B GIÁO DC VÀ ÀO TO
TRNG I HC KINH T Tp. HCM
*** NGUYN TN QUÍ
NÂNG CAO HIU QU U T CÔNG
TNH LONG AN
LUN VN THC S KINH T
NGI HNG DN KHOA HC:
TS. NGUYN TH UYÊN UYÊN
TP. H Chí Minh - Nm 2012
LI CAM OAN
Tôi xin cam đoan lun vn này do chính tôi nghiên cu và thc hin.
Các s liu và thông tin s dng trong lun vn này đu có ngun gc trung
thc và đc phép công b.
Thành ph H Chí Minh – nm 2012
Nguyn Tn Quí
MC LC
o0o
Ni dung Trang
Phn m đu
1. Lý do chn đ tài 1
1.2.2.4. Các ch tiêu đánh giá hiu qu s dng vn đu
t công góc đ xã hi 22
1.3. Nghiên cu kinh nghim đu t công mt s tnh ca Vit Nam
và bài hc cho Long An 24
1.3.1. Kinh nghim ca à Nng 24
1.3.2. Kinh nghim ca các tnh min núi phía Bc 26
Kt lun chng 1 27
Chng 2: Thc trng đu t công ca tnh Long An giai đon t
nm 1987 đn nm 2010
2.1. Khái quát tình hình kinh t - xã hi tnh Long An 28
2.1.1. Công nghip – xây dng 28
2.1.2. Nông nghip – nông thôn 30
2.1.3. Thng mi – dch v 31
2.1.4. Các lnh vc vn hoá – xã hi 31
2.2. ánh giá thc trng đu t công ca tnh Long An giai đon t
nm 1987 đn nm 2010 32
2.2.1. Nhng thun li và khó khn trong đu t công 32
2.2.1.1. Thun li 32
2.2.1.2. Khó khn 33
2.2.2. V tng vn, c cu vn và kh nng đáp ng nhu cu đu
t khu vc công 34
2.2.3. Ngun hình thành vn đu t công tnh Long An 37
2.2.4. ánh giá hiu qu đu t công 40
2.2.4.1. Hiu qu trong công tác huy đng ngun vn 40
2.2.4.2. Hiu qu trong phân b ngun vn và qun lý d án đu t 41
2.2.4.3. Hiu qu trong s dng vn 44
2.2.4.3.1. Phân tích qua ch s ICOR 45
2.2.4.3.2. Phân tích qua mô hình hi quy 48
2.2.4.4. Phân tích hiu qu góc đ xã hi 51
3.3.1.7. Tng cng công tác quyt toán d án đu t hoàn
thành 72
3.3.2. Gii pháp v huy đng vn cho đu t công 72
3.3.2.1. Khai thác tt các ngun thu đ tng cho đu t công 72
3.3.2.2. Phát hành trái phiu chính quyn đa phng 73
3.3.2.3. Thu hút đu t ca khu vc t vào kt cu h tng 74
3.3.2.4. Kêu gi h tr ODA, h tr ca các t chc phi
Chính ph 75
Kt lun Chng 3 76
Kt lun 77
DANH MC BNG, HÌNH
o0o
Tên bng, hình Trang
Bng
1. Bng 2.1. Ch s ICOR toàn tnh và tng khu vc qua các nm 45
2. Bng 2.2. Kt qu chy mô hình bng phn mm Eviews 48
Hình
1. Hình 2.1. Biu đ tc đ tng trng GDP tnh Long An qua các nm 28
2. Hình 2.2. Biu đ vn đu t phát trin khu vc công qua các nm 35
3. Hình 2.3. Biu đ vn đu t phát trin khu vc công so vi tng
vi đu t phát trin qua các nm 35
4. Hình 2.4. Biu đ t trng đu t công cho các ngành, lnh vc 37
5. Hình 2.5. Biu đ t trng các ngun vn đu t công nm 2010 40
6. Hình 2.6. Biu đ ch s ICOR toàn tnh và tng khu vc qua các nm.46
7. Hình 2.7. Biu đ ch s ICOR toàn tnh qua các nm 47
8. Hình 2.8. Biu đ ch s ICOR Vit Nam qua các nm 48
9. Hình 3.1. Nhu cu vn đu t công các lnh vc giai
đon 2011 – 2015 64
10. Hình 3.2. Các ngun vn đu t công giai đon 2011 – 2015 66
2. MC ÍCH NGHIÊN CU
tài đc nghiên cu nhm đánh giá hiu qu đu t công ca tnh
Long An trong giai đon t 1987 – 2010, t đó đa ra các gii pháp và khuyn
ngh nhm giúp vic đu t công ca tnh trong thi gian ti hiu qu hn, góp
phn thu hút đu t, sm đa tnh Long An tr thành tnh công nghip trc nm
2020 theo ch trng mà lãnh đo tnh đã đ ra.
