VÀ ÀO TO
TRNG I HC KINH T TP H CHÍ MINH
o0o NGÔ TH NGC BÍCH

NÂNG CAO HIU QU QUN LÝ RI RO LÃI
SUT TI NGÂN HÀNG THNG MI C PHN
U T VÀ PHÁT TRIN VIT NAM LUN VN THC S KINH T
THÀNH PH H CHÍ MINH – NM 2013 B GIÁO DC VÀ ÀO TO
TRNG I HC KINH T TP H CHÍ MINH
o0o NGÔ TH NGC BÍCH

NÂNG CAO HIU QU QUN LÝ RI RO LÃI
SUT TI NGÂN HÀNG THNG MI C PHN

1.1. LÃI SUT TRONG NN KINH T. 1
1.1.1. Khái nim. 1
1.1.2. Bn cht. 1
1.1.3. Phân loi lãi sut. 2
1.1.4. Vai trò ca lãi sut. 3
1.2. RI RO LÃI SUT. 5
1.2.1. Khái nim. 5
1.2.2. c đim. 5
1.2.3. Tác đng ca ri ro lãi sut. 7
1.3. QUN LÝ RI RO LÃI SUT VÀ NÂNG CAO HIU QU QUN LÝ RI
RO LÃI SUT CA NGÂN HÀNG THNG MI 7

1.3.1. Khái nim v qun lý ri ro lãi sut. 7
1.3.2. Khái nim v nâng cao hiu qu qun lý ri ro lãi sut. 8
1.3.3. Các bc qun lý ri ro lãi sut. 9
1.3.4. Ý ngha vic nâng cao qun lý ri ro lãi sut. 9
1.3.4.1.i vi hot đng kinh doanh ca NHTM. 9
1.3.4.2. i vi khách hàng. 11
1.3.4.3. i vi nn kinh t. 11
1.4. CÁC PHNG PHÁP VÀ MÔ HÌNH NH LNG RI RO LÃI SUT. 12
1.4.1. Phng pháp qun lý ri ro lãi sut. 12
1.4.1.1. Phng pháp đnh lng khe h nhy cm lãi sut. 12
1.4.1.2. Phng pháp đnh lng khe h thi lng. 13
1.4.1.3. Phng pháp giá tr có th tn tht. 15
1.4.2. Mô hình đnh lng ri ro lãi sut. 16
1.4.2.1. Mô hình k hn đn hn. 16
1.4.2.2. Mô hình thi lng. 18
1.4.2.3. Mô hình đnh giá li. 20
1.5. CÔNG C PHÒNG NGA RI RO LÃI SUT. 23
1.6. CHUN MC BASEL II V QUN LÝ RI RO LÃI SUT. 25

3.1.1. nh hng phát trin chung. 58
3.1.2. nh hng nâng cao hiu qu qun lý ri ro lãi sut ti Ngân hàng
TMCP u t và Phát trin Vit Nam. 62

3.1.2.1. C cu t chc qun lý: 62
3.1.2.2. Phng pháp qun lý: 62
3.1.2.3. Xây dng các tiêu chí đánh giá: 63
3.1.2.4. Quy trình qun lý ri ro lãi sut: 64
3.2. NÂNG CAO HIU QU QUN LÝ RI RO LÃI SUT TI NGÂN HÀNG
TMCP U T VÀ PHÁT TRIN VIT NAM. 65

3.2.1. Nhóm gii pháp do Ngân hàng TMCP u t và phát trin Vit Nam t
chc thc hin. 65

3.2.1.1. iu chnh k hn ca ngun và tài sn, thc hin điu hành, cân
đi vn có hiu qu. 65

3.2.1.3. M rng s lng các giao dch phái sinh. 68
3.2.1.4.Kim soát, giám sát ri ro lãi sut : 69
3.2.1.5.Nâng cao trình đ nhn thc nhà qun lý, cán b ngân hàng v ri ro
lãi sut: 69

3.2.1.6.Hin đi hoá công ngh ngân hàng: 70
3.2.2. Nhóm gii pháp h tr. 70
3.2.2.1. i vi Ngân hàng nhà nc Vit Nam: 70
3.2.2.2. i vi chính ph: 74
KT LUN CHNG 3 76
KT LUN 77
TÀI LIU THAM KHO 78


