B GIÁO DCăVÀăÀOăTO
TRNGăI HC KINH T TP.H CHÍ MINH
—————————
CHNGăTRỊNHăGING DY KINH T FULBRIGHT

VÕ VIT HÙNG PHÂN TÍCH CHI PHÍ VÀ LI ÍCH
CA VIC PHC HI RNG NGP MN
TI M TH NI - TNH BÌNH NH

Ngành : Chính sách công
Mã s : 60340402

LUNăVNăTHCăSăCHÍNH SÁCH CÔNG
NGI HNG DN KHOA HC:
TS. TRN HU TUN
TP. H Chí Minh – Nm 2013

i

LIăCAMăOAN

Tôi cam đoan lun vn này hoàn toàn do tôi thc hin. Các đon trích dn và s liu s dng
trong lun vn đu đc dn ngun và có đ chính xác cao nht trong phm vi hiu bit ca
tôi. Lun vn này không nht thit phn ánh quan đim ca Trng i hc Kinh t H Chí
Minh hay Chng trình Ging dy Kinh t Fulbright.

1.5. Cu trúc lun vn: 4
Chngă2:ăKHUNGăPHỂNăTệCH 5
2.1. Khung phân tích đnh giá các giá tr kinh t ca rng ngp mn 5
iii

2.2. Khung phân tích li ích chi phí ca d án phc hi rng ngp mn 6
Chngă3:ăPHNGăPHÁPăNGHIÊN CU 8
3.1. Qui trình nghiên cu 8
3.1.1. Quy trình đánh giá giá tr kinh t 8
3.1.2. Quy trình phân tích li ích – chi phí 10
3.2. Các phng pháp đc s dng trong lun vn 13
3.2.1. Phng pháp giá th trng (Market Price) 14
3.2.2. Phng pháp chi phí thit hi tránh đc (Cost Avoided Method) 15
3.2.3. Phng pháp đánh giá ngu nhiên (Contigent Valuation Method) 15
3.3. Cách thu thp d liu 16
3.4. Cách xác đnh c mu 17
Chngă4:ăÁNHăGIÁăGIÁăTR KINH T VÀ PHÂN TÍCH LI ÍCH CHI PHÍ CA
VIC PHC HI RNG NGP MN TIăM TH NI 18
4.1. ánh giá các giá tr kinh t ca rng ngp mn ti đm Th Ni – tnh Bình nh 18
4.1.1. ánh giá các giá tr s dng trc tip ca rng ngp mn ti đm Th Ni – tnh Bình
nh 18
4.1.1.1. Giá tr nuôi trng thy sn (NTTS) 18
4.1.1.2. Giá tr đánh bt thy sn (BTS) 19
4.1.1.3. Thu nhp trc tip t vic khoán nhn chm sóc bo v RNM 22
4.1.2. ánh giá các giá tr s dng gián tip ca rng ngp mn ti đm Th Ni – tnh Bình
nh 22
4.1.2.1. Giá tr h tr sinh thái cho nuôi trng thy sn 22
4.1.2.2. Giá tr bo v b đìa cho nuôi trng thy sn ca RNM 25
iv


nhng góp ý sâu sc giúp tôi có đnh hng và tng bc hoàn thành nghiên cu này.
Tôi xin chân thành cm n thy Nguyn Xuân Thành – ging viên Chng trình Ging dy
Kinh t Fulbright - i hc Kinh t TP HCM, thy đư có nhng ý kin đóng góp quý báu và
giúp tôi đnh hình ni dung nghiên cu t nhng ngày đu tiên. ng thi tôi xin chân thành
gi li cm n ti các quý thy cô ti chng trình đư nhit tình truyn đt nhng kin thc,
chia s nhng hiu bit thc t giúp tôi có đy đ kin thc và k nng đ thc hin nghiên
cu này.
Mc dù đư có nhiu c gng, tuy nhiên vi s hiu bit còn hn hp và ngun lc gii hn,
Lun vn không th tránh nhng thiu sót và hn ch. Rt mong nhn đc nhng ý kin đóng
góp, chia s ca quý thy cô, các anh ch và các bn quan tâm đn ch đ này đ lun vn
đc hoàn thin hn.
vi

DANH MC CÁC KÝ HIU VÀ CH VIT TT

ACCCRN Mng li các thành ph  châu Á có kh nng chng chu vi bin đi
khí hu (Asian Cities Climate Change Resilience Network)
BKH Bin đi khí hu
CBDRM Qun lý ri ro thiên tai da vào cng đng (Community – based
Disaster Risk Management)
CCCO Vn phòng điu phi v bin đi khí hu (Climate Change
Coordination Officer)
BSCL ng bng Sông Cu Long
BTS ánh bt thy sn
DSH a dng sinh hc
NN t ngp nc
EEPSEA Chng trình kinh t môi trng ông Nam Á Economy and
Environment Program for Southeast Asia
HST H sinh thái
ISET Vin chuyn đi môi trng và xã hi (Institute for Social and

