B GIÁO DCăVÀăÀOăTO
TRNGăI HC KINH T TP HCM
 NGUYN TH PHNG HIP
HOÀN THIN H THNG XP HNG TÍN DNG
DOANH NGHIP CA
NGỂNăHÀNGăTMCPăCỌNGăTHNGăVIT NAM

LUNăVNăTHC S KINH T
TP. HCM ậ Nmă2013
B GIÁO DCăVÀăÀOăTO
TRNGăI HC KINH T TP HCM
 NGUYN TH PHNG HIP

HOÀN THIN H THNG XP HNG TÍN DNG
DOANH NGHIP CA
NGỂNăHÀNGăTMCPăCỌNGăTHNGăVIT NAM


MC LC
TRANG PH BÌA
LI CAM OAN
MC LC
DANH MC CÁC KÝ HIU, CH VIT TT
DANH MC CÁC BNG BIU Trang
LI M U 1
CHNGă1:ăLụăLUN CHUNG V XP HNG TÍN DNG TRONG
NGỂNăHÀNGăTHNGăMI
1.1. Tng quan v xp hng tín dng 4
1.1.1. Khái nim v xp hng tín dng 4
1.1.2. Quy trình xp hng tín dng doanh nghip ti các NHTM 5
1.1.3. ụ ngha ca vic s dng h thng XHTD DN đi vi các NHTM 6
1.1.4. S cn thit phi hoàn thin h thng XHTD DN ti các NHTM Vit Nam 7
1.1.5. Các phng pháp xp hng tín dng 9
1.1.5.1. Phng pháp thng kê 9
1.1.5.2. Phng pháp chuyên gia 10
1.1.6. Các nhân t nh hng đn xp hng tín dng 12
1.1.6.1. Cht lng ca thông tin, d liu 12
1.1.6.2. Trình đ công ngh 12

2.2.5.1. B ch tiêu chm đim 38
2.2.5.2. Thang xp hng 39
2.3. So sánh h thng XHTD ca Ngân hàng Công Thng Vit Nam vi h
thng xp hng tín dng ca mt s ngân hàng ti Vit Nam 41
2.3.1. H thng XHTD ca Ngân hàng TMCP Ngoi Thng Vit Nam 41
2.3.2. H thng XHTD ca Ngân hàng TMCP u t và phát trin Vit Nam 46
2.3.3. H thng XHTD ca Ngân hàng Nông nghip và phát trin Nông Thôn Vit
nam 49
2.3.4. So sánh h thng xp hng tín dng doanh nghip ca Vietinbank vi mt s
ngân hàng thng mi 52
2.4. Thành công và hn ch ca h thng XHTD doanh nghip ti Vietinbank 54
2.4.1. Thành công 54
2.4.1.1. Nâng cao kh nng phòng nga ri ro tín dng 54
2.4.1.2. H tr trong vic cp tín dng cho khách hàng 54
2.4.1.3. H thng XHTD khách hàng doanh nghip đc thc hin t đng 55
2.4.1.4. Các d liu, kt qu chm đim đc truy cp toàn h thng 55
2.4.1.5. Chn lc mt s ch tiêu phân tích tng đi phù hp vi thông l quc t
55
2.4.2. Hn ch ca h thng XHTD Vietinbank 56
2.4.2.1. Kt qu XHTD cha đc áp dng đ phân loi n và trích lp d phòng 56
2.4.2.2. Ngun thông tin phc v cho quá trình phân tích, đánh giá XHTD doanh
nghip không đy đ, kp thi và thiu chính 56
2.4.2.3. Nhóm ch tiêu kh nng tr n t lu chuyn tin t cha phn ánh kh
nng qun tr dòng tin ca doanh nghip 57
2.4.2.4. Ch tiêu tài chính không đ cp đn nhóm ch tiêu tng trng ca doanh
nghip và nhóm ch tiêu giá tr th trng đi vi các DN đư c phn hóa 57
2.4.2.5.  tin cy và tính chính xác ca các thông tin t ngun báo cáo tài chính
doanh nghip cha cao 57
2.4.2.6. Cha chú trng đúng mc vic đào to kin thc XHTD cho nhân viên 58
2.4.2.7. Nhiu trng hp XHTD ch mang tính hình thc, không tuân th quy đnh