3. I TNG VÀ PHM VI NGHIÊN CU
- i tng nghiên cu: ni dung chi đu t công gm 4 lnh vc: chi
xây dng các công trình kt cu h tng kinh t xã hi không có kh nng thu hi
vn; chi h tr vn cho các doanh nghip nhà nc; chi cho qu h tr phát trin
đ thc hin tín dng đu t phát trin ca nhà nc; chi d tr nhà nc. Tuy
nhiên, trên đa bàn tnh Long An hin nay, do thc hin ch trng c phn hóa
nên s lng và quy mô các doanh nghip nhà nc còn li rt nh, chi cho qu
h tr phát trin cng không ln, đng thi chi d tr nhà nc nhm đm bo
an toàn ngân sách nên đ tài ch tp trung nghiên cu v đu t t ngân sách nhà
nc cho c s h tng. Do đó, đu t công trong đ tài đc hiu là đu t t
ngân sách nhà nc cho c s h tng hay đu t xây dng c bn.
- Phm vi nghiên cu: đu t công trên đa bàn tnh Long An trong giai
đon t nm 1987 – 2010, trong đó trng tâm là đu t t ngân sách tnh và do
tnh qun lý.
4. CÂU HI NGHIÊN CU
Các câu hi nghiên cu đc đt ra khi thc hin đ tài nh sau:
* Câu hi s 1: Thc trng đu t công tnh Long An trong thi gian qua
nh th nào? So vi đu t ca khu vc t thì đu t công có hiu qu bng hay
không?
Câu hi này s đc tr li trong chng 2.
3
* Câu hi s 2: Trong nhng yu t tác đng đn tng trng ca tnh thì
2
I_p +
3
L
4
Kt qu ca phng pháp này s cho thy đc tác đng ca đu t công
so vi các yu t khác lên tng trng kinh t, qua đó s cho thy hiu qu ca
đu t công trong thi gian qua.
5.4. Phng pháp kho sát, thu thp thông tin
Tin hành kho sát thông qua bng câu hi đi vi nhng đi tng có
hoc không liên quan đn lnh vc đu t công ca tnh và mt s cán b, lãnh
đo các doanh nghip đang thi công nhng công trình đu t công trên đa bàn
tnh v mt s vn đ trong lnh vc đu t công, t đó tng hp thông tin và
đa ra đánh giá khách quan v hiu qu đu t công ca tnh.
6. Ý NGHA THC TIN CA TÀI
- Góp phn đánh giá đúng thc trng đu t công ca tnh Long An trong
thi gian qua.
- xut các gii pháp, khuyn ngh đ vic đu t công ca tnh có hiu
qu hn trong thi gian ti, góp phn nâng cp c s h tng nhm thu hút đu
t, tng trng kinh t và ci thin điu kin sng ca nhân dân, nht là vùng
sâu, vùng xa ca Tnh.
- Có th giúp cho lãnh đo Tnh tham kho trong quá trình hoch đnh
chính sách đu t và phân b vn đu t công có hiu qu hn.
7. HN CH CA TÀI
Lnh vc đu t rt rng và phong phú mà lun vn cha có điu kin đi
sâu phân tích đ xây dng thành mt đ tài toàn din. Lun vn ch gii hn
nghiên cu ch yu thc tin v hot đng đu t xây dng thuc ngun vn
v c bn là đm bo nhng điu kin chung cn thit cho quá trình sn xut
đc din ra bình thng, liên tc. Kt cu h tng cng đc đnh ngha là tng
th các c s vt cht, k thut, kin trúc đóng vai trò nn tng cho các hot
đng kinh t - xã hi đc din ra mt cách bình thng.
