B GIÁO DCăVĨăĨOăTO
TRNGăI HC KINH T TP. H CHÍ MINH TRN TH THU THO

NGHIÊN CU THC NGHIM MI QUAN H GIA
MT S CăIM CA CÔNG TY KIM TOÁN VÀ
KIMăTOỄNăVIểNăNăHĨNHăVIăIU CHNH LI NHUN
TI CÔNG TY NIÊM YT TRÊN TH TRNG CHNG
KHOÁN VIT NAM

CHUYÊN NGÀNH: K TOÁN
MÃ S: 60340301

LUNăVNăTHCăS KINH T

NGIăHNG DN KHOA HC
TS. NGUYNăỊNHăHỐNG TP. H CHÍ MINH ậ NMă2014

LIăCAMăOAN

Tôiăcamăđoanălunăvnăthcăsăkinhăt:ăắNghiên cu thc nghim mi quan

1. Tính cp thit caăđ tài 1
2. Mc tiêu nghiên cu 1
3. iătng nghiên cu 2
4. Phm vi nghiên cu 2
5. Phngăphápănghiênăcu 2
6. Nhng đóngăgópăcaăđ tài 2
7. B cc caăđ tài nghiên cu 3
CHNGă1:ăTNG QUAN CÁC NGHIÊN CU LIÊN QUAN 4
1.1. Quy mô công ty kimătoánăvƠăhƠnhăviăđiu chnh li nhun 4
1.2. Gii tính kimătoánăviênăvƠăhƠnhăviăđiu chnh li nhun 6
1.3. Luân chuyn kimătoánăviênăvƠăhƠnhăviăđiu chnh li nhun 9
1.4 . S nmăkinhănghim ca kimătoánăvƠăhƠnhăviăđiu chnh li nhun 11
CHNGăβ:ăCăS LÝ THUYT 13
2.1. Tng quan v kim toán 13
2.1.1. nhănghaăkim toán 13
2.1.2. Công ty kim toán 14
2.1.3. Kim toán viên 19
2.1.4. Mt s quyăđnh pháp lý ti VităNamăliênăquanăđn các vnăđ trongăđ
tài: 20
2.2 . Tng quan v hƠnhăviăđiu chnh li nhun 23
2.2.1. nhănghaăv hƠnhăviăđiu chnh li nhun 23
2.2.2. ngăcăcaăhƠnhăviăđiu chnh li nhun: 25 2.3. Cách thc tinăhƠnhăđiu chnh li nhun 31
2.4. Mt s môăhìnhăđnhălngăhƠnhăviăđiu chnh li nhun 35
CHNGăγ:ăTHIT K NGHIÊN CU 41
3.1 . Gi thuyt nghiên cu 41
3.2. Mô hình nghiên cu 42
3.3 . D liu nghiên cu 43

UBND y ban nhân dân

DANH MC CÁC BNG BIU
Bngăγ.1:ăTngăquanămongăđiăđi vi các biên nghiên cu 43
Bng 4.1: Bng kt qu thng kê mô t các bin nghiên cuătrongăphngătrình 48
Bng 4.2: Kimăđnh Hausman Test 50
Bng 4.3: Kimăđnh Durbin-Watson test 51
Bng 4.4: Kimăđnh nghimăđnăv (Panel unit root test) 52
Bng 4.5: Kt qu hi quy tuynătínhăđnăbin gia SIZE và DA 53
Bng 4.6: Kt qu hi quy tuynătínhăđnăbin gia GENDER và DA 54
Bng 4.7: Kt qu hi quy tuynătínhăđnăbin gia APT và DA 55
Bng 4.8: Kt qu hi quy tuyn tính đnăbin gia AFT và DA 56
Bng 4.9: Kt qu hi quy tuynătínhăđnăbin gia AGE và DA 57
Bng 4.10: Kt qu hiăquyăđaăbin 58
Bng 4.11: Kt qu kimăđnh các gi thuyt nghiên cu 59


