B GIÁO DC ÀO TO
TRNGăI HC KINH T THÀNH PH H CHÍ MINH

NGUYN QUC VIT RI RO THANH KHON TI CÁC NGÂN HÀNG
THNGăMI C PHN VIT NAM LUNăVNăTHCăSăKINH T

TP. H Chí Minh ậ Nm 2013 B GIÁO DC ÀO TO
TRNGăI HC KINH T THÀNH PH H CHÍ MINH

NGUYN QUC VIT

RI RO THANH KHON TI CÁC NGÂN HÀNG
THNGăMI C PHN VIT NAM
Chuyên ngành : Tài chính ậ Ngân hàng

DANH MC BNG BIU
DANH MCă TH, HÌNH V
MăU 1
1. LỦ do chn đ tài 1
2. Mc đích nghiên cu 2
3. i tng và phm vi nghiên cu 2
4. Phng pháp nghiên cu 3
5. ụ ngha khoa hc và thc tin 4
6. Ni dung nghiên cu 4
CHNGă1: TNGăQUANăVăRIăROăTHANHăKHONăCAăCỄCăNGỂNă
HĨNGăTHNGăMI 5
1.1 Riăroăthanhăkhon 5
1.1.1 Khái nim 5
Thanh khon ca ngân hàng thng mi 5
Ri ro thanh khon ca ngân hàng thng mi 6
1.1.2 nh hng ca ri ro thanh khon đn hot đng ca ngân hàng thng mi .
9
1.1.3 Biu hin ca ri ro thanh khon 11 1.2 Nguyênănhơnădnăđnăriăroăthanhăkhon 12
1.2.1 Nguyên nhân t chính các ngân hàng thng mi 12
Thiu ngân qu đ đáp ng các nhu cu chi tr ca ngân hàng 12
S dng vn ngn hn đu t dài hn 13
S thay đi ca lãi sut th trng 13
C cu khách hàng cha phù hp và cht lng tín dng kém 14
Chin lc qun tr ri ro thanh khon không phù hp 14
1.2.2 Nguyên nhân t khách hàng 15
Hiu ng rút tin dây chuyn và các bin c kinh t – chính tr bt thng . 15
Chu k kinh doanh 15

1.4.1 Ri ro thanh khon ti ngân hàng Northern Rock nm 2007 20
1.4.2 Ri ro thanh khon ti ngân hàng Lehman Brothers 24
1.4.3 Bài hc v hn ch ri ro thanh khon cho các ngân hàng thng mi Vit
Nam 25
Ktălunăchngă1 27
CHNGă2: THCă TRNGă RIă ROă THANHă KHONă TIă CỄCă NGỂNă
HĨNGăTMCPăVITăNAM 28
2.1 TngăquanăvăhăthngăngơnăhƠngăthngămiăVităNam 28
2.2 Thcătrngăcácănhơnătănhăhngăđnăriăroăthanhăkhonăcaăcácăngơnă
hƠngăTMCPăVităNam 31
2.2.1 nh hng ca khng hong tài chính th gii 31
2.2.2 Lưi sut huy đng 33
2.2.3 Lưi sut liên ngân hàng 35
2.2.4 Lưi sut cho vay 36
2.2.5 Tng trng tín dng 37
2.3 ánhăgiáăriăroăthanhăkhonătiăcácăngơnăhƠngăTMCPăVităNamăthôngă
quaăcácăchăsăthanhăkhonătiêuăbiu 39
2.3.1 T l an toàn vn ti thiu 40
2.3.2 Ch s trng thái tin mt (H
2
) 44
2.3.3 Ch s chng khoán thanh khon (H
3
) 46
2.3.4 Ch s nng lc cho vay (H
4
) 48
2.3.5 Ch s Tng d n/ Tin gi khách hàng (H
5
) 50

