B GIÁO DC VÀ ÀO TO
TRNG I HC KINH T THÀNH PH H CHÍ MINH

NGUYN TH NGC THNH TÁC NG CA DÒNG VN U T TRC
TIP NC NGOÀI LÊN NNG SUT LAO
NG. NGHIÊN CU TRNG HP TI
THÀNH PH H CHÍ MINH

Chuyên ngành: Tài chính - Ngân hàng
Mã s: 60340201 LUN VN THC S KINH T
Thành ph H Chí Minh - 2013
B GIÁO DC VÀ ÀO TO
TRNG I HC KINH T THÀNH PH H CHÍ MINH

ii
Li cam đoan

Tôi xin cam đoan đây là công trình nghiên cu khoa hc ca riêng tôi, không
sao chép công trình ca ngi khác. Các s liu, thông tin đc ly t ngun thông
tin hp pháp, chính xác và trung thc.
Tôi chu hoàn toàn trách nhim nu có bt k s gian di nào trong đ tài
nghiên cu này.
TP. H Chí Minh, ngày 06 tháng 11 nm 2013
Tác gi Nguyn Th Ngc Thnh

iii
Mc lc
Trang ph bìa i

Li cam đoan ii
Danh mc các bng biu vi
Danh mc các ch vit tt vii
Mc lc iii
PHN M U 1 U
1. Lý do la chn đ tài 1
2. i tng và phm vi nghiên cu 2
3. Ni dung nghiên cu 2
4. Gii hn ca nghiên cu 3
5. Kt cu ca Lun vn 3
Chng 1. C S LÝ THUYT 4
1.1. nh ngha TTTNN 4

2.4.2. Tác đng tiêu cc 45
Kt lun Chng Hai 48
Chng 3. CÁC YU T NH HNG N TÁC NG CA FDI LÊN
NNG SUT LAO NG CA CÁC DOANH NGHIP TI TPHCM 49

3.1. D liu nghiên cu 49
3.1.1. Quy trình thu thp d liu 49
3.1.2. Quy mô mu 49
3.2. Phng pháp 50
3.3. Kt qu Thông kê mô t 51
3.3.1. V quy mô lao đng 51
3.3.2. Quy mô vn 52
3.3.3. Nng sut lao đng 52
3.4. Kt qu hi quy: 53
3.4.1. Mô hình chung: 55
3.4.2. ánh giá v nh hng ca hình thc s hu 55
3.4.3. ánh giá v nh hng ca lnh vc kinh doanh 55
3.5. Kim đnh các gi thuyt mô hình 57
3.5.1. Kim đnh đ phù hp chung ca mô hình 58
3.5.2. Kim tra hin tng đa cng tuyn 59

v
3.5.3. Kim tra hin tng t tng quan 59
Kt lun Chng Ba 60
Chng 4. KT QU NGHIÊN CU VÀ KIN NGH 61
4.1. Kt qu nghiên cu 61
4.2. Kin ngh các gii pháp 63
4.2.1. Gii pháp v chính sách thu hút đu t 63
4.2.2. Tip tc ci thin môi trng đu t, tng s hp dn cho các
nhà đu t nc ngoài đ có th cnh tranh đc vi các nc

9 Bng 2.9: Tình hình np NS TPHCM ca khu vc TTTNN
10 Bng 3.1: S lng doanh nghip điu tra
11 Bng 3.2: Quy mô lao đng ca doanh nghip
12 Bng 3.3: Vn c đnh /lao đng
13 Bng 3.4: Doanh thu /lao đng
14 Bng 3.5: Mô hình hi quy chung
15 Bng 3.6: Mô hình theo hình thc s hu
16 Bng 3.7: Mô hình theo lnh vc kinh doanh
17 Bng 3.9: Bng tóm tt kt qu.
II Danh mc các đ th
1
Biu đ 2.1: S d án FDI đc cp phép mi qua các nm ti TP HCM (2001 –
2011)
2 Biu đ 2.2: Tng vn FDI đng ký qua các nm ti TPHCM (2001 – 2011)
3
Biu đ 2.3: Tng vn FDI thu hút qua các nm ca Vit Nam và TPHCM (2001 –
2011)
4
Biu đ 2.4: S d án FDI còn hiu lc tính đn 31/12/2011 phân theo ngành ti
TPHCM
5
Biu đ 2.5: Vn đu t ca các d án FDI còn hiu lc tính đn 31/12/2011 phân
theo ngành ti TPHCM
6 Biu đ 2.6: Vn đu t ca TPHCM và ngun vn FDI qua các nm
7 Biu đ 2.7: óng góp ca FDI vào GDP ca TPHCM
8 Biu đ 2.8: óng góp ca FDI vào tng thu ngân sách ca TPHCM

