Kỷ yếu Hội nghị khoa học thủy sản lần 4: 145-154 Trường Đại học Cần Thơ

145
MÙA VỤ VÀ KÍCH CỠ DI CƯ CỦA CÁ KÈO
(Pseudapocryptes elongatus) TRONG ĐIỀU KIỆN
AO NUÔI
Trần Đắc Định
1
và Võ Thành Toàn
1

ABSTRACT
A study on migratory season and size of the goby (Pseudapocryptes elongatus)
from captivity condition was carried out from December 2008 to December
2009 in Bac Lieu province. The goby started to migrate after 4 months in
culture; and from 6
th
to 8
th
month of culture, a number of the migratoty goby
was higher and the highest number was the 6
th
month. The result showed that
the goby started to migrate when they reached the size of 89.8 mm in standard
length and the most migratory size of 101 mm. The results also indicated that
migration of the goby was not affected by the temperature but the migration
was influenced by the salinity in the ponds. The results from analyses of the
gonad development, gonadosomatic index (GSI) and hepatosomatic Index
(HSI) indicated that the goby still not matured yet when they migrated.
Keywords: goby, Pseudapocryptes elongatus, migratory size, migratory
season

động của môi trường nước, ít bị bệnh, hiệu quả kinh tế cao nên diện tích thả
nuôi cá kèo đã tăng lên nhanh chóng. Tuy nhiên, do nguồn lợi cá kèo tự nhiên
đã suy giảm nhanh chóng, do đó nguồn cá kèo giống khai thác tự nhiên cung
cấp cho nghề nuôi cũng giảm đi đáng kể, không đáp ứng được nhu cầu nuôi
đang phát triển.
Trước nhu cầu phát triển nghề nuôi và quản lý nguồn lợi cá kèo, đã có khá
nhiều nghiên cứu về cá kèo đã được thực hiện; bao gồm nghiên cứu về đặc
điểm sinh học và vòng đời (Trần Đắc Định và ctv., 2002; Võ Thành Toàn và
ctv., 2005; Tran Dac Dinh at el., 2007; Tran Dac Dinh, 2008; Trương Hoàng
Minh, 2009; Trương Quốc Phú và Trương Hoàng Minh, 2010), nghiên cứu về
kỹ thuật và mô hình nuôi (Dương Nhựt Long, 2005; Phạm Văn Khánh và ctv.,
2008; Nguyễn Tấn Nhơn, 2008; Nguyễn Thị Ngọc Anh và ctv., 2009). Các
nghiên cứu này đã cung cấp nhiều thông tin hữu ích về vòng đời, phân bố, đặc
điểm sinh học sinh sản, hiện trạng khai thác và mô hình nuôi. Tuy nhiên, sự
hiểu biết về tập tính di cư của cá kèo theo thủy triều như mùa vụ di cư và kích
cỡ di cư vẫn còn chưa được nghiên cứu. Do đó, nghiên cứu này nhằm xác định
mùa vụ di cư và kích cỡ di cư của cá kèo trong mô hình nuôi quảng canh cải
tiến nhằm bổ sung thêm dẫn liệu khoa học về tập tính của cá kèo phân bố ở
Đồng bằng sông Cửu Long.
2 NỘI DUNG VÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU
Nghiên cứu về mùa vụ và kích cỡ di cư của cá kèo trong mô hình nuôi quảng
canh cải tiến được tiến hành tại phường 8, thị xã Bạc Liêu, tỉnh Bạc Liêu. Tổng
diện tích nuôi là 4.000 m
2
, trong đó diện tích ao 1.000 m
2
, diện tích trảng 3.000
m
2
, độ sâu ao 0,8 m và độ sâu của trảng từ 0,3 - 0,4 m. Tổng số cá kèo giống

Bảng 1: Các thông số về mùa vụ di cư của cá kèo trong ao nuôi
Thời gian di cư
(ngày)
Tháng
nuôi
Di cư
Số cá thể
di cư trung
bình/ngày

Tổng số Con nước
rằm, 15 âl
Con nước
rong, 30 âl
Số cá thể
di cư
1 Chưa di cư 0 0 0 0 0
2 Chưa di cư 0 0 0 0 0
3 Chưa di cư 0 0 0 0 0
4 Bắt đầu di cư 40 7 7 0 280
5 Đang di cư 23 9 9 0 207
6 Đang di cư 74 14 6 8 1.036
7 Đang di cư 57 13 6 7 741
8 Đang di cư 51 11 5 6 561
9 Đang di cư 2 3 3 0 6
10 Không còn di cư 0 0 0 0 0
11 Không còn di cư 0 0 0 0 0

tháng nuôi dao động khá rộng (từ 3 đến 14 ngày), trong đó ở các tháng nuôi thứ
6, 7 và 8 có số ngày di cư cao, đặc biệt ở tháng nuôi thứ 6 cá di cư 14
ngày/tháng.
0
10
20
30
40
50
60
70
80
12 3 456789101112
Số cá thể di cư/ngày
Tháng nuôi

Hình 1: Số cá thể di cư trung bình trong một ngày qua các tháng nuôi
Kỷ yếu Hội nghị khoa học thủy sản lần 4: 145-154 Trường Đại học Cần Thơ

149
0
2
4
6
8
10
12
14
16
123456789

9 Đang di cư 112,5 ± 35 110 115
10 Không còn di cư - - -
11 Không còn di cư - - -
12 Không còn di cư - - -
Cá được thả nuôi từ tháng 12 năm 2008 với kích thước chiều dài chuẩn của cá
dao động từ 40 đến 50 mm. Sau một tháng nuôi cá đạt chiều dài trung bình
59,8 mm. Tháng nuôi thứ 4 thì cá bắt đầu di cư với chiều dài 89,8 mm (Bảng
2). Kết quả cũng cho thấy ở thời điểm di cư nhiều nhất (tháng nuôi thứ 6) thì cá
có chiều dài 100,6 mm. Ở tháng cuối của quá trình di cư (tháng nuôi thứ 9) cá
có chiều dài trung bình 114,6 mm (Bảng 2).