3.3.2 Gn ri ro thanh khon vi ri ro th trng 74 3.3.3 y mnh công tác huy đng vn và đa dng hóa ngun vn huy đng 76
3.3.4 i mi c ch chuyn vn ni b phù hp 77
3.3.5 Xây dng đi ng nhân viên có trình đ, nng lc và có đo đc ngh
nghip. 79
Ktălunăchngă3 81
KTăLUN 82
DANH MC TÀI LIU THAM KHO
PH LC DANH MC CÁC T VIT TT
ABB Ngân hàng TMCP An Bình
ACB Ngân hàng TMCP Á Châu
BCTC Báo cáo tài chính
BIDV Ngân hàng TMCP u t và phát trin Vit Nam
EAB Ngân hàng TMCP ông Á
Eximbank Ngân hàng TMCP Xut nhp khu Vit Nam
GDP Tng sn phm Quc ni
MB Ngân hàng TMCP Quân đi
MDB Ngân hàng TMCP Phát trin Mê Kông
MHB Ngân hàng TMCP Phát trin nhà ng bng sông Cu Long
NamAbank Ngân hàng TMCP Nam Á
NHNN Ngân hàng Nhà nc
TMCP Thng mi c phn
VCB Ngân hàng TMCP Ngoi thng Vit Nam
VIB Ngân hàng TMCP Quc t Vit Nam
Vietinbank Ngân hàng TMCP Công thng Vit Nam

Biu đ 2.1: Tc đ tng trng GDP ca Vit Nam qua các nm 32
Biu đ 2.2: Tc đ tng trng tín dng ca các ngân hàng 38
Biu đ 2.3: Ch s trng thái tin mt bình quân theo nhóm ngân hàng 45
Biu đ 2.4: Ch s chng khoán thanh khon bình quân theo nhóm ngân hàng 47
Biu đ 2.5: Tng d n/ Tin gi khách (H
5
) hàng bình quân ca các nhóm ngân
hàng 51
Biu đ 2.6: Tin vay/ Tng tài sn Có (H
6
) bình quân ca các nhóm ngân hàng 53
1

MăU
1. LỦădoăchn đătƠi
Mt trong nhng nhim v quan trng hàng đu ca ngân hàng thng mi là đm
bo kh nng thanh khon đy đ. Mt ngân hàng thng mi thanh khon tt nu
nó tip cn d dàng các ngun vn kh dng  chi phí hp lỦ và đúng lúc cn thit.
Trên th gii đư có nhiu bài hc v vic các ngân hàng b phá sn do mt thanh
khon. Cuc khng hong tài chính và suy thoái kinh t toàn cu bt đu  M t
cui nm 2007, nhng thc s bùng n và tác đng mnh đn toàn th gii khi các
ngân hàng ln có nhiu nm tui b phá sn hoc đng trên b vc phá sn do mt
thanh khon.
 Vit Nam, do đc đim h thng ngân hàng còn non tr nên vn đ ri ro thanh
khon cha đc quan tâm đúng mc, cùng vi s phát trin ca nn kinh t th
trng, h thng ngân hàng  Vit Nam ngày càng phát trin c v quy mô và s
lng, nhiu ngân hàng mi đc thành lp, m rng mng li chi nhánh. Các
ngân hàng cnh tranh nhau đ gia tng li nhun, mãi chy theo ch tiêu li nhun,
tng trng tín dng mà vn đ ri ro thanh khon không đc các ngân hàng quan
tâm đúng mc.

Các ngân hàng TMCP không có vn Nhà nc đc la chn da trên Báo cáo
thng niên Ch s tín nhim Vit Nam 2012 ca Công ty C phn Xp hng Tín
nhim Doanh nghip Vit Nam (CRV). Theo kt qu xp hng nng lc cnh tranh
ca 32 ngân hàng thng mi Vit Nam đc la chn xp thành 4 nhóm A, B, C,
D. Kt qu xp hng gm 9 ngân hàng thuc nhóm A, 9 ngân hàng thuc nhóm B,
11 ngân hàng thuc nhóm C và 3 ngân hàng thuc nhóm D. Trong đó:
ACB, EAB, Eximbank, MB thuc nhóm A và VIB thuc nhóm B. Các ngân
hàng thuc hai nhóm này đc đánh giá là có nng lc cnh tranh tt. C th:
nhóm A là nhng ngân hàng có nng lc cnh tranh cao, nng lc tài chính
3

