BăGIỄOăDCăVÀăÀOăTO
TRNGăIăHCăKINHăTăTP.HCM

NGăTHăMăHNH
ăTÀI:ă
THCăTRNGăVÀăGIIăPHỄPăNỂNGă
CAOăTệNHăHUăệCHăCAăBÁO CÁO
TÀI CHÍNH DOANHăNGHIPă
IăVIăQUYTăNHăCHOăVAYăCAă
CÁC NGỂNăHÀNGăTHNGăMI
VITăNAM LUNăVNăTHCăSăKINHăT LIăCAMăOAN
Tôi xin cam đoan lun vn thc s kinh t: ắThcătrngăvƠăgiiăphápănơngă
caoătínhăhuăíchăcaăbáoăcáoătƠiăchínhădoanhănghip điăviăquytăđnhă
choăvayăcaăcácăNHTMăVităNamẰ lƠ công trình ca vic hc tp vƠ nghiên
cu khoa hc tht s nghiêm túc ca bn thơn. Nhng kt qu nêu ra trong lun
vn nƠy lƠ trung thc vƠ cha đc công b rng rƣi trc đơy. Các s liu
trong lun vn có ngun gc rõ rƠng, đc tng hp t nhng ngun thông tin
đáng tin cy.
TP. H Chí Minh, tháng 9 nm 2013
Tác gi ng Th M Hnh

MCăLC
DANH MC CH VIT TT
DANH MC BNG BIU
DANH MC HÌNH V,  TH
M U 1

2.2.3 Quy trình tín dng ca NHTM 44
2.2.4 Thông tin trên BCTC đi vi hot đng cho vay 47
2.3 ánh giá tính hu ích ca thông tin trên BCTC trong hot đng cho vay ti
các ngân hàng  Vit Nam 52
2.3.1 Kho sát tính hu ích ca thông tin trên BCTC đi vi NHTM 52
2.3.3 Kt qu kho sát 56
2.3.3 ánh giá kt qu kho sát 66
3.2.1 Phân tích nguyên nhân 67
Tóm tt chng 2: 72
CHNG 3: CÁC GII PHÁP NHM NÂNG CAO TÍNH HU ÍCH CA
BCTC DOANH NGHIP I VI QUYT NH CHO VAY CA CÁC NHTM 74
3.1 Quan đim v nâng cao tính hu ích ca thông tin trên BCTC đi vi các
ngân hàng 74
3.2 Gii pháp 75
3.2.1 Gii pháp đi vi các vn bn pháp lut có liên quan đn k toán 75
3.2.2 Gii pháp đi vi hot đng k toán 79
3.2.3 Gii pháp đi vi vic khai thác thông tin trên BCTC doanh nghip 83
3.3 Kin ngh 85
3.3.1 i vi c quan lp quy 85
3.3.2 i vi các doanh nghip 86
3.3.3 i vi các ngân hàng 86
3.3.4 i vi c quan thng kê 87
3.3.5 i vi các c s đƠo to 88
Tóm tt chng 3: 88
KT LUN 90
(Vietnamese Accounting Standards) DANH MC BNG BIU
Bng 2.1: Loi hình ngân hàng làm vic ca đi tng đc kho sát
Bng 2.2: Thi gian kinh nghim làm vic ca các đi tng đc kho sát
Bng 2.3: Th t mc đ quan tâm ca nhơn viên ngơn hƠng đn các mc tiêu
Bng 2.4: Th t mc đ quan trng ca yu t nh hng đn quyt đnh cho vay
Bng 2.5: Th t mc đ thng xuyên đc s dng ca các BCTC
Bng 2.6: Th t mc đ nh hng ca các ni dung trên BCTC đi vi quyt
đnh cho vay
Bng 2.7: Th t xp hng các tiêu chí cht lng ca BCTC doanh nghip hin
nay
Bng 2.8: Th t xp hng các k vng v cht lng ca NHTM đi vi BCTC
doanh nghip
Bng 2.9: Nhng đc đim cht lng ca BCTC đƣ đáp ng đc k vng ca
ngân hàng
Bng 2.10: Nhng đc đim cht lng ca BCTC cha đáp ng đc k vng ca
ngân hàng DANH MC HÌNH V,ă TH

