B
B
G
G
I
I
Á
Á
O
OD
D
C
CV
V
À
À
I
IH
H
C
CK
K
I
I
N
N
H
HT
T
H
Í
ÍM
M
I
I
N
N
H
H
B
B
Ù
Ù
I
I
PHỂN TệCH TÁC NG CA CÁC
NHỂN T KINH T V MÔ N CH
S GIÁ CHNG KHOÁN VIT NAM L
L
U
U
N
NV
V
T
T
T
T
P
P
.
.H
H
2
2
0
0
1
1
3
3B GIÁO DC VÀ ÀO TO
TRNG I HC KINH T THÀNH PH H CHệ MINH
BỐI TH THỐY TRANG
PHỂN TệCH TÁC NG CA CÁC
NHỂN T KINH T V MÔ N CH
S GIÁ CHNG KHOÁN VIT NAM
Bùi Th Thùy Trang
MC LC
Trang ph bìa
Li cam đoan
Mc lc
Danh mc các kỦ hiu, ch vit tt
1.5.2. Phng pháp phân tích 26
1.5.2.1. Kim đnh nghim đn v 26
1.5.2.2. Kim đnh mô hình VAR 28
1.5.2.3.Phân tích Variance Decomposition và Impulse Response
Function 28
Kt lun chng 1 29
CHNG 2: PHÂN TÍCH TÁC NG CA CÁC NHỂN T KINH T
V MÔ N CH S GIÁ CHNG KHOÁN VIT NAM 30
2.1. Tng quan th trng chng khoán Vit Nam 30
2.1.1.Gii thiu tng quan S giao dch chng khoán Thành ph H
Chí Minh 30
2.1.1.1. Lch s hình thành 30
2.1.1.2. Quy mô hot đng 31
2.1.2. Gii thiu tng quan S giao dch chng khoán Hà Ni 31
2.1.2.1. Lch s hình thành 31
2.1.2.2. Quy mô hot đng 33
2.2. Thc trng tác đng ca các nhân t kinh t v mô đn ch s giá
chng khoán Vit Nam 33
2.2.1. Giai đon t nm 2000 đn nm 2005 33
2.2.2. Giai đon t nm 2006 đn nm 2007 34
2.2.3. Giai đon t nm 2008 đn tháng 04/2013 39
2.3. Nghiên cu tác đng ca các nhân t kinh t v mô đn ch s giá
chng khoán Vit Nam 49
2.3.1. Ngun d liu và phng pháp x lý d liu 49
2.3.1.1. Ngun d liu 49
2.3.1.2. Phng pháp x lý d liu 51
2.3.2. Kt qu nghiên cu 52
2.3.2.1.Kt qu nghiên cu ti S giao dch chng khoán TP.H
Chí Minh 52
2.3.2.2.Kt qu nghiên cu ti S giao dch chng khoán Hà Ni 63
DANH MC CÁC Kụ HIU, CH VIT TT
CK : Chng khoán
CPI : Ch s giá tiêu dùng theo tháng
CTCP : Công ty c phn
DN : Doanh nghip
EIA : C quan thông tin nng lng ca M
EX : T giá hi đoái
GSO : Tng cc thng kê Vit Nam
HASTC : Trung tâm giao dch chng khoán Hà Ni
HASTC-Index : Ch s giá chng khoán ca Trung tâm giao dch chng
khoán Hà Ni
HNX : S giao dch chng khoán Hà Ni
HNX-Index : Ch s giá chng khoán ti S giao dch chng khoán Hà
Ni
HOSE : S giao dch chng khoán TP. H Chí Minh
DANH MC CÁC HÌNH
Hình 2.1 : Quy mô th trng chng khoán Vit Nam nm 2006
Hình 2.2 : Din bin ch s VN-Index nm 2006
Hình 2.3 : Din bin ch s HASTC-INDEX nm 2006
Hình 2.4 : Din bin ch s VN-Index nm 2007
Hình 2.5 : Din bin TTCK Vit Nam t nm 2008 đn nm 2012
Hình 2.6 : Din bin điu chnh biên đ chng khoán nm 2008
Hình 2.7 : Các s kin chính tác đng đn TTCK Vit Nam nm 2009
Hình 2.8 : Din bin TTCK Vit Nam nm 2011
Hình 2.9 : Quy mô vn hóa TTCK nm 2012
Hình 2.10 : Din bin TTCK Vit Nam nm 2012
Hình 2.11 : Din bin TTCK Vit Nam t tháng 1-4/2013
Hình 2.12 : Phn ng ca ch s VN-Index trc cú sc t chính nó
Hình 2.13 : Phn ng ca ch s VN-Index trc cú sc cung tin (M2)
Hình 2.14 : Phn ng ca ch s VN-Index trc cú sc ch s sn xut công
nghip (IPI)
Hình 2.15 : Phn ng ca ch s VN-Index trc cú sc ch s giá tiêu dùng
(CPI)
Hình 2.16 : Phn ng ca ch s VN-Index trc cú sc t giá hi đoái (EX)
Hình 2.17 : Phn ng ca ch s VN-Index trc cú sc lãi sut (IR)
đu t khi tham gia th trng. S thng trm ca th trng do tác đng ca
nhiu nhân t trong đó không th loi tr tác đng ca các nhân t kinh t v
mô.