n đnh, hot đng kinh doanh hiu qu và có tim nng phát trin trong dài
hn; nhóm B là nhng ngân hàng có kh nng cnh tranh khá, có nng lc tài
chính hp lý và hot đng kinh doanh n đnh vi tim nng phát trin tt.
ABB, NamAbank thuc nhóm C, nhóm ngân hàng có nng lc cnh tranh
trung bình. Ngân hàng có nng lc tài chính chp nhn đc và hot đng
kinh doanh n đnh, hoc có nng lc tài chính tt nhng hot đng kinh
doanh kém n đnh hn.
MDB thuc nhóm D, nhóm các ngân háng có nng lc cnh tranh hn ch.
Các ngân hàng thuc nhóm này có mng li kinh doanh yu, nng lc tài
chính chp nhn đc và hot đng kinh doanh kém n đnh.
 thun tin cho vic phân tích, đánh giá ri ro thanh khon ca các ngân hàng, các
ngân hàng TMCP không có vn Nhà nc đc gp thành 2 nhóm, nhóm th nht
gm các ngân hàng thuc nhóm A và B; nhóm th hai gm các ngân hàng thuc
nhóm C và D.
Các ngân hàng đc la chn nm trong tt c các nhóm đ vic đánh giá ri ro
thanh khon ca các ngân hàng TMCP Vit Nam đc tng quát hn, thuyt phc
hn.
4. Phngăphápănghiênăcu
Lun vn s dng các phng pháp nghiên cu đin hình sau:

Vit Nam.
5

CHNG 1:
TNGăQUANăVăRIăROăTHANH KHONăCAăCỄCăNGỂNăHĨNGă
THNGăMI
1.1 Ri ro thanh khon
1.1.1 Khái nim
Thanh khon ca ngân hàng thng mi
Có nhiu đnh ngha khác nhau v thanh khon, theo ngha hp thanh khon là kh
nng bin đi mt tài sn nào đó ra tin mt mt cách nhanh chóng, vi mt chi phí
thp nht có th. Mt cách đy đ hn, da vào c hai tip cn t tài sn và ngun
vn, thanh khon là kh nng tip cn các tài sn và ngun vn vi mt chi phí hp
lỦ đ phc v các nhu cu hot đng khác nhau ca ngân hàng. Mt tài sn có tính
thanh khon cao khi có chi phí chuyn đi thành tin thp và thi gian chuyn đi
thành tin nhanh, trong khi đó ngun vn có tính thanh khon cao khi chi phí huy
đng vn thp và thi gian huy đng nhanh. Theo đó cng có nhiu đnh ngha v
thanh khon ca ngân hàng thng mi nh sau:
Thanh khon là mt thut ng chuyên ngành nói v kh nng ca các ngân
hàng thng mi đáp ng các nhu cu v s dng vn kh dng phc v cho
hot đng kinh doanh ti mi thi đim nh chi tr tin gi, cho vay, thanh
toán, giao dch vn Thanh khon là kh nng tip cn các tài sn hoc
ngun vn vi chi phí hp lỦ đ phc v các nhu cu phát sinh (Trn Huy
Hoàng, 2011).
 Ngun vn có tính thanh khon cao khi chi phí huy đng thp và thi
gian huy đng nhanh.
 Tài sn có tính thanh khon cao khi chi phí chuyn đi thành tin thp
và kh nng chuyn hóa ra tin nhanh.
Theo đnh ngha ca y ban Basel v giám sát ngân hàng: Thanh khon ca
ngân hàng là kh nng ca ngân hàng đó đ tng thêm tài sn và đáp ng các

