B GIÁO DC VÀ ÀO TO
TRNG I HC KINH T TP.HCM Nguyn Phúc Cnh

ÁNH GIÁ HIU QU HOT NG
THEO QUY MÔ CA CÁC NGÂN HÀNG
THNG MI C PHN VIT NAM

LUN VN THC S KINH T
Tp.H Chí Mính, nm 2012
B GIÁO DC VÀ ÀO TO
TRNG I HC KINH T TP.HCM Nguyn Phúc Cnh


CTG hay Vietinbank: Ngân hàng thng mi c phn Công thng Vit Nam
CVKH: Cho vay khách hàng
DNNN: Doanh nghip nhà nc
DTB: Tng doanh thu hot đng kinh doanh/Cho vay khách hàng
DATC: Công ty mua bán n và Tài sn tn đng doanh nghip
TTCDH: Các khon đu t tài chính dài hn
EBT: Tng li nhun k toán trc thu
EIB hay Eximbank: Ngân hàng thng mi c phn Xut Nhp khu Vit Nam
EUR: Euro
GDP: Tng sn phm quc ni (Gross Domestic Products)
G: Giám đc
GTCG: Giy t có giá
GVHBB: Giá vn hàng bán/Tin gi khách hàng (Lãi tr cho ngi gi tin và các
khon tng t/Tin gi khách hàng)
HBB: Ngân hàng thng mi c phn phát trin nhà Hà Ni
HBT: Hi đng b trng
vi HQT: Hi đng qun tr
HOSE: S giao dch chng khoán thành ph H Chí Minh
HNX: S giao dch chng khoán Hà Ni
IAS: Chun mc k toán quc t
IMF: Qu tin t th gii
KAMCO: Công ty qun lý và x lý n xu Hàn Quc
LNCKT: Li nhun t chng khoán đu t
MHB: Ngân hàng phát trin nhà ng bng sông Cu Long
MB: Ngân hàng thng mi c phn Quân i
NDT: Nhân dân t
NH: Ngân hàng

TTS: Tng tài sn
WB: Ngân hàng th gii
WTO: T chc thng mi th gii (World Trade Organization)
VCB hay Vietcombank: Ngân hàng thng mi c phn Ngoi thng Vit Nam
VCBS: Công ty chng khoán ngân hàng ngoi thng Vit Nam
VCSH: Vn ch s hu
VND: Vit Nam đng
USD: ôla M

viii DANH MC BNG BIU
Bng 1.1: Kt qu kho sát ch tiêu đánh giá quy mô hot đng ca NHTM
Bng 2.1: Th phn các NHTM Vit Nam giai đon 1993 - 1996
Bng 2.2: D n tín dng h thng NHTM Vit Nam/GDP
Bng 2.3: T trng tài sn ca các NHTM trong toàn h thng giai đon 2006 – 2010
Bng 2.4: Th phn cp tín dng ca các NHTM trong toàn h thng 2006 – 2009
Bng 3.1: Các yu t ni sinh tác đng t thp đn cao
Bng 3.2: Các yu t ngoi sinh tác đng t thp đn cao
Bng 3.3: Sp xp các yu t ni sinh và ngoi sinh t thp đn cao
Bng 3.4: Kt qu mô hình doanh thu cho c 6 NHTM (mô hình 1.1)
Bng 3.5: Kt qu mô hình doanh thu cho c 6 NHTM nm 2009 (mô hình 1.2)
Bng 3.6: Kt qu mô hình doanh thu cho c 6 NHTM nm 2010 (mô hình 1.3)
Bng 3.7: Kt qu mô hình doanh thu cho c 6 NHTM nm 2011 (mô hình 1.4)
Bng 3.8: Kt qu mô hình doanh thu cho Vietinbank và Vietcombank (mô hình 1.5)
Bng 3.9: Kt qu mô hình doanh thu cho 4 NHTM còn li (mô hình 1.6)
Bng 3.10: Tng hp tính hiu qu theo quy mô (đo lng bng doanh thu)
Bng 3.11: Kt qu mô hình doanh thu theo yu t đu ra cho c 6 NHTM (mô hình
2.1)
Bng 3.28: Kt qu mô hình li nhun ca 6 NHTM nm 2011 (mô hình 4.4)
Bng 3.29: Kt qu mô hình li nhun ca Vietinbank và Vietcombank (mô hình 4.5)
Bng 3.30: Kt qu mô hình li nhun ca 4 NHTM còn li (mô hình 4.6)
Bng 3.31: Tng hp tính hiu qu theo quy mô theo li nhun
Bng 3.32: ROA ca các nhóm ngân hàng giai đon 2009 - 2011
Bng 3.33: ROA ca các ngân hàng giai đon 2009 – 2011
Bng 3.34: Thay đi ROE và ROA ca 6 ngân hàng giai đon 2009 - 2011
Bng 3.35: Thay đi ROE và ROA ca 4 NHTM C phn giai đon 2009 - 2011
Bng 3.36: Thay đi ROE và ROA ca Vietinbank và Vietcombank giai đon 2009 -
2011
Bng 3.37: N quá hn ca các ngân hàng giai đon 2007 - 2011
Bng 3.38: N xu ca các ngân hàng giai đon 2007 – 2011
Bng 4.1: Mc d báo tng trng GDP nm 2012 ca Vit Nam xi DANH MC  TH
 th 2.1: T l n quá hn/tng d n trong h thng NHTM Vit Nam 1992 – 1999
 th 2.2: T l n quá hn/Tng d n h thng NHTM Vit Nam giai đon 2000 –
2005