3.3.2. Kin ngh đi vi c quan nhà nc 75
3.3.2.1. Hoàn thin khung pháp lý cho hot đng XHTD 75
3.3.2.2. To môi trng cho các t chc XHTD đc lp phát trin 75
3.3.2.3. Hoàn thin h thng k toán theo chun mc quc t 76
3.3.2.4. Nâng cao cht lng thông tin tín dng CIC 76
3.3.2.5. Xây dng và công b đnh k các ch tiêu trung bình ngành 77
3.3.2.6. Xây dng h thng thông tin đy đ, chính xác và đáng tin cy 77
Kt lun chng 3 78
KT LUN 79
TÀI LIU THAM KHO 80
PH LC
PH LC 1 - H THNG THANG O PHỂN LOI TÍN DNG CA CÁC T
CHC XHTD TRÊN TH GII
PH LC 2 - LU  QUY TRÌNH XHTD TI VIETINBANK
PH LC 3 - DANH SÁCH CÁC NGÀNH KINH T
PH LC 4 - CÁC TRNG HP S DNG HNG TÍN DNG KHÁCH
HÀNG  QUYT NH MC CP TÍN DNG TI A SO VI GIÁ TR
NH GIÁ
PH LC 5. VÍ D XHTD NI B CTY TNHH TM SX NHA TÍN THÀNH
 Vietinbank - Viet Nam Joint Stock Commercial Bank for Industry and Trade:
Ngân hàng TMCP Công Thng Vit Nam
DANH MC CÁC BNG BIU

đng sn xut kinh doanh, h thng ngân hàng gi mt vai trò quan trng góp phn
điu tit, luân chuyn vn cho nn kinh t.
- Tín dng là hot đng c bn, là hot đng tài tr ca ngân hàng cho khách
hàng và cng là hot đng sinh li ln nht song ri ro cao nht cho ngân hàng
thng mi. Các loi ri ro, có nhiu mc đ và nguyên nhân song đu đem li tn
tht, t đó làm gim thu nhp ca ngân hàng. Ta có th thy mt loi ri ro rt ph
bin là ri ro tín dng. Ri ro tín dng là kh nng xy ra nhng tn tht cho ngân
hàng do khách hàng vay không tr đúng hn, hoc không tr. Khi thc hin cho vay
thì ngân hàng không th d kin đc là khon cho vay đó s b tn tht. Do đó đư
có nhiu các bin pháp đc đa ra nhm hn ch nhng tn tht này  mc thp
nht đ hot đng ca ngân hàng đc an toàn và sinh li nht.
- Mt trong nhng bin pháp đc áp dng có hiu qu hin nay là áp dng h
thng xp hng tín dng khách hàng. Trong quá trình chuyn đi mô hình hot đng
t đu nm 2012 cho đn nay, Ngân hàng TMCP Công Thng Vit Nam
(Vietinbank) đư liên tc sa đi h thng xp hng tín dng khách hàng đ đánh giá
mc đ ri ro t khách hàng, cho phép ngân hàng ch đng trong vic la chn
khách hàng và xây dng chính sách trong hot đng cho vay mt cách hp lý. H
thng xp hng tín dng (XHTD) đư đc áp dng đng b  Ngân hàng Công
Thng t tr s chính cho đn các chi nhánh và phòng giao dch. Bên cnh đó h
thng xp hng tín dng cng cn nhng sa đi đ hoàn thin hn và phù hp hn
vi chun mc quc t và thc tin ca Vit Nam.
- Vi lun vn cao hc "Hoàn thin h thng xp hng tín dng Ngân hàng
TMCP Công Thng Vit Nam", tác gi mong s đa ra đc cách nhìn tng quát,
nhng đánh giá và nhng đ xut hp lý.
2. Mc tiêu nghiên cu
Mc tiêu nghiên cu ca lun vn tp trung vào nhng vn đ sau:
2

- Trình bày lý lun chung v xp hng tín dng, quy trình xp hng và Ủ ngha
ca xp hng tín dng, qua đó nêu lên s cn thit phi nâng cao hiu qu h thng