7

Ri ro thanh khon là tình trng ngân hàng không đáp ng đc nhu cu s
dng vn kh dng (nhu cu thanh khon). Tình trng này nh thì gây thua
l, hot đng kinh doanh b đình tr, nng thì làm mt kh nng thanh toán
dn đn ngân hàng phá sn.
Ri ro thanh khon là mt loi ri ro ca ngân hàng khi ngân hàng không có
đ các ngun tài chính đ thanh toán các ngha v n vào thi đim đn hn,
hoc là phi s dng nhng ngun tài chính vi chi phí cao mc dù ngân
hàng vn có kh nng thanh toán.
Ri ro thanh khon là ri ro khi ngân hàng thiu ngân qu hoc tài sn ngn
hn mang tính kh thi đ đáp ng nhu cu ca ngi gi tin và ngi đi
vay.
Ri ro thanh khon là s bin đng v thu nhp ròng và th giá ca vn ch
s hu, xut phát t khó khn ca ngân hàng trong vic huy đng ngay lp
tc các khon ngân qu sn có bng hình thc vay mn hoc bán tài sn.
Chúng ta có th chia ri ro thanh khon làm 4 nhóm theo cu trúc nh sau:
Ri ro thanh khon rút tin trc hn: iu này liên quan đn c tài sn và
n. Vic rút tin da trên c s quyn chn có th đc thc hin. Nhng
khon tin gi có th đc rút mnh tay vào ngày sm nht thay vì đi đn
hn.
Ri ro thanh khon có k hn: iu kin thanh toán theo đúng hp đng,
nhng khon tin gi đc tp trung rút quá nhiu vào ngày đáo hn.
Ri ro thanh khon tài tr: Nu mt tài sn không đc tài tr hp lý, vic
tài tr theo sau đó có th phi đc thc hin trong nhng điu kin bt li,
ngha là vi giá chênh lch cao hn.
Ri ro thanh khon th trng: Các điu kin th trng bt li có th làm
gim kh nng chuyn đi các tài sn kh nhng thành tin mt.
8


1.1.2 nh hng ca ri ro thanh khonă đn hotă đng ca ngân hàng
thngămi
Thanh khon có Ủ ngha đc bit quan trng đi vi hot đng ca ngân hàng, c
th nh:
Cn phi có thanh khon đ đáp ng yêu cu vay mi mà không cn phi thu
hi nhng khon cho vay đang trong hn hoc thanh lý các khon đu t có
k hn.
Cn có thanh khon đ đáp ng tt c các bin đng hàng ngày hay theo mùa
v v nhu cu rút tin mt cách kp thi và có trt t. Do ngân hàng thng
xuyên huy đng tin gi ngn hn (vi lãi sut thp) và cho vay s tin đó
vi thi hn dài hn (lãi sut cao hn) nên ngân hàng v c bn luôn có nhu
cu thanh khon rt ln.
Thanh khon nh hng đn lòng tin ca ngi gi tin và ngi cho vay.
Thanh khon kém, ch không phi là cht lng tài sn có kém, mi là
nguyên nhân trc tip ca hu ht các trng hp đ v ngân hàng.
Vì vy ri ro thanh khon có tác đng rt ln đn hot đng ca các ngân hàng
thng mi, t đó tác đng đn hot đng ca nn kinh t. Chng hn nh:
Khi ri ro thanh khon xy ra, các ngân hàng thng la chn các gii pháp
nh nâng mc lãi sut cao đ huy đng thêm vn, hoc thu hi hoc hn ch
bt các khon cho vay mi, hoc bán tài sn đ chuyn sang tin mt. Tuy
nhiên, khi các ngân hàng đu c gng s dng các gii pháp cùng lúc vi
nhau s không đt đc hiu qu, chng hn nh vic tht cht tín dng,
hoc bán các loi tài sn th chp đ thu hi n s làm tài sn b gim giá do
đó càng làm tng ri ro tín dng và tình trng cng thng thanh khon s lan
rng ra th trng, làm st gim mnh li nhun ca ngân hàng.
i vi mt ngân hàng, ri ro thanh khon có nguy c làm gim uy tín ca
ngân hàng đó và đc bit nghiêm trng khi các thông tin b rò r ra bên ngoài.
10