 th 3.10: N quá hn ca hai nhóm ngân hàng giai đon 2007 - 2011
 th 3.11: Tc đ tng n xu ca các ngân hàng giai đon 2007 - 2011
 th 3.12: T l n xu ca các ngân hàng giai đon 2007 – 2011
 th 3.13: N xu ca hai nhóm ngân hàng giai đon 2007 - 2011
 th 3.14: D phòng ri ro tín dng ca 6 ngân hàng giai đon 2007 - 2011
 th 3.15: T l D phòng ri ro tín dng ca 6 ngân hàng giai đon 2007 - 2011
 th 4.1: Mt s ch tiêu kinh t Vit Nam 9 tháng đu nm 2012 xiii DANH MC S 
S đ 3.1: Thit k nghiên cu
S đ 3.2: Thit k nghiên cu chi tit xiv
Chng m đu
1. Lý do chn đ tài
Nm 2011 đem li nhiu thách thc cho ngành Ngân hàng nói riêng và nn kinh t

hàng thng mi vào các nm 2011, 2010, 2009. S liu tp trung  Bng cân đi k
toán và Báo cáo kt qu hot đng kinh doanh ca các NHTM.
Hin nay, các NHTM ln nh NHTM C phn Công Thng Vit Nam, NHTM C
phn Ngoi thng Vit Nam, NHTM C phn Á Châu, NHTM C phn Xut nhp
khu Vit Nam…đu đã niêm yt trên sàn chng khoán Vit Nam nên phi công b
BCTC theo quỦ. Do điu kin v công b thông tin ca các mã chng khoán niêm yt
trên th trng chng khoán, tác gi tin hành nghiên cu và đánh giá tính hiu qu
trong hot đng theo quy mô ca 6 NHTM đang niêm yt trên hai sàn chng khoán
Vit Nam ti: S giao dch chng khoán Thành ph H Chí Minh (HOSE) và S giao
dch chng khoán Hà Ni (HNX).
Chín ngân hàng thng mi c phn bao gm:
- NHTM CP Á Châu (mã Chng khoán (CK): ACB, sàn HNX)
- NHTM CP Công Thng Vit Nam (mã CK: CTG, sàn HOSE)
- NHTM CP Xut nhp khu Vit Nam (mã CK: EIB, sàn HOSE)
- NHTM CP Sài Gòn – Hà Ni (mã CK: SHB, sàn HNX)
- NHTM CP Sài Gòn Thng Tín (mã CK: STB, sàn HOSE)
- NHTM CP Ngoi Thng Vit Nam (mã CK: VCB, sàn HOSE)
3. Phng pháp nghiên cu
 đánh giá hiu qu hot đng theo quy mô ca các NHTM, nghiên cu xây dng
mô hình đnh lng theo hàm sn xut Cobb – Douglas đ áp dng cho Vit Nam, da
xvi
trên các mô hình đã đc các nhà nghiên cu trên th gii áp dng đ đánh giá hiu
qu hot đng ca NHTM ti Châu Âu, Paskistan và Ukraina.
ng thi, đ làm rõ thêm hiu qu hot đng ca NHTM, nghiên cu s dng
thêm mt s loi ch tiêu hot đng và sinh li ca NHTM qua các nm (nh ROA,
ROE), trên c s phân tích và tng hp đ đa ra kt qu chính xác hn.
4. Mc tiêu nghiên cu