gii và bài hc cho Vit Nam.
 Chng 2: Thc trng h thng XHTD doanh nghip ca Vietinbank, so
sánh h thng xp hng tín dng Vietinbank vi mt s ngân hàng thng mi ti
Vit Nam và kt qu thc t ca tình hung nghiên cu XHTD doanh nghip ti
Vietinbank. T đó lun vn tin hành phân tích, đánh giá, đ rút ra nhng thành tu
cng nh nhng hn ch tn ti, nguyên nhân ca nhng hn ch cn hoàn thin, b
sung nhm tng cng hiu qu ngn nga và gim thiu ri ro tín dng.
 Chng 3: Các gii pháp hoàn thin h thng XHTD doanh nghip doanh
nghip ca Vietinbank.
6. ụănghaăvƠătínhăthc tin caăđ tài
- Lun vn trình bày s cn thit phi hoàn thin h thng XHTD doanh
nghip ca Vietinbank. Kt qu ca đ tài nghiên cu này có th đc áp dng vào
công tác thc tin vì Vietinbank đang trong quá trình hoàn thin quy trình tín dng
trong đó có vn đ liên quan đn XHTD khách hàng doanh nghip nhm phù hp
vi chính sách tín dng và đnh hng kinh doanh ca ngân hàng.
- Xây dng thành công h thng đánh giá, XHTD đi vi khách hàng doanh
nghip không ch giúp NHTM có đc công c giúp cho cp phê duyt tín dng d
dàng hn trong vic đánh giá, xét duyt h s tín dng, mà còn là công c t vn,
phân loi n trung thc hn giúp các nhà qun tr NHTM có đnh hng chin lc
kinh doanh rõ ràng áp dng phù hp cho tng nhóm đi tng khách hàng.
4

CHNGă1:ăLụăLUN CHUNG V XP HNG TÍN DNG TRONG
NGỂNăHÀNGăTHNGăMI

Quy trình XHTD doanh nghip ca ngân hàng là nhng quy đnh và trình t phân
cp xp hng, đ xut, chp thun, phê chun kt qu xp hng cui cùng. Nhng
giai đon ch yu ca mt quy trình XHTD doanh nghip bao gm:
- Tip nhn, phân loi doanh nghip
Bc tip nhn, phân loi khách hàng s giúp h thng xp hng xác đnh, đnh v
cong vic tip theo. Phân loi khách hàng chính xác giúp b phn đánh giá vn
dng chính xác các nhóm ch tiêu, h thng thang đim cn áp dng theo đc thù
doanh nghip, loi khách hàng.
- Thu thp thông tin v doanh nghip
Các thông tin dung đ phân tích, đánh giá xp hng ch yu t h thng báo cáo tài
chính ca doanh nghip vay vn gm: bng cân đi k toán, báo cáo kt qu hot
đng kinh doanh, báo cáo lu chuyn tin t, bng thuyt minh báo cáo tài chính
Báo cáo tài chính là ngun thông tin quan trng đ phân tích ri ro tín dng và xp
hng doanh nghip. Ngoài ra, cn thu thp thêm thông tin t các ngun khác nh:
kho sát thc t, t báo cáo kim toán, t các c quan qun lỦ,ầS chính xác và
toàn din ca thông tin là yu t quyt đnh đn kt qu phân tích.
- Phân tích và x lý thông tin
Sau khi thu thp thông tin, b phn đánh giá tin hành sàn lc, phân tích thông tin.
B phn đánh giá kim tra tính xác thc ca thông tin thông qua vic áp dng nhiu
phng pháp (đi chiu, phng vn, nhn đnhầ) xác đnh ngun gc thông tin và
mc đ nh hng chi phi ca thông tin, cui cùng là xem xét mc đ đáp ng đy
đ thông tin cn thit đ thc hin vic xp hng.
- Chm đim các ch tiêu
Cán b chm đim thc hin chm đim các ch tiêu tài chính và phi tài chính trên
chng trình chm đim.
- Tng hp đim và xp hng doanh nghip
Trên c s đim n đnh cho các ch tiêu, mi ch tiêu đc phân phi mt s đim
nht đnh. H thng s t đng cho ra đim và hng khách hàng.
6



