BỘ GIÁO DỤCVÀĐÀO TẠO
TRƯỜNG ĐẠI HỌC KINH TẾ THÀNH PHỐ HỒ CHÍ MINH

 ĐẶNG TRẦN VÂN ANH HOÀN THIỆN HỆ THỐNG KIỂM SOÁT
NỘI BỘ ĐỐI VỚI HOẠT ĐỘNG TÍN
DỤNG TẠI NGÂN HÀNG TMCP ĐẦU
TƯ VÀ PHÁT TRIỂN VIỆT NAM

LUẬN VĂN THẠC SĨ KINH TẾ TP.HCM ậ Nmă2013 BỘ GIÁO DỤCVÀĐÀO TẠO
TRƯỜNG ĐẠI HỌC KINH TẾ THÀNH PHỐ HỒ CHÍ MINH


ĐẶNG TRẦN VÂN ANH

HOÀN THIỆN HỆ THỐNG KIỂM SOÁT
NỘI BỘ ĐỐI VỚI HOẠT ĐỘNG TÍN
DỤNG TẠI NGÂN HÀNG TMCP ĐẦU
TƯ VÀ PHÁT TRIỂN VIỆT NAM

Li cam đoan i
Mc lc ii
Danh mc các ch vit tt v
Danh mc các bng và biu đ vi
M U 1
1. Tính cp thit caăđ tài 1
2. Mt s công trình bài vităliênăquanăđnăđ tài 2
3. Mc tiêu nghiên cu caăđ tài 4
4. Phngăphápănghiênăcu 5
5. Phm vi nghiên cu 5
6. Kt cu lunăvn 6
CHNGă1ă- NHNG VNă CHUNG V KIM SOÁT NI B I
VI HOTăNG TÍN DNG TRONG NGÂN HÀNG 7
1.1. Că S LÝ LUN V KSNB VÀ KSNB TRONG HOTă NG
CA NHTM 8
1.1.1. H thng KSNB theo Coso 8
1.1.1.1. Lch s ra đi và phát trin lý lun v kim soát ni b 8
1.1.1.2. nh ngha h thng KSNB 10
1.1.1.3. Các thành phn ca h thng KSNB theo Coso 2004 13
1.1.2. H thng lý lun KSNB trong ngân hàng theo Báo cáo Basle 17
1.1.2.1. S hình thành và hot đng ca y ban Basel 17
1.1.2.2. Mc tiêu và vai trò ca nguyên tc KSNB trong ngân hàng 19
1.1.2.3. Các nguyên tc KSNB trong ngân hàng 20
1.1.2.4. Thc tin vn dng Báo cáo Basle trong mt s NH trên th gii 23

- iii-

1.2. KIM SOÁT NI B I VI HOTă NG TÍN DNG
TRONG NGÂN HÀNG 25
1.2.1. Khái nim hot đng tín dng ngân hàng 25

2.2.1.8. Hot đng giám sát 79
2.2.2. ánh giá tn ti ca KSNB đi vi nghip v tín dng ti BIDV 81
2.2.2.1. Bài hc t các v án tín dng ln xy ra ti BIDV 81
2.2.2.2. Mt s sai phm do kim toán phát hin thông qua kim tra tín
dng hàng nm 84
2.2.2.3. Nhn xét v các tn ti hin hu, đánh giá nhng tn ti ca
KSNB đi vi hot đng tín dng ti BIDV 85
Kt lun chng 2 87
CHNGă3 - GII PHÁP HOÀN THIN H THNGăKSNBăI VI
HOTăNG TÍN DNG TI BIDV 88
3.1. QUANăIM HOÀN THIN H THNGăKSNBăI VI HOT
NG TÍN DNG TI BIDV 89
3.2. GII PHÁP HOÀN THIN H THNGă KSNBă I VI HOT
NG TÍN DNG TI NGÂN HÀNG BIDV 89
3.2.1. Hoàn thin môi trng qun lý ca BIDV 89
3.2.2. Nâng cao vic nhn dng các s kin tim tàng 93
3.2.3. Nâng cao cht lng đánh giá ri ro tín dng 93
3.2.4. Nâng cao hot đng kim soát 95
3.2.5. Nâng cao hiu qu ca thông tin và truyn thông 97
3.2.6. Nâng cao hot đng giám sát 99
Kt lun chng 3 104
KT LUN 105
TÀI LIU THAM KHO 107 - v-

