B GIÁO DCăVẨăẨOăTO
TRNGăI HC KINH T TP.HCM
DNGăTHỐYăVỂN
NHăHNG BINăNG T GIÁ HIăOÁIăN
HOTăNG XNK VIT NAM Chuyên ngành: Kinh t tài chính – ngân hàng
Mã s: 60340201
LUNăVNăTHCăSăKINHăT
NGIăHNG DN KHOA HC:
LIăCAMăOAN Tôi xin cam đoan lun vn thc s kinh t: ắnhăhng binăđng t giá hiăđoáiă
đn hotă đng XNK Vită Nam” là kt qu ca quá trình tìm hiu, thu thp,
nghiên cu, phân tích đc lp và nghiêm túc.
Toàn b các s liu, thông tin trong lun vn là trung thc, có ngun gc rõ ràng, có
cp nht và k tha t các tài liu, báo cáo, các trang web, các công trình nghiên
cu đư đc công b.
Ngày 14 tháng 9 nm 2012
Tác gi
Dng Thùy Vân
1.2 XUT NHP KHU VÀ YU T NHă HNGă N XUT NHP
KHU 12
1.2.1 Lý thuyt v xut khu 12
1.2.1.1 Tm quan trng và nhim v ca xut khu 12
1.2.1.2 Các yu t nh hng đn kt qu xut khu
13
1.2.3 Lý thuyt v nhp khu. 16
1.2.3.1 Tm quan trng và nhim v ca nhp khu 16
1.2.3.2 Các yu t nh hng đn kt qu nhp khu 17
1.3 NHăHNG CA T GIÁ HIăOÁIăN HOTăNG XUÂT
NHP KHU 18 1.3.1 Nhp khu, xut khu và t giá hi đoái. 18
1.3.1.1 S hình thành đng cung tin t 18
1.3.1.2 S hình thành đng cu tin t 19
1.3.2 Hiu ng ca phá giá lên hot đng xut nhp khu 20
1.3.3 .H s co giãn xut nhp khu và điu kin MARSHALL-LERNER 22
1.3.4 Mt s mô hình hi quy liên quan đn t giá, xut nhp khu và lm phát
24
1.3.4.1 Mô hình hi quy t giá theo chênh lch lm phát 24
1.3.4.2 Mô hình mi liên h gia % thay đi trong xut khu và % thay đi
trong giá tr đng tin 24
1.3.4.3 Mô hình t s xut khu trên nhp khu chu s tác đng ca t giá thc
24
1.3.4.4 Mô hình xut nhp khu chu s tác đng ca t giá 25
1.4 KINH NGHIMăIU HÀNH T GIÁ HIăOÁIă MT S NC
2.2.2.2 Nhng thành qu đt đc 46
2.2.2.3 Nhng tn ti ca chính sách t giá hi đoái 47
2.2.2.4 Nguyên nhân ca nhng tn ti 49
2.3 OăLNG NHăHNG BINăNG T GIÁ HIăOÁIăăN
HOTăNG XUT NHP KHU VIT NAM 50
2.3.1 Tính t giá thc song phng ca mt s đng tin so vi USD 51
2.3.2 Tính t giá thc đa phng (REER) 55
2.3.3 Phân tích và đánh giá kt qu tính REER 58
2.3.3.1 Khi chn k gc là nm 1999 58
2.3.3.2 Khi chn k gc là nm 2000 61
2.3.3.3 Phân tích và đánh giá kt qu tính REER 62
2.2.4 Mô hình hi quy xut nhp khu theo t giá 63
Kt lun chngă2ă 70
CHNGă3:ăăHOÀN THIN CHÍNH SÁCH T GIÁ HIăOÁIă NÂNG
CAO HOT NG XUT NHP KHU TI VIT NAM 71
3.1. NHăHNG XUT NHP KHU CA VIT NAM TRONG THI
GIAN TI 71
3.2 GI Ý MT S CHÍNH SÁCH T GIÁ HIă OÁIă TI VIT NAM
NHM KHUYN KHÍCH VÀ NÂNG CAO HOTăNG XUT KHU . 74 3.2.1 Chính sách t giá đáp ng ngang giá sc mua so vi r tin t 74
3.2.1.1 Neo tin Viêt Nam đng vào mt r ngoi t 74
3.2.1.2 S dng REER nh là dng c đ đo lng mc đ đnh giá ca t giá
hin ti 75
3.2.1.3 B rng ca di bng t giá 76
3.2.2 Chính sách điu hành t giá hi đoái tng trong thi gian sp ti nhm mc
ADB: (Asian Development Bank): Ngân hàng phát trin Châu Á
APEC: (Asia-Pacific Economic Cooperation): Din đàn Hp tác Kinh t
châu Á – Thái Bình Dng
ASEAN: (
Association of Southeast Asia Nations): Hip hi các quc gia
ông Nam Á
AUD: (Australian dollar): ng đô la Úc
THB: (Thailand Baht): ng bt Thái
BOJ: (Bank of Japan): Ngân hàng trung ng Nht Bn
BQLNH: Bình quân liên ngân hàng
CCTM: Cán cân thng mi
CCTT: Cán cân thanh toán
CNY: (Chinese Yuan): ng nhân dân t
CPI: (Consumer Price Index): Ch s giá tiêu dùng
EU: (European Union): Liên minh châu Âu
EUR: Euro: ng tin chung ca Liên minh châu Âu
FDI: (
Foreign Direct Investment): u t trc tip nc ngoài
FII: (
Foreign Institutional Investor): u t nc ngoài trên th trng tài
chính Vit Nam
GDP: (Gross domestic product) : Tng sn phm quc ni
HSBC: (Hongkong and Shanghai Banking Corporation): Ngân hàng trách
nhim hu hn mt thành viên HSBC.