viên, s nmăkinhănghim) vi vicăđiu chnh li nhun thông qua các khon dn
tích t đnh.
3. iătng nghiên cu
iătng nghiên cu caăđ tài là mi quan h gia mt s đcăđim ca
công ty kim toán (quy mô công ty kim toán, nhim k công ty kim toán) và kim
toán viên (gii tính, nhim k kim toán viên, s nmăkinhănghim) vi hành vi
điu chnh li nhun ca các công ty niêm yt trên th trng chng khoán Vit
Nam.
4. Phm vi nghiên cu
Báoă cáoă tƠiă chínhă đưă đc kim toán ca 90 công ty niêm yt th trng
chng khoán Vit Nam ti S giao dch chng khoán Hà Ni (HNX) và S giao
dch chng khoán Thành ph H Chí Minh (HOSE).
5. Phngăphápănghiênăcu
Phng pháp nghiên cu : S dngăphngăphápăphơnătíchăđnhălngănhă
thng kê mô t, hi quy tuyn tính nhmăđnhălng và xem xét mi quan h gia
công ty kim toán (quy mô công ty kim toán, nhim k công ty kim toán), kim
toán viên (gii tính, nhim k kim toán viên, s nmăkinhănghim) vƠăhƠnhăviăđiu
chnh li nhun.
Khong thi gian nghiên cu: Giaiăđon 2009 - 2013
6. Nhngăđóngăgópăcaăđ tài
V mt lý lun:
- H thng hóa và trình bày các kt qu nghiên cuătrcăđơyăv vnăđ này
ti VităNamăcngănhătrênăth gii.
- XácăđnhăhƠnhăviăđiu chnh li nhun ca nhà qun lý và tng hp mt s
bin pháp mà h có th s dngăđ điu chnh li nhun trong k ca doanh nghip.
3

V mt thc tin:
Thông qua kt qu nghiên cu, tác gi đaăraăbng chng thc nghim v

Nghiên cu thc nghim ca Becker và các cng s (1998) s dngăcăs d
liu d liu Compustat 1993, tin hành so sánh giá tr các khon dn tích t đnh
caăcácăcôngătyăđc kim toán bi Bigă6ăvƠăcácăcôngătyăđc kim toán bi các
công ty kim toán không phiălƠăBigă6ătrongăgiaiăđon t nmă1989ăđnănmă199β.ă
Mu nghiên cu gmă10.γ97ăquanăsátăđc kim toán bi Big 6 và 2.179 quan sát
đc kim toán bi các công ty kim toán không phi là Big 6. Các khon dn tích
t đnhăđcăc tính da trên mô hình ca Jone (1991). Kt qu nghiên cu cho
thyăcácăcôngătyăđc kim toán bi các công ty không phi là Big 6 có giá tr các
khon dn tích t đnh t 1,5%ăđn 2,1% tng tài snăvƠăcaoăhnăso các công ty
đc kim toán bi Big 6.
Francis và các cng s (1999)ăphánăđoánărng các công ty có các khon dn
tích lnăthng tích ccăhnăvƠăcóăcăhi trong vic thc hinăhƠnhăviăđiu chnh li
nhunăvƠăcóăđngăcăthuêăcácăcôngătyăkim toán Big 6 nhm đm bo rng báo cáo
tƠiăchínhălƠăđángătinăcy. Nghiên cu tin hành trên mu gm 74.390 quan sát là báo
cáoătƠiăchínhătrongăgiaiăđon 1974-1994 ca công ty niêm yt trên sàn NASDAQ.
Kt qu cho thy các công ty có các khon dn tích cao có nhiu kh nng s thuê
các công ty kim toán Big 6. Tuy nhiên, nghiên cuăcngăchoăthy nhng công ty
đc kim toán bi Big 6 mc dù có mc dnătíchăcaoănhngăgiáătr ca các khon
dn tích t đnhăc tính thì thpăhn.ăPhátăhin này nht quán vi các công ty kim
toán Big 6 hn ch áp dng các khon dn tích.
Nghiên cu thc nghim ca Elder và Zhou (2002) nhm kimă đnh mi
quan h gi chtălng kimătoánă(đoălng bng quy mô công ty kim toán và mc
đ chuyên môn hóa niăngƠnh)ăvƠăhƠnhăviăđiu chnh li nhună(đoălng bi các
khon dn tích t đnh) ca các công ty lnăđu phát hành c phiu ra công chúng.
Nghiên cu tin hành trên mu gm 1.083 quan sát là các công ty lnăđu phát hành
5