- La chn khách hàng
La chn khách hàng cho vay luôn là mt quyt đnh quan trng trong hot đng tín
dng ca ngân hàng. Khi đa ra quyt đnh la chn không phù hp có th dn đn
ri ro rt ln do khách hàng không tr đc n. H thng XHTD doanh nghip cho
phép các ngân hàng nhn din đc nhng khách hàng tt, khách hàng có tim nng
hoc nhng đi tng khách hàng có du hiu ri ro cao. T đó các NHTM s có
nhng chính sách phù hp nhm va thu hút khách hàng va đm bo qun lý ri ro
hiu qu. Nhng khách hàng tt nht s đc hng chính sách v tín dng, dch v
u đưi nht và ngc li.
- Xây dng danh mc cho vay
Các khon vay ca nhng khách hàng khác nhau s có nhng đc đim ri ro khác
nhau. Trên c s kt qu XHTD, NHTM s xác đnh mt cách hp lý, chính xác
nht tn tht trong cho vay theo tng dòng sn phm hoc lnh vc hoc ngành kinh
t, t đó phân tích đc ri ro và li nhun thu đc. ây là điu kin quan trng đ
NHTM xây dng danh mc cho vay ti u cng nh xây dng chin lc cho vay
có cht lng cao.
- Kim soát ri ro trong hot đng cho vay
Ri ro tín dng luôn gn lin vi hot đng cho vay ca ngân hàng.  gim thiu
ri ro tín dng thì các ngân hàng áp dng các bin pháp nh: thm đnh hiu qu
phng án kinh doanh, giám sát quá trình hot đng và tình hình tài chính khách
hàng, xem xét kh nng tr n, quy đnh hn mc tín dng, tài sn th chpầKim
soát ri ro trong hot đng cho vay s hiu qu hn khi kt qu XHTD doanh
nghip góp phn đo lng hp lý mc đ ri ro ca danh mc tín dng. Ngoài ra,
vic đánh giá xp hng đnh k s có tác dng giám sát và đánh giá khách hàng tín
dng khi khon tín dng đang còn d n, đánh giá nhng du hiu xu v cht
lng khon vay và có nhng giái pháp kp thi.
1.1.4. S cn thit phi hoàn thin h thng XHTD DN ti các NHTM Vit Nam
Hin ti, phn ln các NHTM đu đư t xây dng riêng cho mình h thng XHTD
ni b và đư đt đc mt s kt qu, giúp các ngân hàng có th qun tr ri ro tt

ngân hàng thng t xây dng h thng xp hng tín dng ni b riêng, trong khi
9

thiu mt khung thng nht, dn đn tn kém ngun lc và chi phí cho mi ngân
hàng cng nh xư hi.
Ngoài ra, h thng XHTD ti NHTM còn tn nhiu nhiu bt cp trong quá trình
thc hin xut phát t c ch vn hành ca h thng và ý thc ca cán b chm
đim, chính nhng yu t này làm cho kt qu XHTD không phn ánh đc thc
trng ca doanh nghip đc chm đim và nhng ri ro có th xy ra khi Ngân
hàng cp tín dng cho doanh nghip. Do đó, vic hoàn thin h thng XHTD doanh
nghip ti NHTM là rt cn thit trong giai đon hin nay.
1.1.5. Các phng pháp xp hng tín dng
 XHTD, các t chc XHTD trên th gii có th s dng phng pháp chuyên
gia, mô hình toán hc, hoc c hai
1.1.5.1. Phng pháp thng kê (Mô hình toán hc xp hng tín dng):
Phng pháp thng kê là mt quá trình, bao gm điu tra thng kê, khái quát hóa
thông tin, phân tích và d báo. ây chính là quá trình mô hình hóa toán hc các vn
đ cn phân tích theo mc tiêu nghiên cu. Bng cách này ta mi có kh nng ng
dng rng rưi các phng pháp phân tích thng kê theo nhiu chiu, lý thuyt điu
khin, lý thuyt d báoầTrong thc t, tùy thuc vào phng pháp thng kê đc
s dng trong XHTD mà ta có th tip cn theo các mô hình thng kê sau:
- Mô hình phân tích phân bit.
- Mô hình hi quy.
- Mô hình Logit và Probit.
- Mô hình mng Neutral.
Nhng mô hình thng kê theo phng pháp này tin hành kim đnh các gi thuyt
s dng các mô hình thng kê trên b d liu thc nghim, trong khi phng pháp
chuyên gia ph thuc vào đánh giá ch quan ca các chuyên gia tín dng. Nhng
gi thuyt s dng trong phng pháp này xem xét đn nguy c phá sn ca doanh
nghip là cao thp so vi mc nguy c trung bình. Nhng thông tin này đu đc

khách quan v tìnhh hình hin ti và tng lai phát trin ca mt lnh vc khoa hc
da trên vic x lý có h thng các đánh giá d báo ca các chuyên gia.
11

