B GIÁO DC VÀ ÀO TO
TRNG I HC KINH T TP H CHÍ MINH
V TH HIN NÂNG CAO HIU QU QUN TR RI RO THANH KHON
TI NGÂN HÀNG TMCP VIT NAM THNG TÍN
LUN VN THC S KINH T
TP.H Chí Minh – Nm 2012
B GIÁO DC VÀ ÀO TO
TRNG I HC KINH T TP H CHÍ MINH
LI CAM OAN
MC LC
DANH MC CÁC BNG
DANH MC CÁC TH
DANH MC CÁC T VIT TT
DANH SÁCH TÊN CÁC NGÂN HÀNG C VIT TT
LI M U
CHNG 1 C S LÝ LUN V QUN TR RI RO THANH KHON TI
CÁC NHTM 1
1.1 LÝ THUYT V THANH KHON TI CÁC NHTM 1
1.1.1 Khái nim v thanh khon 1
1.1.2 Các trng thái ca thanh khon 1
1.1.3 Các nhân t nh hng đn thanh khon 2
1.2 LÝ THUYT V QUN TR RI RO THANH KHON TI CÁC NHTM 5
1.2.1 Khái nim ri ro thanh khon 5
1.2.2 Ni dung qun tr ri ro thanh khon 5
1.2.3 Chin lc qun tr thanh khon 6
1.2.3.1 Nguyên tc chung v qun tr thanh khon 6
1.2.3.2 Các chin lc qun tr thanh khon 7
1.2.4 Các phng pháp qun lý ri ro thanh khon 9
1.2.4.1 Duy trì mt t l hp lý gia vn dùng cho d tr và vn dùng cho
kinh doanh. 9
1.2.4.2 m bo t l kh nng chi tr 10
1.2.4.3 S dng các phng pháp d báo thanh khon 10
1.3 Ý NGHA VÀ VAI TRÒ CA QUN TR RI RO THANH KHON TI
CÁC NHTM 16
1.3.1 Bài hc t qun tr ri ro thanh khon các ngân hàng trên th gii 16
1.3.2 Bài hc qun tr ri ro thanh khon t các ngân hàng Vit Nam 17
1.3.3 Vai trò ca qun tr ri ro thanh khon ti các NHTM 19
1.3.4 Ý ngha ca qun tr ri ro thanh khon ti các NHTM 20
) 38
2.3.1.5 Ch s d n/Tin gi khách hàng (H
5
) 40
2.3.1.6 Ch s chng khoán thanh khon (H
6
) 41
2.3.1.7 Ch s trng thái ròng đi vi các t chc tín dng (H
7
) 41
2.3.1.8 Ch s (Tin mt + Tin gi NHNN + Tin gi ti các TCTD)/Tin
gi khách hàng (H
8
) 43
2.3.1.9 Phân tích tng hp các ch s ca VIETBANK các nm 2007, 2008,
2009, 2010, 2011 44
2.3.2 So sánh mt s ch tiêu thanh khon ca VIETBANK, Kiên Long, i Á,
i Tín (S liu BCTC nm 2007, 2008, 2009, 2010, 2011) 45
2.3.2.1 H s gii hn huy đng vn (H
1
) 46
2.3.2.2 T l gia vn t có so vi tng tài sn Có (H
2
) 47
2.3.2.3 Ch s trng thái tin mt (H
3
) 48
2.3.2.4 Ch s v nng lc cho vay (H
4
) 49
3.2.5 Xây dng chin lc thanh khon d phòng 76
3.2.6 Hoàn thin h thng công ngh thông tin trong công tác thanh khon 77
3.2.7 Xây dng k hoch ng phó khi xy ra s c thanh khon 77
3.2.8 Qun tr nhân s 78
3.2.9 Qun tr thay đi trong công tác qun tr ri ro thanh khon 78
Kt lun Chng 3 79
KT LUN 79
TÀI LIU THAM KHO
PH LC
DANH MC CÁC BNG
Trang
Bng 2.1: Bng tính ch s H
1
ca VIETBANK qua các nm 35
Bng 2.2: Bng tính ch s H
2
ca VIETBANK qua các nm 37
Bng 2.3: Bng tính ch s H
3
ca VIETBANK qua các nm 38
Bng 2.4: Bng tính ch s H
4
ca VIETBANK qua các nm 39
Bng 2.5: Bng tính ch s H
5
ca VIETBANK qua các nm 40
Bng 2.6: Bng tính ch s H
6
ca VIETBANK qua các nm 41
Bng 2.7: Bng tính ch s H
Bng 2.18: Bng n xu ca các ngân hàng qua các nm 55