vii
Danh mc các ch vit tt
Ban Qun lý : Ban Qun lý Khu Công nghip, Khu ch xut, Khu

hoch đnh chính sách đánh giá là mt ngun lc đáng k và là đng lc quan trng
cho tng trng kinh t. S gia tng đt bin ti Vit Nam ca dòng vn FDI trong
giai đon nm 2008 - 2009 và gim đt ngt trong nm 2010 - 2011 đã mt ln na
nhc nh các nhà kinh t cng nh các nhà hoch đnh chính sách n lc nhiu hn
đ hiu rõ các tác đng lan ta ca dòng vn FDI ti các nc nhn đu t. TPHCM
vi vai trò là trung tâm kinh t ln, vi nhp đ tng trng kinh t khá cao và n
đnh đã góp phn quan trng vào tc đ phát trin chung ca c nc. Sau hn 25
nm thu hút TTTNN, TPHCM đã thu hút đc hn 4.024 d án đu t nc ngoài
vi tng vn đng ký gn 29 t USD. Vai trò ca FDI đi vi phát trin kinh t - xã
hi ca Thành ph là ht sc to ln, ngoài vic b sung ngun vn đu t, đy

2
mnh xut khu, chuyn giao công ngh, tng thu ngân sách, to vic làm,… FDI
còn thúc đy vic hi nhp sâu rng vào nn kinh t th gii. Tuy nhiên, vai trò ca
FDI trong vic thúc đy nng sut ca các doanh nghip trong nc  các lnh vc
khác nhau ca Thành ph vn còn tranh cãi. Do đó, nghiên cu v TPHCM là mt ví
d tt, cn thit đ kim tra hiu ng lan ta ca vn TTTNN đn nng sut ca
các doanh nghip trên đa bàn, đây cng chính lý do Tôi la chn đ tài này. “u
t trc tip nc ngoài có làm gia tng Nng sut lao đng ca các doanh
nghip ti TPHCM”.
2. i tng và phm vi nghiên cu
i tng nghiên cu là các doanh nghip có vn đu t nc ngoài và
doanh nghip trong nc trên đa bàn TPHCM.
Các s liu dùng đ phân tích trong nghiên cu này đc ly t b d liu
điu tra doanh nghip trong hai nm 2008 và 2009 do Cc Thng kê TPHCM tin
hành đi vi các doanh nghip FDI và doanh nghip trong nc thuc các ngành
ca nn kinh t.
Mu do tác gi thu thp đc có 991 doanh nghip (mi doanh nghip có 2
quan sát  hai nm 2008 và 2009), bao gm nm phân ngành 2 s vi các loi hình
s hu khác nhau, c th có 215 doanh nghip FDI và 776 doanh nghip trong

nng sut lao đng ca các doanh nghip ti TPHCM
Chng Bn: Kt qu nghiên cu và kin ngh gii pháp nhm thu hút FDI
ti TPHCM

4
Chng 1. C S LÝ THUYT

1.1. nh ngha TTTNN
TTTNN xy ra khi công dân ca mt nc (nc đu t) nm gi quyn
kim soát các hot đng kinh t  mt nc khác nc ch nhà hay nc nhn đu
t. Có rt nhiu đnh ngha v TTTNN khác nhau trên th gii, nhng có th k
đn các đnh ngha sau đây:
- Qu tin t quc t - IMF (International Monetary Fund) đnh ngha
TTTNN là “ mt khon đu t vi nhng quan h lâu dài, theo đó mt t chc
trong mt nn kinh t (nhà đu t trc tip) thu đc li ích lâu dài t mt doanh
nghip đt ti mt nn kinh t khác. Mc đích ca nhà đu t trc tip là mun có
nhiu nh hng trong vic qun lý doanh nghip đt ti nn kinh t khác đó.”
- T chc Thng mi Th gii – WTO (World Trade Organization) cho
rng “TTTNN xy ra khi mt nhà đu t t mt nc (nc ch đu t) có đc
mt tài sn  mt nc khác (nc thu hút đu t) cùng vi quyn qun lý tài sn
đó. Phng din qun lý là th đ phân bit FDI vi các công c tài chính khác.
Trong phn ln trng hp, c nhà đu t ln tài sn mà ngi đó qun lý  nc
ngoài là các c s kinh doanh. Trong nhng trng hp đó nhà đu t thng đc
gi là công ty m và các tài sn đc gi là công ty con hay chi nhánh công ty”.
1.2. Nng sut lao đng
1.2.1. nh ngha Nng sut lao đng
Nng sut lao đng là ch tiêu đo lng hiu qu s dng lao đng, đc trng
bi quan h so sánh gia mt ch tiêu đu ra (kt qu sn xut) vi lao đng đ sn
xut ra nó. Nng sut lao đng là mt trong nhng yu t quan trng tác đng ti
sc cnh tranh, đc bit, nng sut lao đng li phn ánh yu t cht lng ngi

