngha đa
phng
 NER: (Nominal Exchange Rate): T giá hi đoái danh ngha song phng
 NHNN: Ngân hàng Nhà Nc
 NHTM: Ngân hàng thng mi
 NHTW: Ngân hàng Trung ng
 ODA: (Official development assistance): H tr phát trin chính thc
 OMO: (Open Market Operations): Nghip v th trng m
 REER: (Real Effective Exchange rate): T giá hi đoái thc đa phng
 RER: (Real Exchange rate): T giá hi đoái thc song phng
 RUB: ng rúp Nga
 SWAP: Giao dch hoán đi
 TMCP: Thng mi c phn
 THB: (Thailand Baht): ng bt Thái

USD: (United States Dollar): ng đô la M
 VCB: (Vietcombank): Ngân hàng thng mi c phn Ngoi thng Vit
 Nam
 VIB: Ngân hàng Quc t
 VND: (Vietnamese Dollar): ng Vit Nam
 WB: (World Bank): Ngân hàng th gii
 WON: ng tin ca Hàn Quc
 WTO: (World Trade Organization): T chc thng mi th gii

DANH MC CÁC BNG BIU

Biu đ 2.1: Cán cân thng mi Vit Nam giai đon 2000-2012
Biu đ 2.2: Tc đ tng - gim t giá VND/USD trong nm 2012
Biu đ 2.3: Din bin t giá USD/ VND trong nm 2012
Bng 3.1: T giá thc đa phng Vit Nam và 13 đi tác thng mi
Bng 3.2: Kt qu kim đnh tính dng các bin sLn(TB), Ln(REER),
Ln(GDPvnt), Ln(GDPwt)
Bng 3.3: Kt qu la chn đ tr ti đa cho mô hình
Bng 3.4: Kt qu la chn đ tr ti u cho mô hình
Bng 3.5: Kim đnh tính t tng quan ca phn d
Bng 3.6 Bng phân rã phng sai ca các sai s trong d báo ca các nhân t tác
đng đn cán cân thng mi
1
LI M U

1. Lý do chn đ tài
Trong bi cnh toàn cu hóa và hi nhp kinh t quc t thì c ch và chính sách
điu hành t giá vai trò rt quan trng tác đng trc tip cán cân thng mi .Tình
trng thâm ht cán cân thng mi Vit Nam thi gian dài do nhiu nguyên nhân trong
đó chính sách t giá hi đoái là mt trong nhng nhân t quan trng.
S mt cân đi cán cân thng mi là đ tài đc nhiu nhà nghiên cu chú trng.
Nu cán cân thng mi thâm ht kéo dài s kéo theo tình trng thiu ht ngoi t
khin mt kh nng thanh toán trong giao dch ngoài quc gia và đ li nhiu hu qu

thng mi, phn ánh c ch, chính sách điu hành t giá Vit Nam trong quá kh và
hin ti. T đó nêu lên 1 s gi ý v chính sách điu hành t giá hi đoái ci thin cán
cân thng mi.
5. Phng pháp nghiên cu
Phng pháp nghiên cu đnh tính nhm thng kê, mô t và so sánh thc trng nh
hng t giá hi đoái đn cán cân thng mi Vit Nam. Phng pháp đnh lng
bng mô hình Var đ phân tích và kim đnh các nhân t tác đng đn cán cân thng
mi. S liu thng kê t IMF, WB, ADB , tng cc thng kê b tài chính, ngân hàng
nhà nc, ngân hàng ngoi thng Vit Nam, b lao đng M.
Kt cu đ tài
Hng theo mc tiêu ca đ tài, đ tài đc b cc thành 4 chng:
Chng 1. Khung lý thuyt v nh hng t giá hi đoái đn cán cân thng mi
Chng 2. Thc trng nh hng ca t giá hi đoái đn cán cân thng mi ti Vit
Nam
Chng 3. Kim đnh mi quan h t giá hi đoái đn cán cân thng mi Vit Nam
Chng 4: Hoàn thin chính sách t giá hi đoái nhm ci thin cán cân thng mi
ti Vit Nam 3
CHNG 1. KHUNG LÝ THUYT V NH HNG
T GIÁ HI OÁI N CÁN CÂN THNG MI
1.1 T giá hi đoái
1.1.1 Khái nim t giá hi đoái
Trong giao thng quc t quan h thanh toán, tín dng trong giao dch ngoi
thng gia các bên đòi hi phi s dng đn v tin t ca mt trong hai nc nhng
cng có th là đng tin ca mt nc th ba. Mun thc hin vic chuyn đi đó phi