Do bt cân xng thông tin trong các giao dch gia khách hàng và ngân hàng,

Ri ro thanh khon xut hin khi:
Ngân hàng thiu ngân qu đ đáp ng nhu cu chi tr tin cho ngi gi tin
và thanh toán các khon n ngn hn mà ngân hàng đư vay.
Ngân hàng thiu ngân qu đ gii ngân cho các hp đng tín dng đư tha
thun.
Ngân hàng thiu ngân qu đ đáp ng nhu cu ca các bên đi tác ca ngân
hàng dn đn tn tht cho ngân hàng.
Mt s du hiu cho thy ngân hàng đang đi mt vi ri ro thanh khon:
Lãi sut huy đng vn ca các ngân hàng đư có nhng din bin bt thng:
Lãi sut huy đng vn các k hn ngn li cao hn lưi sut huy đng các k
hn dài, các ngân hàng ch tp trung huy đng vn ngn hn. iu này phn
ánh vic h thng ngân hàng đang thiu thanh khon, mc đích huy đng vn
ca các ngân hàng lúc này ch yu là nhm đm bo kh nng thanh khon
ch không phi vì mc tiêu sinh li.
Lãi sut vay trên th trng liên ngân hàng tng lên nhanh chóng: Nguyên
nhân chính ca hin tng này là do các ngân hàng đu đang có vn v thanh
khon, trong điu kin tình hình huy đng vn t dân c và doanh nghip
không thun li buc các ngân hàng phi chp nhn đi vay vi lãi sut cao
trên th trng liên ngân hàng đ gii quyt nhu cu thanh khon trc mt
ca các ngân hàng.
Thiu kh nng đáp ng nhu cu vay vn ca khách hàng: Cho vay là mt
trong nhng hot đng quan trng nht ca ngân hàng thng mi vì hot
đng này to nhiu li nhun nht và kéo theo các nghip v khác phát trin.
Do đó, khi ngân hàng không đáp ng đy đ và kp thi các cam kt tín dng
thì chng t ngân hàng đang thiu ngun cung thanh khon.
12

S bin đng giá c phiu ca ngân hàng: Khi giá c phiu ca ngân hàng có
xu hng gim, chng t tính hp dn ca chúng đi vi nhà đu t đư gim
đi, nh hng ln đn tâm lý ca ngi gi tin. Ngi dân có xu hng rút

chc tín dng, trong trng hp này ngân hàng phi s dng tin mt d tr, vay n
b sung hoc bán các tài sn đ đáp ng nhu cu thanh khon ca khách hàng.
S dng vn ngn hn đu t dài hn
Ngân hàng vay mn quá nhiu các khon tin gi ngn hn t các cá nhân và đnh
ch tài chính khác, sau đó chuyn hóa chúng thành nhng tài sn đu t dài hn. Do
đó xy ra tình trng mt cân xng gia ngày đáo hn ca các khon s dng vn và
ngày đáo hn ca các ngun vn huy đng, mà thng gp nht là dòng tin thu hi
t các tài sn đu t nh hn dòng tin phi chi ra đ chi tr tin gi đn hn (Trn
Huy Hoàng, 2011).
S thay đi ca lãi sut th trng
Do tin gi ngân hàng rt nhy cm vi s thay đi ca lãi sut đu t. Khi lưi sut
đu t tng, mt s ngi gi tin rút vn ca h ra khi ngân hàng đ đu t vào
ni có t sut sinh li cao hn; đng thi khách hàng vay tin s luôn hng đn
các t chc tín dng có lãi sut tin vay thp hn, ngc li, khi lãi sut đu t
gim, lng tin đ vào ngân hàng nhiu và nhu cu vay vn ca khách hàng gim.
Nh vy s thay đi lãi sut nh hng đn c khách hàng gi tin và vay tin, tác
đng đn thanh khon ca các ngân hàng. Hn na, nhng xu hng v s thay đi
lãi sut còn nh hng đn giá tr th trng ca các tài sn mà ngân hàng có th
đem bán đ tng thêm ngun cung thanh khon và trc tip nh hng đn chi phí
vay mn trên th trng tin t (H Diu, 2002).
Bên cnh đó, tính liên kt h thng gia các ngân hàng đ đm bo an toàn thanh
toán yu, to s cnh tranh không lành mnh, đy lãi sut lên cao to khe h cho
khách hàng gi tin đòi hi lãi sut cao hoc rút tin chuyn sang các ngân hàng
khác dn đn làm suy yu kh nng chng đ thiu ht thanh khon ca h thng.
14

C cu khách hàng cha phù hp và cht lng tín dng kém
Ngân hàng tp trung tín dng vào mt s khách hàng ln hoc t trng tín dng cho
mt s ngành, mt đa phng nào đó chim phn ln trong tng d n hoc trong
tng huy đng vn ca ngân hàng và khi xy ra bin đng trong mt ngành mà ngân