Bng 2.19: Bng t l n xu/ tng d n ca các ngân hàng qua các nm 56
Bng 2.20: Ma trn tng quan gia các bin H
1
, H
2
, H
3
, H
4
, H
5
, H
6
, H
7
, H
8
58
Bng 2.21: Bng kt qu hi quy 59
Bng 2.22: Ma trn tng quan gia các bin H
3
, H
5
, H
6
, H
7
59
Bng 2.23: Tóm tt bng kt qu kim đnh phng sai thay đi 60
th 2.7: Ch s H
7
ca VIETBANK qua các nm 42
th 2.8: Ch s H
8
ca VIETBANK qua các nm 43
th 2.9: Ch s H
1
các ngân hàng qua các nm 46
th 2.10: Ch s H
2
các ngân hàng qua các nm 47
th 2.11: Ch s H
3
các ngân hàng qua các nm 49
th 2.12: Ch s H
4
các ngân hàng qua các nm 49
th 2.13: Ch s H
5
các ngân hàng qua các nm 50
th 2.14: Ch s H
6
các ngân hàng qua các nm 51
th 2.15: Ch s H
7
các ngân hàng qua các nm 52
th 2.16: Ch s H
8
các ngân hàng qua các nm 53
1 ACB NHTMCP Á Châu
2 i Á NHTMCP i Á
3 i Tín NHTMCP i Tín
4 Nht NHTMCP Nht
5 Eximbank NHTMCP Xut Nhp Khu
6 Kiên Long NHTMCP Kiên Long
7 Sài Gòn NHTMCP Sài Gòn
8 Tín Ngha NHTMCP Vit Nam Tín Ngha
9 Vietcombank NHTMCP Ngoi Thng Vit Nam
10 VIETBANK NHTMCP Vit Nam Thng Tín
LI M U
1. Lý do chn đ tài
Ngân hàng TMCP Vit Nam Thng Tín (VIETBANK) đc thành lp theo
quyt đnh s 2399/Q-NHNN ngày 15/12/2006 và chính thc đi vào hot đng
ngày 02/02/2007. VIETBANK là mt ngân hàng mi, vi quy mô nh, hot đng
ch yu là huy đng và cho vay. Ra đi trong bi cnh cnh tranh trong lnh vc
Ngân hàng ngày càng tr nên gay gt cng vi áp lc v gia tng li nhun,
VIETBANK luôn phi đi mt vi nhng ri ro tim n, mt trong nhng ri ro đó
là ri ro thanh khon.
Lý lun đã cho thy vic qun tr tt ri ro thanh khon luôn là yu t quyt
đnh s phát trin n đnh và bn vng ca ngân hàng, cùng vi đó, hiu qu ca
qun tr ri ro thanh khon còn làm gia tng li nhun cho ngân hàng. Bên cnh đó,
thc tin cng đã chng minh rng, các ngân hàng khi không chú trng đn vic
qun tr ri ro thanh khon, dn đn kh nng thanh khon không hp lý, điu đó có
th dn đn vic ngân hàng không có đ ngun vn cn thit đ đáp ng nhu cu
ca th trng, có th mt kh nng thanh toán, mt uy tín và dn đn s đ v ca
toàn h thng. Bng chng gn đây nht chính là s sp đ ca các h thng ngân
hàng trên th gii trong ba nm tr li đây, khi ngun t cuc khng hong cho
vay di chun M mà h qu ca nó là s mt thanh khon dn đn sp đ tác
1
CHNG 1
C S LÝ LUN V QUN TR RI RO THANH KHON
TI CÁC NHTM
1.1 LÝ THUYT V THANH KHON TI CÁC NHTM
1.1.1 Khái nim v thanh khon
Thanh khon là kh nng ngân hàng đáp ng kp thi và đy đ các ngha v
tài chính phát sinh trong quá trình hot đng kinh doanh nh chi tr tin gi, cho
vay, thanh toán và các giao dch tài chính khác.
1.1.2 Các trng thái ca thanh khon
Trong hot đng kinh doanh, ngân hàng luôn tn ti hai dòng tin là dòng
tin vào (còn gi là cung thanh khon) và dòng tin ra (còn gi là cu thanh khon).
