B GIÁO DC VÀ ÀO TO
TRNG I HC KINH T TP.H CHÍ MINH
TRN THU TÂM
HOÀN THINMÔ HÌNH QUN LÝ RI RO TÍN DNG
TP TRUNG
TI NGÂN HÀNG TMCP HÀNG HI VIT NAM Chuyên ngành: Tài chính - Ngân hàng
Mã s: 60340201
LUN VN THC S KINH T
NGI HNG DN KHOA HC: PGS.TS PHM VN NNG
TP. H CHÍ MINH – NM 2013
LI CAM OAN
1.2.2. Quy trình qun lý ri ro tín dng 10
1.2.3.Ni dung qun lý ri ro tín dng 11
1.2.3.1. Qun lý danh mc cp tín dng 11
1.2.3.2. Ngn nga ri ro tín dng 12
1.3. ng dng hip c Basel trong qun lý ri ro tín dng 19
1.3.1.Phng pháp tip cn ri ro tín dng theo Basel I 20
1.3.2.Phng pháp tip cn ri ro tín dng theo Basel II 21
1.3.2.1. Phng pháp tip cn chun hóa ri ro tín dng 21
1.3.2.2. Phng pháp tip cn cn c vào xp hng ni b IRB 22
1.3.3. Nhng nguyên tc Basel v qun lý ri ro tín dng 23
1.4. Mô hình qun lý ri ro tín dng ti các Ngân hàng thng mi Vit Nam25
1.4.1. Mô hình qun lý ri ro tín dng tp trung 26
1.4.1.1. im mnh 27
1.4.1.2. im yu 27
1.4.2. Mô hình qun lý ri ro tín dng phân tán 27
1.4.2.1. im mnh 28
1.4.2.2. im yu 28
1.5. Tình hình áp dng mô hình qun lý ri ro tín dng tp trung ti mt s
Ngân hàng Thng mi ti Vit Nam 28
1.5.1. Ngân hàng Thng mi C phn Á Châu 30
1.5.2. Ngân hàng Thng mi C phn u T và Phát Trin Vit Nam 32
1.5.3. Ngân hàng Thng mi C phn K Thng Vit Nam 33
1.5.4. Bài hc kinh nghim cho Ngân hàng Thng mi C phn Hàng Hi Vit
Nam 34
KT LUN CHNG 1 36
CHNG 2: THC TRNG ÁP DNG MÔ HÌNH QUN LÝ RI RO TÍN
DNG TP TRUNG TI NGÂN HÀNG THNG MI C PHN HÀNG
HI VIT NAM 37
2.1. Gii thiu tng quan v Ngân hàng Thng mi C phn Hàng Hi Vit
Nam 37
HI VIT NAM 62
3.1. nh hng phát trin hot đng tín dng ca Ngân hàng Thng mi C
phn Hàng Hi Vit Nam giai đon 2013– 2015 62
3.2. Mt s gii pháp nhm hoàn thin mô hình qun lý ri ro tín dng tp
trung ca Ngân hàng Thng mi C phn Hàng Hi Vit Nam trong giai
đon 2013 – 2015 63
3.2.1. Gii pháp v xây dng quy trình cp tín dng 63
3.2.1.1. Giai đon tip nhn h s ca Khách hàng 63
3.2.1.2. Giai đon lp t trình đ xut cp tín dng 64
3.2.1.3. Giai đon phê duyt h s vay 65
3.2.1.4. Giai đon hoàn thin h s vay vn, h s tài sn đm bo ký vi
khách hàng, gii ngân cho khách hàng 65
3.2.1.5. Giai đon kim tra sau cho vay 66
3.2.1.6. Giai đon thu hi và x lý n 67
3.2.2. Gii pháp nâng cao nng lc qun lý ri ro tín dng 67
3.2.2.1. V đnh hng tín dng và chính sách tín dng 67
3.2.2.2. V mng li hot đng và phát trin sn phm 69
3.2.3.3. Chú trng nâng cao cht lng nhân s 69
3.2.3.4. Xây dng c ch qun lý các khon n xu 71
3.2.3.5. Nâng cao cht lng ca h thng thông tin tín dng 72