Do đó, vic nghiên cu, tìm hiu mc đ nh hng ca các nhân t
kinh t v mô đn th trng chng khoán, c th là s bin đng ch s giá
chng khoán t đó đa ra nhng nhn đnh và đ xut các ý kin mi, hu ích
cho vic xây dng, hoàn thin các chính sách điu hành và qun lý kinh t v
mô góp phn phát trin TTCK Vit Nam là vic làm ht sc quan trng và
cn thit trong bi cnh nn kinh t đang gp nhiu khó khn và th thách
nh hin nay. T nhng suy ngh trên, tác gi xin chn đ tài: “Phân tích tác
đng ca các nhân t kinh t v mô đn ch s giá chng khoán Vit Nam”
làm đ tài nghiên cu cho lun vn tt nghip cao hc ca mình.
2. Mc tiêu nghiên cu:
Lun vn tp trung gii quyt nhng vn đ sau:
2
- Xác đnh các nhân t kinh t v mô và mc đ tác đng ca các nhân
t đn ch s VN-Index ti S giao dch chng khoán TP.HCM và ch s
HNX-Index ti S giao dch chng khoán Hà Ni.
- Vn dng tác đng ca các nhân t kinh t v mô t đó đa ra các
chính sách góp phn phát trin TTCK Vit Nam.
3. i tng và phm vi nghiên cu:
- i tng nghiên cu là các nhân t kinh t v mô nh hng đn th
trng chng khoán Vit Nam
- Phm vi nghiên cu là d liu đc ly theo tháng t khi TTCK Vit
Nam mi hình thành cho đn tháng 04/2013, c th nh sau: đi vi ch s
VN-Index là t tháng 7/2000 đn tháng 04/2013 (154 quan sát) và ch s
HNX-Index là t tháng 07/2005 đn tháng 04/2013 (94 quan sát).
4. Phng pháp nghiên cu:
Da trên khung lý thuyt ca các bài nghiên cu thc nghim trên th
Chng 2: Phân tích tác đng ca các nhân t kinh t v mô đn ch s
giá chng khoán Vit Nam.
Chng 3: Gii pháp hn ch s tác đng bt thng ca các nhân t
kinh t v mô nhm phát trin TTCK Vit Nam.
4
CHNG 1: TNG QUAN V TÁC NG CA CÁC NHỂN T
KINH T V MÔ N CH S GIÁ CHNG KHOÁN
1.1. Tng quan v th trng chng khoán:
1.1.1. Khái nim:
Th trng chng khoán trong điu kin ca nn kinh t hin đi, đc
quan nim là ni din ra các hot đng giao dch mua bán các loi chng
khoán n trung và dài hn. Vic mua bán này đc tin hành th trng s
cp khi ngi mua mua đc chng khoán n ln đu t nhng ngi phát
hành, và th trng th cp khi có s mua đi bán li các chng khoán n đã
đc phát hành th trng s cp. Nh vy, xét v mt hình thc, TTCK ch
là ni din ra các hot đng trao đi, mua bán, chuyn nhng các loi chng
khoán n. Nhng xét v mt bn cht thì:
- TTCK là ni tp trung và phân phi các ngun vn tit kim. Tp
trung các ngun tit kim đ phân phi li cho nhng ai mun s dng các
ngun tit kim đó theo giá mà ngi s dng sn sàng tr và theo phán đoán
qua th trng này NT có th thu hi vn hoc chuyn vn đu t mt cách
d dàng thông qua hot đng mua và bán các loi chng khoán. Mt khác,
trong nn kinh t th trng, bên cnh nhng DN thành đt, không ít DN có
hiu qu kinh doanh thp kém, thm chí có nguy c phá sn. Nhng DN này
có th phi chp nhn gii pháp thu hp phm vi kinh doanh mt lnh vc
nào đó bng cách rút bt vn đu t khi các hot đng sn xut kinh doanh
ca DN đ đu t vào mt lnh vc khác thông qua vic mua các chng khoán
đang đc giao dch trên TTCK. iu đó cùng đng ngha vi vic vn đu
6
t t phát điu tit t các ngành, các lnh vc có hiu qu s dng thp sang
các ngành, các lnh vc có hiu qu s dng cao hn.
