BăGIÁOăDCăVÀăÀOăTO
TRNGăIăHCăKINHăTăTP.HCM
NGỌăPHNGăLOAN GIIăPHÁPăNỂNGăCAOăHIUăQUăHOTăNG
CÁCăCỌNGăTYăCHNGăKHOÁNăVITăNAM Chuyên ngành: Tài Chính ậ Ngân Hàng
Mư s: 60304102 LUNăVNăTHCăSăKINHăT
NGIăHNGăDNăKHOAăHC:ă
TS.ăTHỂNăTHăTHUăTHY
TP. H Chí Minh ậ Nm 2012 LIăCAMăOAN
1.1.2.4. Thc hin t vn đu t 5
1.1.2.5. To ra các sn phm mi 5
1.1.3. Mô hình và c cu t chc ca công ty chng khoán 6
1.1.3.1. Mô hình công ty chng khoán 6
1.1.3.2. C cu t chc ca công ty chng khoán 7
1.2. Các hot đng ca công ty chng khoán 7
1.2.1. Môi gii chng khoán 7
1.2.1.1. Khái nim 7
1.2.1.2. c đim ca hot đng môi gii chng khoán 7
1.2.1.3. Chc nng ca hot đng môi gii chng khoán 8
1.2.2. T doanh chng khoán 8
1.2.2.1. Khái nim 8
1.2.2.2. Mc đích ca hot đng t doanh 8
1.2.2.3. Nhng yêu cu trong hot đng t doanh 8
1.2.3. Bo lưnh phát hành chng khoán 9
1.2.3.1. Khái nim 9
1.2.3.2. Các hình thc bo lãnh phát hành chng khoán 9
1.2.4. T vn chng khoán 11 1.2.4.1. Khái nim 11
1.2.4.2. Phân loi hot đng t vn 11
1.2.4.3. iu kin và nguyên tc trong hot đng t vn 12
1.2.4.4. Các hình thc trong hot đng t vn 12
1.2.5. Hot đng qun lỦ danh mc đu t 14
1.2.6. Hot đng lu kỦ chng khoán 15
1.2.7. Mt s hot đng khác 15
1.2.7.1. Hot đng tín dng 15
1.2.7.2. Hot đng qun lý thu nhp chng khoán 15
1.3. Hiu qu hot đng ca công ty chng khoán 15
2.3.1.3. Giai đon nm 2008 - 2012 41
2.3.2. Hiu qu hot đng ca 10 công ty chng khoán đi din cho các công ty chng
khoán Vit Nam 44
2.3.2.1. Kt qu hot đng kinh doanh 45
2.3.2.2. Hiu qu hot đng kinh doanh 47
2.3.2.3. Phân tích các ch tiêu đo lng hiu qu kinh doanh 52
2.3.3. Phân tích các nhân t nh hng đn hiu qu hot đng ca công ty chng
khoán Vit Nam 61
2.3.3.1. Nhân t bên ngoài 61
2.3.3.2. Nhân t bên trong 62
2.3.4. ánh giá thc trng hiu qu hot đng các công ty chng khoán Vit Nam 65
2.3.4.1. Nhng kt qu đt đc 65
2.3.4.2. Nhng tn ti 66
2.3.4.3. Nhng nguyên nhân ca tn ti 67
Kt lun Chng 2 69
CHNGă3.ăGIIăPHÁPăNỂNGăCAOăHIUăQUăHOTăNGăCÁCăCỌNGă
TYăCHNGăKHOÁNăVITăNAM 70
3.1. nh hng phát trin th trng chng khoán Vit Nam đn nm 2020 70
3.2. Gii pháp nâng cao hiu qu hot đng các công ty chng khoán Vit Nam 72
3.2.1. Các gii pháp nâng cao hiu qu hot đng các công ty chng khoán Vit Nam72
3.2.1.1. Nâng cao nng lc tài chính 72
3.2.1.2. Nâng cao nng lc qun lý điu hành 73
3.2.1.3. Chuyên nghip hóa trong tng hot đng 74
3.2.1.4. Xây dng c ch phí linh hot 77
3.2.1.5. Chú trng cht lng sn phm dch v 77
3.2.1.6. Phát trin các hot đng Marketing 78
3.2.1.7. Thu hút và đào to ngun nhân lc có cht lng cao 78
3.2.2. Các gii pháp h tr 79
Doanh thu
GDP
Gross Domestic Product (Tng sn phm quc ni)
HaSTC
Trung tâm giao dch chng khoán Hà Ni
HoSTC
Trung tâm giao dch chng khoán thành ph H Chí Minh
HOSE