S đ 1.1: Quy trình áp dng nhng đc đim cht lng chính

-2- Phm vi nghiên cu: Nghiên cu gii hn trong vic s dng thông
tin ca BCTC riêng ca các doanh nghip, tip cn theo góc nhìn ca các
NHTM đ phc v cho hot đng cho vay  mt s thành ph ti Vit Nam
(bao gm TP. H Chí Minh, Ơ Nng và Nha Trang). Hot đng cho vay
đc xét mt cách chung nht, không phân bit tng loi hình cho vay cho
tng đi tng khách hàng.
3. Mc tiêu nghiên cu:
a. Tìm hiu các vn đ lý thuyt v tính hu ích ca báo cáo tài chính
đi vi các đi tng s dng, ch yu lƠ đi tng ch n.
b. ánh giá thc trng v tính hu ích ca thông tin trên báo cáo tài
chính đi vi quyt đnh cho vay ca các NHTM ti Vit Nam:
- Kho sát đánh giá mc đ s dng báo cáo tài chính trong quy trình xét
duyt cho vay ca các ngân hàng
- Nghiên cu yêu cu thông tin ca các ngơn hƠng, xác đnh các k vng
ca ngân hàng trong vic cung cp thông tin ca doanh nghip, t đó đánh
giá tính hu ích ca thông tin hin có.
c.  xut các gii pháp nhm nâng cao tính hu ích ca thông tin trên
báo cáo tài chính
4. Phngăphápănghiênăcu:
 tài áp dng phng pháp nghiên cu đnh lng. Trong các phng pháp ca
nghiên cu đnh lng, tác gi chn áp dng phng pháp phi thc nghim (s
dng bng câu hi điu tra và thng kê thu thp thông tin).
5. ụănghaăkhoaăhc và thc tin caăđ tài nghiên cu
 tài nghiên cu mc đ s dng thông tin trên báo cáo tài chính và vai trò ca
chúng trong vic ra quyt đnh cho vay ca các ngơn hƠng thng mi (NHTM) ti
Vit Nam đ có th đi đn kt lun v mc đ hu ích ca BCTC vi các ngân
hàng.

K toán có nhim v cung cp thông tin cho rt nhiu đi tng s dng đ
thc hin các quyt đnh kinh t. Da theo đi tng phc v ch yu ca mình, k
toán chia thành hai phân h, đó lƠ k toán qun tr và k toán tài chính. BCTC là
sn phm hoàn chnh ca k toán tài chính, là công c truyn ti thông tin k toán
v tình hình tài chính, kt qu hot đng vƠ các thông tin khác đn vi nhng đi
tng s dng ch yu bên ngoài t chc.
Tính hu ích là kh nng giúp ích cho vic ra các quyt đnh kinh t lƠ đc
tính ca BCTC. Tính hu ích đc th hin qua nhiu góc đ, và có khá nhiu quan
đim khác nhau v vn đ này. Trong lun vn nƠy, tác gi trình bƠy các quan đim
ph bin đang đc s dng  Vit Nam và trên th gii, bao gm quan đim đc
nêu trong Chun mc k toán Vit Nam do B TƠi Chính ban hƠnh vƠ quan đim
ca Khuôn mu lý thuyt cho BCTC do y ban Chun mc k toán quc t ban
hƠnh. Quan đim trong Khuôn mu lý thuyt cho BCTC cng lƠ nn tng lý thuyt
mà tác gi s dng đ đánh giá tính hu ích ca BCTC ti Vit Nam.
Do phc v cho nhiu đi tng s dng nh nhƠ đu t, ch n, c quan
nhƠ nc, nhà qun lỦầ BCTC s có mc hu ích khác nhau vi nhng đi tng
s dng khác nhau. Lun vn nƠy chú trng tìm hiu v tính hu ích ca BCTC đi
vi quyt đnh cho vay ca mt dng ch n lƠ các NHTM. Chng nƠy tóm tt các
nghiên cu đƣ đc thc hin trc đơy v tính hu ích ca BCTC đi vi hot
đng cho vay ca các ngơn hƠng. Phng pháp vƠ ni dung t các nghiên cu trc
đơy đc s dng đ đnh hng cho vic nghiên cu tìm hiu thc trng tính hu
ích ca BCTC  Vit Nam.
1.1 K toán và vai trò thông tin k toán
-5-
1.1.1ănhănghaăk toán
Hin nay, trên th gii có rt nhiu đnh ngha đc đa ra v k toán. Theo
Hip hi k toán viên công chng M (AICPA), ắK toán là mt ngh thut ghi