Bng Tên bng Trang
1.1
Bng 1.1. Quan h gia khe h nhy cm lãi sut và thu nhp.
19
1.2 Bng 1.2. Phng pháp qun tr ch đng ri ro lãi sut. 20
1.3
Bng 1.3. So sánh u đim và nhc đim các công c phái
sinh.
21-22
2.1 Mt s ch tiêu phn ánh kt qu hot đng kinh doanh. 32
2.2
Lãi sut bình quân huy đng vn-FTP mua vn ca BIDV (t
nm 2009-2013).
37
2.3
Lãi sut bình quân huy đng vn-FTP mua vn ca BIDV (t
nm 2009-2013).
38
2.4 Phân tích khe h nhy cm lãi sut 2012. 41-43
2.5
Chênh lch TSC nhy cm lãi sut vi TSN nhy cm ca BIDV
qua các nm.
45
2.6 Kt qu giao dch hoán đi lãi sut ca BIDV nm 2013 49 DANH MC CÁC BIU 


Biu Tên biu đ Trang

bt thng ca lãi sut.
2. Tng quan các đ tài nghiên cu có liên quan.
Do hu ht các NHTMCP Vit Nam cha có s quan tâm đúng mc đn vic
qun lý tài sn N, tài sn Có đ tránh ri ro lãi sut nên các mô hình qun lý hoc
không đc xây dng hoc ch đc xây dng mt cách khái quát nên không th nêu
chi tit mô hình tham kho, đánh giá chi tit nhng mô hình đã đc áp dng.
Trên th gii đã có nhiu công trình, sách giáo khoa, tài liu nghiên cu đ
cp đn vn đ qun lý ri ro lãi sut  các góc đ khác nhau, ví d nh nghiên cu
ca Mahshid Raiszadeh- Managing Interest Rate Risk nghiên cu v qun tr ri ro
lãi sut ti 4 ngân hàng Thu in.
 Vit Nam, hu nh không có nhiu các đ tài nghiên cu v qun lý ri ro
lãi sut ngân hàng thng mi. Mt s đ tài nghiên cu  cp thc s ca hc viên
các trng theo tác gi nhn đnh là cha có giá tr s dng. Hu ht các đ tài đu
thc hin nghiên cu các ngân hàng thng mi nói chung, và không có ý ngha
thc tin  mt ngân hàng c th.
3. Mc tiêu nghiên cu.
Mc tiêu nghiên cu ca đ tài là trên c s lý thuyt v ri ro lãi sut, qua
đó khng đnh ri ro lãi sut luôn tim n trong hot đng kinh doanh ca h thng
ngân hàng. Phân tích và nhn din các yu t tác đng đn lãi sut, nguyên nhân và
cách đo lng ri ro lãi sut nhm hn ch ri ro lãi sut, đa ra nhng bin pháp
khc phc nhng tn ti trong công tác qun lý ri ro lãi sut và nâng cao nng lc
qun lý ri ro lãi sut ca Ngân Hàng TMCP u T và Phát Trin VN trong thi
k hi nhp.
4. i tng và phm vi nghiên cu.
i tng nghiên cu ca lun vn là công tác qun lý ri ro lãi sut ti
BIDV.
Phm vi nghiên cu:
V không gian: quá trình nghiên cu s din ra ti Ngân hàng TMCP u T
và Phát Trin Vit Nam trong v th so sánh vi các ngân hàng Công thng Vit
Nam, Nông nghip và phát trin nông thôn Vit Nam.

 Vn dng các phng pháp trên bài vit đi sâu phân tích tng khía cnh ca
vn đ qun lý ri ro lãi sut, phân tích các nguyên nhân tác đng và đo lng các
kt qu tính toán đc, s dng mô hình tính toán đc nêu lên ý ngha các kt qu.
6. Ngun s liu .
S liu th cp:
 Báo cáo tài chính (bng cân đi k toán và kt qu hot đng kinh doanh) và
các s liu cn thit khác t nm 2008 đn nm 2013 ca BIDV.
Mc đích: đ tính toán các ch tiêu đánh giá công tác qun lý ri ro lãi sut,
đa ra mô hình hiu qu cho công tác qun lý RRLS.
 Báo cáo tài chính (bng cân đi k toán và kt qu hot đng kinh doanh) và
các s liu cn thit khác ca các Ngân hàng ti Vit Nam.
Mc đích: đ tính toán các ch tiêu có c s so sánh công tác qun lý ri ro
lãi sut ti BIDV vi các đi th cnh tranh
S liu s cp: các s liu liên quan đn mt s yu t tâm lý; hành vi nh
hng đn công tác qun lý ri ro lãi sut ti BIDV.
Mc đích: đnh lng các yu t tác đng hiu qu vic qun lý ri ro lãi
sut, và các mc đ nh hng ca các yu t.
7. Ni dung ca nghiên cu:
B cc ca lun vn gm 3 chng:
Chng 1: Tng quan v qun lý ri ro lãi sut trong hot đng ngân hàng
ti.
Chng 2: Thc trng hiu qu qun lý ri ro lãi sut ti Ngân hàng TMCP
u T và Phát Trin Vit Nam.
Chng 3: Gii pháp nâng cao hiu qu qun lý ri ro lãi sut ti Ngân
hàng TMCP u T và Phát Trin Vit Nam.
1
CHNG 1: TNG QUAN V QUN LÝ RI RO LÃI SUT TRONG
HOT NG NGÂN HÀNG.
1.1.LÃI SUT TRONG NN KINH T.
1.1.1. Khái nim.