3.3.3.6. V công tác kim tra, kim soát ni b 72
3.3. Kin ngh đi vi các c quan có liên quan 73
3.3.1. i vi chính ph 73
3.3.2. i vi NHNN 74
3.3.2.1. Hoàn thin h thng pháp lut ngân hàng 74
3.3.2.2. Tng cng công tác thanh tra hot đng tín dng ca các ngân hàng
thng mi 75
3.3.2.3. Nâng cao cht lng hot đng ca trung tâm thông tin tín dng
(CIC) 75
3.3.3. i vi Hip hi ngân hàng 76
Bng 2.3. ng dng xp hng MSB Ratings vi các đi tng khách hàng 53
Bng 3.1.Mt s ch tiêu 2013, k hoch đn 2015 ca Maritime Bank 63
DANH MC CÁC BIU
Biu đ 2.1. Quá trình tng vn điu l ca Maritime Bank 38
Biu đ 2.2. Quá trình tng tng tài snca Maritime Bank 39
Biu đ 2.3. Tình hình d n tín dng, huy đng vn qua các nm ca
Maritime Bank 40
Biu đ 2.4. Li nhun trc thu Maritime Bank qua các nm 43
Biu đ 2.5. T l n xu Maritime Bank qua các nm 45
DANH MC CÁC HÌNH V, TH
Hình 1.1. Các hình thc ca ri ro tín dng 5
Hình 1.2. Quy trình kim soát tín dng liên tc 11
Hình 2.1. S đ c cu t chc Khi Phê duyt tín dng 50
- 1-
M U
1.Lý do chn đ tài
Hot đng tín dng là mt nghip v c bn, ch yu và to ra li nhun ch
yu cho các ngân hàng trong giai đon hin nay. Song hot đng này cha đng ri
ro rt cao, gây ra hu qu nng n không ch đi vi bn thân ngân hàng mà còn đi
vi c doanh nghip và nn kinh t. Vì vy, tng cng qun lý ri ro tín dng ti
các ngân hàng thng mi thc s cn thit đi vi s tn ti và phát trin ca các
ngân hàng.
Thi gian va qua, do nh hng khó khn chung ca nn kinh t cng vi
tài nghiên cu nhng vn đ lý thuyt c bn v ri ro tín dng và qun lý
ri ro tín dng.
Phân tích, đánh giá thc trng vic áp dng mô hình qun lý ri ro tín dng tp
trung ti Maritime Bank t giai đon 2010 đn nay.
xut mt s gii pháp nhm phát huy tính hiu qu ca mô hình qun lý ri
ro tín dng tp trung, hn ch ri ro, góp phn phc v cho các mc tiêu phát trin
ca Maritime Bank.
3. Phm vi nghiên cu
tài nghiên cu nghiên cu hot đng tín dng, mô hình qun lý ri ro tín
dng ca Maritime Bankgiai đon 2007 đn 2012.
4. Phng pháp nghiên cu
phù hp vi ni dung, yêu cu, mc đích ca đ tài, đ tài s dng các
phng pháp nghiên cu gm phng pháp nghiên cu thm dò, mô t, so sánh.
5. Ý ngha khoa hc và thc tin ca đ tài
tài h thng hóa nhng vn đ c bn v tín dng, ri ro tín dng, nguyên
nhân và qun lý ri ro tín dng.
Trong tình hình kinh t suy thoái nh hin nay, cng vi vi sc ép cnh
tranh gay gt gia các NHTM, hot đng tín dng ca Maritime Bank ngày mt khó
khn, n cha nhiu ri ro. Vì vy, vic nghiên cu, phân tích thc trng và ng
- 3-
dng các gii pháp nhm tng cng kh nng qun lý ri ro tín dng có ý ngha
quan trng đi vi Martime Bank.