Trang
Hình 2.1 Tng giá tr kinh t toàn phn ca NN 6
Hình 3.1 Quy trình đánh giá giá tr kinh t ca NN 8
Hình 3.2 Quy trình phân tích li ích – chi phí 10
Hình 3.3 Phân loi các phng pháp đánh giá giá tr kinh t ca NN 14

viii

DANH MC BNG BIU PHN PH LC
Trang
Bng 1.1 Tng chi phí d án khôi phc 150 ha rng ngp mn 38
Bng 1.2 : Tng li ích d án khôi phc 150 ha rng ngp mn 39
Bng 1.3 Li ích ca hot đng NTTS và BTS 40
Bng 1.4 Chi phí và li ích d án khôi phc 150 ha RNM 41
Bng 1.1: Thông tin v s h và din tích nuôi trng thy sn  3 xư/phng 43
Bng 1.2: Phân b mu điu tra h nuôi trng và đánh bt ca 3 xư/phng 44
Bng 1.3: Thông tin chung v h điu tra 44
Bng 1.4: S h đánh bt thy sn trên đm Th Ni 44
Bng 1.5: Phân phi v ngi tr li theo xư/phng 45
Bng 1.6: Tm đ quan trng ca các chc nng RNM đm Th Ni 49
Bng 1.7: Mc đ quan trng ca các chc nng ca RNM đm Th Ni 49
DANH MC HÌNH NH PHN PH LC
Trang
Hình 1: Bn đ đm Th Ni và đa bàn nghiên cu 43
Hình 2: Gii tính ca ngi tr li 45
Hình 3: Trình đ giáo dc ca nhng ngi tr li 46
Hình 4: Ngh nghip ca ngi tr li 47
Hình 5: Ý kin ca ngi tr li v vic phc hi RNM  Th Ni 48
Hình 6. ánh giá ca ngi tr li v kch bn hin ti ca vic qun lý RNM 50


con ngi, khin ngun li thy sn trong đm ngày càng gim sút và cn kit, quanh đm Th
Ni hin nay có cng bin, cu qua đm, khu kinh t Nhn Hi, dân c quanh đm ngày càng
đông đúc, nc thi t thành ph, cm công nghip cha x lý trit đ đ ra đm gây nh
hng rt ln v môi trng, cht thi sinh hotầlà nhng nguyên nhân trc tip gây tn hi 1
inh c Trng, 2011
2
Trn Th Thu Hà và cng s, 2005
3
Trn Th Thu Hà và cng s, 2005
2

đn đa dng sinh hc ca vùng đm. S quá ti sinh hc này đư làm môi trng nc trong
đm ngày càng b ô nhim nng, dch bnh tôm nuôi không ngng phát sinh.
Trong nhng nm gn đây, đư có nhng n lc to ln trong vic khôi phc và bo v rng
ngp mn, nhiu chng trình tái trng rng ln đư đc trin khai và chng t đc giá tr
mà rng ngp mn có th đem li cho ngi dân và cng đng đa phng sng xung quanh
đm. Vic phc hi rng ngp mn  khu vc này s không ch giúp gim tn thng vi bin
đi khí hu mà còn tng sinh k ca các h gia đình cng nh tng thu nhp cho các cng
đng đa phng thông qua các khon thanh toán cho vic bo v rng trng ngp mn. Chính
t nhng lý do trên tôi quyt đnh la chn đ tài nghiên cu: “Phân tích chi phí và li ích
ca vic phc hi rng ngp mn tiăđm Th Ni - tnhăBìnhănh”.
Nghiên cu này s phân tích đnh lng giá tr kinh t ca vic phc hi rng ngp mn bao
gm bo v khí hu, sinh k, nng sut h sinh thái, hp th CO
2
, và các li ích v giáo dc và
gii trí. Kt qu nghiên cu s không ch cung cp c s ban đu cho vic tip tc bo v và
các mc đích bo tn ca khu vc rng ngp mn  Bình nh mà còn đóng góp mt phn