IMF: (International Monetary Fund
): Qu tin t quc t
JPY: (Japanese Yen): ng Yên Nht
DANH MC CÁC BNG BIU
Trang
Bng 1.1: T giá Yên –USD (Yên/1USD) 31
Bng 2.1: T giá VND/USD giai đon 1999 – 2006 44
Bng 2.2: T giá BQLNH giai đon 1999-2006 45
Bng 2.3: Tóm lc chính sách t giá ca Vit Nam giai đon 2006 – 2011 46
Bng 2.4: Bng xp hng mc đ đnh giá cao ca các đng tin trong “r tin”
53
Bng 2.5: Kt qu hi quy xut khu theo t giá VND/USD 64
Bng 2.6: Kt qu hi quy nhp khu theo t giá VND/USD 65
DANH MC CÁC HÌNH V, TH
ngày càng gia tng. Làm th nào đ ci thin cán cân thng mi mt cách hiu qu
đ góp phn vào vic phát trin nn kinh t Vit Nam.
V chính sách t giá, trong nhng nm qua, NHNN đư chuyn đi điu hành
t giá theo c ch c đnh sang th ni có kim soát vào tháng 2/1999. Mc dù đư
đc điu chnh linh hot hn nhng di tác đng ca các yu t bên trong và bên
ngoài hin nay t giá VND/USD cha phn nh đúng cung –cu ngoi t trên th
trng, t giá chính thc và t giá trên th trng ch đen vn có đ lch ln, hin
tng gm gi ngoi t vn gia tng v.v T giá vn còn là ni lo ngi ca các
doanh nghip xut nhp khu, ca các nhà đu t nc ngoài, ca chính NHTM và
ca các nhà hoch đnh chính sách tin t.
Vi mong mun góp phn đa t giá tr thành công c h tr hat đng kinh
t xut nhp khu, n đnh giá tr VND góp phn tng trng kinh t trong giai
đon hi nhp kinh t quc t ngày càng sâu rng nh hin nay. ó là lí do tác gi
chn đ tài “nh hng bin đng t giá hi đoái đn hot đng XNK Vit Nam”
làm lun vn thc s ca mình
2. Mc tiêu caăđ tài:
Nhm đóng góp thêm mt góc nhìn, mt quan đim đi vi nh hng bin
đng t giá hi đoái đn hot đng xut nhp khu Vit Nam. Làm rõ nhng lý
lun c bn v t giá và ch đ t giá, kho sát kinh nghim điu hành t giá ca
mt s nc trên th gii nhm tìm ra bài hc cho Vit nam. Phân tích thc trng
bin đng t giá hi đoái dn hot đng xut nhp khu ca Vit Nam trong nhng nm qua, đ tìm ra các bin pháp hu hiu góp phn hoàn thin chính sách t giá
hi đoái nhm khuyn khích và nâng cao hot đng xut nhp khu ti Vit Nam
trong tng lai.
trong khong thi gian 14 nm t 1999 đn 2012, tác gi tin hành tng hp s liu,
tính toán t giá thc đa phng ca Vit Nam, t giá thc song phng ca đng
tin ca các quc gia đi tác (các đng tin đc s dng trong r tin t tính t giá
thc đa phng) so vi đng đô la M.
u tiên, tác gi tính toán và so sánh t giá thc ca Vit Nam đng và mi
đng tin trong r tin (bao gm c đô la M) vi đô la M, xem xét mc đ đnh
giá ca các đng tin này so vi đng đô la M trong khong thi gian t 2000 đn
2012. Tip theo tính t giá thc đa phng và cn c trên t giá này đa ra các nhn
xét v chính sách t giá hin hành và đánh giá mc đ đnh giá ca đng Vit Nam
so vi r tin t đư chn.