6. Kt cu ca đ tài
Ngoài phn m đu, kt lun, mc lc, danh mc các t vit tt, danh mc các
bng biu và danh mc tài liu tham kho, ni dung chính ca lun vn bao gm ba
chng:
Chng 1: Nhng vn đ chung v qun lý ri ro tín dng Ngân hàng Thng
mi.
Chng 2: Thc trng áp dng mô hình qun lý ri ro tín dng tp trung ti
-
5
-
c
h
r
v
à
t
h
q
u
tr
k
i
c
h
s
á
n
g
Ri ro
h
o nhau,m
à
i ro tín d
đc lã
i
h
n
Lãi tre
o
sin
h
H
tín dng t
à
mc đ
c
ng ngi
t
l
à n phát
c coi là c
á
u
và rút r
a
N
guyên n
h
1
.Nguyên
n
n ti d
i
c
ui cùng
l
t
a thng
c
sinh,còn l
ã
á
c tình hu
a
bài hc.
h
ân ri ro
n
hân khá
c
ng kinh t
t
th t
r
n
i
hot đn
dng ca
v
ã
i treo đó
n
ng ri ro
t
tín dng
c
h quan
n
g, chính s
á
g ca nn
c
ác ngân h
a chính p
Ch cn
n
g đn ho
t
r
c tip là
n
g thu
n đúng
m
chính ph
t
đng sn
các ngân
Khôn
g
l
ã
1. Lãi t
r
b
2. Min
i ro tín d
hình thc
n
ng thu h
uy c xy
n quá h
n
n
thng
đ
v mô c
a
i. Khi ng
h
ra ri ro
n
n
không c
ó
đ
c xem
x
a
chính ph
ó
i chung
v
r
iêng.
n
h sách v
k
mt trong
doanh ca
n
g mi và
vn (
m
g
thu đ
m
x
ét đ gi
i
n
o
g
i
đóng va
i
v
à l
nh v
c
i
c
k
inh t,
t
à
i
thng mi. Nhng cng chính vì vy, nu môi trng pháp lý cha hoàn chnh
thiu đng b cng s gây khó khn, bt li cho c doanh nghip và ngân hàng.
Môi trng kinh t, môi trng pháp lý to nên môi trng kinh doanh ca
các doanh nghip đng thi to nên môi trng cho vay ca các ngân hàng thng
mi. Môi trng cho vay có nh hng, tác đng tích cc hay tiêu cc đn hot
đng tín dng, nó s góp phn làm hn ch hoc tng thêm ri ro trong các hot
đng tín dng ca các NHTM.
Ü Môi trng xã hi
Nhng bin đng ln v kinh t chính tr trên th gii luôn có nh hng ti
công vic kinh doanh ca các doanh nghip cng nh ca các ngân hàng. Ngày nay,
cùng vi s m rng giao lu kinh t, vn hoá, chính tr gia các nc đi sng
kinh t th gii cng có nhiu bin đi. Mun phát trin kinh t mt cách toàn din
cn thc hin m ca nn kinh t đ tip thu nhng thành tu khoa hc k thut hii
đi ca nhng nc phát trin, trao đi, xut nhp khu hàng hoá, dch v vi nc
ngoài, đu t hoc vay tin ca nc ngoài Tt cc các hot đng đó to nên mi
- 7-
quan h kinh t đi ngoi ca mi quc gia. Nhng thay đi v chính tr rt có th
dn đn s bin đng cán cân thng mi quc t, t giá hi đoái giá các đng tin
làm bin đng th trng trong nc nh giá c nguyên vt liu, hàng hoá,dch v,
mc lãi sut th trng, mc cu tin t trc tip nh hng đn hot đng sn
xut, kinh doanh ca các doanh nghip và ngi chu tác đng là các ngân hàng
thng mi.