Lun vn k tha các t liu, kt qu ca mt s công trình nghiên cu trong nc và quc t
đ khái quát và h thng hóa c s lý lun trong đánh giá giá tr kinh t phc v vic qun lý
NN; cung cp thông tin cho nghiên cu thc nghim; ng dng các kt qu nghiên cu đ đ
xut các gii pháp qun lý rng ngp mn ti đm Th Ni – tnh Bình nh.
1.3.2. Phngăphápăđiu tra xã hi hc
i tng thc hin điu tra xã hi hc gm các h nuôi trng thy sn, ngi dân đánh bt
thy hi sn và các nhà qun lý. iu tra này giúp thu thp d liu đu vào đ đánh giá giá tr
kinh t rng ngp mn ti đm Th Ni – tnh Bình nh.
1.3.3. Phngăphápăx lý thng kê
Các d liu s cp và th cp thu thp đc x lý bng phn mm thng kê ph bin hin nay:
SPSS, Excel, Eview.
1.3.4. Phngăphápăphơnătích,ătng hp
Kt qu các mô hình x lý d liu đc din gii, phân tích và tho lun chi tit. Các bin
pháp và qui trình qun lý rng ngp mn cng s đc đ xut da trên tng hp nhng kt
qu này.
4

1.3.5. Phngăphápăđánhăgiáăgiáătr tài nguyênăvƠămôiătrng
Lun vn s dng các phng pháp thng đc các t chc môi trng hin nay trên th gii
s dng nh EEPSEA, IUCN đ đánh giá giá tr tài nguyên ca NN ti đm Th Ni – tnh
Bình nh.
Phng pháp nghiên cu c th s đc trình bày chi tit trong chng 2 khi đánh giá tng
loi giá tr c th ca NN.
1.4. Phm vi nghiên cu:
Lun vn đc tin hành trên đa bàn 7 phng thuc thành ph Quy Nhn và 4 xã thuc
huyn Tuy Phc tnh Bình nh.
Thi gian thc hin đ tài: nm 2012
1.5. Cu trúc lunăvn:
Lun vn đc chia thành 4 chng:
Chng 1 gii thiu bi cnh nghiên cu và vn đ chính sách, trong đó bao gm vn đ chính


Ngun: Tác gi, phng theo Barbier và cng s (1997)
2.2. Khung phân tích li ích chi phí ca d án phc hi rng ngp mn
Thông tin chúng v d án khôi phc RNM trên đm Th Ni: d án “Dch v h sinh thái to
kh nng chng chu vi BKH  thành ph Quy Nhn” do Qu Rockefeller tài tr trong
khuôn kh Chng trình Mng li các thành ph  Châu Á có kh nng chng chu vi bin
đi khí hu (ACCCRN) giai đon 3. Thi gian d án là 4 nm. C quan ch qun d án là
UBND tnh Bình nh, đn v ch trì thc hin là Vn phòng iu phi v BKH tnh Bình
nh (CCCO Bình nh). Vin Chuyn đi Môi trng và Xã hi (ISET) là đn v điu phi
cp quc gia. Nhóm nghiên cu trng i hc Kinh t Hu làm t vn.
GIÁăTRăKINHăTăTOÀNăPHN
Giáătrăsădng
Giáătrăsădngătrcătip
- Cá, tôm, cua
-Sn phm nông nghip
-Gii trí, du lch
-Giao thông
-Than, nng lng,
Giáătrăsădngăgiánătip
- Tích lu dinh dng
- iu tit l lt, hn ch
bão, điu tit khí hu
- n đnh vùng b, ngn
mn, duy trì ngun nc
ngm,
Giáătrăphiăsădng
- Di sn vn hoá, lch s;
- Các giá tr lu truyn khác
- Các giá tr đa dng sinh
hc

3.1.1. Quyătrìnhăđánhăgiáăgiáătr kinh t
Da trên nhng lý thuyt kinh t, các nhà nghiên cu đư phát trin các phng pháp thc
nghim đ đánh giá giá tr kinh t ca tài nguyên. Nhng đn nay, theo tìm hiu ca tác gi,
cha có h thng phng pháp nào đc xây dng và áp dng riêng bit cho đánh giá giá tr
kinh t ca RNM. Thay vào đó, các nhà nghiên cu đi trc đư xây dng phng pháp nghiên
cu chung áp dng cho NN, RNM là mt trong nhng h sinh thái NN quan trng nên đ
đánh giá giá tr kinh t ca rng ngp mn, lun vn da trên quy trình đánh giá giá tr kinh t
ca NN đc mô t ti Hình 2.1 di đây.
Hình 3.1 Quyătrìnhăđánhăgiáăgiáătr kinh t caăNN