thng các ch s nng sut. T chc Nng sut châu Á APO đã gii thiu áp dng
tính toán ch s này di dng các ch s: Tc đ tng TFP (là t l tng lên ca kt
qu sn xut do nâng cao nng sut tng hp theo ngun lc) và Ch tiêu T phn
đóng góp ca tc đ tng TFP (là t l ca tc đ tng TFP trên tc đ tng ca

6
GDP hay AV, phn ánh mc đ đóng góp ca TFP so vi tng trng GDP hay
AV).
Tùy nhu cu qun lý, doanh nghip có th xây dng và áp dng đo lng
theo mt h thng các ch s nng sut khác nhau đ đo lng tng trng kinh t
có th dùng mc tng trng tuyt đi, tc đ tng trng kinh t hoc tc đ tng
trng bình quân trong mt giai đon. Mc tng trng tuyt đi là mc chênh lch
quy mô kinh t gia hai k cn so sánh.
1.3. Lý thuyt v đánh giá tác đng lan ta ca FDI
1.3.1. Các cách tip cn khác nhau
Theo cách tip cn rng, FDI to áp lc buc nc nhn đu t phi nâng
cao nng lc cnh tranh quc gia mà trc ht là ci thin môi trng đu t đ thu
hút và qua đó làm gim chi phí giao dch cho các nhà đu t nc ngoài, làm tng
hiu sut s dng vn và cui cùng s tác đng tích cc ti tng trng kinh t. Mt
s ý kin còn cho rng FDI có th làm tng đu t trong nc thông qua tng đu t
ca các doanh nghip trong nc, đc bit là nhng doanh nghip trong nc cung
cp nguyên liu hc tiêu th sn phm t các doanh nghip FDI. Hn na, các
chính sách ci thin c s h tng ca chính ph nhm thu hút nhiu vn FDI hn
cng thúc đy các doanh nghip trong nc hình thành và phát trin. Trái li, cng
có mt s ý kin lo ngi v tác đng tiêu cc ca FDI ti tng trng kinh t, cho
rng s xut hin ca doanh nghip FDI có th gây cnh tranh khc lit mà phn
thua thit thng ri vào các doanh nghip trong nc do vn ít, công ngh lc hu
và trình đ qun lý, k nng lao đng thp Thm chí, FDI có th làm cho đu t
trong nc b thu hp do nhiu doanh nghip b mt c hi đu t hc đu t
không hiu qu, dn đn phá sn. iu này xy ra khi xut hin tác đng “ln át”

trong nc sn xut. Vic các doanh nghip trong nc cung cp hàng hoá trung
gian cho doanh nghip FDI s to điu kin cho các doanh nghip này m rng sn
xut, t đó gim chi phí trên mt đn v sn phm do tng quy mô. ng thi, đ
duy trì mi quan h mua bán n đnh lâu dài, các doanh nghip trong nc phi áp
dng các tiêu chun cht lng mi trong sn xut và vì vy gia tng ci tin qun
lý và đu t công ngh mi…Qua liên kt, các doanh nghip trong nc ngày càng