Toàn b kt cu h tng có th đc phân chia thành nhiu loi khác
nhau da trên các tiêu chí khác nhau. C th nh:
- Nu cn c theo lnh vc kinh t - xã hi thì kt cu h tng có th
đc phân chia thành: kt cu h tng phc v kinh t, kt cu h tng phc v
hot đng xã hi và kt cu h tng phc v an ninh quc phòng. Tuy nhiên, trên
7
thc t, ít có loi kt cu h tng nào ch phc v kinh t mà không phc v hot
đng xã hi và ngc li.
- Nu cn c theo s phân ngành ca nn kinh t quc dân thì kt cu h
tng có th đc phân chia thành: kt cu h tng trong công nghip, trong nông
nghip, giao thông vn ti, bu chính vin thông, xây dng, hot đng tài chính,
ngân hàng, y t, giáo dc, vn hoá xã hi…
- Nu cn c theo khu vc dân c, vùng lãnh th thì kt cu h tng có
th đc phân chia thành: kt cu h tng đô th, kt cu h tng nông thôn; kt
cu h tng kinh t bin ( nhng nc có kinh t bin, và nht là khi kinh t
bin ln nh nc ta), kt cu h tng đng bng, trung du, min núi, vùng trng
đim phát trin, các thành ph ln…
Kt cu h tng trong mi lnh vc, mi ngành, mi khu vc bao gm
nhng công trình đc trng cho hot đng ca lnh vc, ngành, khu vc và
nhng công trình liên ngành đm bo cho hot đng đng b ca toàn h thng.
Trong nhiu công trình nghiên cu v kt cu h tng, các tác gi thng phân
chia kt cu h tng thành 2 loi c bn, gm: kt cu h tng kinh t và kt cu
h tng xã hi.
- Kt cu h tng kinh t: thuc loi này bao gm các công trình h tng
k thut nh: nng lng (đin, than, du khí) phc v sn xut và đi sng, các
các vùng kinh t đng lc, các vùng trng đim và t đó to ra các tác đng lan
to lôi kéo các vùng lin k phát trin;
- Kt cu h tng phát trin trc tip tác đng đn các vùng nghèo, h
nghèo thông qua vic ci thin h tng mà nâng cao điu kin sng ca h.
- Phát trin kt cu h tng thc s có ích vi ngi nghèo và góp phn
vào vic gi gìn môi trng;
9
- u t cho kt cu h tng, nht là h tng giao thông nông thôn, đem
đn tác đng cao nht đi vi gim nghèo;
- Phát trin kt cu h tng to điu kin nâng cao trình đ kin thc và
ci thin tình trng sc kho cho ngi dân, góp phn gim thiu bt bình đng
v mt xã hi cho ngi nghèo.
Tóm li, kt cu h tng đóng vai trò đc bit quan trng đi vi s phát
trin kinh t - xã hi ca mt quc gia, to đng lc cho s phát trin. H thng
kt cu h tng phát trin đng b, hin đi s thúc đy tng trng kinh t, nâng
cao nng sut, hiu qu ca nn kinh t và góp phn gii quyt các vn đ xã hi.
Ngc li, mt h thng kt cu h tng kém phát trin là mt tr lc ln
đi vi s phát trin. nhiu nc đang phát trin hin nay, kt cu h tng
thiu và yu đã gây đng trong luân chuyn các ngun lc, khó hp th vn
đu t, gây ra nhng “nút c chai kt cu h tng” nh hng trc tip đn tng
trng kinh t.
Thc t trên th gii hin nay, nhng quc gia phát trin cng là nhng
nc có h thng kt cu h tng phát trin đng b và hin đi. Trong khi đó,
hu ht các quc gia đang phát trin có h thng kt cu h tng kém phát trin.
Chính vì vy, vic đu t phát trin kt cu h tng đang là u tiên ca nhiu
quc gia đang phát trin.