1.1.2.2.Nguyên nhân ch quan
Ü Nguyên nhân t phía Khách hàng
Trong nn kinh t th trng,hot đng kinh doanh ca các doanh nghip
thng xuyên phi đng đu vi cnh tranh và chu s chi phi rt ln ca quy
lut cung cu,giá c th trng nên cng phi thng xuyên đi mt vi ri ro t
nhiu phía k c các ri ro thun túy nh thiên tai,đchho,trm cp Có khi do giá
c thay đi,kh nng qun lý kém,s thay đi c ch chính sách ca nhà nc dn
c khi khách hàng đi vay có đ t cách, không có ý gian ln, ngân hàng vn có th
gp ri ro tín dng. ó là khi khách hàng có trình đ kém, nng lc qun lý yu,
không có đu óc kinh doanh nên không th đa phng án kinh doanh ca mình đt
hiu qu, không th đa doanh nghip ca mình thng trong cnh tranh nên vic tr
n ngân hàng là rt khó khn.
Ngoài ra, nu doanh nghip b la đo trong kinh doanh hoc bn hàng ca
doanh nghip gp ri ro thì ngân hàng cng gp khó khn trong vic thu n đúng
hn.Bên cnh đó, nhiu nguyên nhân ri ro khách quan nh thiên tai, trm cp có
th gây thit hi cho doanh nghip và có nguy c dn đn ri ro tín dng cho ngân
hàng.
Ü Nguyên nhân t phía Ngân hàng
Các khon cp tín dng có vn đ và các thit hi có th xy ra do s h v th
tc trong ni b ngân hàng. ây đc gi là các hot đng cp tín dng ckhông
hoàn ho và nó xut hin do các nguyên nhân sau đây:
+ Do thông tin tín dng không đy đ. Ngân hàng có mt cái nhìn không toàn
din v bn thân khách hàng cng nh tình hình tài chính ca h. iu đó
- 9-
dn đn s sai lch trong vic đánh giá hiu qu ca các khon tín dng, cp
tín dngquá kh nng chi tr ca khách hàng. S vn vay tha hoc thiu so
vi nhu cu dn đn Khách hàng s dng vn vay không đúng mc đích, k
hn tr n không phù hp vi dòng tin thu n ca Khách hàng.
+ Trình đ chuyên môn ca cán b ngân hàng nói chung và ca cán b tín dng
nói riêng còn hn ch. Hin nay nhiu cán b tín dng ngân hàng thiu nng
lc x lý các thông tin tín dng đ bo v và giám sát khon cp tín dng.
Cán b tín dng không có kh nng phân tích thm đnh d án; kin thc th
trng, kin thc xã hi cng b hn ch nên nhiu khi cp tín dng mà
không đánh giá đc liu d án hay phng án đó có kh thi không. Ngoài ra
còn có ri ro rt ln v mt đo đc.
+ Ngân hàng quá chú trng v li nhun, đt mong mun v li nhun cao hn
bin pháp nhm hn ch đn mc ti đa vic không thu đc đy đ c gc và lãi
hoc thu gc và lãi không đúng hn. ó là quá trình xây dng và thc thi các chin
lc, chính sách qun lý, kinh doanh tín dng, tng cng các bin pháp phòng
nga, hn ch, và gim thp n quá hn, n xu nhm đt đc các mc tiêu an
toàn, hiu qu, nâng cao cht lng, và phát trin bn vng đi vi hot đng tín
dng ca ngân hàng. Qun lý ri ro tín dng giúp bo đm mc đ ri ro tín dng
mà ngân hàng gánh chu không vt quá kh nng v vn và tài chính ca ngân
hàng.
1.2.2. Quy trình qun lý ri ro tín dng
Vic qun lý ri ro tín dng thc cht là mt quá trình liên tc bt đu t khâu
thm đnh đánh giá trc phê duyt cp tín dng; gii ngân; theo dõi khon cp tín
dng (bao gm c vic đa ra các du hiu cnh báo sm v tình trng ca khách
hàng), qun lý các khon n có vn đ, n xu (bao gm c vic đa ra gii pháp,
phng án thu hi n nhm gim thiu thp nht thit hi cho ngân hàng), cho đn
khi thu hi vn.
m
đ
ã
c
á
x
Trong
1.2.3.