1.1.1. Huy đng vn 1
1.1.1.1. Khái nim: 1
1.1.1.2. Chi phí huy đng vn 1
1.1.2. Cp tín dng 2
1.1.2.1. Khái nim 2
1.1.2.2. Doanh thu hot đng cp tín dng 2
1.1.2.3. Chi phí hot đng cp tín dng 3
1.1.3. Cung cp dch v thanh toán 3
1.1.3.1. Khái nim: 3
1.1.3.2. Doanh thu 3
1.1.3.3. Chi phí 4
1.1.4. Hot đng khác: 4
1.2. Quy mô ca NHTM và hiu qu hot đng theo quy mô 4
1.2.1. ánh giá quy mô ca NHTM: 4
ii

1.2.2. Hiu qu hot đng theo quy mô ca NHTM: 6
1.3. Các yu t nh hng đn hiu qu hot đng theo quy mô ca NHTM 6
1.3.1. Các yu t ni sinh ca NHTM 6
1.3.1.1. Quy mô và cht lng tài sn: 6
1.3.1.2. Vn ch s hu 7
1.3.1.3. Trình đ qun lý 8
1.3.1.4. S lng và trình đ nhân viên 8
1.3.1.5. Chin lc hot đng 8
1.3.1.6. Yu t khác: 9
1.3.2. Các yu t ngoi sinh 10
1.3.2.1. Trình đ phát trin chung ca nn kinh t 10
1.3.2.2. Trình đ phát trin ca th trng tài chính 10
1.3.2.3. Môi trng pháp lý 11
1.3.2.4. Các bin s kinh t v mô 12

3.3. Mô t s liu thng kê ca mu nghiên cu: 41
3.4. Ch đnh mô hình và các bin: 42
3.4.1.1. Mô hình doanh thu (theo hàm sn xut Cobb – Douglas): 43
3.4.1.2. Mô hình chi phí: 45
3.4.1.3. Hàm li nhun: 45
3.5. Kim đnh cho các NHTM ti Vit Nam 47
3.5.1. Kt qu kim đnh: 48
3.5.1.1. Kt qu mô hình theo doanh thu: 48
3.5.1.2. Kt qu mô hình theo chi phí: 56
3.5.1.3. Kt qu mô hình theo li nhun 60
3.5.2. Tng hp c ba nhóm mô hình: 65
3.6. Các yu t khác đánh giá hiu qu hot đng NHTM: 67
3.6.1. ROA: 69
3.6.2. ROE: 70
3.6.3. Cht lng tín dng 76
3.6.3.1. N quá hn: 76
3.6.3.2. N xu: 79
3.7. Kt hp các kt qu đánh giá trên: 82
4. Chng 4: GII PHÁP - KIN NGH NÂNG CAO HIU QU
HOT NG CA NHTM VIT NAM 84
4.1. Vn đ tái cu trúc h thng NHTM Vit Nam 84
4.1.1.  án C cu li h thng các t chc tín dng Vit Nam giai đon 2011 - 2015 (Quyt đnh
254/Q-TTg): 84
iv

4.1.2. Din bin quá trình tái cu trúc h thng NHTM Vit Nam: 85
4.1.3. Kinh nghim mt s nc trong tái cu trúc h thng ngân hàng: 86
4.1.3.1. Hàn Quc: 86
4.1.3.2. Trung Quc: 87
4.1.4. Tình hình kinh t 9 tháng đu nm 2012 và d báo các nm ti: 89

bao gm: “vic kinh doanh, cung ng thng xuyên mt hay mt s nghip v sau đây:
nhn tin gi, cp tín dng, cung ng các dch v thanh toán qua tài khon.”
1.1.1. Huy đng vn
1.1.1.1. Khái nim:
Huy đng vn là hot đng nguyên thy và khi ngun ca ngân hàng, NHTM thu
hút tin hay ngun vn d tha t ngi dân, doanh nghip, các t chc, c quan nhà
nc…to thành qu tin t dùng cho các hot đng cp tín dng và đu t ca NHTM.
NHTM huy đng vn t nhiu ngun khác nhau: cá nhân, t chc, trong nc, ngoài
nc…; và huy đng t nhiu khu vc khác nhau: thành th, nông thôn…; huy đng t
nhiu loi tin t và ngun vn khác nhau: VND, USD, EUR, vàng, bc…NHTM huy
đng vn trong nn kinh t bng các nghip v: nhn tin gi không k hn, tin gi có
k hn, nhn tin gi tit kim, phát hành k phiu, trái phiu, chng ch tin gi và các
loi công c n khác
4
. Trong đó, tin gi có k hn ca khách hàng, tin thu đc t
phát hành các giy t có giá là nhng ngun vn quan trng.
1.1.1.2. Chi phí huy đng vn 1
Qun tr Ngân hàng  PGS.TS Trn Huy Hoàng  tr.2
2
Nhp môn tài chính tin t - PGS.TS S Đ T
3
Lut các TCTD 2010  Đu 4, mc 3, 12
4
Giáo trình Nghip v NHTM  PGS.TS Trm Th X H  Th.S Hoàng Th Minh Ngc  tr.7
2