1.1.3. c đim ca đu t công
- u t công ca ngân sách nhà nc là khon chi tích ly
Chi đu t công trc tip làm gia tng s lng và cht lng tài sn c
này s làm gim hiu qu khai thác và s dng tài sn đu t. S gn kt gia 2
nhóm chi tiêu này s khc phc tình trng đu t tràn lan, không tình đn hiu
qu khai thác.
11
Chi đu t xây dng kt cu h tng là khon chi chim t trng ln
trong chi ngân sách nhà nc và đc thc hin theo phng thc không hoàn
tr. Chi đu t xây dng c bn t ngun tài chính ca nhà nc hng vào cng
c và phát trin h thng c s h tng ca nn kinh t, các ngành công nghip
c bn, các công trình kinh t có tính cht chin lc, các công trình trng đim
phc v phát trin vn hoá xã hi, phúc li công cng.
S tham gia ca nhà nc vào các lnh vc nêu trên có ý ngha rt quan
trng đi vi s phát trin kinh t - xã hi nói chung và ca khu vc kinh t
ngoài quc doanh nói riêng, bi nó nhm kích thích đu t, gim chi phí sn xut,
m rng th trng, tng cng kh nng cnh tranh đng thi to ra các trung
tâm kinh t.
- u t công có mi liên h vi n ngân sách và tng trng kinh t
(1)
N ngân sách có tác đng gián tip đn tng trng thông qua nh hng
ca nó trên đu t công. a s n ngân sách đc s dng cho đu t công, do
đó nu đu t công có hiu qu thì n ngân sách là cn thit. Tuy nhiên, vic vay
mn n có mt tác đng tích cc lên đu t và tng trng trong phm v mt
mc ngng nht đnh, vt qua mc này, n có th c ch s tng trng kinh
t, nht là các nc có thu nhp thp.
- Hiu qu đu t công khó đc đo lng bng các ch tiêu c th và có
hiu qu lâu dài
Mt d án đu t công rt khó đánh giá đc hiu qu mt cách đy đ
vì không ging nh mt d án đu t thông thng s đc hoàn vn trc tip
trong mt khong thi gian nht đnh. Khi nhà nc quyt đnh đu t vào mt
hin công nghip hóa thì đu t công s u tiên các lnh vc kt cu h tng
phc v phát trin công nghip nh các tuyn đng quy mô ln, các nhà máy
cp nc… ngc li, nu ch trng, đng li u tiên phát trin, nâng cao đi
sng ngi dân khu vc nông thôn thì đu t công s u tiên cho c s h tng
nông thôn nh giao thông nông thôn, trm y t, cp nc nông thôn, trng
hc…
13
1.1.3.2. nh hng ca đc đim đu t công đn ch th ca hot
đng đu t
Do đu t công ch yu đc đu t t ngun vn ngân sách nhà nc
nên nhà nc s là ch th chính ca hot đng đu t công. Nhà nc s điu
hành toàn b các hot đng đu t công t vic phân b ngun lc trong k
hoch hàng nm, vch ra đnh hng đu t trc mt, trong trung hn và dài
hn, điu hành vic đu t (thông qua vic lp ra các t chc b máy đ trin
khai và giám sát ln nhau trong quá trình thc hin), t chc khai thác khi d án
hoàn thành và duy tu, sa cha thng xuyên khi d án h hng.
1.1.3.3. nh hng ca đc đim đu t công đn vic đánh giá hiu
qu d án đu t công
Do d án đu t công rt khó đánh giá hiu qu mt cách đy đ nên khi
đánh giá cn áp dng nhiu ch tiêu tng hp cng nh đánh giá góc đ xã hi,
môi trng.
1.1.4. Ngun vn cho đu t công
Vn đu t công đc hình thành t các ngun sau:
Vn trong nc: đây là ngun vn có vai trò quyt đnh ti s phát
trin kinh t ca đt nc, ngun này chim t l ln, gm các ngun sau:
- Vn ngân sách nhà nc: gm ngân sách trung ng và ngân sách
đa phng, đc hình thành t s tích ly ca nn kinh t. ây là ngun vn
đc trích mt phn t ngun thu ngân sách hàng nm.
