B GIÁO DC VÀ ÀO TO
TRNG I HC KINH T TP.HCM BÙI TH KIM KHÁNH
NNG LC CNH TRANH CA NGÂN HÀNG
TMCP PHÁT TRIN NHÀ
NG BNG SÔNG CU LONG –
THC TRNG VÀ GII PHÁP
LUN VN THC S KINH T
TP. H Chí Minh – Nm 2012
B GIÁO DC VÀ ÀO TO
TRNG I HC KINH T Tp.HCM BÙI TH KIM KHÁNH
NNG LC CNH TRANH CA NGÂN HÀNG
TMCP PHÁT TRIN NHÀ
NG BNG SÔNG CU LONG –
THC TRNG VÀ GII PHÁP
Tôi xin chân thành cm n Ban Giám Hiu, khoa Sau i Hc trng i hc
Kinh T Thành Ph H Chí Minh đã ging dy, truyn đt nhng kin thc quý
báu cho tôi trong sut khóa hc. c bit, tôi xin chân thành cm n PGS. TS.
Trn Hoàng Ngân đã tn tình hng dn tôi hoàn thành lun vn này.
.
Ngi thc hin lun vn.
Bùi Th Kim Khánh
MC LC
PHN M U
CHNG I: C S LÝ LUN V NNG LC CNH TRANH
CA NGÂN HÀNG THNG MI 1
1.1 Khái quát v cnh tranh 1
1.1.1 Khái nim cnh tranh 1
1.1.2 Các loi hình cnh tranh 2
1.1.3 Nng lc cnh tranh 3
1.1.4 Li th cnh tranh 4
1.2 Cnh tranh trong lnh vc ngân hàng 4
1.3 Các tiêu thc đánh giá nng lc cnh tranh ca NHTM 6
1.3.1 Nng lc tài chính. 7
1.3.1.1 Vn 7
2.2.2 Nng lc công ngh 39
2.2.3 Nng lc qun lý 40
2.2.3.1 C cu t chc 40
2.2.3.2 Công c và chính sách qun lý 42
2.2.3.3 Cht lng ngun nhân lc 44
2.2.4 Kênh phân phi 47
2.2.4.1 Kênh phân phi truyn thng 47
2.2.4.2 Kênh phân phi t đng 48
2.2.4.3 Kênh phân phi đin t 49
2.2.4.4 Kênh phân phi bên ngoài 49
2.2.5 Cung ng sn phm dch v 50
2.2.5.1 S đa dng ca sn phm dch v 50
2.2.5.2 Cht lng phc v khách hàng 51
2.2.6 Vn đ thng hiu ngân hàng 53
2.3 ánh giá tác đng ca các yu t môi trng 53
2.3.1 Tác đng ca các yu t môi trng vi mô 53
2.3.1.1 Mc đ cnh tranh gia các ngân hàng hin ti 53
2.3.1.2 S sn có ca sn phm thay th 57
2.3.1.3 S đe do t các đi th mi gia nhp th trng 58
2.3.1.4 Sc mnh ca nhà cung cp và ca khách hàng 59
2.3.2 Tác đng ca các yu t môi trng v mô 59
2.3.2.1 Môi trng kinh t 59
2.3.2.2 Môi trng chính tr, pháp lut 62
2.3.2.3 Môi trng khoa hc công ngh 63
2.3.2.4 Môi trng vn hóa – xã hi 64
KT LUN CHNG II 65
CHNG III: GII PHÁP NÂNG CAO NNG LC CNH TRANH
CA NGÂN HÀNG C PHN PHÁT TRIN NHÀ NG BNG SÔNG
CU LONG 66
DANH MC CÁC T VIT TT TRONG LUN VN
Ting Anh
ADB Asian Development bank Ngân hàng phát trin Châu Á
ALCO Asset-Liability Committee Hi đng ( y ban) qun lý tài sn n, tài sn
có
ATM Automated teller machine Máy giao dch t đng
CAR Capital Adequacy Ratio H s an toàn vn
ROA Return on Asset Thu nhp trên tng tài sn
ROE Return on Equity Thu nhp trên vn c phn
VNPT Vietnam posts and
telecommunications group
Tp đoàn bu chính vin thông Vit Nam.