i vi hot đng huy đng vn thông qua các loi tin gi, NHTM phi chi tr lãi


5
Giáo trình Nghip v NHTM  PGS.TS Trm Th X H T H T Minh Ngc  tr.8
3

bo đm, các khon phí pht khách hàng. Tuy nhiên, nhng ngun thu này không n
đnh và không thng xuyên, quy mô không quá ln nu so sánh vi ngun thu t lãi
cp tín dng.
1.1.2.3. Chi phí hot đng cp tín dng
 mang li thu nhp cho NHTM, hot đng cp tín dng phi tn các loi chi phí
cn thit cho hot đng ca mình. Chi phí quan trng nht là chi phí ngun vn đu vào
mà chúng ta đã đ cp trong phn hot đng huy đng vn. Ngoài chi phí huy đng vn,
khi cp tín dng NHTM phi chi tr các loi chi phí khác: chi phí hot đng, chi phí vn
hành, chi phí d phòng ri ro, chi phí khác…nhng loi chi phí này liên quan trc tip
hoc gián tip đn quá trình cp tín dng ca NHTM.
Chi phí d phòng ri ro là chi phí không phi bng tin mt, do đó đ đo lng chính
xác khon mc chi phí này đòi hi có nhng chun mc k toán chính xác. Tuy nhiên,
trong thc tin gp rt nhiu khó khn, đng thi chính NHTM cng có nhng “khúc
mc” và không mun nh hng đn kt qu kinh doanh, do đó thng xuyên làm sai
lch ch tiêu này. Khi đánh giá chính xác qu d phòng ri ro s giúp đánh giá chính xác
hn cht lng hot đng cp tín dng ca NHTM.
1.1.3. Cung cp dch v thanh toán
1.1.3.1. Khái nim:
Các dch v thanh toán qua ngân hàng, thanh toán quc t, các dch v thanh toán
khác là tin ích quan trng khi khách hàng xem xét la chn ngân hàng đ gi tin hoc
xin cp tín dng, khách hàng s quan tâm đn. V phía NHTM, cung cp dch v thanh
toán mang li thu nhp tng đi ln và có giá tr gia tng cao cho ngân hàng. Các khon
phí thanh toán mà NHTM thu t các dch v thanh toán có vai trò n đnh cho hot đng
ca NHTM.
1.1.3.2. Doanh thu

NHTM lên doanh thu và chi phí ca các hot đng này là không rõ ràng. Tuy nhiên, câu
hi đt ra là quy mô ca NHTM đc đánh giá và xem xét da trên ch tiêu nào? Hiu
qu theo quy mô có ngha là gì?
1.2. Quy mô ca NHTM và hiu qu hot đng theo quy mô
1.2.1. ánh giá quy mô ca NHTM:
5

Có nhiu ch tiêu khác nhau đ đánh giá quy mô ca mt NHTM và vn còn nhiu
tranh lun xung quanh vn đ này. Tác gi xin trình bày nhng ch tiêu thng đc s
dng nht.
Tng tài sn ca NHTM: tng tài sn là toàn b tài sn có mà mt NHTM đang nm
gi, bao gm tài sn c đnh, d n tín dng, tin và tng đng tin, khon mc đu
t, tài sn khác…Tng tài sn ln th hin quy mô càng ln ca NHTM đng thi th
hin kh nng to ra doanh thu cao hn ca NHTM vi các tài sn đang nm gi. Tuy
nhiên, phân tích k hn chúng ta thy c cu tài sn ca các NHTM khác nhau là khác
nhau và nên đ đánh giá quy mô cng cn xem xét thêm c cu tài sn đ đánh giá chính
xác. Vì vy, ch tiêu này nhn đc s đng tình rt cao khi đc chn đ đánh giá quy
mô hot đng ca NHTM bên cnh ch tiêu khác là Vn ch s hu (bng 1.1).
Vn ch s hu: đây là giá tr mà ch s hu ca NHTM thc s s hu. Vn ch s
hu th hin tim lc tài chính cng nh kh nng chng đ ri ro ca NHTM da vào
vn ca chính mình. Vn ch s hu còn là ngun vn quan trng đ xác đnh quy mô
hot đng ca NHTM theo lut đnh nh gii hn v huy đng vn, gii hn v cp tín
dng đu tính trên s vn ch s hu ca NHTM. Do đó cng có nhiu ý kin đng tình
rng nên s dng ch tiêu Vn ch s hu đ đánh giá quy mô hot đng ca NHTM.
Bng 1.1: Kt qu kho sát ch tiêu đánh giá quy mô hot đng ca NHTM
6