S Giao dch chng khoán thành ph H Chí Minh
HNX
S Giao dch chng khoán Hà Ni
HKD
Hot đng kinh doanh
KLCP
Khi lng c phiu
NT
Nhà đu t
NHTM
Ngân hàng thng mi
OTC
Over The Counter (Chng khoán cha niêm yt)
SGD
S giao dch
TNHH
Trách nhim hu hn
TTGDCK
Trung tâm giao dch chng khoán
TTCK
Th trng chng khoán
TTGDCK
SSI
CTCP Chng khoán Sài Gòn
VCBS
CT TNHH Chng khoán ngân hàng TMCP Ngoi thng Vit Nam
VNDS
CTCP Chng khoán VNDIRECT
Vietinbanksc
CTCP Chng khoán Ngân hàng Công thng Vit Nam
VNSC
CTCP Chng Khoán VINA
HRS
CTCP Chng Khoán Tm Nhìn
HSSC
CTCP Chng Khoán Hà Ni
RUBSE
CTCP Chng Khoán Cao su
PSI
CTCP Chng Khoán Du khí
VDSC
CTCP Chng Khoán Rng Vit
DANH MC CÁC BNG BIU
Tên bng biu
Trang
Bng 2.1. S lng công ty chng khoán qua các nm
34
Bng 2.2 Các công ty chng khoán phân theo loi hình doanh nghip
Bng 2.17. H s thanh toán ca 10 CTCK Vit Nam nm 2011
58
Bng 2.18. H s thanh toán ca 10 CTCK Vit Nam nm 2012
58 Bng 2.19. T sut li nhun trên doanh thu - ROS
59
Bng 2.20. T sut li nhun trên tng tài sn - ROA
60
Bng 2.21. T sut li nhun trên vn ch s hu - ROE
61
DANH MC CÁC BIUă
Tên biuăđ
Trang
Hình 2.1. Din bin TTCK Vit Nam t nm 2000 đn 2012
33
Hình 2.2. S lng CTCK qua các nm
35
Hình 2.3. Doanh thu ca 10 CTCK Vit Nam trong 3 nm 2010, 2011 và
2012
46
Hình 2.4. Li nhun ca 10 CTCK Vit Nam trong 3 nm 2010, 2011 và
2012
46
c bit, trong giai đon t nm 2008 đn nay, TTCK Vit Nam đư tri qua nhiu
bin đng. nh hng ca khng hong kinh t và suy thoái trên toàn cu, tình hình
kinh t v mô trong nc gp khó khn, tâm lỦ ca NT bt n v nhng bin đng
ca lm phát, giá c… dn đn s tác đng tiêu cc đn TTCK. Vic suy gim ca
TTCK đư đy các CTCK đn nhng khó khn chng cht qua vic các NT đóng tài
khon, chuyn v nhng kênh đu t khác an toàn hn; SGDCK trm lng, doanh thu
môi gii và doanh thu các nghip v khác suy gim, gánh nng v chi phí thuê mt
bng, tin lng, bin đng nhân s,… Bên cnh đó, nhng yu t ni ti ca các
CTCK nh yu kém trong qun lỦ, cha có kinh nghim trong công tác qun lý ri ro,
cha lng ht đc h qu ca khng hong tài chính toàn cu, đu t dàn tri,… làm
cho hiu qu hot đng ca các CTCK càng kém hn.
Do vy, vn đ bc thit đt ra là làm sao ci thin hot đng ca các CTCK sao
cho hiu qu, gim bt các ri ro mang tính h thng, chuyên môn hóa vào các nghip
v có li th cnh tranh, tng cng cht lng các dch v đáp ng nhu cu ngày
càng phát trin ca nn kinh t và hi nhp quc t.
Trên c s đó, vic chn đ tài ắGii pháp nâng cao hiu qu hot đng các công
ty chng khoán Vit Nam” là cn thit trong giai đon thc hin tái cu trúc TTCK
Vit Nam.
V mt lý lun, nêu ra nhng vn đ c bn v hiu qu hot đng ca CTCK đư
2 đc đúc kt thành các lý lun tng quan, đng thi tác gi nghiên cu hiu qu hot
đng ca CTCK trên th gii và bài hc cho các CTCK Vit Nam.