Ngun: inh c Trng, Hình 1.8, (2011)
Bc 1: La chn cách đánh giá phù hp vi mc tiêu nghiên cu
ây là bc đu tiên trong quá trình đánh giá là la chn cách tip cn đánh giá phù hp vi
mc tiêu nghiên cu. Hin nay có 3 cách tip cn trong đánh giá giá tr kinh t NN:
(1) ánh giá phân tích tác đng: dùng đ đánh giá thit hi ca NN khi có tác đng
ca môi trng bên ngoài.
(2) ánh giá tng phn: dùng đ đánh giá giá tr kinh t ca hai hay nhiu phng án s
dng tài nguyên NN khác nhau.
1. La chn cách đánh
giá phù hp vi mc
tiêu nghiên cu
2. Xác đnh NN cn
đánh giá giá tr
3. Nhn din các giá
tr kinh t quan trng
cn đánh giá
4. Thu thp d liu đ
đánh giá
5. Lng hóa thành
tin các giá tr NN

Hình 3.2 Quy trình phân tích li ích ậ chi phí

Ngun: Tác gi tng hp
Quá trình phân tích chi phí – li ích ca vic phc hi rng ngp mn đm Th Ni bao gm
các bc:
Bc 1: Thit k các la chn chính sách
 bc này tác gi đa tác gi đa ra 2 phng án la chn: phng án 1 là phng án hin
trng đang din ra trên đm Th Ni – tnh Bình nh và phng án 2 là phng án thay th:
thc hin d án khôi phc 150 ha rng ngp mn. 2 phng án đc mô t qua bng sau
Bng 3.1 Thit k các la chn chính sách
Cácăphngăán
Mô t la chn
Phng án 1: Trng hp c s:
Hot đng Nuôi trng thy sn kt
hp ánh bt thy sn
Hot đng NTTS và BTS trên đm Th Ni đư góp phn
quan trng trong vic gia tng thu nhp cho hàng trm
ngàn ngi dân sng xung quanh đm. i tng nuôi và
đánh bt ch yu  đây là tôm, cua, cá.
Phng án 2: Phc hi rng ngp
mn theo d án
Phc hi rng ngp mn theo d án ACCCRN – thành
ph chin lc có kh nng ng phó vi bin đi khí hu
Ngun: Tác gi tng hp
Bc 2: c tính chi phí – li ích ca tng phng án
1. Xác
đnh các
nhóm li
ích
2. Xác

Phng án 1:

Chi phí ca hot đng NTTS bao gm các khon chi phí trc tip v con ging, thc n công
nghip, thc n ti, chi phí thuê ao nuôi, chi phí ci to ao nuôi nh đp b, dit tp, x lý
đáy, chi phí thuê lao đng chm sóc, bo v, khai thác và các khon khon chi phí bng tin
khác.
Chi phí ca hot đng đánh bt thy sn bao gm các khon chi phí trc tip v mua sm ng
li c, chi phí nhiên liu, chi phí khu hao thuyn và công lao đng.
Li ích ca hot đng NTTS và BTS là phn li nhun thu đc t hot đng này, đây chính
là giá tr s dng trc tip mà ngi dân nhn đa phng và cng đng xã hi nhn đc t
đm Th Ni.
Phng án 2:

Chi phí d án đc tài tr bi d án “Dch v h sinh thái to Kh nng Chng chu vi
BKH  thành ph Quy Nhn” do Qu Rockefeller tài tr trong khuôn kh Chng trình
Mng li các thành ph  Châu Á có kh nng chng chu vi bin đi khí hu (ACCCRN)
giai đon 3 nhm khôi phc 150 ha RNM trên đm Th Ni vi tng chi phí đu t 850.000
USD.
Mc tiêu tng th ca d án là gim tính d b tn thng v khí hu ca nhóm h nghèo sinh
sng  khu vc ven thành ph Quy Nhn.
Li ích ca d án chính là tng giá tr kinh t toàn phn bao gm các giá tr s dng và giá tr
phi s dng mà RNM mang li cho ngi dân đa phng và cng đng xã hi.
Bc 3: Phân tích các ch s hiu qu
Mt trong nhng bc quan trng quan trng nht ca phân tích li ích – chi phí là tính toán
các ch s hiu qu, xác đnh đóng góp ca tng phng án trong li ích ca cá nhân và xã
hi.  la chn phng án tt nht trong các phng án cn quy đi giá tr ca dòng tin các
phng án v cùng mt thi đim thng là thi đim hin ti.
Các nhà phân tích s dng sut chit khu đ chuyn đi giá tr ca tin ti các thi đim khác
nhau v hin ti, t vic lng hóa đc các li ích và chi phí ca các phng án thay th ti
các thi đim khác nhau  bc trên,  bc này tin hành chit khu các li ích và chi phí đ