Phng pháp chuyên gia thng đc áp dng nhm thu thp ý kin d báo và đánh
giá ca các chuyên gia trong lnh vc nh:
- ánh giá tim nng th trng và chin lc cnh tranh ca doanh nghip.
- ánh giá và xp hng doanh nghip v t chc qun lý, tình hình qun tr
ngun nhân lc.
- ánh giá và xp hng doanh nghip trên phng din tài chính.
- D báo v nhng bin đng ca môi trng kinh doanh.
- D báo và đánh giá trin vng và xu hng ca nn kinh t, ca các ngành
nh t l tng trng kinh t, lm phát, bin đng t giá hi đoái, trin vng ca mt
ngành kinh t.
- D báo và đánh giá v trin vng và chu k phát trin công ngh ca các
ngành.
- ánh giá v đa đim và đa bàn hot đng ca doanh nghip.
- ánh giá và d báo tim nng th trng sn phm ca doanh nghip.
CácăuăvƠănhcăđim caăphngăphápăthôngăkê:
u đim:
- Phng pháp có u đim th nht là tn dng đc kinh nghim và tri thc
chuyên sâu ca các chuyên gia trong chuyên ngành ca h. ng thi, do kt qu
đánh giá đc tp hp t nhiu ngi nên mc đ tin cy khá cao.
- u đim th hai là do kt qu đc tp hp t nhiu ngi nên nó đc xem
xét trên nhiu phng din khác nhau, do đó có th tránh đc s phin din, mt
chiu.
Nhc đim:
- Phng pháp này có nhc đim là chi phí đánh giá có th rt cao khi s
lng ngi tham gia đông và s vòng thu thp ý kin gm nhiu ln.
- Nhc đim th hai là không th loi b hoàn toàn khía cnh ch quan trong

t con ngi liên quan đn h thng XHTD chính là các cán b khách hàng trc tip
tìm kim thông tin đ nhp d liu. Yu t con ngi, chuyên môn cùng vi nhng
13

kinh nghim nhy bén đóng vai trò quan trng, có nh hng trc tip đn công tác
kt qu XHTD.
1.1.6.4. Mô hình hot đng ca t chc XHTD/b phn XHTD
Mô hình hot đng ca t chc XHTN có tính đc lp và vi mt quy trình qun lý
hiu qu, s to đc tính khách quan khi phân tích các b ch tiêu x lỦ đ chm
đim chính xác, thì kt qu XHTN càng chính xác.
1.1.6.5. Nhng thay đi trong th tc, c ch và chính sách
Mi hot đng ca các TCTD đu không đc nm ngoài khuôn kh các quy đnh,
c ch cng nh chính sách ca NHNN và Chính Ph. Ngân hàng nhà nc đu
thng xuyên ban hành các quy đnh, quy ch nhm qun tr ri ro tín dng, duy trì
tính thanh khon và phòng nga nhng tn tht không đáng có cho các TCTD.
Tình đn thi đim hin nay, khung pháp lỦ liên quan đn hot đng XHTD có các
quy đnh 57/2002/Q-NHNN, quyt đnh 493/2005/Q-NHNN xut phát t hip
đnh Basel II thông qua nm 2004, thông t 02/2013/TT-NHNN ngày 21/01/2013
thay th quyt đnh 493 có hiu lc vào ngày 01/06/2014. Các kênh thông tin chung
quan trong mà các TCTD có th truy cp là CIC, c quan thu, y ban giám sát tài
chính quc giaầ Hot đng ca các c quan này cùng vi nhng quy đnh, chính
sách phi có s thay đi theo tng thi k, tng giai đon đ phù hp vi tình hình
thc t, đc bit khi nn kinh t Vit Nam, nn kinh t th gii có nhiu bin đng.
1.2. Mt s nghiên cu và kinh nghim xp hng tín dng trên th gii
1.2.1. Phng pháp xp hng tín dng doanh nghip ca Fitch
Fitch xp hng doanh nghip da trên phân tích đnh tính và phân tích đnh lng.
Phng pháp phân tích ca Fitch bao gm phân tích d liu tài chính và hot đng
kinh doanh ca doanh nghip trong khong thi gian ít nht là 3 nm. Mc tiêu ch
yu trong cách tip cn ca Fitch là phân tích so sánh mà Fitch s dng đ đánh giá
sc mnh ca mi doanh nghip và ri ro kinh doanh trong mi quan h vi các

kinh doanh và cng c v th công ty trên th trng.
- V k toán: mc tiêu ca phân tích k toán là nghiên cu chính sách k toán
nh nguyên lỦ k toán, phng pháp đnh giá hàng tn kho, phng pháp khu hao,
nhn din thu nhp, cách x lý tài sn vô hình và k toán ngoài bng. Sau đó điu