Ngoài ra, cng tin hành kim đnh mi quan h gia t giá và xut nhp
khu ca Vit Nam, qua đó đánh giá mc đ tác đng ca t giá đi vi hot đng
xut nhp khu.
6. Kt cuăđ tài
Hng theo mc tiêu đ tài, đ tài đc b cc thành 3 chng
Chng 1: Tng quan v t giá hi đoái và xut nhp khu.
Chng 2: Thc trng nh hng bin đng t giá hi đoái đn hot đng xut nhp
khu ca Vit Nam trong thi gian qua.
Chng 3: Hoàn thin chính sách t giá hi đoái đ nâng cao hot đng xut nhp
khu ca Vit Nam.
1
CHNGă1
TNG QUAN V T GIÁ HIăOÁIă
Sau đây, chúng ta s tìm hiu v các loi t giá đc s dng trong vic
phân tích nh hng ca t giá lên hot đng xut nhp khu.
1.1.1.2 T giá hi đoái danh ngha
T giá hi đoái danh ngha song phng (NER- Nominal Exchange Rate)
T giá hi đoái danh ngha song phng là t l trao đi s tuyt đi gia hai
dng tin, là loi t giá ph bin đc s dng hàng ngày trong giao dch trên th
trng ngoi hi. Nh vy, “t giá danh ngha là giá c ca mt đng tin đc
2
biu th thông qua đng tin khác mà cha đ cp đn tng quan sc mua hàng
hóa và dch v gia chúng” (Nguyn Vn Tin, 2005, trang 228).
Do đó, khi t giá danh ngha thay đi không nht thit phi tác đng đn hot
đng xut nhp khu hàng hóa.
T giá danh ngha đa phng (NEER–Nominal Effective Exchange rate)
T giá gia hai đng tin bt k gi là t giá song phng. i vi mi s
thay đi ca t giá song phng, ta đu bit chính xác đng tin nào lên giá và đng
tin nào gim giá. Do đó, ti mt thi đim nht đnh mt đng tin có th lên giá
vi đng tin này nhng li gim giá vi đng tin kia. Vì vy, đ bit đc mt
đng tin là lên giá hay gim giá đi vi tt c các đng tin còn li, ngi ta s
dng khái nim t giá danh ngha đa phng.
NEER phn ánh s thay đi giá tr ca mt đng tin đi vi tt c các đng
tin còn li (hay mt r các đng tin đc trng) và đc biu hin di dng ch
s. Do đó, phng pháp tính NEER cng tng t nh phng pháp xác đnh ch s
giá tiêu dùng CPI. Vì vy, trong thc t khi tính NEER ngi ta tin hành theo các
bc sau:
Bc 1: Chn mt s các đng tin đc trng đa vào trong r. ng tin
đc trng là đng tin ca các nc có quan h thng mi ch yu. Ví d, đi vi
E
i
n,
,là t giá danh ngha ca đng ni t vi đng ngoi t th n
trong r tin t ti thi đim t = i.
w
1
, w
2
, ầ.,w
n
là t trng thng mi ca đng tin các nc.
Nu so sánh t giá danh ngha so vi k gc, ta có:
- Ti thi k t=0: Ch s t giá danh ngha ca đng ni t vi ngoi t th n
là: e
0
n
= E
0
/E
0
n
- Ti thi k t=i: Ch s t giá danh ngha ca đng ni t vi ngoi t th n
là: e
i
n
= E
i
/E
= e
i
. CPI
i
*
/CPI
i
Trong đó:
- e là ch s t giá danh ngha
- e
R
là ch s t giá thc
- CPI
i
*
là ch s giá tiêu dùng nc ngoài
- CPI
i
là ch s giá tiêu dùng trong nc
4
- i là s th t k tính toán
T giá thc rt có ý ngha, bi vì vi các nhân t khác không đi:
+ Xét trng thái tnh
- Nu e
i
).
5
T giá thc đa phng đc tính toán đ đnh ra giá tr thc ca đng ni t
so vi các ngoi t (r ngoi t). Bng cách điu chnh t giá theo chênh lch lm
phát quc ni so vi lm phát các đi tác thng mi, ta s có t giá thc song
phng vi tng đng ngoi t. Sau đó xác đnh quyn s (mc đ nh hng đi
vi t giá thc thông qua t trng thng mi ca tng đi tác vi quc gia có đng
tin tính REER).