V mt thc tin, phân tích hiu qu hot đng ca các CTCK Vit Nam, đng thi
phân tích chi tit hiu qu hot đng ca 10 CTCK đi din cho các CTCK Vit Nam
đ đ xut nhng gii pháp nhm nâng cao hiu qu hot đng các CTCK Vit Nam.
2. iătngănghiênăcuă
i tng nghiên cu ca lun vn nh sau:
Các CTCK Vit Nam: Phân tích thc trng hiu qu hot đng các CTCK.
CHNGă1. NHNG VNă CăBN V HIU QU HOT
NG CU CÔNG TY CHNG KHOÁN
1.1. Tngăquanăvăcôngătyăchng khoán
1.1.1. Khái nim Ếông ty Ếhng khoán
CTCK là mt đnh ch tài chính trung gian chuyên kinh doanh chng khoán, là
đn v có t cách pháp nhân, có vn riêng và hch toán đc lp. Vi t cách là mt
thc th hot đng trên TTCK, CTCK có th thc hin mt hoc mt s các nghip v
nh môi gii, t doanh, t vn, qun lý danh mc đu t và bo lãnh phát hành.
Theo Lut CK s 70/2006/QH 11 đc Quc Hi ban hành ngày 29 tháng 6 nm
2006 thì ắCTCK đc t chc di hình thc công ty trách nhim hu hn hoc công
ty c phn theo quy đnh ca Lut Doanh nghip. U ban Chng khoán Nhà nc cp
Giy phép thành lp và hot đng cho CTCK. Giy phép này đng thi là Giy chng
nhn đng kỦ kinh doanh.”
Theo Quyt đnh s 27/2007/Q-BTC ngày 24/04/2007 ca B trng B Tài
chính v Quy ch t chc và hot đng ca CTCK thì: ắCTCK là t chc có t cách
pháp nhân hot đng kinh doanh chng khoán; bao gm mt, mt s hoc toàn b các
hot đng: môi gii chng khoán, t doanh chng khoán, bo lãnh phát hành chng
khoán, t vn đu t chng khoán”.
1.1.2. Vai trò Ếa Ếông ty Ếhng khoán
Vai trò ca CTCK đc th hin qua các nghip v ca công ty. Thông qua các
hot đng này, CTCK đư thc s to ra nh hng mnh m đn s phát trin ca
TTCK nói riêng và c nn kinh t nói chung. CTCK tr thành tác nhân không th thiu
trong quá trình phát trin ca TTCK. Nh các CTCK mà các c phiu và trái phiu lu
thông mua bán trên TTCK, qua đó mt lng vn khng l đc đa vào đu t t
vic tp hp nhng ngun vn riêng l trong công chúng.
5
6 1.1.3. Mô hình ốỢ Ế ẾỐ t ẾhẾ Ếa Ếông ty Ếhng khoán
1.1.3.1. Mô hình công ty chng khoán
Hot đng ca các CTCK rt đa dng và phc tp, khác hn vi các doanh nghip
sn xut hay thng mi vì CTCK là mt loi hình đnh ch tài chính đc bit nên vn
đ xác đnh mô hình t chc kinh doanh cng có nhiu đim khác nhau các nc.
Tuy nhiên, có th khái quát thành hai mô hình c bn là:
Mô hình đa nng kinh ếoanh Ếhng khoán ốỢ tin t
Theo mô hình này, các NHTM hot đng vi t cách là ch th kinh doanh CK,
bo him và kinh doanh tin t. Mô hình này đc chia thành hai loi:
Loi đa nng mt phn: các ngân hàng mun kinh doanh CK phi lp công ty
đc lp hot đng tách ri.
Loi đa nng hoàn toàn: các ngân hàng đc kinh doanh CK bên cnh kinh
doanh tin t.
u đim ca mô hình này là ngân hàng có th kt hp nhiu lnh vc kinh doanh,
tn dng đc th mnh chuyên môn và vn đ kinh doanh CK. Tuy nhiên, mô hình
này li có nhng hn ch nh không phát trin đc TTCK vì các ngân hàng có xu
hng bo th và thích hot đng cho vay hn là bo lãnh phát hành c phiu, trái
phiu. ng thi, các ngân hàng cng rt d gây lng đon th trng, và các bin
đng trên th trng s nh hng đn hot đng kinh doanh tin t ca ngân hàng do
không tách bch gia hai loi hình kinh doanh này.