c phiuăraăcôngăchúngătrongăgiaiăđon t nmă1996ăđnănmă1998ăđc ly ra t
că s d liu Compact Disclosure. Cross-sectională Jonesă modelă (1994)ă đc s
dngăđ c tính giá tr các khon dn tích t đnh. Kt qu nghiên cu cho thy

kim toán bi các công ty kim toán không phi là Big 4. Kt qu nghiên cu cho
thy không có s khác bităđángăk v các khon dn tích t đnh gia các công ty
đc kim toán biăBigă4ăvƠăcácăcôngătyăđc kim toán bi các công ty khác.
Lâm HunhăPhngă(β01γ)ătrongălunăvnăthcăsănghiênăcu v mi quan
h gia chtălng kim toán và nhim k kim toán viên. Mu nghiên cuăđc
la chnălƠăbáoăcáoătƠiăchínhăđưăđc kim toán t nmăβ000ăđnănmăβ01βăca 39
côngătyăđc niêm yt trên sàn giao dch chng khoán HNX và HOSE. Kt qu
thc nghim ca tác gi cho thy khi xem xét mi quan h vi các khon dn tích
t đnh, bin nghiên cu quy mô công ty kimătoánăkhôngăcóăỦănghaăthng kê.
Nhìn chung các nghiên cuăđu cho thy quy mô công ty kim toán có nh
hngăđnăhƠnhăviăđiu chnh li nhun ca nhà qunălỦ.ăCácăcôngătyăđc kim
toán bi các công ty kim toán có quy mô lnă(Big)ăđc k vng là có giá tr tuyt
đi ca các khon dn tích t đnh thpăhnăsoăviăcácăcôngătyăđc kim toán bi
các công ty kim toán còn li (không phi là Big).
1.2 GiiătínhăkimătoánăviênăvƠăhƠnhăviăđiuăchnhăliănhun
Mt s nghiên cuăđưănghiênăcu s khác bit gii tính nhăhng lên các
khía cnh ca hành vi cá nhân. Các nghiên cuăđu có chung nhnăđnh rng ít nht
v đaăs, ph n không thích ri ro và ít c tinăhnănamăgii (Byrnes & Miller,
1999). Kt qu tngăt khi các muăđc la chnătrongălnhăvc k toán và tài
chính (Jianakoplos & Bernasek, 1998; Olsen & Cox, 2001; Graham và các cng s.,
2002; Dwyer và các cng s, 2002; Watson & McNaughton, 2007). Ph n cngăítă
c tin trong các vnăđ tƠiăchínhăhnănamăgii (Johnson & Powell, 1994); Barber &
Odean, 2001; Bliss & Potter, 2002).
7

Mt s nghiên cu cho rng không có s khác bit v gii tính trong vnăđ
đoăđc (Ford & Richardson, 1994), trong khi mt s nghiên cu khác cho rng ph
n căx cóăđoăđcăhnănamăgii. Ph n đc quan sát thyăcóăđoăđcăhnătrongă
bi cnh kinh doanh (Ruegger & King, 1992; Khazanchi, 1995; Eynon và các cng
s,ă1997).ăRoxasăvƠăStonebackă(β004)ăđng ý rng nhìn chung ph n ítăđng ý vi