Cách tính REER c th nh sau:
Gi t = 0 là k gc, (t =0,1,2, ầi) là các thi k nghiên cu.
Gi E
0
1
, E
0
2
, ầ E
0
n
, là t giá danh ngha ca đng ni t vi đng ngoi t
th n trong r tin t ti thi đim t = 0 (k gc).
E
i
1
, E
đa phng vi đi tác thng mi th n.
E
t
n
là kim ngch xut khu ca nc có đng tin đc tính t giá thc
đa phng vi đi tác thng mi th n.
Tng kim ngch xut nhp khu ca các nc trong “r tin” (w
t
)
w
t
=
)
w
1
, w
2
, ầ. w
n
là t trng thng mi ca các đi tác.
T trng thng mi ca đi tác th n:
W
n
t
=
- Ch s giá tiêu dùng bình quân:
P
w
=
can thip trên th trng ngoi hi đòi hi NHTW phi có sn d tr ngoi hi
nht đnh. Do mi đng tin quc gia đu có t giá vi đng tin khác, do đó t giá
ca mt đng tin có th đc th ni vi đng tin này nhng li đc c đnh vi
mt đng tin khác.
7
Vai trò ca NHTW trong ch đ t giá c đnh:
NHTW n đnh t giá c đnh (gi là t giá trung tâm), gi s ti thi đim
xut phát, mc cân bng ca th trng là E
CR
. đn gin, chúng ta gi đnh
NHTW không quy đnh t giá trung tâm.
Hình 1.1: Ch đ t giá c đnh ậ Cuătng
Cu USD tng làm dch chuyn đng cu sang phi t D
0
đn D
t bán USD.
E
*
E
CR
E(VND/USD)
D
0
D
1
S
0
S
IN
0
Q
0
Q
1
8
bm vào th trng t bán USD.
Nh vy, trong ch đ t giá c đnh, khi các lc lng th trng làm cho
đng cung và đng cu dch chuyn, làm cho d tr ngoi hi ca NHTW thay
đi. iu này là khác vi ch đ t giá th ni hoàn toàn khi đng cung và đng
cu dch chuyn làm cho t giá thay đi ch không phi d tr ngoi hi ca
NHTW.
1.1.2.2 Ch đ t giá hi đoái th ni t do
Là ch đ, trong đó t giá đc xác đnh hoàn toàn t do theo quy lut cung
cu trên th trng ngoi hi mà không có bt k s can thip nào ca ngân hàng
E
CR
E
*
S
0
S
1
D
0
D
IN
0
Q
0
Q
1
Q(USD)
E(VND/USD) Hình 1.4: Ch đ t giá th ni ậ Cungătng
E
1
E
0
D
1
D
0
Q
O
Q
1
Q
*
S
0
Q(USD)
E(VND/USD)
0 E
th trng ngoi hi là hoàn toàn trung lp.
1.1.2.3 Ch đ t giá hi đoái hn hp gia c đnh và th ni (Ch đ t giá
hi đoái th ni có điu tit)
Là ch đ t giá tn ti khi NHTW tin hành can thip tích cc trên th
trng ngoi hi nhm duy trì t giá bin đng trong mt vùng nht đnh, nhng
NHTW không cam kt duy trì mt t giá c đnh hay mt biên đ dao đng hp
xung quanh t giá trung tâm. Chng hn, NHTW không công b và không cam kt
duy trì mt t giá c đnh nào, nhng cam kt can thip đ t giá ngày hôm nay ch
bin đng trong mt gii hn t l phn trm nht đnh so vi ngày hôm trc. Ch
đ t giá th ni có điu tit đc xem nh ch đ t giá hn hp gia ch đ t giá
th ni hoàn toàn và t giá c đnh.
Vai trò ca NHTW trong ch đ t giá th ni có điu tit
Trong ch đ t giá th ni có điu tit, t giá không c đnh mà cng không
t do bin đng hoàn toàn. Mt mt, t giá đc hình thành và bin đng theo các
lc lng th trng. Mt khác, NHTW tích cc can thip đ gim s bin đng quá
mc ca t giá, hoc đ t giá bin đng trong mt biên đ nht đnh.
11 Hình 1.5: Ch đ t giá th niăcóăđiu tit ậ Cuătngăquáămc
Trong ch đ t giá th ni có điu tit, khi cu tng:
T giá tng, nhng do có can thip nên t giá ch tng mc va phi t E
0
đn E
IN
, trong đó nu là ch đ t giá th ni hoàn toàn thì t giá tng đn
0
Q
S
S‟
D
D‟