B GIÁO DC VÀ ÀO TO
TRNG I HC KINH T THÀNH PH H CHÍ MINH
***
NGUYN MINH TUN
CÁC YU T NH HNG THU NHP
CA NGI DÂN B THU HI T SNG
KHU CÔNG NGHIP GIANG IN
HUYN TRNG BOM, TNH NG NAI
LUN VN THC S KINH T
Tp. H Chí Minh, Nm 2012
B GIÁO DC VÀ ÀO TO
TRNG I HC KINH T THÀNH PH H CHÍ MINH
*** NGUYN MINH TUN
CHNG 1: C S LÝ THUYT VÀ MÔ HÌNH NGHIÊN CU 6
1.1 Phân tích lut đt đai trong vic thu hi đt ca ngi dân 6
1.2 Nghiên cu t phía các Ngân hàng phát trin 7
1.3 Phân tích các yu t nh hng thu nhp da trên khung sinh k bn vng
(DFID, 2003) 8
1.3.1 Khung sinh k bn vng 9
1.3.1.1 Các yu t to nên khung sinh k bn vng 9
1.4 Khái quát các nghiên cu v sinh k và thu nhp trc đây 13
1.5 Xây dng khung phân tích nghiên cu 15
1.5.1 Phân tích khung lý thuyt 17
1.5.1.1 Phân tích nhóm bin đng 18
1.5.1.2 Phân tích nhóm tài sn sinh k 18
1.5.1.3 Phân tích nhóm sinh k chin lc 19
1.5.1.4 Phân tích nhóm kt qu sinh k 20
CHNG 2: THIT K NGHIÊN CU 21
2.1 S lc vùng nghiên cu 21
2.2 Phng pháp nghiên cu 22
2.2.1 Phân tích đnh tính các yu t tác đng đn thu nhp h b thu hi đt 23
2.2.1.1 Nhóm yu t con ngi 23
2.2.1.2 Nhóm yu t t nhiên 26
2.2.1.3 Nhóm yu t vic làm 26
2.2.1.4 Nhóm yu t tài chính, đu t 27
2.2.2 Mô hình đnh lng đ ngh 28
2.2.2.1 Mô hình đnh lng tng quát Binary Logistic 28
2.3 Ngun s liu 31
2.4 Phng pháp ly mu, kho sát 31
2.4.1 Quy trình điu tra 31
2.4.2 Phng pháp ly mu 31
2.5 Các phn mm s dng trong phân tích d liu 31
CHNG 3: KT QU NGHIÊN CU 33
Tài liu tham kho 62
Ph lc 1 65
Ph lc 2 66 LI CAM OAN
Tôi xin cam đoan: lun vn “Các yu t nh hng thu nhp ca ngi dân b thu
hi đt sng khu công nghip Giang in, Huyn Trng Bom, Tnh ng Nai”
hoàn toàn do tôi thc hin. Các s liu điu tra là trung thc, các đon trích dn và
s liu s dng trong lun vn đu đc dn ngun và có đ chính xác cao nht
trong phm vi hiu bit ca tôi. Các kt qu nghiên cu là hoàn toàn trung thc da
trên mô hình phân tích và cha tng đc công b trong bt k nghiên cu khoa
hc nào trc đây.