Nhng t chc to lp và cung cp BCTC rt đa dng, bao gm các doanh
nghip, các t chc chính ph, các t chc phi chính phầTrong phm vi ca đ
tài, tác gi ch gii hn trong các BCTC ca các doanh nghip ti Vit Nam. Chính
vì vy, thut ng ắdoanh nghipẰ s đc s dng khi đ cp đn t chc to lp và
cung cp BCTC. Các quy đnh v lp các BCTC đ cp trong ni dung gii thiu v
các BCTC di đơy s tuân th theo Lut k toán Vit Nam, Chun mc k toán
Vit Nam (VAS) vƠ các vn bn hng dn ban hành kèm theo.
1.2 Các BCTC và vai trò ca BCTC
1.2.1 Gii thiu v các BCTC
BCTC là sn phm ca k toán tài chính, tng hp và phn ánh mt cách
tng quát, toàn din tình hình tài sn và ngun vn ca mt doanh nghip ti mt
thi đim; tình hình và kt qu hot đng kinh doanh; tình hình và kt qu lu
chuyn tin t ca mt doanh nghip trong mt k k toán nht đnh.
H thng BCTC ca các doanh nghip Vit Nam gm:
1. Bng cơn đi k toán;
2. Báo cáo kt qu hot đng kinh doanh;
3. Báo cáo lu chuyn tin t;
4. Bn thuyt minh BCTC;
1.2.1.1 Bngăcơnăđi k toán
-7- Bng cơn đi k toán là BCTC tng hp, phn ánh tng quát và toàn din tài
sn, n phi tr và vn ch s hu ca doanh nghip ti thi đim lp BCTC
Bng cơn đi k toán cung cp thông tin v tng giá tr tài sn hin có ca
doanh nghip đc phân loi theo c cu tài sn và tng giá tr ngun hình thành
ngun tài sn phân loi theo c cu ngun vn (n phi tr và vn ch s hu ca
doanh nghip ti thi đim lp báo cáo)
Các thông tin phi trình bày trong Bng cơn đi k toán đc quy đnh bi
VAS 21 (xem ni dung chi tit trong Ph lc s 1).

thuc các khon tng đng tin.
Lung tin t hot đng tài chính là lung tin có liên quan đn vic thay đi
v quy mô và kt cu ca vn ch s hu và vn vay ca doanh nghip.
Các ch tiêu c th ca Báo cáo lu chuyn tin t đc trình bày trong ph
lc s 1.
1.2.1.4 Thuyt minh BCTC
Thuyt minh BCTC là mt b phn hp thành không th tách ri ca BCTC
doanh nghip, dùng đ mô t mang tính tng thut hoc phân tích chi tit các
thông tin s liu đƣ đc trình bày trong Bng cơn đi k toán, Báo cáo kt qu kinh
doanh, Báo cáo lu chuyn tin t cng nh các thông tin cn thit khác theo yêu
cu ca các chun mc k toán c th. Bn thuyt minh BCTC cng có th trình
bày các thông tin khác nu doanh nghip xét thy cn thit cho vic trình bày trung
thc, hp lý BCTC.
Bn thuyt minh BCTC ca mt doanh nghip cn phi:
 a ra các thông tin v c s dùng đ lp BCTC và các chính sách k toán
c th đc chn và áp dng đi vi các giao dch và các s kin quan
trng;
-9-  Trình bƠy các thông tin theo quy đnh ca chun mc k toán mƠ cha đc
trình bày trong các báo cáo khác;
 Cung cp thông tin b sung cha đc trình bày trong các BCTC khác,
nhng li cn thit cho vic trình bày trung thc và hp lý.
Nhng ni dung trình bày trong Bn thuyt minh báo cáo tƠi chính theo hng
dn ca Ch đ k toán Vit Nam đc th hin trong ph lc s 1.
1.2.2ăCácăđiătng phc v ca BCTC
Các đi tng phc v ca BCTC cng chính lƠ đi tng phc v ca k
toán tài chính. i tng phc v thông tin nƠy đc xác lp ngay t đnh ngha ca
k toán tài chính. Tác gi đƣ nghiên cu Lut K toán Vit Nam, Chun mc k