OMXătrongăhaiănmătƠiăchính 2005 và 2006. Nghiên cu ch ra rng ch phn hùn
ph trách hpăđng là n đaăraămc giá phí kimătoánăcaoăhn,ăchoăthy kim toán
viên n thn trng, ít c tin, và mcăđ chun b cho cuc kimătoánăcaoăhnăđaă
đn mcăgiáăphíăcaoăhn.
Niskanen và các cng s (2009) nghiên cu liu rng gii tính kim toán
viênăcóătácăđngălênăđ ln caăhƠnhăviăđiu chnh li nhun trong các doanh nghip
tănhơnăva và nh  Phn Lan. Nghiên cu thc hin trên 5.000 công ty vi báo
cáoătƠiăchínhăchoăgiaiăđon 1999 ậ 2006, s dngămôăhìnhăJonesăModelă(1991)ăđ
c tính các khon dn tích t đnh nhmăđoălngăhƠnhăviăđiu chnh li nhun.
Kt qu nghiên cu kt lun n kim toán viên cho phép mc t đnh trong báo cáo
thu nhpăcaoăhnăcácănamăkim toán viên.
Ittonen và các cng s (2013) kho sát mi liên h gia chtălng các khon
dn tích và gii tính ca ch phn hùn ph trách hpăđng kimătoán.ăCnăc vào
nhng khác bit do gii tính v tính thn trng, tính bo th, vic chp nhn ri ro,
tác gi đaăraăđnhăđ là các n kim toán viên có th nâng cao chtălng ca các
khon dn tích. Nghiên cuăđc tin hành trên mt mu gm 770 quan sát là công
ty Phn Lan và Thyăin niêm yt trên sàn giao dch Nasdaq OMX vi báo cáo tài
chính t nmăβ005ăđn 2007. Kt qu phân tích hi quy bng d liu chéo cho thy,
cácăcôngătyăđc kim toán bi các ch phn hùn n thì có các khon dn tích t
đnh nh hn,ăđiu này hàm ý là kim toán viên n có th có nhngătácăđng nhm
hn ch hƠnhăviăđiu chnh li nhun.
TrênăđơyălƠ mt s nghiên cu v tácăđng ca giiătínhăđnăhƠnhăviăđiu
chnh li nhun. Tng hp các nghiên cuătrênăđaăđn nhnăđnh là kim toán viên
9

n dngănhăn lc nhiuăhnătrongăvic lp k hoch kimătoánăcngănhătrongă
vic phát hinăvƠăngnăchn hành viăđiu chnh li nhun. Tôi k vngăcôngătyăđc
kim toán bi kim toán viên n s có khon dn tích t đnh (DA) thpăhnăcôngă
tyăđc kim toán bi các kim toán viên nam.
1.3 LuơnăchuynăkimătoánăviênăvƠăhƠnhăviăđiuăchnhăliănhun