 Tin gc là s tin ngi nhn tín dng đc s dng theo hp đng tín
dng.
1.1.3. Phân loi lãi sut.
Các tiêu chí phân loi:
Theo thi hn:
• Lãi sut không k hn: lãi sut áp dng cho hp đng tín dng không quy
đnh thi gian đáo hn.
• Lãi sut ngn hn: lãi sut áp dng cho hp đng tín dng t 1 nm tr
xung.
• Lãi sut trung và dài hn: lãi sut áp dng cho hp đng tín dng trung và
dài hn.
Theo lm phát:
• Lãi sut danh ngha (nominal interest rate – NIR): là mc lãi sut đc quy
đnh trong hp đng tín dng và c đnh sut toàn b thi gian hp đng.
• Lãi sut thc (real interest rate – RIR): là mc lãi sut danh ngha đã đc
điu chnh theo t l lm phát.
RIR = NIR - t l lm phát.
Theo tính linh hot ca lãi sut:
3
• Lãi sut c đnh: là mc lãi sut đc quy đnh chính xác trong sut thi gian
ca hp đng tín dng.
Ví d: Khung lãi sut huy đng tin gi tit kim c đnh ca ngân hàng.
• Lãi sut th ni: là mc lãi sut ca hp đng tín dng đc neo vào mt lãi
sut không c đnh trên th trng.
VD: Quy đnh lãi sut hp đng tín dng là lãi sut LIBOR 6 tháng cùng k
cng 0,05%.
Theo ni dung hot đng ca ngân hàng:
• Lãi sut nhn gi: lãi sut ngân hàng tr cho các khon tin gi vào ngân
hàng.
• Lãi sut cho vay: lãi sut mà ngi đi vay phi tr cho ngân hàng (là ngi

t khon tin đ dành nhiu hn s khuyn khích tit kim, do đó tit kim tng.
 tm vmô, lãi sut là công c quan trng đ NHTW tác đng và điu chnh
các mt hot dng ca các ngành tài chính ngân hàng nhm đem li li ích cao nht
cho nn kinh t.NHTM vi hai nghip v chính trong hot đng kinh doanh ca
mình là huy đng vn và s dng vn đã phn ánh quy mô hot đng ca các
NHTM.Vi phng châm “đi vay đ cho vay”, NHTM huy đng vn tm thi nhàn
ri trong các doanh nghip và dân c đ cho vay phát trin kinh t và các nhu cu
tiêu dùng khác ca nhân dân. huy đng vn và cho vay có hiu qu, NHTM phi
xác đnh lãi sut tin gi và lãi sut tin vay mt cách hp lý.Nu lãi sut huy đng
tin gi quá thp thì không khuyn khích các doanh nghip và dân c gi tin vào,
dn đn NHTM không đ vn cho vay đ đáp ng yêu cu khách hàng.
Lãi sut Ngân hàng là nhân t quan trng quyt đnh kt qu hot đng kinh
doanh ca NHTM và khách hàng.Nu lãi sut hp lý s là đòn by quan trng thúc
5
đy sn xut lu thông hàng hoá phát trin và ngc li. Bi vy lãi sut Ngân hàng
va là công c qun lý v mô ca Nhà nc va là công c điu hành vi mô ca các
NHTM.
Ví d: nm 2008 lm phát  Vit Nam tng rt cao, khi đó chính ph đã dùng
nhiu bin pháp đ kim ch trong đó có dùng lãi sut, tng mc lãi sut lên cao đ
kích thích cá nhân và t chc gi tin vào ngân hàng. Nh vy s làm gim bt
lng tin d tha đang lu thông trong nn kinh t(nh đã bit lng tin d tha
trong lu thông là mt trong nhng nguyên nhân gây nên lm phát).ây là mt bin
pháp rt hu hiu đã đc dùng đ khc phc lm phát trong nm 2008.
1.2. RI RO LÃI SUT.
1.2.1. Khái nim.
Timothi W.koch cho rng:Ri ro lãi sut là s thay đi tim tàng v thu nhp
lãi ròng và giá tr th trng ca vn ngân hàng xut phát t s thay đi ca mc
lm phát.
Ri ro lãi sut là nhng ri ro mà các ch th kinh t gp phi khi có bin đng
lãi sut. Nu nh toàn b các ch th kinh t đu có nguy c gp ri ro thì các ngân