WB World Bank Ngân hàng th gii
NHTM Ngân hàng thng mi
NHTMCP Ngân hàng thng mi c phn
NHTMNN Ngân hàng thng mi Nhà nc
NHTW Ngân hàng Trung ng
OCB Ngân hàng thng mi c phn Phng ông
PGB Ngân hàng Xng du Petrolimex
PGD Phòng giao dch
SEAB Ngân hàng thng mi c phn ông Nam Á
SGB Ngân hàng thng mi c phn Sài Gòn Công Thng
SPDV Sn phm dch v
STB Ngân hàng thng mi c phn Sài Gòn Thng Tín.
TCTD T chc tín dng
TNHH Trách nhim hu hn
VCB Ngân hàng thng mi c phn Ngoi thng Vit Nam
VDB Ngân hàng phát trin Vit Nam
VIB Ngân hàng thng mi c phn quc t
VPB Ngân Hàng Vit Nam Thnh Vng
DANH MC CÁC BNG, HÌNH V
DANH MC CÁC BNG
Bng Tên bng Trang
Bng 2.1: Quy mô tng tài sn ca MHB và mt s ngân hàng (t đng) 32
Bng 2.2: Vn điu l ca MHB và mt s ngân hàng (t đng) 32
Hình 2.8: So sánh s lng chi nhánh ca mt s ngân hàng nm 2011 47
Hình 2.9: Th phn huy đng vn 54
Hình 2.10: Th phn cho vay 54
PHN M U
1. S cn thit và ý ngha thc hin đ tài
H thng ngân hàng thng mi Vit Nam đã chính thc đánh du s ra đi
và phát trin khong trên 15 nm (t 1990 đn nay). Trong mt vài nm tr li đây,
hot đng kinh doanh tin t - ngân hàng ca Vit Nam phát trin mnh m. Tính
hp dn ca kinh doanh tin t - ngân hàng đc đánh giá là cao hn so vi các
ngành kinh t khác. Li nhun trên vn t có ca nhiu ngân hàng đt 9-10%, cao
hn nhiu so vi mc 1-2% ca ngành công nghip. Cng chính vì vy, trong thi
gian qua, ngành ngân hàng đã có s tng trng nhanh chóng c v s lng và quy
mô. Dch v ngân hàng phát trin đem li tin ích cho ngi dân, thúc đy chu
chuyn vn trong xã hi và thúc đy nn kinh t phát trin. Tính đn cui nm 2010,
th trng Vit Nam có 101 Ngân hàng và chi nhánh ngân hàng nc ngoài, bao
gm NHTM trong nc, ngân hàng nc ngoài và chi nhánh ngân hàng nc ngoài.
C th, có 5 NHTM quc doanh (bao gm c VCB và CTG), 38 NHTM c phn, 53
ngân hàng 100% vn nc ngoài và chi nhánh NHNNg và 5 ngân hàng liên doanh.
Hi nhp kinh t quc t tr thành mt xu th thi đi, và din ra mnh m trên
nhiu lnh vc, biu hin xu hng tt yu khách quan ca nn kinh t. bt nhp vi xu
th đó, Vit Nam đã ch đng tham gia vào quá trình hi nhp quc t: gia nhp khi
ASEAN, tham gia vào khu vc mu dch t do ASEAN (AFTA), ký kt hip đnh thng
mi Vit Nam - Hoa K, t chc thng mi Th gii (WTO) và tham gia vào nhiu t
4. Phng pháp nghiên cu
tài nghiên cu vn dng phng pháp phân tích thng kê và phng pháp
điu tra kho sát.
5. Ý ngha khoa hc, thc tin và đim mi ca lun vn
Lun vn đã tng hp đc các lý lun liên quan đn cnh tranh trong ngành
ngân hàng.
Vn dng các lý thuyt vào vic làm rõ nhng đim mnh và đim yu trong
cnh tranh ca mt ngân hàng thng mi – trng hp ngân hàng thng mi c
phn phát trin nhà đng bng sông Cu Long.
6. Ni dung nghiên cu
Ngoài phn m đu và kt lun, lun vn đc thit k thành 3 phn chính:
Chng I : C s lý lun v nng lc cnh tranh ca Ngân hàng thng mi.
Chng II : Thc trng nng lc cnh tranh ca Ngân hàng c phn phát trin
nhà đng bng sông Cu Long.