8
có kh nng vt lên chim lnh dn th phn, thm chí có th xut khu đc các
sn phm ca mình vào h thng ca các công ty đa quc gia này. Do vy, tác đng
ngc chiu đã tr thành mc tiêu phn đu không ngng ca các doanh nghip ti
các quc gia đang phát trin.
- Kênh ph bin và chuyn giao công ngh: ây là mt trong nhng mc
tiêu quan trng ca các nc nghèo khi ngh đn thu hút ngun vn FDI. Ngoài vic
b sung ngun vn đu t cho nn kinh t, các công ty m (nc đu t) còn du
nhp công ngh tiên tin vào nc nhn đu t thông qua vic thành lp các công ty
con hay chi nhánh ca nó. Xut phát t mc tiêu li nhun, trên c s tn dng
nhng li th có đc t công ty m đ sn sàng cnh tranh vi doanh nghip trong
nc nên hot đng ca các doanh nghip FDI s khuyn khích nhng đng thi
cng gây áp lc v đi mi công ngh nhm tng nng lc cnh tranh ca các
doanh nghip trong nc. V phía doanh nghip trong nc mun đc áp dng
ngay công ngh tiên tin hoc trc tip thông qua thành lp các liên doanh vi đi
tác nc ngoài hoc gián tip thông qua ph bin và chuyn giao công ngh t các
doanh nghip FDI. Các doanh nghip FDI, mc dù không mun tit l bí quyt
công ngh, nhng cng sn sàng hp tác vi doanh nghip trong nc đ thành lp
liên doanh nhm tn dng th mnh v đt đai, mng li tiêu th và c s thông
tho v các quy đnh ca nc nhn đu t. Chính s “bt tay” đôi bên cùng có li
này đã to điu kin đ din ra quá trình “rò r” công ngh. Tuy nhiên, vn đ đt ra
đi vi các nc nghèo là liu các điu kin trong nc có đ đ đón nhn s ph
bin và chuyn giao công ngh hay không. Theo Kokko và Blomstrom (1995) Các

nghip FDI vào công vic kinh doanh tip sau đó. Mc đ di chuyn lao đng ph
thuc vào nhiu yu t khác nh s phát trin ca th trng lao đng, cu v lao
đng có trình đ, k nng cng nh các điu kin gia nhp th trng khi mun
khi s doanh nghip… Trên thc t, loi tác đng lan to này rt khó đánh giá bi
nhiu lý do: doanh nghip trong nc tip nhn lao đng chuyn t các doanh
nghip FDI sang, nhng không có điu kin hoc không to điu kin cho s lao
đng này phát huy nng lc ca mình; nng sut lao đng ca doanh nghip tng
lên còn do nhiu yu t khác nh ph thuc vào quy mô vn, c hi th trng và
nng lc cnh tranh ca doanh nghip Mt s nghiên cu đnh lng ch ghi nhn
mi quan h tích cc gia kt qu kinh doanh ca doanh nghip trong nc khi tip
nhn lao đng chuyn t các doanh nghip FDI cùng ngành. Ngc li, không thy
mi quan h tích cc gia kt qu kinh doanh ca doanh nghip trong nc khi tip
nhn lao đng chuyn t các doanh nghip FDI khác ngành. (Goerf H, và Strobl E.,
2002)
1.3.3. Mô hình c lng
V mt lý thuyt, s xut hin ca FDI có th làm thay đi nng sut lao
đng ca các doanh nghip trong nc thông qua hiu ng lan ta. S xut hin ca
FDI trong ngành này có th tác đng gián tip ti kt qu hot đng kinh doanh ca
các doanh nghip trong ngành khác, nhng đi tng chu nh hng trc tip vn
là các doanh nghip trong nc cùng ngành. Do đó, tác đng lan ta có th nhn
bit qua s thay đi v nng sut lao đng ca các doanh nghip trong nc khi
xut hin doanh nghip FDI vào ngành mà doanh nghip đang hot đng (Kathuria,
2001).
 kim đnh s tn ti ca tác đng lan ta cn xem xét mi quan h gia
mc đ tham gia ca phía các doanh nghip FDI nh hng nh th nào ti nng
sut lao đng ca các doanh nghip trong nc. Trong phân tích đnh lng, có th
s dng nhiu ch s khác nhau đ c lng cho “mc đ tham gia ca phía các

11
doanh nghip FDI” nh doanh thu đc to ra bi các doanh nghip FDI trong

khác nhau, nganh
j
là bin gi đc trng cho nhóm ngành c th trong ngành j.
Mc dù phng pháp ca Haddad và Harision có nhiu u đim, nhng ch
thc hin đc khi có đ s liu cn thit, trong khi điu kin ca Vit Nam nói
chung và TPHCM nói riêng không cho phép có đc nhng thông tin chi tit v