1.1.3 T giá hi đoái thc
Khi phân tích tác đng ca t giá cn phi đ cp đn yu t t giá thc vì đây là
bin s thc có tác đng cc k quan trng đn nn kinh t. T giá thc tng hay gim
đng ngha vi s gia tng hay suy gim sc cnh tranh thng mi, do đó t giá hi
đoái thc là mt phm trù kinh t đc thù và rt cn thit đc phân tích.
T giá thc đa phng (REER-Real Effective Exchange rate) : Là mt ch s phn
ánh mc đ cnh tranh v giá c ca quc gia và là c s đ đánh giá đng tin ni t
b đánh giá cao hay thp. Ch s này rt hu ích cho vic đt đc mc tiêu thích hp
trong c ch t giá hn hp gia linh hot và c đnh. Vì vy, nó đc nhìn nhn nh
là c s d liu c bn trong quá trình thc thi chính sách. T giá thc đa phng
đc tính toán đ đnh ra giá tr thc ca đng ni t so vi đng ngoi t (r ngoi t).
REER là thc đo tng hp v th cnh tranh thng mi quc t ca mi quc gia.
+ Nu REER > 100 thì đng ni t b đnh thp trong r tin t
+ Ngc li REER < 100 thì đng ni t b đnh giá cao trong r tin t
+ REER = 100 đng ni t có ngang giá sc mua so vi “r tin t”
1.1.4 C ch t giá hi đoái
Ch đ t giá (exchange rate regime) còn có các tên gi khác nh: c ch t giá
(exchange rate mechanism) hay cu trúc t giá (exchange rate arangement). T giá va
là mt phm trù kinh t va là mt công c ca chính sách kinh t ca chính ph. Vì là
công c ca chính sách kinh t nên t giá cha đng nhng yu t ch quan, chính vì
vy các quc gia luôn xây dng nhng quy tc, c ch xác đnh và điu tit t giá ca
riêng mình. Tp hp các quy tc, c ch xác đnh và điu tit t giá ca mt quc gia
to nên ch đ t giá ca quc gia này. Vì cha đng yu t ch quan, nên ch đ t
giá ca mi quc gia có th thay đi t thi gian này sang thi gian khác và ch đ
t giá gia các quc gia cng thng là khác nhau.”
5
Tùy theo mc đ can thip ca Chính ph có th nêu ra 3 ch đ đc trng:
Ch đ t giá hi đoái c đnh
Ch đ t giá mà NHTW công b và cam kt can thip đ duy trì mt t giá c
đnh, gi là t giá trung tâm. Nh vy, trong ch đ t giá c đnh, NHTW buc phi

1.2 Cán cân thng mi
1.2.1 Khái nim cán cân thng mi
Cán cân thng mi là mt mc trong tài khon vãng lai ca cán cân thanh toán.
Cán cân thng mi ghi li nhng thay đi trong xut khu và nhp khu ca mt
quc gia trong mt khong thi gian nht đnh (quý hoc nm) cng nh mc chênh
lch (xut khu tr đi nhp khu) gia chúng. Khi mc chênh lch ln hn 0 thì cán
cân thng mi có thng d. Ngc li, khi mc chênh lch nh hn 0 thì cán cân
thng mi có thâm ht. Khi mc chênh lch đúng bng 0, cán cân thng mi  trng
thái cân bng.
1.2.2 Các nhân t tác đng đn cán cân thng mi
Cán cân thng mi cùng vi cán cân dch vu, cán cân thu nhp và chuyn giao
vãng lai mt chiu là các b phn ca cán cân tài khon vãng lai, trong đó cán cân
thng mi là thành phn ch yu, do đó các yu t tác đng đn cán cân tài khon
vãng lai cng s tác đng trc tip lên cán cân thng mi.
Khi phân tích các yu t tác đng đn cán cân thng mi, chúng ta da trên
nguyên tc Cetaris parribus, ngha là khi nghiên cu tác đng ca mt nhân t thì ta c
đnh các nhân t khác. Do cán cân thng mi ca mt quc gia có th nh hng
đáng k đn nn kinh t ca quc gia đó, nên vic xác đnh các yu t nh hng đn
cán cân thng mi là rt quan trng. Các yu t tác đng và nh hng nhiu nht là:
lm phát, thu nhp quc dân, t giá hi đoái và các bin pháp hn ch ca chính
ph….
- nh hng ca t giá hi đoái:
Vi các nhân t khác không đi thì khi t giá tng làm cho giá hàng hóa xut khu
tính bng ngoi t gim, kích thích tng khi lng xut khu.
- nh hng ca lm phát :
Nu mt quc gia có lm phát tng so vi quc gia khác có quan h mu dch thì
cán cân thng mi ca quc gia này s gim nu các yu t khác bng nhau.
- nh hng ca thu nhp quc dân:
7
Nu mc thu nhp ca mt quc gia tng theo mt t l cao hn t l tng ca các