Mô hình chuyên doanh Ếhng khoán
Theo mô hình này, hot đng chuyên doanh CK s do các công ty đc lp, chuyên
môn hóa trong lnh vc CK đm nhn; các ngân hàng không đc tham gia kinh doanh
CK. u đim ca mô hình này là hn ch ri ro cho h thng ngân hàng, to điu kin
cho TTCK phát trin.
Tuy nhiên, trong thi gian gn đây, các nc trên th gii có xu hng xóa b dn
hàng rào ngn cách gia hai loi hình kinh doanh này. Các CTCK ln đư m rng kinh
Quyn quyt đnh v giao dch CK là do khách hàng, CTCK phi thc hin
chính xác các lnh ca khách hàng.
ri ro trong hot đng này không cao.
Mc phí hoa hng n đnh.
8 1.2.1.3. ChẾ nng ca hot đng môi gii chng khoán
Cung cp dch v vi hai t cách:
- Ni lin khách hàng vi b phn nghiên cu đu t qua vic cung cp cho
khách hàng các báo cáo nghiên cu và các khuyn ngh đu t.
- Ni lin nhng ngi bán và nhng ngi mua khi đem đn cho khách hàng
tt c các loi sn phm và dch v tài chính.
áp ng nhng nhu cu tâm lý ca khách hàng khi cn thit, tr thành ngi
chia s nhng lo âu cng thng và đa ra nhng li đng viên kp thi.
Khc phc trng thái xúc cm quá mc đ giúp khách hàng có nhng quyt đnh
tnh táo.
xut thi đim bán CK.
1.2.2. T ếoanh Ếhng khoán
1.2.2.1. Khái nim
Hot đng t doanh là nghip v kinh doanh CK, CTCK mua bán CK bng ngun
vn ca công ty đ hng li cng nh chp nhn ri ro t nhng hot đng đó.
1.2.2.2. MẾ đíẾh ca hot đng t doanh
Mc đích hot đng t doanh ca các CTCK nhm thu li cho công ty. Tuy nhiên,
đ đm bo s n đnh và tính minh bch ca th trng, khi thc hin nghip v t
doanh CTCK phi đáp ng mt s yêu cu nht đnh v vn và con ngi. thc
hin hot đng t doanh, CTCK phi có đ mt s vn nht đnh theo quy đnh ca
pháp lut. Con ngi cng là yu t quyt đnh đn s thành công ca hot đng t
doanh. Kinh doanh CK là mt lnh vc đc thù có s chi phi rt ln ca nhân t con
ngi và thông tin. Nhân viên thc hin nghip v t doanh ca công ty phi có mt
Các t chc bo lưnh phát hành đc hng mt khon phí bo lãnh nht đnh trên
s tin thu đc t đt phát hành. Phí bo lãnh cao hay thp là tu thuc vào tính cht
ca đt phát hành là ln hay nh, thun li hay khó khn. i vi trái phiu, phí bo
lãnh ph thuc vào lãi sut trái phiu nu lãi sut trái phiu thp thì phí bo lãnh phát
hành cao và ngc li.
1.2.3.2. Các hình thc bo lãnh phát hành chng khoán
Bo lưnh phát hành đc thc hin bng nhiu hình thc. Vic la chn hình thc
nào đc tha thun gia CTCK và công ty phát hành theo Hp đng bo lãnh phát
hành CK.
10 Bo lụnh ối Ếam kt ẾhẾ Ếhn
Là hình thc bo lãnh mà t chc bo lãnh cam kt s mua toàn b CK phát hành,
cho dù có phân phi ht hay không. Trong hình thc bo lãnh này, mt nhóm các t
chc bo lãnh hình thành mt t hp đ mua CK ca t chc phát hành vi giá chit
khu so vi giá chào bán ra công chúng và bán li các CK đó ra công chúng. Chênh
lch gia giá mua CK ca các t chc bo lưnh và giá chào bán ra công chúng đc
gi là hoa hng chit khu.
Bo lãnh theo hình thẾ ế phòng
Là hình thc thng đc áp dng khi mt công ty đi chúng phát hành b sung
thêm c phiu. Trong trng hp đó, đ bo v quyn li cho các c đông hin hu,
công ty phi chào bán c phiu b sung cho các c đông c trc khi chào bán ra công
chúng bên ngoài. Mt s c đông không mun mua thêm c phiu ca công ty. Do
vy, công ty cn có mt t chc bo lãnh d phòng sn sàng mua nhng quyn mua
không đc thc hin và chuyn thành nhng c phiu đ phân phi ra ngoài công
chúng.