1.1.2.2. Vai trò ca th trng chng khoán:
Vic to lp và phát trin TTCK có ý ngha rt quan trng trong s
nghip phát trin kinh t ca các nc có nn kinh t th trng. Nó là kênh
b sung ngun vn trung và dài hn cho nn kinh t. Tuy nhiên, nu không có
đy đ các điu kin cn thit đ đm bo cho s tn ti và phát trin thì
TTCK cng có th gây nên nhng tác hi khôn lng đi vi nn kinh t - xã
hi. Chính vì th, nhn thc đc đy đ vai trò ca TTCK có mt ý ngha
quan trng trong vic s dng th trng và xây dng chính sách qun lý th
trng mt cách hu hiu. TTCK có vai trò ch yu sau:
- TTCK là kênh huy đng, tp trung và luân chuyn vn linh hot ca
nn kinh t: Trong nn kinh t th trng, TTCK đc xem nh mt trung
tâm thu gom mi ngun vn tit kim ln nh ca tng h dân c, các ngun
vn tm thi nhàn ri trong các DN, các t chc tài chính và t nc
ngoài…to thành mt ngun vn khng l tài tr cho nn kinh t, mà các
kênh tài chính khác không làm đc.
- TTCK góp phn kích thích cnh tranh, nâng cao hiu qu sn xut
kinh doanh ca các DN: Quy đnh ca TTCK bt buc các DN tham gia th
trng phi công b công khai, minh bch tình hình tài chính, kt qu kinh
- TTCK là công c góp phn thúc đy quá trình hi nhp kinh t quc
t: TTCK là công c cho phép va thu hút, va kim soát vn đu t nc
ngoài mt cách hu hiu, vì nó hot đng theo nguyên tc công khai. Tính
chuyên nghip ca các NT nc ngoài s góp phn tng bc làm thay đi
t duy trong đu t kinh doanh, đi mi c ch qun lý theo xu hng qun lý
hin đi, tng bc góp phn khc phc tình trng đu t thiu thông tin hoc
8
thông tin không chính xác, đu t theo trào lu đám đông ca các NT trong
nc. Hot đng mua bán chng khoán ca các NT nc ngoài làm tng
tính sôi đng ca th trng, qua đó góp phn quan trng vào s phát trin
TTCK ca các nc, đc bit là ti các nc mi ni.
Ngoài ra, TTCK còn có các vai trò tích cc khác nh: đm bo tính
thanh khon cho chng khoán, làm gim áp lc lm phát, thúc đy c phn
hóa DN nhà nc,…
1.2. Ch s giá chng khoán:
1.2.1. Khái nim:
Ch s giá chng khoán là ch s giá bình quân ca các loi chng
khoán giao dch trên TTCK ti mt thi đim.
1.2.2. ụ ngha ch s giá chng khoán đn th trng chng khoán:
Ch s giá phn ánh xu hng vn đng chung ca toàn b th trng
nên nó là mt thông tin không th thiu trong bt c mt thông báo nào v
hot đng giao dch trên TTCK.
Ch s giá chng khoán rt quan trng đi vi nhng ngi tham gia
TTCK đc bit là trong th trng c phiu. Ch s gia tng cho thy toàn b
hoc phn ln các c phiu tng giá, ngc li ch s giá gim chng t các
c phiu đang gim giá. Din bin ch s giá chng khoán có mi quan h
tng đi cht ch vi tình hình kinh t và các chính sách v mô. Trong nhng
thi kì kinh t tng trng thun li, ch s giá thng tng và ngc li.