Tp. H Chí Minh, ngày 15 tháng 10 nm 2012
Tác gi
Nguyn Minh Tun
Bng 3.6 Phân tích t l ph thuc nh hng thu nhp h dân
Bng 3.7 Din tích đt thu hi nh hng đn thu nhp h dân
Bng 3.8 Thng kê yu t s lng lao đng đn thu nhp h
Bng 3.9 u t kinh doanh nh hng thu nhp h
Bng 3.10 Thu nhp ph nh hng thu nhp h
Bng 3.11 Yu t lao đng cho KCN đn thu nhp h
Bng 3.12 Kt qu hi quy Binary Logistic
Bng 3.13 Bng d đoán mc đ chính xác ca d báo
Bng 3.14 c lng xác sut ci thin thu nhp
Hp 3.1 Phng vn sâu trng hp thu nhp gim
Hp 3.2 Phng vn sâu trng hp thu nhp tng
DANH MC HÌNH
Hình 1.1 Khung sinh k bn vng
Hình 1.2 Khung phân tích
Hình 3.1 C cu kinh t huyn Trng Bom giai đon 2000-2011
Hình 3.2 Giá tr sn lng c cu kinh t huyn Trng Bom giai đon 2005-2011
Hình 3.3 T trng c cu kinh t huyn Trng Bom giai đon 2005-2011
t l ln, đn trên 70% tng s v vic khiu ni t cáo. Theo thng kê t B Nông
nghip và Phát trin Nông thôn, mi nm có 73 nghìn ha đt nông nghip b thu hi,
tác đng đn 2,5 triu ngi gn 630 nghìn h gia đình nông dân và c 1 hecta đt
thu hi s có 10 ngi nông dân b mt vic. Vi nhng thit hi nh vy thì cuc
sng ca ngi nông dân s nh th nào? Ai là ngi quan tâm vn đ trên? Thông
qua bài vit này, tuy không th ly mu trên phm vi c nc nhng vi s mu thu
thp đc ti các p ven KCN Giang in, bài vit hy vng s cho thy đc s
thay đi trong thu nhp ngi nông dân sau khi b thu hi đt. Bng phng pháp
thu thp s liu mu trên đa bàn hai xã An Vin và Giang in và phng pháp
phân tích thng kê mô t và hi quy đnh lng Logit bài vit ch ra ba yu t nh
hng đn s thay đi thu nhp ngi nông dân gm: kh nng đu t sn xut kinh
doanh, trình đ hc vn ch h và t l ph thuc. Các nhân t này va đm bo v
mt thng kê, hi quy và các kim đnh đã có mc đ gii thích rt mnh đn nh
hng thu nhp ca ngi dân trong điu kin sinh k mi. Hn na, bài vit cn
c vào kt qu nghiên cu s gi ý nhng chính sách cho chính quyn đa phng
ni tin hành nghiên cu đ đ ra nhng gii pháp tích cc trong công tác tái đnh
c cho nhng h dân trong din b thu hi đt và nhn tin đn bù t chính quyn.
Bài vit hy vng s là tài liu tham kho và có nhng đóng góp cho chính quyn
làm tt công tác thu hi và n đnh đi sng ngi dân theo hng bn vng.
2
1. S cn thit đ tài
Trong nn kinh t hin nay, vai trò ca KCN và KCX rt quan trng; phn ánh tim
nng phát trin công nghip ca mi nc, th hin vic tng trng GDP, chuyn
dch c cu kinh t, gii quyt triu vic làm, tng thu nhp và đc bit là có ý ngha
trong vic phát trin kinh t đa phng. Hiu đc vai trò đó, quá trình hình thành
phát trin KCN đã din ra rng rãi ti các tnh thành trên khp c nc. Do đó,
ng Nai cng là mt tnh mt trong s đó. Trong nhng nm gn đây, ng Nai
đã có nhiu chính sách trong vic đy nhanh quá trình CNH và HH đ phát trin
đc bit thu nhp ca ngi dân s thay đi.
Qua quá trình điu tra, phng vn s b, tham kho ý kin chuyên gia, và các
yu t rút ra t c s lý thuyt đ đa ra các nhóm yu t s tác đng thu nhp
h dân b thu hi đt.
T kt qu kho sát, kt qu nghiên cu, bài vit s gi ra nhng nhóm chính
sách phù hp trong vic ci thin thu nhp cho ngi dân b thu hi đt và
sng ti các p ven KCN Giang in, đa bàn nghiên cu kho sát.
3. Câu hi nghiên cu, gi thuyt nghiên cu
tài nghiên cu các yu t nh hng đn thu nhp ngi dân b thu hi đt sng
các p ven KCN và KCX đt ra mt s câu hi nghiên cu sau:
Nhng yu t nào tht s tác đng đn ngun thu nhp ca ngi dân b thu
hi đt sng các p ven KCN và KCX?
Mc đ nh hng các nhóm yu t này tác đng nh th nào đn thay đi thu
nhp ca ngi dân b thu hi đt?
Khi thu hi đt có hai vn đ cn xem xét: (a) Ngi dân chuyn sang phng
thc kinh doanh mà ph thuc vào đt s tng, hay gim? Mc đ tng gim là
bao nhiêu? (b) Ngi dân chuyn sang kinh doanh không da vào đt nhiu thì
nhn tin đn bù đ kinh doanh s tng hay gim? Mc đ tng gim là bao
nhiêu?
Bên cnh đó, cn c vào vn đ nghiên cu đ tài đa ra mt s gi thuyt nh sau:
4
Mc thu nhp ca ngi dân có tht s b nh hng khi h b chính quyn đa
phng thu hi đt và đn bù hay không?