viên và chtă lng thông tin li nhun. Chtă lng thông tin li nhună đcă đoă
lngăthôngăquaăhaiăthcăđoăDAă(cácăkhon dn tích t đnh)ăđcăc tính theo
mô hình Jone model (1991) và TA (tng các khon dn tích). Kt qu thc nghim
cho thy vi c haiăthcăđoănƠyăthìăkhiănhim k kimătoánătngălên,ăc TA và DA
đu gim xung. Và khi nhim k càng dài thì các khon dnătíchănƠyăkhôngădngă
quáăcaoăvƠăcngăkhôngăơmăquáăcao.ăQuaăđó,ăcácătác gi nêu lên rng khi kim toán
viên cung cp dch v cho cùng mt công ty trong mt khon thi gian dài thì kh
nngăđiu chnh thông tin li nhun ca nhà qun lý b hn ch,ălƠmăgiaătngăcht
lng báo cáo tài chính.
ChiăvƠăHuangă(β00γ)ăcngăthy rng banăđu DA và nhim k kim toán có
tngăquanăơmă(tc là nhim k kimătoánătngăthìăDAăgim).ăNhngăkhiăkhong
thiăgianăvtăquáă5ănm,ătngăquanăgia DA và nhim k kimătoánăđi chiu.
H cngăgii thích kt qu này bng hiu ng hiu bit trong nhngănmăđu và
hiu ng quá quen thuc trong nhngănmăsauăđóăkhin chtălng gim. Và h
cngăluăỦărng công ty kim toán có vai trò quan trng trong vic luân chuyn
kim toán viên bng các chính sách giúp nhóm kim toán viên mi có thêm s hiu
bit và kinh nghimăđc truyn li t các kim toán viên tin nhim. T đó,ăh cho
rngăquyăđnh bt buc luân chuyn là cn thitănhngăch nên dng li  cpăđ
kim toán viên, không áp dng trên quy mô công ty.
Lunăvnăthcăsăca tác gi Lâm HunhăPhngă(β013) nghiên cu v mi
quan h gia chtălng kim toán và nhim k kim toán viên. Mu nghiên cu
đc la chnălƠăbáoăcáoătƠiăchínhăđưăđc kim toán t nmăβ000ăđnănmăβ01βă
caăγ9ăcôngătyăđc niêm yt trên sàn giao dch chng khoán HNX và HOSE. Kt
11

qu thc nghim ca tác gi cho thy ti th trng Vit Nam nhim k kim toán
và chtălng kimătoán,ăđoălng bng các khon dn tích t đnh, có mi quan h
tuyn tính vi nhau (ít nhtălƠătrongăvòngă5ănmăđu). Khi nhim k kim toán càng
dài thì chtălng kimătoánăcƠngăcao,ănghaălƠăcácăkhon dn tích t đnh càng
gim. Bên cnhă đó,ă tácă gi cngăkt lun nhim k công ty kim toán không có

các kim toán viên ln tui ít phát hành ý kin v gi đnh hot đng liên tcăhnăsoă
vi các kim toán viên tr, hay nói cách khác, tui ca kimătoánăviênătngăquană
nghch bin vi chtălng kim toán.
Ngi vităchaătìmăthy nhiu nghiên cu v mi quan h gia tui ngh
ca kimă toánă viênă vƠă hƠnhă viă điu chnh li nhun. Nghiên cuă nƠyă đangă đc
thc hin trên mu là các công ty niêm yt,ăđiătngămƠăbáoăcáoătƠiăchínhăđc
quan tâm và s dng rngărưiăvƠăđiăkèmăvi nhiu riăroădƠnhăchoăngi hành ngh
kimătoán.ăDoăđó,ăkinhănghim là mt yu t quan trng giúp kim toán viên gim
thiu ri ro thì thc hin kimătoánăđi vi các công ty niêm yt.ăDoăđó,ăngi vit
k vng s nmăkinhănghim ca kimătoánăviênăcóătngăquanănghch bin vi các
khon dn tích t đnh (DA). 13

CHNGă2: CăSăLụăTHUYT
2.1 Tngăquanăvăkimătoán
2.1.1ănhănghaăkim toán
Kim toán (audit) ngun gc t laătinhăắaudire”ănghaălƠăắnghe”ăgi nên mt
hình nh c đin v kimătoánălƠăngiăđcăbáoăcáoăđc to lên cho mtăbênăđc lp
nghe và chp nhn.
Có nhiuăđnhănghaăkhácănhau v kim toán:
 Anhăngiătaăđnhăngha:ăắKim toán là s kimătraăđc lp và là s bày t
ý kin v nhng báo cáo tài chính ca mt xí nghip do các kimătoánăviênăđc b