12
Khung kh phân tích trình bày  trên là c s đ tin hành phân tích đnh
lng  Chng Ba. Do kh nng áp dng ca các mô hình lý thuyt ph thuc ln
vào s liu thu thp đc, nên mô hình đnh lng s có nhng bin đi nht đnh
đ phù hp vi TPHCM và tn dng ti đa s liu mà Tôi thu thp đc. C th
Mô hình nghiên cu đ xut đc th hin nh sau:
Mô hình chung:
Y = f(X1, X2, X3) (1)
Trong mô hình này bin ph thuc Y là Nng sut lao đng ca doanh
nghip; bin X1 là cng đ s dng vn trên lao đng; bin X2 là quy mô; bin
X3 là trình đ
Mô hình xét theo hình thc s hu
Y = f(X1, X2, X3, X4) (2)
Trong đó bin X4 th hin hình thc s hu ca doanh nghip
Mô hình xét theo lnh vc kinh doanh
Y = f(X1, X2, X3, X5) (3)
Bin X5 là lnh vc doanh nghip hot đng.
Bin ph thuc và các bin gii thích và k vng du ca các bin gii
thích
Y = f(X1,X2,X3,X4,X5) (4)
Bin ph thuc: Y: nng sut doanh nghip (Doanh thu/lao đng)

13


4 X
4

Bin D_sohuu th hin hình thc s hu ca doanh nghip,
dùng đ kim đnh và so sánh nh hng ca hình thc s hu
khác nhau ti nng sut lao đng ca doanh nghip nói chung.
Bin này s nhn giá tr 1 nu là doanh nghip FDI và Bin
này s nhn giá tr 0 nu thuc doanh nghip trong nc.
+-
5 X
5

Bin đi din cho lnh vc doanh nghip hot đng
0: doanh nghip thuc lnh vc Nông nghip
1: doanh nghip thuc lnh vc Công nghip
2: doanh nghip thuc lnh vc Xây dng
3: doanh nghip thuc lnh vc Dch v
+- 14
Các bin gii thích trên đc k vng tác đng đng bin và nghch bin đn
bin ph thuc nng sut ca doanh nghip. Mi quan h trên ch là s k vng ban
đu, s tác đng c th s đc th hin chi tit trong kt qu c lng hàm sn
xut.
1.4. im qua mt s nghin cu đnh lng v hiu ng lan ta ca
đu t nc ngoài
Trên th gii có nhiu nghiên cu hiu ng lan ta ca đu t nc ngoài.
Nhng kt lun đc đa ra t các nghiên cu này rt đa dng và đôi khi không

technology) dn đn s gia tng nng sut cao hn cho các công ty trong nc
thông qua cnh tranh. Nghiên cu này s dng d liu ca 368 doanh nghip sn
xut va và ln ti n  trong giai đon 1975-1976 đn 1988 - 1989. Kt qu ch
ra rng có tn ti s lan ta tích cc t s hin din ca các công ty nc ngoài,
nhng tính cht và kiu lan ta là khác nhau tùy thuc vào nhng ngành công
nghip mà công ty đó tham gia hot đng.
Kuo và các cng s (2010) xem xét tác đng ca FDI vào khu vc sn xut 
Trung Quc vi s khác bit trong hiu sut tim nng ca FDI đn nng sut nn
kinh t ca hai nc đu t vi khong cách công ngh tng đi cao là Nht Bn
và M. Da vào d liu hn hp ca 24 tnh  Trung Quc trong giai đon 1996-
2005, nghiên cu cho rng FDI có mt tác đng đáng k và tích cc đn nng sut
nn kinh t khu vc. Tuy nhiên, khong cách công ngh khác nhau gia nc đu
t và nc ch nhà s dn đn mt tác đng khác nhau ca lung vn FDI đi vi
nn kinh t. Ý ngha v mt chính sách rút ra t nghiên cu này vic thu hút vn
đu t nc ngoài vi khong cách công ngh thích hp là mt chin lc quan
trng cho vic thúc đy nng sut và tng trng kinh t ca nc nhn đu t.
Smarzynska (2002) cho rng các doanh nghip nc ngoài sn xut hng
vào th trng ni đa có tác đng tích cc mnh hn ti nng sut ca doanh
nghip trong nc so vi các doanh nghip nc ngoài hng vào xut khu.
Nghiên cu ca Haddad và Harrison (1993) v ngành công nghip ch bin ca Ma-
rc cng tìm thy bng chng ca tác đng lan ta v nng sut, nhng mc đ tác
đng yu hn  nhng ngành có nhiu doanh nghip nc ngoài. Nhìn chung, nhiu

16
nghiên cu đã đa ra bng chng v s tn ti ca mi quan h thun chiu gia
FDI và nng sut lao đng ca các xí nghip trong nc.
Nguyn Phi Lan (2008) đã xem xét k lng các hiu ng lan ta công ngh
có vn đu t nc ngoài lên nng sut các doanh nghip trong nc, đng thi
xem xét mc đ ca s khác nhau ca vn đu t nc ngoài vào lnh vc ch bin
ch to ti các vùng đa lý khác nhau.  phân tích thc nghim, Nguyn Phi Lan