Nhng nhóm yu t mà đ tài đa ra phân tích có mc nh hng mnh đn
thu nhp ca ngi dân b thu hi đt hay không?
i tng nghiên cu xem xét là nhng h có đt b thu hi, đang sinh sng
ti các p ven KCN và KCX, vn đ đi li làm vic không nh hng thu nhp
Thu nhp trong nghiên cu là thu nhp h gia đình thng xuyên hàng tháng
và cht lng đt thu hi đng nht, các tin ích phi thu nhp đc đm bo.
Chng 1 là c s lý thuyt và mô hình nghiên cu. Trong chng này, bài vit
trình bày tng quan lý thuyt mà nghiên cu áp dng. Trên c s tng quan lý
thuyt, bài vit xây dng khung phân tích.
Chng 2 là thit k nghiên cu. Thông qua chng này, bài vit cho thy đc các
th t công vic mà nghiên cu thc hin nh vic xây dng bng câu hi, mô
phng quá trình thu thp s liu, x lý thông tin s cp và các bc hi quy đ ra
đc kt qu nghiên cu.
Chng 3 là kt qu nghiên cu. Bài vit tip cn kt qu nghiên cu bng phng
pháp thng kê mô t các tác đng ca tng bin và tip cn bng phng pháp hi
quy kinh t lng.
Chng 4 là gi ý chính sách. Bài vit thông qua kt qu nghiên cu đ xut nhng
chính sách trong vic phát trin kinh t đa phng. Bên cnh đó, trong chng này
còn ch ra nhng hn ch mà nghiên cu gp phi và m ra các hng nghiên cu
mi.
6
CHNG 1: C S LÝ THUYT VÀ MÔ HÌNH NGHIÊN CU
Nhn đnh đc vai trò quan trng ca c s lý thuyt, bài vit khái quát kt cu
chng c s lý thuyt thông qua các ni dung. (a) Nghiên cu các yu t nh
hng thông qua lut bi thng đt đai đn sinh k ngi dân. Phân tích thit hi
đn sinh k sng ngi dân sau khi h nhn tin bi thng. (b) Nghiên cu các
nhn đnh ca Ngân hàng phát trin Châu Á (ADB), Ngân hàng th gii (World
Bank) đn sinh k ngi dân sau khi b thu hi đt. Trên nhn đnh các ngân hàng,
bài vit s nêu ra các gii pháp mà các ngân hàng đ cp đ ci thin đi sng sinh
k cho ngi dân. (c) Phân tích khung sinh k bn vng (DFID, 2003), cn c các
yu t thuc tài sn sinh k đ rút ra nhng yu t s nh hng đn thu nhp ngi
dân. Bài vit tin hành phân tích mc đ nh hng đn thu nhp ca tng yu t
trin theo hng bn vng s mang li nhng h ly xu v sau và không đt đc
nhng k vng nh mong mun. Do đó, chính sách đa ra cn phi đc chú ý,
phát trin theo hng bn vng, nâng cao đc đi sng ca ngi dân, xem xét
vic thu hi đt ca ngi dân và ngng đn bù phi mang li s tha mãn cho
ngi dân và có nhng chính sách ph tr trong vic n đnh đi sng. Chính sách
thu hi đt cn phi tin hành nhanh chóng, thun li, khoa hc và hp lý đ hn
ch ti đa nhng xung đt, khut tt, tránh lm dng, nhng nhiu, trc li, s dng
đt sai mc đích thu hi.
1.2 Nghiên cu t phía các Ngân hàng phát trin
Theo nh nhn đnh Ngân hàng phát trin Châu Á (ADB, 1995) cho thy các quyt
đnh thu hi đt cn phi chú ý các yu t v sinh k ngi dân trong vùng thu hi
đt. Chúng ta cn phi xem xét nhng yu t nào tác đng đn sinh k ca ngi
dân? Mc đ nh hng ra sao? Và cn chú trng vào các yu t nào nh hng
đn ngun thu nhp ca ngi dân đ ci thin mc sng, các giá tr đi sng tinh
thn, phong tc tp quán li sinh hot trc đây?