toán viên và toăđc nim tin  ngi s dng kt qu kim toán.
2.1.2 Công ty kim toán
2.1.2.1 nh ngha
Theoăđnhănghaăđc trình bày  đonă5,ăđiuă5,ăchngă1ăca Lut Kim
toánăđc lp (2011) thì “Doanh nghip kim toán là doanh nghip có đ điu kin
đ kinh doanh dch v kim toán theo quy đnh ca Lut này và các quy đnh khác
ca pháp lut có liên quan”.ă ng thiă theoă điuă γ,ă chngă 1ă ca Ngh đnh
17/β01β/N-CPă ngƠyă 1βă thángă 0γă nmă β01βă quyăđnh chi tită vƠă hng dn thi
hành mt s điu ca Lut kimătoánăđc lp,ăđưăcóăphơnătíchăsơuăhnăvƠăhng dn
c th:ăắDoanh nghip kim toán ti Vit Nam là doanh nghip đc thành lp và
hot đng theo quy đnh ca pháp lut Vit Nam, có đ điu kin kinh doanh dch
v kim toán theo quy đnh và đã đc B Tài chính Vit Nam cp giy chng nhn
đ điu kin kinh doanh dch v kim toán”.ă
2.1.2.2 Căcu t chc
Hình thc t chc ca các công ty kim toán  Vit Nam b chi phi bi hình
thc s hu công ty:
(1) i vi các công ty kim toán là doanh nghipănhƠănc, t chc ph thuc
vƠoăcăch qun lý caănhƠăncăđi vi các doanh nghipănhƠănc, trong
đó, Giámăđc,ăngiăđngăđuăcôngătyădoăcăquanăthƠnhălp b nhim (B
tài chính, UBND Thành ph). Cách thc t chc ti các công ty này theo
chcădanhăvƠătheoăcăcu hành chính. Trách nhim công vic và t chc hot
đng theo chc danh qun lý.
15

(2) i vi các công ty 100% vnăncăngoƠi.ăCácăcôngătyănƠyăđu thuc các
công ty kim toán quc t, do vy v căcu t chc gingănhăcácăcôngătyă
quc t.ăTuyănhiênăvìălƠăcôngătyăđc thành lp theo lutăđuătănc ngoài 
Vit nam, thuc hình thc công ty TNHH nên v t chc hành chính,  các
công ty này vn có chcădanhăGiámăđcăvƠălƠăđi din pháp lý ca công ty v
các vnăđ hƠnhăchínhătrcăcácăcăquanăchcănngăcngănhătrongăcácăhot

- Kim toán viên ph: là nhng tr lý cho kimătoánăviênăchínhăvƠăthng
thc hin các ni dung chi tit caăchngătrìnhăkim toán.
Trong các loi hình doanh nghip kim toán khác, h thng t chcă cngă
thngăđc thit k tngăt.
Hin nay, Vit Nam có 134 công ty kimătoánăđưăđngăkỦăhƠnhăngh, gm:
- 04 Công ty 100% vnănc ngoài (E&Y, PwC, KPMG, Grant Thornton)
- 05 Công ty có vnăđuătănc ngoài (E Jung, Mazars, HSK, Immanuel,
S&S)
- 124 Công ty TNHH
- 01 Công ty hp danh (CPA VN)
(Ngun: VACPA)
2.1.2.3 Xuăhng phát trin ca các công ty kim toán ti Vit Nam
 Vit Nam, t khi chuyn sang nn kinh t th trng có s điu tit ca
NhƠănc, các hotăđngăđaădng và phc tp ca nn kinh t đòiăhi phi có dch
v kimătoán.ă đáp ng yêu cu ngày càng cao ca nn kinh t, ngày 13/5/1991
17