N
1.2.3.
1
Ri ro
m
a
g
ân hàng p
n
xu, n
s
á
t trc k
h
í
n dng
á
t trong k
h
í
n dng
á
t sau khi c
dng
h 1.2. Qu
y
q
un lý r
danh m
c
ca quá t
r
a
ra các ch
í
á
đ có nh
Kim soá
t
trong khi
c
p tín d
n
p
•Thit l
dng b
•Thm
đ
• Phê du
y
•Xác l
p
•Giám s
á
•Giám s
á
•Kim t
r
• Theo d
õ
•Tái xét
tn
g
á
t
i
n
g
n
dng liê
n
n
tc [7]
p mt chí
n
ng vn b
đ
nh trc
k
y
t khon
c
n
h sách và
m
c c
p
h
áp x lý
k
n
k
hi cp tí
n
c
p tín d
n
th tc tí
n
g
tín dng
h
gii ngâ
n
g
c
p tín d
n
c
, thu hi
n
v
à phân h
d
ng
chp nh
n
cho phé
p
đc bit l
à
h
i có ri r
o
n
p
à
o
- 12-
Ngân hàng tin hành phân loi n đ phân loi các khon n vào các nhóm n
trong hn, n cn đc bit lu ý, n di chun, n nghi ng và n có kh nng mt
vn.Ngân hàng kim soát đi vi các khon n di chun, n nghi ng và n có
kh nng mt vn – đây là nhng khon n xu ca ngân hàng.Ngoài ra, ngân hàng
cng cn ht sc lu ý đn các khon n đc bit lu ý vì khi có bin đng bt li
xy ra đi vi hot đng cp tín dng ca ngân hàng, các khon này d b chuyn
thành n xu.
Trên c s phân loi n và phân tích nguyên nhân, thc trng, kh nng gii
ca các nhân t và môi trng kinh t. Chính sách qun lý ri ro tín dng cn phi
đc lp mt cách rõ ràng, thng nht vi các thông l thn trng trong kinh doanh
ngân hàng và vi các quy đnh ca Nhà nc, đng thi phi phù hp vi bn cht
và mc đ phc tp ca các hot đng ca ngân hàng. Chính sách phi vch ra cho
cán b tín dng phng hng hot đng và mt khung tham chiu rõ ràng đ làm
các cn c xem xét các nhu cu vay vn. iu này to s thng nht chung trong
hot đng tín dng nhm hn ch ri ro và nâng cao kh nng sinh li.
Ü Phân tích tín dng
Phân tích tín dng là phân tích kh nng hin ti và tim tàng ca khách hàng
v s dng vn vay, cng nh kh nng hoàn tr vn vay ngân hàng.Phân tích tín
dng chính là vic thu thp thông tin có ý ngha đi vi vic đánh giá tín dng, phân
tích trên c s thông tin thu thp đc và lu li thông tin đ s dng trong tng
lai.
Mc đích chính ca phân tích tín dng là xác đnh kh nng tr n và ý mun
ca khách hàng trong vic hoàn tr tin vay, tìm kim nhng tình hung ri ro cho
ngân hàng khi cho vay và tiên lng kh nng kim soát ca ngân hàng v các ri
ro đó, cng nh d kin các bin pháp phòng nga và hn ch nhng thit hi có
th xy ra.
Phân tích tín dng có vai trò sau:
+ Là c s cho vic ra quyt đnh cp tín dng. Giúp ngân hàng sàng lc đc
các khách hàng tt, khách hàng tim nng đ cp tín dng.
- 14-
+ D đoán các ri ro có th xy ra sau khi ngân hàng cp tín dng cho khách
hàng, đng thi đ xut các bin pháp ngân hàng phi áp dng đ phòng
nga, hn ch các ri ro đó.