Theo nh nhn đnh ca Ngân hàng th gii (World Bank, 2004), đt đai b thu hi
s nh hng đn đi sng ca ngi nông dân, đc bit là thu nhp b nh hng
8
nghiêm trng. Ngân hàng th gii nghiên cu và đánh giá, khi ngi dân b thu hi
đt cuc sng thay đi rt ln, đc bit là các yu t to nên ngun thu nhp b nh
hng theo ba chiu hng, thu nhp tng hoc gim đi hoc duy trì nh ban đu.
Nhng mc tiêu chung cn phi tng ch tiêu nhng h dân có thu nhp cao bng
nhiu gii pháp nh: (a) Cung cp tín dng trc tip cho các h có hng kinh
doanh nh và t làm ch bn thân; (b) M các lp đào to hng nghip, hng
dn mô hình kinh t mi thích ng vi thay đi ca điu kin sng mi; (c) H tr
kim vic hay gii thiu vic làm cho ngi dân vào các công ty, doanh nghip m
trên đa bàn thu hi đt, u tiên vic làm cho ngi dân có đt b thu hi.
1.3 Phân tích các yu t nh hng thu nhp da trên khung sinh k bn vng
(DFID, 2003)
khác )
Chính sách,
tin trình và
c cu
- các cp
khác nhau
ca Chính
ph, lut
pháp, chính
sách công,
các đng lc,
các qui tc
-Chính sách
và thái đ
đi vi khu
vc t nhân
-Các thit
ch công
dân, chính tr
và kinh t
(th trng,
vn hoá)
Các chin lc
SK
-Các tác nhân xã
hi (nam, n, h
gia đình, cng
đng và các tác
nhân khác)
T
nhiên
9
Thông qua hình 1.1 khái quát v khung sinh k (DFID, 2003), bài vit mun gii
thích s lc. Hình v gm 4 khung hình ch nht và 1 khung hình lc giác. Trong
mi khung hình ch nht th hin các nhóm yu t s tác đng vi nhau. Nh hình
v, nguyên nhân xut phát t nhóm chính sách, tin trình và c cu, nhóm này s tác
đng lên nhóm bi cnh d tn thng, đin hình trong nghiên cu là đi sng sinh
k nông dân b nh hng. Các yu t trong khung hình lc giác đi din cho tài sn
sinh k ngi nông dân s chu nh hng gm: vt cht, tài chính, t nhiên, con
ngi và xã hi. Vì th trong hình v nhóm yu t này tác đng qua li ln nhau và
đc đt nm gia nhóm chính sách và d tn thng. Khi nhóm yu t chính sách
này tác đng lên nhóm d b tn thng thì nh hng lên nhóm tài sn sinh k.
nh hng ca tài sn sinh k s có li và có bt li, nhn đnh đc điu này
nhóm yu t chính sách s tác đng lên nhóm chin lc sinh k đ có nhng gii
pháp tng kt qu có li và hn ch kt qu bt li. Kt thúc ca tác đng này s là
nhóm các kt qu sinh k nhn đc.
1.3.1 Khung sinh k bn vng
Khái nim sinh k bn vng: Khung sinh k (DFID, 2003) đc c quan phát trin
quc t Vng Quc Anh phát trin và đc đnh ngha nh sau: Mt sinh k bn
vng mà đc chp nhn ph bin khi nó có kh nng ng phó và phc hi nu b
tác đng hay có th thúc đy các kh nng và tài sn c thi đim hin ti và
tng lai trong khi không làm xói mòn nn tng ngun t nhiên (Tim Hanstad,
Robin Nielsn and Jennifer Brown, 2004).
Da vào khung sinh k, nghiên cu s áp dng đ phân tích các yu t nh hng
thu nhp ca ngi dân sau khi b thu hi đt đ xây dng KCN và KCX.
1.3.1.1 Các yu t to nên khung sinh k bn vng
Khung sinh k cho thy rng, tác đng ca vic thu hi đt đ xây dng các KCN
và KCX có nm nhóm yu t cn phi phân tích đ có mt sinh k bn vng.
Xung đt
Thay đi cây trng/vt nuôi
Giá c
Sn xut
Sc khe
C hi công
vic
Ngun: Khung sinh k (DFID, 2003)
Trong bng 1.1 th hin ba nhóm hoàn cnh cng là ba môi trng khách quan s
tác đng lên đi sng sinh k ca ngi dân. Môi trng khách quan th hin cho
nhóm xu hng gm các yu t là nguyên nhân tác đng lên đi sng ngi dân
trong tng lai. Nhóm tác đng này giúp ngi dân nm bt xu th và có nhng
phn ng khi xu th xy ra. Nhóm hoàn cnh khách quan th hin cho nhóm chn
đng gm nhng s thay đi xy ra trong đi sng ngi dân. Nhng s thay đi
11
này s theo hng tích cc và tiêu cc. Ngi dân bit đc s thay đi s có
nhng chin lc sinh k theo hng tích cc. Nhóm hoàn cnh khách quan th
hin cho nhóm thi v cho thy các yu t s tác đng theo chu k lên đi sng.