- Vn tín dng đu t (do Ngân hàng Phát trin và Qu h tr phát
(2 )
Tác gi tham kho các tài liu: Lun vn Thc s Kinh t "Các gii pháp nâng cao hiu
qu s dng vn đu t tnh Bình Thun thi k 2005-2010", trang 16-20 [8], bài vit
"Corruption, Public Investment, and Growth" ca Vito Tanzi và Hamid Davoodi – Qu
Tin t Quc t [22].
15
Các chính sách kinh t tác đng đn hiu qu s dng vn, trong đó có
vn đu t công, to điu kin cho nn kinh t phát trin theo chiu hng tích
cc hay tiêu cc, vn đu t đc s dng có hiu qu cao hay thp. Các chính
sách kinh t tác đng vào lnh vc đu t, góp phn to ra mt c cu đu t nht
đnh, là c s đ hình thành mt c cu hp lý hay không cng nh tác đng làm
gim hoc tng tht thoát vn đu t, theo đó mà vn đu t đc s dng hiu
qu hoc kém hiu qu.
Trong quá trình khai thác s dng các đi tng đu t hoàn thành, các
chính sách kinh t tác đng làm cho các đi tng này phát huy tác dng tích
cc hay tiêu cc, vn đu t đc s dng có hiu qu cao hay thp. Các chính
sách kinh t tác đng vào lnh vc đu t, góp phn to ra mt c cu đu t nht
đnh, là c s đ hình thành c cu hp lý hay không cng nh tác đng làm
gim hoc tng tht thoát vn đu t, theo đó mà vn đu t đc s dng hiu
qu hoc kém hiu qu.
Trong quá trình khai thác s dng các đi tng đu t hoàn thành, các
chính sách kinh t tác đng làm cho các đi tng này phát huy tác dng tích
cc hay tiêu cc. ó là điu kin làm cho vn đu t đc s dng có hiu qu
cao hay thp.
1.2.1.2. Công tác t chc qun lý đu t xây dng
T chc qun lý đu t xây dng là mt lnh vc rt rng, bao gm nhiu
không li ph thuc vào nhiu nhân t:
- Do tác đng ca vic chn chin lc phát trin kinh t và tác đng ca
công tác t chc qun lý đu t xây dng, các nhân t này tùy theo mc đ đúng
đn, thích hp ca chúng mà tác đng tích cc hay tiêu cc đn kt qu khai thác
các đi tng đu t hoàn thành.
17
- Các nhân t thuc bn thân t chc khai thác, s dng các đi tng
đu t hoàn thành nh công tác qun lý, vn hành, điu tit s dng…
1.2.2. Các ch tiêu đánh giá hiu qu đu t công
1.2.2.1. Khái nim:
Hiu qu vn đu t công biu hin mi tng quan so sánh gia các li
ích thu đc vi khi lng vn đu t đã b ra nhm thu đc các li ích đó.
Vi cùng mc vn b ra, khon đu t nào đem li li ích ln hn thì hiu qu
ln hn và ngc li, vi cùng li ích thu đc thì khon đu t nào đc thc
hin vi s vn thp hn thì có hiu qu cao hn.
- Hiu qu tng th, là hiu qu đc xem xét trên phm vi mt ngành,
mt đa phng hay trên phm vi toàn b nn kinh t.
- Hiu qu tài chính ca các d án, là hiu qu đc xem xét cho tng d
án đu t.
1.2.2.2. Các ch tiêu đánh giá hiu qu s dng vn đu t công góc
đ tng th
* Hiu sut vn đu t: Hiu sut vn đu t biu hin quan h so sánh
mc tng trng ca GDP và vn đu t I trong k, đc xác đnh:
H = GDP / I (1.1)
Trong đó: + H: hiu sut vn đu t trong k.
+ GDP: mc tng GDP trong k.
Ch tiêu hiu sut vn đu t H phn ánh tng hp hiu qu vn đu t,
ch tiêu này có hn ch là trong cùng mt thi k thì GDP và I không có mi
quan h trc tip.
đng), L (lao đng toàn xã hi, đvt: ngi).