 Do t l lm phát d kin không phù hp vi t l lm phát thc t đã làm
cho vn ca ngân hàng không đc bo toàn sau khi cho vay.
Lãi sut cho vay danh ngha = Lãi sut thc + t l lm phát d kin.
Lm phát tng, lãi sut buc phi điu chnh theo xu hng tng lên, chi phí
cho hot đng ngân hàng cng tng lên, do đó làm gim thu nhp ca ngân hàng.
Khi lm phát cao thì thng có li cho ngi vay vn và bt li cho ngi cho vay.
 Ri ro lãi sut cng có th xy ra do trình đ thp kém, b thua thit trong
vic cnh tranh lãi sut  th trng hoc do nhiu yu t ca nn kinh t tác đng
7
đn lãi sut nh cung, cu, yu t khác ca th trng Khi ngân hàng có quyt
đnh điu chnh lãi sut theo hng gim xung, trong khi tin gi có k hn cha
đn hn tr, tc là khon tin gi có k hn li không gim tng ng, nên cng dn
đn ri ro lãi sut.
1.2.3. Tác đng ca ri ro lãi sut.
 Xét trên khía cnh li nhun: Thu nhp ròng t lãi chim t trng ln trong
hot đng kinh doanh ca ngân hàng. Khi lãi sut th trng thay đi thì thu nhp t
lãi sut ngân hàng cng bin đng do nhng ngun thu t danh mc cho vay và đu
t cng nh chi phí lãi đi vi các loi tin gi đu b tác đng.
 Xét v khía cnh giá tr kinh t: Giá tr kinh t ca mt tài sn là hin giá ca
dòng tin mong đi trong tng lai. Bin đng ca lãi sut th trng có th tác
đng lên giá tr kinh t ca tài sn Có, tài sn N và các hng mc ngoi bng ca
ngân hàng. Ri ro khin ngân hàng b thua l, phá sn s nh hng đn hàng ngàn
ngi gi tin, hàng ngàn doanh nghip không đc đáp ng vn, làm cho nn kinh
t b suy thoái, giá c tng cao, sc mua gim sút, tht nghip tng, gây ri lon trt
t xã hi và hn na là s kéo theo s sp đ ca hàng lot các ngân hàng trong
nc và khu vc. Ngoài ra, s phá sn ca mt ngân hàng s dn đn s hong lon
ca hàng lot ngân hàng khác và nh hng xu đn toàn b nn kinh t. Theo
ngha này, khía cnh giá tr kinh t phn ánh tác đng lâu dài ca bin đng lãi sut
đi vi hot đng ngân hàng.
1.3. QUN LÝ RI RO LÃI SUT VÀ NÂNG CAO HIU QU QUN LÝ