Ngi dân bit đc s có chin lc thích nghi tt vi nhng yu t tác đng
mang tính chu k này.
Nhóm tài sn sinh k
Tài nguyên thiên nhiên
Tài sn quc gia là khái nim ch kho tài nguyên thiên nhiên mà lu lng tài
nguyên và các dch v có li cho sinh k bt ngun t đó. Nói cách khác, ngi dân
s da vào kho tài nguyên đó đ to nên sinh k sng cho mình (ví d: con ngi
khai thác du khí đ to nên ca ci vt cht phc v cho đi sng). Ngun tài
nguyên thiên nhiên bao gm: rng, đt đai, bin, các qun th đng thc vt sng và
các ngun tài nguyên khác. Trong sinh k bn vng thì các yu t trong hoàn cnh
d b tn thng có mt mi quan h cht ch vi ngun tài nguyên thiên nhiên
c và thit b mà con ngi s dng đ hot đng mang li nng sut cao hn. Công
c đó có th thuc v mt cá nhân hay mt tp th và có th trao đi, buôn bán,
sang nhng (ví d: xe ti, máy phát đin, máy móc phc v sn xut hàng hóa).
Ngun lc xã hi
Ngun lc xã hi là các mi quan h mà con ngi to ra nhm trao đi các mc
tiêu sinh k ca mình. Các mc tiêu này đc phát trin thông qua các mng li và
các mi liên kt vi nhau. Các mi quan h đc thit lp da trên s tin tng,
trao đi, tho lun, liên lc và báo cáo ln nhau. Ví d th hin thông qua các câu
lc b chuyên môn, các nhà vn hóa, hp tác xã làng ngh. 13
Nhóm các chin lc và kt qu sinh k
Chin lc sinh k là các k hoch làm vic dài hn ca mt cng đng đ kim
sng. Chin lc th hin s đa dng và kt hp nhiu hot đng và la chn mà
con ngi tin hành nhm đt đc mc tiêu sinh k ca mình. Kt qu sinh k là
nhng thay đi có li cho cng đng, nh các chin lc sinh k mang li c th là
thu nhp cao hn, cuc sng n đnh hn, gim ri ro, đm bo tt hn, và s dng
bn vng hn ngun tài nguyên thiên nhiên.
1.4 Khái quát các nghiên cu v sinh k và thu nhp trc đơy
Nghiên cu thu nhp da trên nhóm yu t sinh k vt cht, tài chính
Liên quan đn ni dung nh trên bao gm các nghiên cu Ellis (1998), Scoones,
Chambers & DFID cho rng sinh k sng s tr nên đa dng khi mà cu trúc gia
đình nông thôn xây dng cho mình mt s gia tng đa dng danh mc hot đng
v tài sn đ có th tn ti và ci thin cht lng sng.
Nghiên cu IS Lam,1997 & Zeller et al, 2003 cho rng sinh k sng ca ngi dân
b nh hng bi thiu ht tín dng, coi yu t tín dng là yu t trong vic làm đa
dng hóa sinh k ca con ngi.
Nghiên cu J.K Sesabo, R.S.J Tol Department of Economics, Mzumbe University,
ngi. Kt lun nghiên cu ch ra tài nguyên thiên nhiên to mi hot đng c bn
cho thu nhp dù là sn xut nông nghip hay phi nông nghip, tài nguyên c bn
nht là đt đai. Bên cnh đó, gii tính cng có vai trò đáng k trong vic đa dng
kinh t. Mi quan h xã hi cng đc nghiên cu rút ra trong vic nh hng thu
nhp. Nghiên cu còn ch ra tín dng s to ra nhiu thun li cho vic đm bo
sinh k ca ngi dân.
Nghiên cu Anneli Kaasa, Eicher and Garica- Pena losa, 2000, Bouillion, Legovini
and Lustig, 1999 “Facors Influencing Income Inequality In Transition Economies”