D
ANH MỤCCÁC CHỮ VIẾT TẮT


1. Bng 2.1 : Chng đng phát trin ca Ngân hàng TMCP u t và
Phát trin Vit Nam 41
2. Bng 2.2 : Kt qu hot đng kinh doanh ca BIDV qua 2 nm
2011-2012 45
3. Bng 2.3 : C cu tín dng ca BIDV theo nhóm n 2009-2012 48
4. Bng 2.4 : Trit lý ca Ban lưnh đo BIDV v qun tr ri ro tín
dng 50
5. Bng 2.5 : Nhim v ca phòng qun lý ri ro ti BIDV 55
6. Bng 2.6 : Mc tiêu ca BIDV 57
7. Bng 2.7 : Bng xp hng tín dng ni b 63
8. Bng 2.8 : Cách thc phn ng vi ri ro tín dng ti BIDV 67
9. Bng 2.9 : Th tc kim sốt ti BIDV 68
10. Bng 3.1 : Báo cáo kin ngh hot đng giám sát 101
 Danh mc Hình
1. Hình 2.1 : Biu đ din bin d n 47
2. Hình 2.2. : T l n xu BIDV 2009 – 2012 48

- vii-

 Danh mcăLuăđ
1. Lu đ 2.1 : Lu đ quy trình phê duyt tín dng ti chi nhánh 73
2. Lu đ 2.2 : Lu đ quy trình phê duyt tín dng ti hi s chính 74
 Danh mc Săđ
1. S đ 2.1 : Mô hình t chc tín dng ti chi nhánh 52
2. S đ 2.2 : Mô hình t chc tín dng ti Hi s chính 53
3. S đ 2.3 : Quy trình nhn bit ri ro tín dng ti BIDV 60
4. S đ 2.4 : Chm đim ca h thng xp hng ni b 62
5. S đ 2.5 : Quy trình vn hành h thng xp hng tín dng 64
6. S đ 3.1 : Mô hình t chc ca b phn qun lý ri ro 91


- 2 -
tôi chn đ tài “Hoàn thin h thng KSNB đi vi hot đng tín dng ti Ngân hàng
TMCP u t & Phát trin Vit Nam” làm đ tài thc s.
2. Tng quan các nghiên cu
Qun lý ri ro tín dng và hoàn thin h thng KSNB đi vi hot đng tín dng
đang là vn đ đc s quan tâm ca nhiu nhà nghiên cu cng nh các lưnh đo
Ngân hàng. Hin ti có nhiu công trình nghiên cu v hot đng tín dng đin hình
nh:
2.1. ắMt s gii pháp hoàn thin kim soát ni b đi vi nghip v tín dng ti
Ngân hàng Nông nghip và Phát trin Nông thôn Vit NamẰă- Lunăvnăthcă
s kinhătăcaătácăgiăNguynăThăDiuăHin nmă2009.
Lun vn kho sát h thng KSNB đi vi nghip v tín dng ti Ngân hàng
No&PT NT VN thông qua tho lun vi mt s nhà qun lý, kim soát viên ni b và
mt s cán b tín dng ti chi nhánh ngân hàng No&PTNT Gia nh đng thi tng
hp báo cáo các s liu liên quan đn tình hình d n ti chi nhánh ngân hàng
No&PTNT Gia nh. Tác gi đư tp trung vào hot đng kim soát trong ngân hàng đi
vi hot đng tín dng: môi trng kim soát, vn đ thông tin truyn thông, b phn
kim soát, các hot đng kim soát.
Tác gi đư
ch rõ ra nguyên nhân ca ri ro tín dng, các u đim, nhc đim ca hot đng
kim soát trong ngân hàng t đó đa ra các gii pháp hoàn thin v môi trng kim
soát, chính sách nhân s, các hot đng kim soát. Tuy nhiên hng hoàn thin ca đ
tài tp trung vào các th tc hn là đa ra cho ngi đc có mt cái nhìn toàn din hn
v h thng KSNB ti Ngân hàng No& PTNT Gia nh theo Coso và Basel.