Theo anh ch nên dùng ch tiêu nƠo đ đánh
giá quy mô ca NHTM
S chn

nhiên các ý kin đng tình vi vn đ này tng đi thp (bng 1.1). Câu hi đt ra: quy
mô tng lên thì hiu qu hot đng ca NHTM có tng tng ng không?
1.2.2. Hiu qu hot đng theo quy mô ca NHTM:
Thông thng, khi mt NHTM nói riêng và mt doanh nghip nói chung mi bt đu
hot đng và sn xut s có li th theo quy mô; có ngha là NHTM đó khi tng quy mô
lên s làm tng nng sut và giúp tng hiu qu kinh doanh. Khi NHTM đã phát trin
đn ngng cao ca nng sut lao đng hoc nng sut vn, nu tip tc tng quy mô
lên thì nng sut biên ca vn và lao đng s gim xung, làm nng sut trung bình cng
gim theo và đng nhiên làm gim hiu qu hot đng ca NHTM đó. Hiu qu hot
đng ca mt doanh nghip nói chung và ca NHTM nói riêng đc đo lng theo nhiu
yu t nh li nhun sau thu, ROE, ROA. Tuy nhiên vn đ mà các NHTM luôn đt ra:
khi quy mô hot đng tng lên thì hiu qu có tng tng ng hoc cao hn không? Khi
tìm ra đáp án cho câu hi này s giúp NHTM quyt đnh có nên m rng quy mô hot
đng ca mình hay nên thu hp.
Quy mô hot đng ca NHTM tng lên thng đc đo lng  khái nim là quy mô
tng tài sn, quy mô vn, quy mô d n tín dng, quy mô ngun lc lao đng tng lên.
 đo lng khi mt NHTM tng quy mô lên thì nng sut biên có tng lên hay không,
tác gi s trình bày k v mô hình Cobb – Douglas đ đo lng hiu qu theo quy mô 
phn sau. Phn tip theo tác gi tip tc tìm hiu các yu t tác đng đn hiu qu hot
đng ca NHTM trên c phng din lý thuyt và kho sát thc t.
1.3. Các yu t nh hng đn hiu qu hot đng theo quy mô ca NHTM
1.3.1. Các yu t ni sinh ca NHTM
1.3.1.1. Quy mô và cht lng tài sn:
7

Quy mô và cht lng tài sn ca NHTM có nh hng quan trng đn hiu qu hot
đng ca chính NHTM đó. Quy mô tài sn tng lên đi kèm vi vic m rng hot đng
ca NHTM, kh nng tip cn đn nhiu đi tng khách hàng hn, m rng đa bàn
hot đng…giúp NHTM tng cng cung cp các sn phm ca mình đn vi khách
hàng nhanh chóng và hiu qu, t đó thúc đy doanh thu và li nhun ca NHTM, đng

Trích t bài nghiên cu: The Economic Crisis.Did Financial Supervision Matter - Donato Masciandaro, Rosaria
Vega Pansini, Marc Quintyn - 2011
8
Qun tr Ngân hàng  PGS.TS Trn Huy Hoàng  tr.43
9
Trích t Too Big to Fail: The Inside Story of How Wall Street and Washington Fought to Save the Financial
System and Themselves - Andrew Ross Sorkin - 2009

Trích đoạn Nghiên cu cho hth ng NHTM Châu Âu Nghiên cu cho hth ng NHTM Ukraina: Tình hình kinh t9 tháng đu nm 2012 và d báo các mt i: Nhóm gi i pháp chung cho các NHTM: Cho NHTMC ph n:

---