toán quc t, FASB đƣ thay th SFAC 1 bi SFAC 8, trong đó quan đim v ngi
s dng BCTC đc thay đi ging vi Khuôn mu lý thuyt k toán ban hành bi
y ban chun mc K toán quc t (IASB).
V phía y ban chun mc K toán quc t, Khuôn mu lp và trình bày
BCTC đc tin thân ca IASB (IASC) ban hƠnh đu tiên vƠo nm 1989 đƣ có đ
cp đn nhng ngi s dng BCTC. H bao gm các nhƠ đu t, ngi lao đng,
ngi cho vay, nhà cung cp và nhng ngi có quan h tín dng trong hot đng
thng mi, khách hàng, chính ph, các c quan đi din chính ph, và công chúng,
k c hin hu ln tim nng. H s dng BCTC đ tha mãn các nhu cu khác
nhau v thông tin ca doanh nghip. BCTC có mt s nhu cu thông tin mà tt c
các đi tng đu cn ch không th cha tt c các thông tin mà tt c các đi
tng cn. y ban cho rng, nhƠ đu t lƠ ngi cung cp ngun vn mo him cho
doanh nghip, do vy, thông tin mƠ đi tng nhƠ đu t cn cng s tha mãn nhu
cu thông tin ca các đi tng còn li.
Trong n lc ci thin và hòa hp vi quan đim ca t chc ngh nghip
ca M, Khuôn mu lý thuyt cho BCTC (CF) đƣ đc ban hành bi IASB nm
2010 thay th cho Khuôn mu lp và trình bày BCTC 1989. Khuôn mu lý thuyt
cho BCTC đƣ xác đnh BCTC đc lp đ cung cp thông tin hu ích cho các quyt
-11- đnh kinh t. y ban nêu rõ đi tng cung cp thông tin ca BCTC s dng cho
mc đích chung đó lƠ ắnhng nhà đu t, ngi cho vay và các ch n khác, bao
gm c các đi tng hin hu và tim nng. Mc đích ca BCTC là cung cp
thông tin tài chính hu ích v đn v k toán cho các đi tng trên đ ra các quyt
đnh v vic cung cp các ngun lc cho đn v. Các quyt đnh này liên quan đn
vic mua, bán, hoc nm gi các công c vn ch s hu và các công c n, quyt
đnh cho vay, thanh toán các khon n và các dng thc cp tín dng khácẰ. (OB2,
CF). Nh vy, trong khuôn mu lý thuyt mi cho BCTC, IASB ch rõ đi tng u
tiên phc v thông tin ca BCTC đó lƠ nhƠ đu t vƠ ch n, k c hin hu ln

 Tính hiu qu và hu hiu ca các nhà qun tr doanh nghip khi s
dng ngun vn ca doanh nghip.
Yêu cu thông tin trên có th đc đáp ng bi BCTC hoc báo cáo riêng do
ch n yêu cu doanh nghip cung cp. Mt s ch n không có quyn yêu cu trc
tip thông tin t phía doanh nghip, cho nên BCTC tr thành ngun quan trng
cung cp nhiu thông tin mà h cn.
Trong các đi tng ch n, các ngơn hƠng thng mi lƠ đi tng mà lun
vn nƠy tp trung đi sâu nghiên cu. i vi các ngơn hƠng thng mi, đ ra quyt
đnh cho vay hay không, h cn phi thc hin:
 Thu thp thông tin
 Phân tích và x lý thông tin thu thp đc (phân tích tín dng)
 Rút ra kt lun v kh nng hoƠn tr n, c gc và lãi ca khách hàng.
Trong quy trình này, BCTC là ngun cung cp thông tin v tình hình tài
chính và tình hình kinh doanh ca doanh nghip đ phc v cho hot đng phân tích
tình hình tài chính ca doanh nghip. Hot đng phân tích tình hình tài chính này là
mt trong nhng ni dung quan trng trong quá trình phân tích tín dng nhm phc
v cho vic ra quyt đnh cho vay. Tuy nhiên, bên cnh BCTC đc cung cp bi
-13- khách hàng, vi đc đim ca mình, các ngân hàng còn có th yêu cu doanh nghip
cung cp thêm thông tin v t cách pháp nhơn, k hoch và chin lc sn xut kinh
doanh vƠ phng án sn xut kinh doanh, có quyn thc hin phng vn điu tra
khách hàng, có thông tin t h thng xp hng tín dng và thông tin t các ngun
khácầ Do đó, vi đi tng này, BCTC không phi là ngun thông tin duy nht.
Nh vy, v mt lý thuyt, mc dù vai trò ca BCTC đi vi các đi tng
ch n đƣ đc khng đnh là quan trng nh trên, nhng vai trò thc s ca chúng
đi vi các ngơn hƠng thng mi li là mt vn đ cn đc kim chng t các
nghiên cu thc t.
1.3 Tính hu ích caăthôngătinătrênăBCTCăđi vi quytăđnh cho vay ca các