B Tài chính thành lp hai công ty kimătoánăđu tiên là Công ty kim toán Vit
Nam (VACO) và Công ty dch v tă vn Tài chính ậ K toán và Kim toán
(AASC). S raăđi caăhaiăcôngătyănóiătrênăđư to tinăđ cho s raăđi ca các công
ty tip theo bi s hotăđng tích cc và có hiu qu cngănhăyêuăcu,ăđòiăhi cp
thit ca nn kinh t nc ta trong nhngănmăđi mi.
Sauăhnăβ0ănmăhìnhăthƠnhăvƠăphátătrin, ngành Kimătoánăđc lp còn non
tr ca VităNamăđưăcóănhngăbc phát trinăvt bc. S lng các công ty hot
đngătrongăngƠnhătngălênănhanhăchóngăcùngăvi các dch v cung cpăngƠyăcƠngăđaă
dng và chuyên nghip cho thy hotăđng kimătoánăđc lp là mt nhu cu rt
thit thc ca nn kinh t, nht là khi Vit Nam hi nhpăsơuăhnăvƠoănn kinh t
th gii.
Báo cáo hotăđngăhƠngănmăca VACPA cho thy:
Nmăβ010ălƠănmăđnh cao vi 170 công ty kimătoán,ătrongăđóăcóă15βăcôngă

t đng vnăphápăđnhầ)ăđưălƠmăriărng 10 công ty kim toán nh cóăKTVăđ
điu kin hành ngh nhngăchaăđ 5ăngi,ăvƠă1βăcôngătyăkhôngăcóăKTVănƠoăđ
điu kin hành ngh kim toán.
Các công ty kim toán Vit Nam cóăquyămôăkhá,ăđt tiêu chun,ăđiu kin
kim toán doanh nghip niêm yt (vn 4 t, có 10 KTV hành ngh trên 24 tháng, có
150 khách hàng kimătoánăBCTC,ătrongăđóăcóă10ăkháchăhƠngăniêmăyt)ăcngăđangă
gp khóăkhnătrc yêu cu mi, phiăcóăđ 6 t đngă(tngă50ă%),ăcóă15ăKTVăhƠnhă
ngh (tngă50%),ăcóăγ00ăkháchăhƠngăkim toán BCTC (tngăβ00%),ătrongăđóăcóăβ0ă
khách hàng niêm ytă(tngă100%)ầătrc 20/10/2015 (Thi hn cui cùng np h
săđngăkỦăthc hin kim toán khách hàng niêm yt).
Các công ty kim toán có quy mô vaăđt tiêu chun,ăđiu kin kim toán
đnăv có li ích công chúng (vn 4 t đng, có 7 KTV hành ngh trên 24 tháng, có
100 khách hàng kimătoánăBCTC,ătrongăđóăcóă5ăkháchăhƠngălƠăđnăv có li ích
19

côngăchúng)ăcngăgp nhng khóăkhnătngăt: phiăcóăđ 6 t đngă(tngă50%),ă
có 10 KTV hành ngh (tngă 4γ%),ă cóă β50ă kháchă hƠngă kim toán BCTCă (tngă
β50%)ătrongăđóăcóă10ăkháchăhƠng lƠăđnăv có liăíchăcôngăchúngă(tngă100%)ầă
trcăβ0/10/β015ănhănóiătrên.
Nhăvy, có th thyăđ đm bo mt s yêu cu theo lutăđnh, các công ty
kim toán nh đangăcóăxuăhng sáp nhpăđ đ quyămôăđt tiêu chun,ăđiu kin
kim toán niêm yt. Bên cnhăđó,ăcácăcôngătyăkimătoánăđc lpăcngăđangăn lc
đ thc hin các tiêu chun, m rng quan h đi ngoi nhmăđápăngăđc các yêu
cu tr thƠnhăđi din, thành viên ca các hãng kim toán quc t trên th gii.
2.1.3 Kim toán viên
2.1.3.1ănhăngha
Theoăđiuă5,ăchngă1ăLut Kimătoánăđc lp (2011):
“Kim toán viên là ngi đc cp chng ch kim toán viên theo quy đnh
ca pháp lut hoc ngi có chng ch ca nc ngoài đc B Tài chính công
nhn và đt k thi sát hch v pháp lut Vit Nam.”