Chng III : Gii pháp nâng cao nng lc cnh tranh ca Ngân hàng c phn
phát trin nhà đng bng sông Cu Long.
1
CHNG I
C S LÝ LUN V NNG LC CNH TRANH CA
NGÂN HÀNG THNG MI
Cnh tranh là mt hin tng gn lin vi kinh t th trng, ch xut hin
trong điu kin ca kinh t th trng. Ngày nay, hu ht các quc gia trên th gii
đu tha nhn cnh tranh là môi trng to đng lc thúc đy sn xut kinh doanh
phát trin và tng nng sut lao đng, hiu qu ca các t chc, là nhân t quan
trng làm lành mnh hóa các quan h xã hi. đâu thiu cnh tranh hoc có biu
hin đc quyn thì thng trì tr và kém phát trin. Kt qu cnh tranh s xác đnh
th tham gia cnh tranh). S cnh tranh có th din ra trong khong thi gian
không nht đnh hoc hp (mt t chc, mt đa phng, mt ngành) hoc rng
(mt nc, gia các nc)
1.1.2 Các loi hình cnh tranh
Cn c vào ch th tham gia th trng cnh tranh đc chia thành 3 loi.
- Cnh tranh gia ngi mua và ngi bán: Ngi bán mun bán hàng hoá
ca mình vi giá cao nht, còn ngi mua mun bán hàng hoá ca mình vi giá
cao nht, còn ngi mua mun mua vi giá thp nht. Giá c cui cùng đc hình
thành sau quá trình thng lng gi hai bên.
- Cnh tranh gia nhng ngi mua vi nhau: Mc đ cnh tranh ph thuc
vào quan h cung cu trên th trng. Khi cung nh hn cu thì cuc cnh tranh
tr nên gay gt, giá c hàng hoá và dch v s tng lên, ngi mua phi chp nhn
giá cao đ mua đc hàng hoá hoá mà h cn.
- Cnh tranh gia nhng ngui bán vi nhau: Là cuc cnh tranh nhm
giành git khách hàng và th trng, kt qu là giá c gim xung và có li cho
ngi mua. Trong cuc cnh tranh này, doanh nghip nào t ra đui sc, không
chu đc sc ép s phi rút lui khi th trng, nhng th phn ca mình cho các
đi th mnh hn.
Cn c theo phm vi ngành kinh t cnh tranh đc phân thành hai loi.
3
- Cnh tranh trong ni b ngành: là cuc cnh tranh gia các doanh nghip
trong cùng mt ngành, cùng sn xut ra mt loi hàng hoá hoc dch v. Kt qu
ca cuc cnh tranh này là làm cho k thut phát trin.
- Cnh tranh gia các ngành: Là cuc cnh tranh gia các doanh nghip
trong các ngành kinh t vi nhau nhm thu đc li nhun cao nht. Trong quá
trình này có s phân b vn đu t mt cách t nhiên gia các ngành, kt qu là
hình thành t sut li nhun bình quân.
Cn c vào tính cht cnh tranh, cnh tranh đc phân thành 3 loi.
- Cnh tranh hoàn ho (Perfect Cometition): Là hình thc cnh tranh gia
hành đ tác đng ti môi trng, nh đó làm tng li nhun công ty, cng nh
bng nhng công c marketing khác. Nó cng đt đc thông qua vic nâng cao
cht lng sn phm mà s sáng to sn phm là nhng khía cnh rt quan trng
ca quá trình cnh tranh.
1.1.4 Li th cnh tranh
Li th cnh tranh là s hu ca nhng giá tr đc thù, có th s dng đc
đ “nm bt c hi”, đ kinh doanh có lãi. Khi nói đn li th cnh tranh, là nói
đn li th mà mt doanh nghip, mt quc gia đang có và có th có, so vi các
đi th cnh tranh ca h. Li th cnh tranh là mt khái nim va có tính vi mô
(cho doanh nghip), va có tính v mô ( cp quc gia).
Theo quan đim ca Michael Porter, doanh nghip ch tp trung vào hai
mc tiêu tng trng và đa dng hóa sn phm, chin lc đó không đm bo s
thành công lâu dài cho doanh nghip. iu quan trng đi vi bt k mt t chc
kinh doanh nào là xây dng cho mình mt li th cnh tranh bn vng. Theo
Michael Porter li th cnh tranh bn vng có ngha là doanh nghip phi liên tc
cung cp cho th trng mt giá tr đc bit mà không có đi th cnh tranh nào có
th cung cp đc.