8
Hình 1.1 Hiu ng đng cong ch J

Ngun: Giáo trình tài chính quc t, Nguyn Vn Tin(2012,Trang 277)
Nguyên nhân xut hin đng cong J là do trong ngn hn hiu ng giá c có tính
tri hn hiu ng s lng nên làm xu đi cán cân thng mi, ngc li trong dài
hn, hiu ng s lng có tính tri hn hiu ng giá c làm cán cân thng mi đc
ci thin.
Mt s nhân t nh hng đn thi gian tác đng lên cán cân thng mi trong lý
thuyt hiu ng đng cong J:
- Nng lc sn xut hàng hóa thay th nhp khu. i vi các nn kinh t đang
phát trin có mt s hàng hóa các nn kinh t này không th sn xut đc hay có sn
xut đc đi na thì cht lng không tt bng hoc giá c có th cao hn. Vì vy,
mc dù giá nhp khu có đt hn, ngi tiêu dùng cng không th la chn hàng trong
nc. iu này làm kéo dài thi gian ca hiu ng giá c.
- T trng hàng hóa đ tiêu chun xut khu. i vi các nc phát trin t l
hàng hóa đ chun tham gia thng mi quc t cao nên hiu ng giá c có thi gian
tác đng lên cán cân thng mi thng là thp. Ngc li, các nc đang phát trin
t trng loi hàng hóa này nh, cho nên mt s phá giá tin t làm cho khi lng xut
khu tng chm hn. iu này làm cho hiu ng khi lng ít có tác đng đn cán cân
thng mi hn  các nc đang phát trin. Vì vy, tác đng ci thin cán cân thng
mi ca phá giá  các nc phát trin thng mnh hn  các nc đang phát trin.
9
- T trng hàng nhp khu trong giá thành hàng sn xut trong nc: Nu t trng
này cao, giá thành sn xut ca hàng hóa trong nc s tng lên khi hàng nhp khu
tng giá. iu này làm trit tiêu li th giá r ca hàng xut khu khi phá giá. Cho nên,
phá giá tin t cha hn đã làm tng khi lng hàng xut khu.
- Mc đ linh hot ca tin lng. ng thái phá giá tin t thng làm ch s giá
hàng tiêu dùng tng lên. Nu tin lng linh hot, nó s tng theo ch s giá. iu này
làm tng chi phí sn xut, t đó làm cho giá hàng trong nc gim bt li th có đc

đng tin lên cán cân thng mi đu da vào c lng ca điu kin Marshall
Lerner.
Tuy nhiên, điu kin Marshall-Lerner mc dù đã đa ra điu kin cn và đ đ giúp
ci thin cán cân thng mi nhng vn có trng hp các điu kin này đu đáp ng
đ mà cán cân thng mi vn tip tc xu đi.
Có quan đim cho rng các nc đang phát trin thng ph thuc nhiu vào hàng
nhp khu nên đ co giãn ca cu hàng nhp khu là nh (tc tr giá nhp khu s
không gim bao nhiêu khi phá giá ni t). Các nc phát trin có th trng xut khu
tng đi n đnh, có tính cnh tranh nên đ co giãn cu hàng xut khu có th ln
hn (tc giá tr xut khu tng mnh khi phá giá ni t). iu này hàm ý rng khi phá
giá  các nc phát trin s có tác đng ci thin cán cân thng mi mnh hn so vi
các nc đang phát trin. Hay nói cách khác, vic phá giá là mt gii pháp có th ci
thin thâm ht cán cân thng mi  quc gia này nhng có th s không có tác dng
tng t vi quc gia khác.
1.4 Các nghiên cu thc nghim v t giá và cán cân thng mi trên th gii
Trong nghiên cu ca Bahmami Oskooee và Brooks (1999): tác gi s dng mô
hình ca Rose và Yellen (1989). Mô hình cán cân thng mi là mt hàm s ca t giá
thc (RER), thu nhp thc ca nc ch nhà (DY- Real Domestic Income), thu nhp
thc ca nc ngoài (FY-Real foreign income). Nghiên cu ca Mohsen Bahmani –
Oskooee và Tatchawan Kantipong (12/2001), cng tuân theo công thc này.
TBt =f(RERt ,DYt ,FYt)
Th nghim đng cong J trên các d liu tách bit gia Thái Lan và các đi tác
thng mi ln nh c, Nht Bn, Singapore, Anh, và Hoa K cho giai đon 1973
đn 1997. H ch tìm thy bng chng ca đng cong J trong thng mi song
phng vi M và Nht Bn.
11
Nghiên cu ca tác gi Ng Yuen-Ling, Har Wai-Mun, Tan Geoi-Mei (2008):
đ tài “Real exchange Rate and Trade Balance Relationship: An Empirical
Study on Malaysia”.
Mô hình nghiên cu