- 3 -

hoàn thin v môi trng kim soát, hoàn thin chc nng giám sát, hoàn thin quy
trình tín dng cng nh nâng cao cht lng thông tin trong ngân hàng.
Tuy đ tài đư đ cp đn tt c các yu t ca h thng KSNB nhng các nhóm
gii pháp li mang tm v mô, không c th hóa ti ngân hàng ông Á nói chung và chi
nhánh Bình nh nói riêng.
2.4. ắHoàn thin h thng kim soát ni b đi vi nghip v tín dng ti các
ngân hàng thng mi trên đa bàn Thành Ph H Chí MinhẰă- Lunăvnă
thcăs kinhătăcaătácăgiăNguynăThăThanhăTho nmă2010.
Tác gi tp trung nghiên cu v h thng KSNB ca các ngân hàng trên đa bàn
Thành Ph H Chí Minh đ đánh giá chung v u nhc đim ca tng mô hình qun
lý ca tng ngân hàng. T đó đánh giá các mt nhc đim còn tn ti chung ca các
ngân hàng đ đa ra kin ngh các gii pháp:
 i vi Ngân hàng nhà nc: đa ra nhng kin ngh đi vi NHNN ci
thin hn na môi trng pháp lý cho hot đng tín dng, nhng bin pháp v thanh
tra, giám sát đi vi các NHTM, to các kênh thông tin cho các NHTM.
 i vi các ngân hàng thng mi: đa ra kin ngh đ hoàn thin hn na
h thng KSNB nói chung và KSNB đi vi hot đng tín dng nói riêng.
Trên c s nhng u và nhc đim ca các đ tài đư tham kho, tác gi vit đ
tài “Hoàn thin HTKSNB đi vi hot đng tín dng ti NHTMCP u t và Phát trin
VN” theo nguyên tc k tha nhng u đim và khc phc nhng hn ch ca các đ tài
trên, c th: H thng hóa các vn bn quy đnh ca BIDV liên quan đn hot đng tín
dng, la chn đi tng kho sát là toàn b nhng nhân viên có liên quan đn hot
đng tín dng ti các chi nhánh ca BIDV, đ tài mà mang tính cht ng dng cho
BIDV gm tt c các thành phn ca HTKSNB theo COSO 2004 và Basel.
3. Mc tiêu nghiên cu

- 5 -


 S dng bng câu hi v h thng KSNB đ kho sát thc trng kim soát ni
b đi vi hot đng tín dng ti BIDV.
 Tng hp, phân tích kt qu kho sát đ đánh giá nhng u và nhc đim
ca HTKSNB.
5. iătng và phm vi nghiên cu
 tài nghiên cu h thng KSNB đi vi hot đng tín dng ti Ngân hàng da
trên 8 yu t ca Coso 2004 là: Môi trng qun lý, thit lp các mc tiêu, nhn dng
các s kin tim tàng, đánh giá ri ro, ng x vi ri ro, hot đng kim soát, thông tin
truyn thông và giám sát.
Phm vi gii hn ca đ tài nghiên cu lý lun và thc tin v h thng KSNB,
quan đim v ri ro tín dng và cách thc qun lý ri ro trong hot đng tín dng ti
Ngân hàng TMCP u T và Phát Trin Vit Nam.
6. Kt cu lunăvn
• Chng 1: Nhng vn đ chung v kim soát ni b đi vi hot đng tín dng
trong ngân hàng.
• Chng 2: Thc trng h thng KSNB liên quan đn hot đng tín dng ti Ngân
hàng BIDV.
• Chng 3: Gii pháp hoàn thin h thng KSNB liên quan đn hot đng tín
dng ti Ngân hàng BIDV. - 7 -
KSNB và vn dng trong các cuc kim toán. o lut chng hành vi hi l  nc
ngoài 1977 đc ban hành, các báo cáo ca Cohen Commission và Hip hi các nhà
qun tr tài chính FEI đu đ cp đn vic hoàn thin h thng k toán và KSNB.
Nm 1979 U ban chng khoán Hoa K (SEC) đa ra các điu lut bt buc các
nhà qun tr phi báo cáo v h thng KSNB ca t chc. Cng trong nm này, Hip
hi K toán viên công chng Hoa K (AICPA) đư thành lp u ban t vn đc bit v
KSNB nhm đa ra hng dn v vic thit lp và đánh giá h thng KSNB.
T nm 1980 đn 1985, trc s sp đ ca công ty c phn có niêm yt thì
KSNB đc quan tâm nhiu hn. Các chun mc kim toán liên quan đn KSNB đc
phát trin và sàn lc thông qua các ban hành và sa đi nh:

- 9 -
 Nm 1980, Hip hi Kim toán viên công chng Hoa K (AICPA) đư ban
hành chun mc v đánh giá KSNB ca kim toán viên đc lp.
 Nm 1982, AICAP ban hành và sa đi hng dn v trách nhim ca kim
toán viên đc lp trong vic nghiên cu và đánh giá KSNB khi kim toán
báo cáo tài chính .
T nm 1985 tr đi, s quan tâm tp trung vào KSNB vi cng đ mnh m
hn. Nm 1985 Hi đng quc gia chng gian ln v báo cáo tài chính còn gi là U
ban Treadway
1
(National Commission of Financial Reporting hay còn gi là Treadway
Commission) đc thành lp nhm kho sát các nguyên nhân dn đn vic gian ln v
báo cáo tài chính và tìm cách khc phc. Nm 1987, báo cáo ca Hi đng có liên quan
đn nhiu t chc ngh nghip đư đa ra hàng lot vn đ v KSNB, nhn mnh vai trò
ca môi trng kim soát, các quy tc v đo đc, và các vn đ có liên quan đn các
y ban kim toán và chc nng ca kim toán ni b. y ban t chc đng bo tr

riêng v KSNB, đin hình nh Báo cáo COSO 1995 ca Canada, Báo cáo Turnbull
1999 ca Anh. Các báo cáo này không có d khác bit ln so vi Báo cáo Coso 1992.
 Phát trin theo hng chuyên sâu vào ngành ngh c th: Báo cáo Basel
1998 ca y ban Basel các Ngân hàng Trung ng đư công b khuôn kh KSNB
trong ngân hàng. Báo cáo Basel 1998 không đa ra nhng lý lun mi mà là s vn
dng các lý lun c bn ca COSO vào các ngân hàng.
 Phát trin theo hng qun tr: Nm 2001, COSO tip tc trin khai
nghiên cu h thng đánh giá ri ro doanh nghip trên c s Báo cáo COSO 1992.
Nm 2004 COSO công b báo cáo tng th di tiêu đ: Qun tr ri ro doanh
nghip-khuôn kh hp nht. Báo cáo nm 2004 đc xây dng trên c s phát trin
báo cáo nm 1992 và tích hp vi qun tr ri ro ti các đn v. Mt khác báo cáo
COSO nm 2004 cng đư xác đnh đc nhng tiêu chun làm c s đ đánh giá ri ro
cng nh đ xut xây dng chu trình qun lý ri ro hiu qu trong công tác qun lý.
1.1.1.2. nhănghaăh thng KSNB
Theo báo cáo COSO nm 1992, kim soát ni b đc hiu nh sau:

- 11 -
Kim soát ni b là mt quá trình do ngi qun lý, hi đng qun tr và các
nhân viên ca đn v chi phi, nó đc thit lp đ cung cp mt s đm bo hp lý
nhm thc hin ba mc tiêu di đây:
 Báo cáo tài chính đáng tin cy.
 Các lut l và quy đnh đc tuân th.
 Hot đng hu hiu và hiu qu.
Trong đnh ngha trên, kim soát ni b phn ánh các khái nim ch yu sau:
- Kim soát ni b là mt quá trình. Kim soát ni b bao gm mt chui
hot đng kim soát hin din  mi b phn trong đn v và đc kt hp vi nhau
thành mt th thng nht. Quá trình kim soát là phng tin đ giúp cho đn v đt

c trong vic đm bo đt các mc tiêu.
Theo báo cáo ca COSO nm 2004, “qun tr ri ro doanh nghip là mt quá
trình do hi đng qun tr, các cp qun lý và các nhân viên ca đn v chi phi, đc
áp dng trong vic thit lp các chin lc liên quan đn toàn đn v và áp dng cho tt
c các cp đ trong đn v, đc thit k đ nhn dng các s kin tim tàng có th nh
hng đn đn v và qun tr ri ro trong phm vi chp nhn đc ca ri ro nhm
cung cp mt s đm bo hp lý v vic đt đc các mc tiêu ca đn v”.
Nh vy, h thng kim soát ni b theo báo cáo COSO 2004 (qun tr ri ro –
ERM) đc đnh ngha gm 8 b phn: Môi trng ni b, Thit lp mc tiêu, Nhn
dng các s kin, ánh giá ri ro, i phó vi ri ro, Hot đng kim soát, Thông tin
và truyn thông, Giám sát.
Vi đnh ngha trên, 3 b phn mi ca h thng kim soát ni b so vi Báo
cáo COSO 1992 đó là: Thit lp mc tiêu, Nhn dng các s kin, i phó vi ri ro
đc phát trin và b sung thêm t b phn Phân tích và đánh giá ri ro. Ngoài ra, đnh
ngha v h thng kim soát ni b trong COSO 2004 còn có nhng đim mi sau:

- 13 -
 Ngoài 3 mc tiêu: báo cáo tài chính, hot đng và tuân th thì mc tiêu
ca báo cáo COSO nm 2004 còn có mc tiêu chin lc. Mc tiêu chin lc đc
xác đnh  cp đ cao hn so vi các mc tiêu còn li ca qun tr ri ro. Các mc tiêu
chin lc đc xây dng da trên s mng ca đn v. Các mc tiêu v hot đng,
báo cáo và tuân th phi phù hp vi các mc tiêu chin lc này.
 M rng hng tip cn chin lc v ri ro. Qun tr ri ro đc áp
dng trong vic thit lp các mc tiêu chin lc và các chin lc đ thc hin cng
nh trong các hot đng nhm đt đn các mc tiêu liên quan. Nh vy, các mc tiêu
trong qun tr ri ro bao trùm hn, xuyên sut hn so vi các mc tiêu trong kim soát
ni b, do đó mc đ bao quát rng hn đi vi nhng ri ro có kh nng phát sinh.

- Các mc tiêu chin lc là nhng mc tiêu cp cao ca đn v, các mc
tiêu này phù hp và ng h cho s mng mà đn v đư đ ra. Nó th hin s la chn
ca nhà qun lý v cách thc đn v to lp giá tr cho ch s hu ca mình.
- Các mc tiêu liên quan: là nhng mc tiêu c th hn so vi mc tiêu
chin lc và phù hp vi mc tiêu đư đc lp. Mc dù các mc tiêu trong đn v rt
đa dng, nhng các mc tiêu liên quan đn mc tiêu chin lc bao gm các mc tiêu
v hot đng, báo cáo và tuân th.
 Nhn dng các s kin: Nhn dng s kin là vic xem xét các s kin có
kh nng nh hng dn vic thc hin các mc tiêu, các tình hung trong tng lai có
th ti đa hóa giá tr doanh nghip, gm c ri ro và c hi. Các s kin đc xem xét
có th nh hng tích cc hoc tiêu cc đn hot đng ca đn v, bao gm các nhân t
bên trong và bên ngoài đn v.
KSNB thì nhìn nhn s kin tim tàng là nhng s kin đe da đn vic thc
hin mc tiêu ca đn v. Còn QTRR xem s kin tim tàng là s kin có kh nng tác
đng đn vic thc hin mc tiêu, không phân bit là ri ro hay c hi. iu này cho

- 15 -
thy QTRR xem xét ht các tình hung t đó có th ti đa hóa vic to lp giá tr cho
mi tình hung trong tng lai. Các thành phn ca nhn dng các s kin tim tàng
bao gm:
- Các yu t nh hng: Có nhiu yu t có th dn đn các s kin tác
đng đn vic thc hin mc tiêu ca đn v. Vic xác đnh đc các yu t bên trong
và bên ngoài tác đng đn đn v có tác đng quan trng đn vic nhn dng các s
kin tim tàng. Mt khi các yu t nh hng đư đc nhn dng, nhà qun lý có th
xem xét tm quan trng ca chúng và tp trung vào các s kin có th nh hng đn
vic thc hin các mc tiêu ca đn v.
- S ph thuc ln nhau gia các s kin: Các s kin liên quan đn đn v

S liên h gia các s kin: i vi nhng s kin đc lp vi nhau thì các
đn v đánh giá các s kin mt cách đc lp. Nhng nu có s liên h gia các s kin
hoc các s kin cùng kt hp li vi nhau s to nên nhng tác đng ln thì đn v
phi đánh giá đc tác đng tng hp đó.
 ng x vi ri ro: Trên c s đánh giá các ri ro và các tác đng ca chúng,
đn v tin hành đ ra các bin pháp đ đi phó vi ri ro. Cách thc đi phó bao gm:
Né tránh ri ro: Không thc hin các hot đng mà có ri ro cao nh sn
xut mt mt hàng mi, gim doanh s  mt s khu vc ca th trng…
Gim bt ri ro: các hot đng nhm làm gim thiu kh nng xut hin hoc
mc đ tác đng ca ri ro hoc c hai. Hot đng này liên quan đn điu hành hàng
ngày ti đn v.
Chuyn giao ri ro: Làm gim thiu kh nng xut hin và mc đ tác đng
ca ri ro bng cách chuyn giao hoc chia s mt phn ri ro.
Chp nhn ri ro: n v không làm gì c đi vi ri ro.
 Hot đng kim soát: là nhng chính sách và th tc đ đm bo cho các ch
th ca nhà qun lỦ đc thc hin. Các chính sách và th tc này giúp thc thi nhng