1.2 Cnh tranh trong lnh vc ngân hàng
(1) Kinh doanh trong lnh vc tin t là lnh vc kinh doanh rt nhy cm,
chu tác đng bi rt nhiu nhân t v kinh t, chính tr, xã hi, tâm lý, truyn
5
thng vn hoá… mi mt nhân t này có s thay đi dù là nh nht cng đu tác
đng rt nhanh chóng và mnh m đn môi trng kinh doanh chung. Chng hn:
Ch cn mt tin đn thi dù là tht thit cng có th gây nên cn chn đng rt ln,
thm chí đe da s tn vong ca c h thng các t chc tín dng. Mt NHTM
hot đng yu kém, kh nng thanh khon thp cng có th tr thành gánh nng
cho nhiu t chc kinh t và dân chúng trên đa bàn… Chính vì vy, trong kinh
doanh, các NHTM va phi cnh tranh đ tng bc m rng khách hàng, m
rng th phn, nhng cng không th cnh tranh bng mi giá, s dng mi th
m ca điu kin h tng c s tài chính, trong đó công ngh thông tin đóng vai
trò cc k quan trng, có tính cht quyt đnh đi vi hot đng kinh doanh ca
các ngân hàng này. iu đó cng có ngha là, s cnh tranh trong h thng các
NHTM trc ht phi chu s điu chnh bi rt nhiu thông l, tp quán kinh
doanh tin t ca các nc, s cnh tranh trc ht phi da trên nn tng k thut
công ngh đáp ng đc yêu cu ca hot đng kinh doanh ti thiu; bi vì, mt
NHTM m ra mt loi hình dch v cung ng cho khách hàng là đã phi chp
nhn cnh tranh vi các NHTM khác đang hot đng trong cùng lnh vc, tuy
nhiên, mun lnh vc dch v này đc thc hin thì đòi hi phi đáp ng ti thiu
v điu kin h tng c s tài chính mà thiu nó thì không th hot đng đc. Rõ
ràng là, s cnh tranh ca các NHTM là loi hình cnh tranh bc cao, đòi hi
nhng chun mc kht khe hn bt c loi hình kinh doanh nào khác.
1.3 Các tiêu thc đánh giá nng lc cnh tranh ca NHTM
Trên th gii có hai mô hình CAMELS và FIRST đ xp hng ngân hàng.
Mô hình CAMELS đã đc áp dng t nhng nm 1970 - là h thng xp hng,
giám sát tình hình ngân hàng ca M. Mô hình này da trên báo cáo tài chính,
ngha là thông qua thanh tra ti ch và da trên thang đim t 1 - 5 đ các nhà
qun lý đa ra đánh giá, xp hng ngân hàng. Có 6 nhân t mà mô hình CAMELS
đa ra là: vn, cht lng tài sn, qun lý, li nhun, thanh khon và đ nhy cm
ri ro đi vi th trng. Trong gii hn ni dung ca đ tài này, tác gi s dng
h thng đánh giá ngân hàng theo mô hình CAMELS làm c s lý thuyt cho h
thng ch tiêu đánh giá nng lc cnh tranh ca mt ngân hàng thng mi.
7
1.3.1 Nng lc tài chính.
1.3.1.1 Vn
Vn t có
Vn là điu kin tiên quyt trong hot đng ca ngân hàng, đng thi là
yu t to nên sc mnh và kh nng cnh tranh ca ngân hàng trên th trng.
Vn chi phi toàn b các hot đng và quyt đnh đi vi vic thc hin các chc
vn, trái phiu chuyn đi. Theo quy đnh ca các c quan qun lý ngân hàng, thì
vn t có b sung không đc vt qúa 50% vn t có c bn (M và Pháp).
Vit Nam, theo Lut các t chc tín dng, vn t có bao gm phn giá tr
thc có ca vn điu l, các qu d tr và mt s tài sn n khác ca t chc tín
dng theo quy đnh ca Ngân hàng Nhà nc.