Ch s giá chng khoán cng có ý ngha rt quan trng đi vi vic đa
tham gia niêm yt khá đng đu, hay đ lch chun (
) ca nó thp.
1.2.3.2. Ch s giá bình quân gia quyn:
Là ch s giá bình quân đc tính có s tham gia ca khi lng, có
ngha là bin đi giá ca nhng nhân t có t trng khi lng trong tng th
càng ln thì nh hng càng nhiu đn ch s giá chung và ngc li.
I =
Trong đó:
I: ch s giá bình quân gia quyn
p
t :
giá thi k báo cáo
p
o
: giá thi k gc
n
i 1
(q x p
t
)
n
i 1
(q x p
o
)
10
q: khi lng (quyn s) có th theo thi k gc hoc thi k báo cáo,
q
o
: khi lng (quyn s) thi k gc hoc c cu ca khi lng (s
lng c phiu niêm yt) thi k gc
i: s c phiu i tham gia tính ch s giá
n: s lng c phiu đa vào tính ch s
n
i 1
(q
o
x p
t
)
n
i 1
(q
o
x p
o
)
11
u đim: không phi theo dõi liên tc s bin đng ca quyn s, vì
quyn s gc đã có sn ngay ln tính đu tiên
Nhc đim: không cp nht đc s thay đi ca khi lng trong
quá trình giao dch, mua bán
Có ít nc áp dng phng pháp này, đó là ch s FAZ, DAX ca c
Phng pháp Paasche:
ây là loi ch s giá thông dng nht và nó là ch s giá bình quân gia
quyn giá tr vi quyn s là s lng chng khoán niêm yt thi kì tính toán.
i 1
(q
t
x p
t
)
n
i 1
(q
t
x p
o
)
12
1.2.3.3. Ch s giá bình quân Fisher
Ch s giá bình quân Fisher là ch s giá bình quân nhân gia ch s
giá Paasche và ch s giá Laspayres:
I
F
=
L
xI
P
I
Trong đó:
I
F
: ch s Fisher
Quyn s thng đc dùng trong tính toán là s chng khoán niêm
yt. Riêng ài Loan h dùng s chng khoán trong lu thông làm quyn s,
bi vì t l đu t ca công chúng nc này rt cao (80 - 90%).
13
1.3. Các nhân t nh hng đn ch s giá chng khoán:
- S tin trin ca nn kinh t quc dân: Thông thng, ch s giá
chng khoán có xu hng tng khi nn kinh t phát trin (và có xu hng
gim khi nn kinh t yu đi). Bi khi đó, kh nng v kinh doanh có trin
vng tt đp, ngun lc tài chính tng lên đng thi trc trin vng v li
tc tng lai, ngi dân hn ch tiêu dùng hin ti đ có tích ly cho đu t
và nh vy, khi lm phát cao ngi dân vn có tích ly nhng s cân nhc v
hng đu t: mua c phiu, trái phiu hay gi ngân hàng.
- Lm phát: Lm phát gia tng là du hiu cho thy, s tng trng ca
nn kinh t s không bn vng, lãi sut s tng lên, kh nng thu li nhun
ca DN b h thp khin ch s giá chng khoán b gim. Lm phát càng thp
thì càng có nhiu kh nng ch s giá chng khoán tng giá và ngc li.
Biu hin ca lm phát là giá c mi hàng hóa tng liên tc và kéo dài.
i vi s tng giá ca mt mt hàng c th, nó s nh hng đn giá c
phiu có liên quan mt hàng đó. Ví nh giá du tng thì giá xng tng, dn
đn chi phí chuyên ch cng tng lên. iu này đn lt nó li làm tng giá
mi th đc chuyên ch. Và nhng c phiu thuc ngành vn chuyn có s
dng xng du hoc nhng c phiu ca DN l thuc vào xng du s bin
đng (thng s gim xung)
- Tình hình bin đng ca lãi sut: Lãi sut tng làm tng chi phí vay
đi vi DN. Chi phí này đc chuyn cho các c đông vì nó s h thp li
nhun mà DN dùng đ thanh toán c tc. Cùng lúc đó, c tc hin có t c
phiu thng s t ra không my cnh tranh đi vi NT tìm li tc, s làm
h chuyn hng sang tìm ngun thu nhp tt hn bt kì ni nào có lãi sut
cao. Hn na, lãi sut tng còn gây tn hi cho trin vng phát trin ca DN