+ Vic đánh giá mc đ ri ro ca khon tín dng trong quá trình phân tích tín
dng giúp ngân hàng xác đnh đc giá c khon tín dng hay chính là lãi
sut cho vay. Khon tín dngcó mc đ ri ro cao hn s có mc lãi sut cao
hn.
cp tín dng và là ngun th hai dùng đ tr n vay cho ngân hàng
̇ Nm là,Conditions (Các điu kin): Ngân hàng quy đnh các điu kin
tùy theo chính sách tín dng trong tng thi k
̇ Sáu là,Control (Kim soát): ánh giá nhng nh hng do s thay đi
ca lut pháp, quy ch hot đng, kh nng đáp ng các tiêu chun ca
ngân hàng.
+ Phng pháp chm đim, xp hng khách hàng
Hin nay, hu ht các ngân hàng đu tip cn phng pháp đánh giá ri ro
hin đi hn, đó là lng hóa ri ro tín dng. Di đây là mô hình lng hóa ri ro
tín dng c bn: Mô hình đim s Z:
Mô hình này ph thuc vào:
̇ Ch s các yu t tài chính ca ngi vay – X;
̇ Tm quan trng ca các ch s này trong vic xác đnh xác sut v
n ca ngi vay trong quá kh, mô hình đc mô t nh sau:
Z = 1,2X1 + 1,4X2 + 3,3X3 + 0,6X4 + 1,0X5 (1)
Trong đó:
X1: T s “vn lu đng ròng/tng tài sn”.
X2: T s “li nhun tích ly/tng tài sn”.
X3: T s “li nhun trc thu và lãi/tng tài sn”.
- 16-
X4: T s “th giá c phiu/giá tr ghi s ca n dài hn”
X5: T s “doanh thu/tng tài sn”.
Tr s Z càng cao, thì ngi vay có xác sut v n càng thp. Nh vy, khi
tr s Z thp hoc là mt s âm s là cn c đ xp khách hàng vào nhóm có nguy
c v n cao.
Z < 1,8 : Khách hàng có kh nng ri ro cao.
1,8 < Z <3: Không xác đnh đc.
Z > 3 : Khách hàng không có kh nng v n.
Bt k công ty nào có đim s Z < 1.81 phi đc xp vào nhóm có nguy c
Phân tán ri ro trong hot đng tín dng là vic thc hin cp tín dng cho
nhiu ngành, nhiu lnh vc, khu vc sn xut kinh doanh nhm tránh nhng tn
tht ln xy ra cho ngân hàng thng mi. Phân tán ri ro là mt gii pháp ch yu
thng đc các ngân hàng thng mi áp dng. Các hình thc phân tán ri ro ch
yu bao gm:
+ Không tp trung cp tín dng cho mt ngành, mt lnh vc hay mt khu vc
hn ch ri ro không nên tp trung vn quá nhiu vào mt loi hình kinh
doanh, mt vùng kinh t. ó là khuyn cáo và cng là bài hc ht sc có ý ngha mà
các nhà kinh doanh trc kia rút ra khi h gánh chu nhng thit hi, đ v do
không tuân th nhng nguyên tc này.Chính vì vy mt ngân hàng thng mi nên
coi đây nh mt gii pháp hu hiu cho công tác phòng nga ri ro.Khi ngân hàng
tp trung cp tín dng vào mt lnh vc kinh t s ging nh “b trng vào mt r”
điu đó có ngha là: Khi lnh vc kinh t mà ngân hàng tp trung vn đu t gp
phi nhng bin đng bt li thì thit hi ca ngân hàng s là vô cùng ln.
Nh vy phân tán ri ro hay chia nh lnh vc đu t, khu vc đu t là mt
bin pháp cho các ngân hàng thng mi trong phòng chng ri ro.
+ Không nên dn vn đu t vào mt hoc mt s khách hàng
Cùng vi mc đích nh trên là phân tán ri ro, đây là li khuyn cáo quan
trng cho vic ra quyt đnh cp tín dng ca ngân hàng. Cho dù mt khách hàng
kinh doanh hiu qu hay có quan h lâu nm vi ngân hàng thì yêu cu trên vn cn
đc tuân th bi vì nu khách hàng gp khó khn ri ro đt xut xy ra thì ngân