T l an toàn vn
Mt trong nhng ch tiêu quan trong nht đ qun lý an toàn ngân hàng là
t l an toàn vn, t l này đc xác đnh trên c s vn t có so vi tài sn có quy
đi theo t trng ri ro ca tng loi tài sn. ây là h s c bn đ đánh giá mc
đ vn cho ngân hàng hot đng an toàn, xác đnh kh nng ca ngân hàng trong
vic thanh toán các khon n có thi hn và đi mt vi các ri ro khác nh ri ro
tín dng, ri ro vn hành. T l này phi đt mc ti thiu theo quy đnh.
Ngoài ra, còn có nhng quy đnh v các gii hn an toàn hot đng khác
trên c s vn t có ca ngân hàng nh: gii hn ti đa góp vn đu t, liên doanh
liên kt, mua c phn; gii hn v cho vay ti đa cho mt khách hàng; gii hn
cho vay các đi tng u đãi; gii hn v mc bo lãnh ti đa cho mt khách hàng
và tng mc bo lãnh ca mt ngân hàng; gii hn v trng thái ngoi hi m; gii
hn đu t vào tài sn c đnh so vi vn t có.
1.3.1.2 Tài sn có
Tài sn có ca ngân hàng bao gm các tài sn sinh li và tài sn không sinh
li, trong đó tài sn sinh li luôn chim phn ch yu. Tài sn có sinh li là nhng
tài sn đem li ngun thu nhp chính cho ngân hàng đng thi cng là nhng tài
sn cha đng nhiu ri ro. Nhng tài sn này bao gm các khon cho vay, cho
thuê tài chính, các khon đu t vào chng khoán, góp vn liên doanh, liên kt
9
trong đó chim t trng cao nht là các khon cho vay. Nói đn cht lng tài sn
là nói đn cht lng tài sn có sinh li, mà trc ht đc phn ánh cht lng
ca hot đng tín dng. Nu mt ngân hàng có cht lng hot đng tín dng cao,
th hin qua vic thu n gc và lãi đúng hn, bo toàn đc vn cho vay, t l n
thì khi đánh giá kt qu kinh doanh hay li nhun ca ngân hàng cn có mt quan
đim toàn din. Mt ngân hàng có mc li nhun cao cha hn là tt, đ có mc
li nhun nh vy có th ngân hàng này đã chp nhn mt c cu tài sn có đ ri
ro cao. Khi xét đn ch tiêu li nhun, cn phân tích li nhun trong mi quan h
vi các ch tiêu qun lý khác, chng hn nh mc đ thanh khon, mc chp nhn
ri ro, c cu tài sn cng nh trin vng phát trin lâu dài ca ngân hàng.
Trong phân tích đánh giá kh nng sinh li ca ngân hàng, có th đo lng
bng nhiu ch tiêu khác nhau, nh:
* H s li nhun trên tài sn có bình quân (ROA):
ROA = Li nhun ròng/tng tài sn bình quân * 100
Vi ch tiêu này cho bit c mt đng tài sn thì ngân hàng to ra bao nhiêu
đng li nhun. ROA đánh giá hiu sut s dng tài sn ca ngân hàng.
* H s li nhun trên vn t có (ROE):
ROE = Li nhun ròng/vn t có *100
Vi ch tiêu này cho bit mt đng vn t có to đc bao nhiêu đng li
nhun. ROE càng cao thì kh nng cnh tranh ca ngân hàng càng mnh.
Ngoài ra, li nhun còn đc th hin qua giá tr tuyt đi ca li nhun
trc thu, li nhun trên mi c phn, tc đ tng trng ca li nhun, c cu
ca li nhun, t l thu nhp so vi chi phí
Dù đo lng cách nào thì vn ch yu là xem xét mc li nhun ca ngân
hàng sau mt thi k hot đng trong các mi tng quan vi ngun vn, tài sn,
kh nng bù đp chi phí và nhng tht thoát xy ra cng nh kh nng bo toàn và
phát trin vn. có lãi, các ngân hàng phi to ra ngun thu nhp ngày càng tng
cho mình, phi tit kim chi phí hot đng ti mc hp lý, đng thi phi hn ch
đc nhng ri ro, tht thoát thông qua các chính sách, bin pháp qun lý và phi
to ra c cu ngun vn và tài sn hp lý.