bƠy BCTC đc ban hƠnh sau đó, vƠo nm 2003, đa ra nhng yêu cu v vic lp
vƠ trình bƠy đi vi BCTC. Vn bn hng dn thc hin VAS 21 đc ban hành
ln đu vƠo nm 2005 (Thông t 23/2005/TT-BTC). Hin nay VAS 01 và VAS 21
đu đang còn hiu lc, nhng Thông t 23/2005/TT-BTC đƣ b thay th bi thông
t 161/2007/TT-BTC.
Thông t 23/2005/TT-BTC hng dn VAS 21 đc ban hƠnh vƠo nm
2005 đa ra các quy đnh vƠ hng dn các yêu cu chung v kt cu, ni dung và
nguyên tc lp và trình bày BCTC doanh nghip. Trong đó, yêu cu vi vic lp và
trình bày BCTC là: trung thc, hp lý, và doanh nghip cn la chn và áp dng
chính sách k toán phù hp vi quy đnh ca tng chun mc k toán nhm đm
bo cung cp thông tin thích hp vi nhu cu ra các quyt đnh kinh t ca ngi s
dng và cung cp đc các thông tin đáng tin cy. Sau nƠy, Thông t 23/2005/TT-
BTC đƣ b thay th bi Thông t 161/2007/TT-BTC.
Di đơy, tác gi trình bày các yêu cu đ đm bo tính hu ích ca thông
tin k toán và thông tin ca BCTC theo VAS 01, VAS 21 và Thông t
161/2007/TT-BTC.
-15-
1.3.1.2 Tính hu ích caăBCTCătheoăquanăđim ca Vit Nam
BCTC vn là mt dng thông tin k toán, cho nên, đ đt đc tính hu ích,
chúng phi đt nhng yêu cu c bn đi vi thông tin k toán đc nêu trong
VAS 01, bao gm:
 Trung thc: Các thông tin và s liu phi đc ghi chép và báo cáo
trên c s các bng chng đy đ, khách quan vƠ đúng vi thc t v
hin trng, bn cht ni dung và giá tr ca nghip v kinh t phát sinh
 Khách quan: Các thông tin và s liu phi đc ghi chép và báo cáo
đúng vi thc t không b xuyên tc, không b bóp méo.
 y đ: Mi nghip v kinh t tƠi chính phát sinh liên quan đn k k

thích hp vi nhu cu ra các quyt đnh kinh t ca ngi dùng vƠ đáng tin cy.
Thông tin lƠ đáng tin cy khi trình bày trung thc hp lý, phn ánh đúng bn cht
kinh t ca các giao dch, trình bày khách quan, không thiên v, tuân th nguyên tc
thn trng vƠ trình bƠy đy đ trên mi khía cnh trng yu.
BCTC còn cn trình bày các thông tin nhm cung cp thông tin phù hp,
đáng tin cy, so sánh đc và d hiu; cung cp các thông tin b sung khi quy đnh
trong chun mc k toán không đ đ giúp cho ngi s dng hiu đc tác đng
ca nhng giao dch hoc nhng s kin c th đn tình hình tài chính, tình hình và
kt qu kinh doanh ca doanh nghip.
C th hn, Thông t 161/2007/TT-BCTC hng dn VAS 21 đa ra các
yêu cu cho vic lp BCTC nh sau:
 Trung thc, hp lý:
BCTC phi trình bày trung thc và hp lý tình hình tài chính, kt qu kinh
doanh và các lung tin ca doanh nghip.  đm bo yêu cu trung thc và hp
lý, các BCTC phi đc lp vƠ trình bƠy trên c s tuân th các Chun mc k toán,
Ch đ k toán vƠ các quy đnh có liên quan hin hành.
-17- Trng hp doanh nghip s dng chính sách k toán khác vi quy đnh ca
chun mc và ch đ k toán Vit Nam thì không đc coi là tuân th chun mc
và ch đ k toán hin hƠnh, dù đƣ thuyt minh đy đ trong chính sách k toán
cng nh trong Bn thuyt minh BCTC
 Thích hp:
BCTC phi đáp ng yêu cu thích hp vi nhu cu ra quyt đnh kinh t ca
nhng ngi s dng. Thông tin trên BCTC phi phù hp vi mi quan tâm ca
nhng ngi s dng, giúp h có nhng cn c đ tìm hiu, đánh giá các s kin,
tình hình xy ra trong quá kh, hin ti vƠ tng lai đ có th đ ra các quyt đnh
kinh t phù hp. Vì BCTC có mc đích s dng chung cho nhiu đi tng khác
nhau, có mi quan tơm khác nhau, do đó, yêu cu thích hp ca BCTC đc xem