Bo lụnh ối Ế gng Ếao nht
Là hình thc bo lãnh mà t chc bo lãnh tho thun làm đi lý cho t chc phát
hành. T chc bo lãnh phát hành không cam kt bán ht toàn b s CK, mà cam kt
dng các phng tin truyn thông nh: đin thoi, fax … đ hi ý kin t vn.
T vn gián tip: ngi t vn cung cp cho khách hàng các n phm, bn tin
tài chính trên báo chí hoc trên internet.
Theo mẾ đ y qỐyn
T vn gi Ủ: ngi t vn ch có quyn nêu ý kin ca mình v nhng din
bin trên th trng, gi ý cho khách hàng v nhng phng pháp, cách thc x lý
nhng quyn quyt đnh là ca khách hàng.
T vn y quyn: nhà t vn s t vn và quyt đnh h khách hàng theo mc
đ y quyn ca khách hàng.
Theo đi tng
T vn cho ngi phát hành CK: hot đng t vn cho ngi phát hành tng
đi đa dng, t vic phân tích tình hình tài chính đn đánh giá giá tr doanh nghip, t
vn v loi CK phát hành hay giúp công ty c cu li ngun vn, thâu tóm hay sáp
12 nhp vi các công ty khác.
T vn cho nhà đu t CK: các chuyên viên t vn s dng kin thc chuyên
môn đ t vn cho NT v thi đim mua bán CK, loi CK mua bán, thi gian nm
gi, tình hình din bin trên th trng, xu hng giá c …
1.2.4.3. iu kin và nguyên tc trong hot đng t ốn
iỐ kin ố ốn ốỢ nhợn s
Vì hot đng t vn là hot đng kinh doanh hiu bit nên các yêu cu v vn ti
thiu đi vi hot đng này không ln, lng vn đi vi hot đng này ch cn đ đ
duy trì các hot đng bình thng ca công ty nh thuê vn phòng, tr lng nhân
viên, chi phí hành chính khác…
Tuy các điu kin v vn đi vi nghip v t vn không ln nhng nhng yêu
cu v nhân s li rt cht ch. Nhng ngi làm công tác t vn phi có kin thc
chuyên môn rt sâu trong lnh vc ca mình. Trong lnh vc CK, đ thc hin nghip
v t vn phi có giy phép hành ngh t vn CK vi các yêu cu cao hn nhng
Các CTCK cung cp dch v tr giúp doanh nghip xác đnh c cu vn ti u và
l trình huy đng vn phù hp. Vi kinh nghim chuyên sâu v th trng tài chính,
các CTCK cng s t vn cho doanh nghip loi hình huy đng vn thích hp và hiu
qu nht, phát hành ra công chúng hay phát hành riêng l.
T vn tái cu trúc
Bng vic điu nghiên, đánh giá cn trng tình hình thc t và tip cn vi mi
doanh nghip, mi ngành công nghip theo mt hng riêng, các CTCK có th tr
giúp khách hàng trong nhiu dch v tái cu trúc, bao gm tái cu trúc c cu, hot
đng và tái cu trúc tài chính công ty. C th:
Tái cu trúc c cu và hot đng: giúp doanh nghip hoàn thin c cu t chc,
mô hình hot đng công ty đ đt đc các ti u v hiu qu hot đng, thu, lut và
tài chính; xem xét và ti u hóa các quy trình kinh doanh; sp xp li các b phn chc
nng mt cách hp lý.
Tái cu trúc tài chính: ti u hóa c cu ngun vn bng các công c n hay
vn ch s hu; sp xp và ti u hóa các quy trình tài chính và ct gim chi phí.
14 Sáp nhp và mua li (M&A)
Các CTCK cung cp các dch v t vn M& A nh: sáp nhp và chia tách, liên
minh chin lc, thoái đu t, bao gm c dch v t vn xác đnh giá tr ca giao
dch, thng lng các điu khon cho bên mua và bên bán …
T ốn Ếho nhỢ đỐ t
ây là hot đng rt ph bin trên th trng th cp, din ra hàng ngày, hàng gi
di nhiu hình thc khác nhau, c th:
T vn trc tip
Hot đng này thng din ra cùng vi hot đng môi gii. Khi khách hàng hi
nhà môi gii v giá c ca CK trong ngày, h có th mun bit thêm quan đim ca
nhà môi gii v xu hng giá c. Nhà môi gii nêu ra nhng s kin thc t đư din ra