Cung và cu thanh khon ti các ngân hàng có lúc cân bng nhng có lúc li không
cân bng, điu đó to nên các trng thái thanh khon.
Cung thanh khon ca ngân hàng đc hình thành t các ngun: Thu nhn
tin gi t khách hàng giao dch, các khon tín dng hoàn tr t khách hàng vay
vn, bán các tài sn ca ngân hàng, vay t th trng tin t, các khon doanh thu t
vic cung cp dch v và các khon phi thu khác. Tng hp các ngun tin vào đó
to thành s tin ngân hàng có sn trong mt khong thi gian ngn nht đnh đ
ngân hàng sn sàng s dng, phc v cho hot đng to thành cung thanh khon.
Cu thanh khon ca ngân hàng đc hình thành t các ngun: Chi tr tin
gi cho khách hàng, cp tín dng cho khách hàng, hoàn tr các khon đi vay, các
khon chi phc v hot đng, chi tr c tc. Cu thanh khon ca ngân hàng là tng
s tin ngân hàng có nhu cu chi tr ngay lp tc hoc trong mt thi gian ngn.
Vic cân đi cung thanh khon và cu thanh khon, trong cùng mt thi đim
hoc trong cùng mt khon thi gian, to nên trng thái thanh khon ròng (NLP).
Trng thái thanh khon ròng đc xác đnh nh sau:
Trng thái thanh khon ròng (NLP) = Tng cung thanh khon – Tng cu thanh
khon
khon ca ngân hàng. Cht lng ca các khon cp tín dng tt cng s đem li
dòng tin vào đu đn t vic thu hi vn vay, cht lng tín dng không tt s dn
3
đn nguy c mt vn nh hng ti thanh khon ca ngân hàng.
- Uy tín ca ngân hàng: Uy tín cao ca ngân hàng có kh nng thu hút ngun
tin gi tit kim n đnh, chi phí r. c bit trong điu kin khng hong, bin
đng v môi trng kinh t, lm phát…uy tín ngân hàng s gi chân đc các
khách hàng gi tin. Ngc li, khi mt uy tín, khách hàng s không tin tng gi
tin ngân hàng na, h s rút vn. Vic rút vn đn l ch gây nh hng ri ro
thanh khon trong thi gian ngn, thm chí không h gây ri ro thanh khon nu
lng vn rút không nhiu. Tuy nhiên vic rút vn hàng lot li gây ri ro nghiêm
trng có th dn đn ri ro phá sn ngân hàng. Uy tín ca ngân hàng còn giúp ngân
hàng có th vay mn trên th trng liên ngân hàng trong ngn hn đ đáp ng
thanh khon, đc bit trong bi cnh khng hong thanh khon.
- Nhân t con ngi: Thành bi ca mt doanh nghip là nhân t con
ngi. lnh vc ngân hàng, nhân s trong công tác qun lý thanh khon rt quan
trng. Nu nhà qun lý thiu kin thc, thiu kinh nghim, thiu thông tin th
trng trong vic qun lý thanh khon có th dn ngân hàng đng trc nguy c
mt thanh khon. Vic điu hành thanh khon đ xy ra tình trng thiu kh nng
chi tr thng xuyên hay d tha vn nhiu cng làm hiu qu kinh doanh ca ngân
hàng suy gim. Bên cnh đó, đi ng cán b, nhân viên yu kém v trình đ, thiu
đo đc ngh nghip có th gây tht thoát tài sn ca ngân hàng nh hng ti
thanh khon ca ngân hàng.
b, Các nhân t bên ngoài ngân hàng nh hng đn thanh khon.
Các nhân t bên ngoài thng mang tính khách quan, ngân hàng buôc phi
chp nhn s tác đng ca các nhân t đó và có nhng điu chnh thích hp đ thích
nghi và phát trin.
- Chính sách tin t ca Ngân hàng nhà nc: Ngân hàng là mt ngành kinh
doanh đc bit đó ngân hàng thc hin vai trò là công c thc thi chính sách tin
Hoc khi lm phát cao, ngi dân có xu hng chuyn d tr tin đng sang d tr
vàng, ngoi t mnh các yu t này đu có tác đng trc tip ti thanh khon ca
các ngân hàng.