Ktălun
NPV tài chính
NPV kinh t
1
> 0
> 0
Thc hin d án
2
> 0
< 0
Không thc hin d án
3
< 0
< 0
Không thc hin d án
4
< 0
> 0
Thc hin d án, Chính ph xem xét h tr cho đn v
thc hin d án
Ngun: Nguyn Xuân Thành, 2012
T sut li ích/chi phí (Benefit Cost Ratio – BCR)
T sut li ích/chi phí là đi lng cho bit qui mô chênh lch tng đi gia tng li ích và
tng chi phí đư chit khu ca mt phng án s dng.
BCR =






IRR
Lãi
> 0
> 1
> r
L
< 0
< 1
< r
Hòa vn
= 0
= 1
= r
Ngun: Tác gi tng hp
Bc 4: Phân tích đ nhy
Xem xét s các ch tiêu hiu qu thay đi nh th nào khi tin hành thay đi các gi đnh.
Bc 5:  xut kin ngh ti nhà qun lý da trên các ch s hiu qu và phân tích đ nhy
Da trên kt qu các ch tiêu hiu qu và phân tích đ nhy đ đa ra khuyn ngh chính sách
hp lý đn các nhà qun lý.
3.2. Cácăphngăphápăđc s dng trong lunăvn
 lng hóa các nhóm giá tr kinh t khác nhau ca RNN, đ tài da vào nhng phng pháp
đánh giá khác nhau.
Theo Dixon và các cng s (1993), các phng pháp đánh giá giá tr kinh t ca NN đc
chia thành ba nhóm chính:
a. Nhóm phng pháp da trên th trng thc (market price method)
b. Nhóm phng pháp đánh giá da trên s bc l s thích (reveled preference method)
c. Nhóm phng pháp đánh giá da trên tuyên b s thích (staled preference method)
Barbier (1997) thì phân chia các phng pháp thành ba loi:
a. Các phng pháp da vào th trng thc (real market)
b. Các phng pháp da vào th trng thay th (surrogate market)

tránh đc (AC)
Thătrngăthayă
th
Chi phí du lch
(TCM)
Giá tr th hng
(HPM)
Thătrngăgiă
đnh
ánh giá ngu
nhiên (CVM)
Mô hình la
chn (CM)
15

Giá tr s dng trc tip  đa phng = Thu nhp thun đc to ra  đa phng
= ∑{P
i
Q
i
– C
i
}
Trong đó:
P
i
là giá ca sn phm i
Q
i
là khi lng sn phm i đc thu hoch

1. Xác đnh nhóm đi tng và phm vi đánh giá
2. Xây dng bng hi và điu tra th đ điu chnh bng hi và cách tip cn ly s liu.
3. Xây dng bng hi chi tit bao gm các thông tin v th trng gi đnh, tình hung
gi đnh, phng tin chi tr và câu hi v giá sn sàng chi tr (WTP)
4. Thu thp s liu hin trng và x lý d liu
5. Tính toán phúc li da trên mô hình thc nghim và suy rng kt qu tính toán.
Có nhiu dng câu hi CVM đc s dng nh dng liên tc (continuous), trò chi đu giá
(bidding game), th tr tin (payment card), hay CVM dng nh phân (dichotomous CVM).
Lun vn kho sát thông tin bng câu hi vi các mc giá cho trc và s dng phng pháp
c lng tham s bng mô hình hi qui, vi bin ph thuc là xác sut h gia đình tr li
“có” hoc “không” chp nhn các mc giá sn lòng tr cho các giá tr phi s dng ca RNM
đc đa ra trong kho sát. Các bin đc lp gm thu nhp h gia đình, kích thc h gia
đình, giáo dc, đ tui, gii tính, các mc giá sn lòng tr (bids).
T kt qu hi quy, tính đc giá tr trung bình ca WTP. T mc sn lòng chi tr WTP có th
c tính đc giá tr kinh t phi s dng mà ngi dân đa phng nhn đc t RNM đm
Th Ni.
3.3. Cách thu thp d liu
Da trên nhng ni dung lun vn, bng câu hi điu tra đc thit k s đc điu tra th đ
đm bo rng các câu hi và vn đ liên quan đc nêu trong các câu hi có ý ngha thc tin
và ngi tham gia phng vn có th tr li đc.  đm bo thu thp đc thông tin chuyên
sâu v các li ích kinh t mang li t các dch v sinh thái ca vic phc hi RNM. Các hot
đng c th sau đây s đc thc hin:
Phi hp vi các hp phn khác đ t chc 3 cuc tham vn cng đng đ tham vn các
chuyên gia và cán b các cp  đa phng v vic qun lý và s dng tài nguyên, kh nng