- TBt = cán cân thng mi (xut khu tr đi nhp khu)
- REERt = t giá hi đoái thc đa phng
- GDPt = thu nhp trong nc
- GDPt * = thu nhp nc ngoài
- t= sai s hiu chnh
Mc tiêu ca nghiên cu này là c tính tác đng ca s phá giá t giá hi đoái
thc lên cán cân thng mi  Pakistan. Nghiên cu xem xét điu kin Marshall
Lerner trong d liu  Paskistan (1970-2008) bng cách s dng hàm phn ng đy và
kim đnh đng liên kt Johansson.
Kt qu phân tích
Trong dài hn, t giá hi đoái thc có hiu lc và thu nhp thc t ca các đi tác
thng mi có tác đng tích cc lên cán cân thng mi. Mt khác thu nhp thc trong
nc có mi liên quan tiêu cc, nhng h s không đáng k

13
Hình 1.3: Phn ng ca cán cân thng mi Paskistan đi vi REER

Ngun: Sulaiman D. Mohammad(2010,trang 155)
Kt qu ca IRF (phng trình phn ng đy) cho thy rng điu kin Marshall
Lerner có tn ti  Pakistan. Mt s mt giá ca đng ni t dn đn s st gim bt
ng trong thu nhp xut khu  Pakistan. Cán cân thng mi vn còn xu đi trong 2
nm nh
ng sau 2 nm, nó bt đu ci thin nh th hin trong đ th trên và dn đn
cán cân thng mi tng trong vòng 4 nm.
Kt qu ca bài nghiên cu này cho thy rng s mt giá thc ca t giá hi đoái
có tác đng tích cc lên cán cân thng mi. Vì vy, s mt giá là có li cho xut khu
ca Paskitan. Nhng các nhà hoch đnh chính sách và nhà kinh t b min cng
gim giá đng ni t bi vì nó có th nh hng xu đn kinh t v mô nh tin t tng
hp, lãi sut và lm phát. Hn na tính minh bch hoàn toàn ca quc gia cng là yu
t quan trng đ xác đnh dòng chy thng mi. Ti Pakistan th trng t giá đc

nhân dân t nhm khai thác li th thng mi và tin hành chuyn đi mt phn đô la
ra vàng đ bo đm giá tr.
Hai là, Trung Quc đã vn dng khéo léo nhng đim yu ca các đi tác song
phng cng nh đa phng thông qua đàm phán đ duy trì chính sách duy trì đng
nhân dân t yu.
Ba là, Trung Quc luôn thc hin mi n lc trong vic thc hin mc tiêu đa
đng nhân dân t tr thành mt đng tin mnh và ch cht trong nn kinh t th gii.
15
Chính sách t giá ca Trung Quc cng nhm vào mc tiêu làm tng khong d tr
ngoi hi ca Trung Quc cho nhp khu. T nm 2006, d tr ngoi hi ca Trung
Quc luôn đt chun an toàn quy đnh.
1.5.2 Kinh nghim ca Hàn Quc
Vào cui thp k 80, Hàn Quc đã đt đc nhng thành tu kinh t đc c th
gii bit đn nh “K tích trên sông Hàn”. ó là mt quá trình phi thng đã nhanh
chóng giúp ci to nn kinh t Hàn Quc, đánh du mt bc ngot trong lch s ca
đt nc.
Thành công t chính sách t giá: Hàn Quc đã khá thành công trong vic s dng
công c t giá hi đoái đ thc hin công nghip hóa, hin đi hóa đt nc thông qua
chin lc hng vào xut khu, ci thin cán cân thanh toán quc t và đy mnh
tng trng kinh t. T thc tin thành công ca Hàn Quc, mt s kinh nghim đc
rút ra nh sau:
Mt là, Hàn Quc là tm gng kiên nhn theo đui chính sách phá giá tin t đ
tng trng xut khu. S khôn ngoan ca Hàn Quc chính là vic m rng xut khu
 quy mô ln kt hp vi các nhân t khác làm gim chi phí nhp khu và gánh nng
n. Thc t cho thy, sau khi phá giá mnh đng Won, Hàn Quc đã tng cng nng
lc sn xut và đy mnh xúc tin thng mi nên đã đt tc đ tng trng xut khu
cao.
Hai là, t giá KRW/USD đc điu chnh theo hng gim giá tr đng ni t trong
mt thi gian dài song song vi quá trình Hàn Quc chuyn t ch đ t giá c đnh
sang th ni.