5
1.2 LÝ THUYT V QUN TR RI RO THANH KHON TI CÁC NHTM
1.2.1 Khái nim ri ro thanh khon
Ri ro thanh khon là ri ro xy ra trong trng hp ngân hàng thiu kh
nng chi tr, không th chuyn đi kp các loi tài sn ra tin hoc không có kh
nng vay mn đ đáp ng các hp đng thanh toán.
Theo Thomas P.Fitch “Ri ro thanh khon là ri ro khi ngân hàng thiu ngân
qu hoc tài sn ngn hn mang tính kh thi đ đáp ng nhu cu ca ngi gi tin
và ngi đi vay”
Theo Timothy W.Koch thì: “Ri ro thanh khon là s bin đng v thu thp
ròng và th giá ca vn ch s hu, xut phát t khó khn ca ngân hàng trong vic
huy đng ngay lp tc các khon ngân qu có sn bng hình thc vay mn hoc
bán tài sn”.
1.2.2 Ni dung qun tr ri ro thanh khon
Qun tr ri ro thanh khon đc hiu là qun tr thanh khon nhm làm ti
thiu hóa các ri ro thanh khon có th xy ra đ không gây tn tht cho ngân hàng
hoc đ mc tn tht (nu có) là thp nht.
Qun tr thanh khon là vic qun lý có hiu qu cu trúc tính thanh khon
(tính lng) ca tài sn và cu trúc danh mc ca ngun vn.
Qun tr ri ro thanh khon bao gm hai ni dung:
Mt là: Him khi nào ti mt thi đim tng cung bng tng cu thanh
khon. Do đó, ngân hàng phi thng xuyên đi phó vi tình trng thâm ht và
thng d thanh khon.
Hai là: Thanh khon và kh nng sinh li là hai đi lng t l nghch vi
nhau. Mt tài sn có tính thanh khon càng cao thì kh nng sinh li ca nó s càng
thp và ngc li: Mt ngun vn có tính thanh khon cao thng có chi phí huy
ngun huy đng s có vào khi nào, đâu. Bên cnh đó nhà qun tr cng cn phi
bit v nhu cu rút vn ca khách hàng gi tin và khách hàng vay vn là bao nhiêu
và khi nào đ t đó chun b ngun và điu phi vn cho các b phn đc nhp
nhàng n khp. ng thi có k hoch kp thi đi vi phn thanh khon thng d
hoc thâm ht đm bo chi phí thp và hiu qu cao.
7
- Không đ kéo dài mt trong hai trng thái thâm ht hoc thng d thanh
khon: Các nhà qun tr phi thng xuyên cân đi nhu cu thanh khon và kim
soát các quyt đnh liên quan đn vn đ thanh khon. Nu tình trng thâm ht
thanh khon xy ra trong thi gian dài s làm yu đi kh nng thanh khon, ngân
hàng s mt th ch đng trong thanh khon. Vic x lý nhanh chóng tình trng
thâm ht thanh khon s hn ch đc vic vay mn và bán tài sn. Nu thng d
thanh khon kéo dài, khon thng d không đc đu t đúng lúc s làm gim thu
nhp cho ngân hàng.
1.2.3.2 Các chin lc qun tr thanh khon
x lý vn đ thanh khon, các ngân hàng có th tit cn theo 3 hng sau:
- To ra ngun cung cp thanh khon t bên trong (da vào tài sn Có)
- Vay mn t bên ngoài (da vào tài sn N)
- Kt hp to ngun bên trong và ngun bên ngoài.
a) Chin lc qun tr thanh khon da vào tài sn Có
* Ni dung chin lc qun tr thanh khon da vào tài sn Có:
Qun tr thanh khon da vào tài sn Có là chin lc ngân hàng to ra
ngun cung cp thanh khon t chính các tài sn ca ngân hàng. ó là các tài sn có
tính thanh khon cao, d chuyn hóa thành tin trong thi gian ngn nh trái phiu
kho bc, các khon trái phiu đô th, tin gi ti các ngân hàng khác, chng khoán
các c quan chính ph, chng khoán các ngân hàng khác.
- Chin lc tip cn thanh toán thc s: Vi chin lc này ngân hàng ch
cho vay ngn hn. Khi có nhu cu thanh khon phát sinh, ngân hàng có th thu hi
các khon cho vay hoc bán n đ đáp ng nhu cu thanh khon.
có li th là linh hot trong vic to thanh khon, tng kh nng thu nhp cho ngân
hàng, ngân hàng có th d tr thp hn và t đó có th đu t nhiu hn vào các
chng khoán dài hn và các khon cho vay.