ngân hàng d báo trc kh nng sinh lãi ca ngân hàng thông qua vic kim soát
cht ch tài sn sinh li và tìm kim nhng ngun vn có chi phí thp nht. H s này
9
cho thy nu chi phí huy đng vn tng nhanh hn lãi thu t cho vay và đu t s làm
cho NIM b thu hp li, ri ro lãi sut s ln.
1.3.3. Các bc qun lý ri ro lãi sut.
Nhn dng ri ro: Ri ro lãi sut có th xut phát t nhiu ngun gc khác
nhau vì vy cn có h thng đo lng đa dng trong cách tip cn tng loi ri ro.
Tùy theo mc đ phc tp ca các sn phm và hot đng ca mình mà các ngân
hàng thit lp h thng đo lng kh nng nhn bit tt c các ngun ri ro.
o lng ri ro: H thng đo lng ri ro phi có kh nng nhn bit tt c
các ngun ri ro lãi sut cng nh đánh giá đc tác đng ca bin đng lãi sut đi
vi phm vi hot đng ca ngân hàng, các mô hình qun lý ri ro và kh nng vn
dng các mô hình ti Vit Nam.
Giám sát ri ro lãi sut: Là quá trình ngân hàng đánh giá li các chin lc
hin ti có phù hp vi h s ri ro nh d tính ca ngân hàng. nh k ban qun lý
cp cao ngân hàng nên có h thng báo cáo cho phép giám sát đc tình hình ri ro
hin ti và tim nng đ đm bo rng các mc đ đó nht quán vi các mc tiêu
ngân hàng đ ra.
1.3.4. Ý ngha vic nâng cao qun lý ri ro lãi sut.
1.3.4.1.i vi hot đng kinh doanh ca NHTM.
Gim thiu mt mát cho ngân hàng: Hn ch ti mc ti đa mi nh hng
xu ca s bin đng lãi sut đn thu nhp ca ngân hàng. Nu lãi sut tng khin
chi phí tr lãi cho ngun vn vay tng nhanh hn thu lãi trên khon vay và đu t
chng khoán, làm nh hng nghiêm trng đn li nhun ngân hàng. Nu lãi sut
th trng gim khin cho thu nhp t các khon cho vay và chng khoán gim
nhanh hn chi phí tr lãi. ng cong thu nhp không bao gi n đnh, do đó chênh
lch gia chi phí tr lãi và thu t lãi không bao gi hoàn toàn c đnh.
Tng li nhun ngân hàng: Ngoài vic gim thiu mt mát do RRLS gây ra,
ngân hàng còn có th ti đa hóa li nhun cho mình vi nhng d đoán đúng v

phc tp, ri ro hot đng ngày càng gia tng. i vi mt nc đang phát trin
nh Vit Nam, vic nâng cao qun lý ri ro lãi sut mt cách có hiu qu trong mt
môi trng kinh doanh mi và th trng có nhiu bin đng nh hin nay đang là
vn đ cp thit.
Qun lý ri ro lãi sut là điu kin quan trng đ nâng cao cht lng hot
đng kinh doanh ca NHTM. Trong xu th hi nhp, cnh tranh ngày càng gay gt,
cht lng hot đng quyt đnh s tn ti ca NHTM. Khi công tác qun lý ri ro
lãi sut đc quan tâm và thc hin có hiu qu s kéo theo cht lng hot đng
kinh doanh khác ca NHTM vì nhng bin đng v lãi sut luôn có mt nh hng
đn nhng hot đng liên quan đn nghip v to vn và nghip v huy đng vn.
Quan tâm đn công tác qun lý ri ro lãi sut s to điu kin nâng cao cht lng
hot đng huy đng vn và hot đng tín dng nói riêng và toàn b hot đng ca
NHTM nói chung.
1.3.4.2. i vi khách hàng.
i vi khách hàng: Khi ngân hàng hng chu ri ro s phi gia tng các
ngun chi trong đó nh hng trc tip đn lãi sut cho vay làm gia tng chi phí ca
khách hàng trong trong quan h ngân hàng. Bên cnh đó vic tng chi phí ca khách
hàng s làm mt uy tín ngân hàng t đó mt khách hàng. Vì vy, công tác qun lý
ri ro lãi sut là rt cn thit đ n đnh thu nhp ca ngân hàng và duy trì mi quan
h lâu dài vi khách hàng.
1.3.4.3. i vi nn kinh t.
Mt ngân hàng sp đ do hng chu hu qu ca công tác qun tr ri ro yu
kém có th dn đn hiu ng làm suy gim nim tin ca công chúng vào h thng
Ngân hàng t đó có th dn đn s sp đ ca các ngân hàng trong nc, trong khu
vc và trên th gii nh hng trc tip đn s phát trin ca nn kinh t. in hình
s sp đ ca các ngân hàng M đã có tác đng rt ln đn nn kinh t trong khu
vc và trên th gii, làm suy gim nn kinh t toàn cu. Chi phí do các chính sách
cu vãn nn kinh t thng rt cao là thâm ht ngân sách quc gia. Ngoài ra mt h
12
thng ngân hàng yu kém làm suy gim hình nh ca quc gia trong công tác kêu