- Nhc đim: Chin lc này cng tin n nhng ri ro. Ngân hàng b ph
thuc vào th trng cho vay. Khi khan him vn, lãi sut có th b đy lên cao, làm
gia tng chi phí s dng vn t đó gim đi li nhun ca các ngân hàng đi vay, thm
chí các ngân hàng này còn phi đi mt vi ri ro là không huy đng đ mc mong
9
mun trên th trng tin t. Lúc này, các ngân hàng thng d vn li là ngi đc
hng li. Khi ngân hàng vay mn quá nhiu thng b đánh giá là khó khn v
tài chính. Khi y, uy tín ca ngân hàng s b gim sút hoc thm chí gây mt lòng
tin t khách hàng gi tin và các đi tác.
c) Chin lc qun tr kt hp
T nhng u, nhc đim ca hai chin lc qun tr trên, hu ht các ngân
hàng s dng chin lc qun tr thanh khon kt hp gia tài sn N và tài sn Có
nhm ti đa hóa li nhun và ti thiu hóa các ri ro có th xy ra.
Tùy thuc vào nhu cu thanh khon mà ngân hàng la chn các ngun đáp
ng cho phù hp. nh hng ca chin lc này là: Các nhu cu thanh khon
thng xuyên hàng ngày s đc đáp ng bng d tr (tin mt ti qu, các chng
khoán kh mi và tin gi ti các ngân hàng khác); các nhu cu thanh khon không
thng xuyên nhng có th d đoán trc (theo thi v, chu k và xu hng) s
đc h tr bng các tha thun trc v hn mc tín dng t các ngân hàng đi lý
hoc nhng nhà cp vn khác. Vi nhu cu thanh khon có tính đt xut không th
lng trc thì đc đáp ng t vay mn ngn hn trên th trng tin t. Các nhu
cu thanh khon dài hn cn đc hoch đnh và ngun vn đ đáp ng nhu cu
thanh khon là các khon tin vay ngn hn và trung hn, chng khoán s chuyn
hóa nhanh thành tin khi nhu cu thanh khon xut hin.
Tuy nhiên vic u tiên hay linh hot la chn các ngun d tr nào đ đáp
ng nhu cu thanh khon còn ph thuc vào nhiu yu t nh: Nhu cu thanh
gi tng và cho vay gim; kh nng thanh khon ca ngân hàng gim khi tin gi
gim và cho vay tng. Khi cân đi các yu t làm tng gim thanh khon đó trong
cùng mt khong thi gian xác đnh ta s xác đnh đc đ lch thanh khon:
lch thanh khon = Tng cung thanh khon (A) – Tng cu thanh khon (B)
- Khi (A) = (B), đ lch thanh khon bng 0, ngun to thanh khon và nhu
cu thanh khon cân bng nhau.
- Khi (A) > (B), đ lch thanh khon dng, khi đó phn thanh khon thng
d phi đc quyt đnh đu t kp thi vào nhng tài sn sinh li trong mt
khong thi gian nht đnh, cho đn khi chúng đc dùng đn đ đáp ng nhu cu
thanh toán nào đó.
11
- Khi (A) < (B), đ lch thanh khon âm, khi đó phn thanh khon thiu ht
phi đc gia tng t các ngun sn có và chi phí r nht.
b) Phng pháp tip cn cu trúc vn
Phng pháp này đc tin hành theo trình t hai bc:
Bc 1: Chia các khon tin gi và các ngun thành tng loi trên c s c
lng xác sut rút tin ca khách hàng. Ví d: Có th chia tin gi và các khon huy
đng phi tin gi ca ngân hàng thành ba loi:
- Loi 1: n đnh thp
- Loi 2: n đnh va phi
- Loi 3: n đnh cao
Bc 2: Xác đnh mc d tr thanh khon cho tng loi tin gi trên c s
n đnh t l d tr thích hp vi trng thái ca chúng. Ví d:
- Loi 1: 95%
- Loi 2: 30%
- Loi 3: 15%
Nhu cu d tr thanh khon cho các khon tin gi và các khon huy đng
phi tin gi đc xác đnh nh sau:
D tr thanh khon tài sn n huy đng = 95% (Ngun n đnh thp – D tr