B GIÁO DCăVÀăÀOăTO
TRNGăI HC KINH T THÀNH PH H CHÍ MINH
NGUYN TH KHÁNH HÒA

SINH K CAăNGIăDÂNăSAUăTÁIăNHăC
TRNG HP NGHIÊN CU:ăCHUNGăCăKHANGăGIA,ă
QUN GÒ VP, THÀNH PH H CHÍ MINH.
LUNăVNăTHCăSăKINHăT

Thành ph H Chí Minh - Nmă2012.

B GIÁO DCăVÀăÀOăTO
TRNGăI HC KINH T THÀNH PH H CHÍ MINH
NGUYN TH KHÁNH HÒA

SINH K CAăNGIăDÂNăSAUăTÁIăNHăC
TRNG HP NGHIÊN CU:ăCHUNGăCăKHANGăGIA,ăQUN
GÒ VP, THÀNH PH H CHÍ MINH.
ii

LIăCAMăOAN

Tôi xin cam đoan đây là công trình nghiên cu ca tôi, có s h tr ca Thy
hng dn khoa hc. Các s liu, ni dung nghiên cu và kt qu nêu trong lun
vn là trung thc và cha tng đc ai công b trong bt k công trình nào khác.

Tp. H Chí Minh, tháng 7 nm 2012
Tác gi
Nguyn Th Khánh Hòa
3.1 Xác đnh các ch tiêu kinh t - xã hi cn thu thp và nghiên cu 20
3.2 Phng pháp chn mu và xác đnh c mu 20
iv

3.3 Nhp liu và kim đnh li s liu 21
3.4 Các phng pháp phân tích d liu 22
3.4.1 Thng kê 22
3.4.2 Mô hình kinh t lng 22
CHNGă4:ăKT QU NGHIÊN CU 27
4.1 Tng quan v hai d án TC 27
4.1.1 D án ci thin ô nhim kênh Tham Lng – Bn Cát – rch Nc
Lên 27
4.1.1.1 Gii thiu d án 27
4.1.1.2 Mc tiêu ca d án 28
4.1.2 D án Tân Sn Nht – Bình Li – Vành đai ngoài 28
4.1.2.1. Gii thiu d án 28
4.1.2.2. Mc tiêu ca d án 30
4.1.3 V công tác bi thng, TC 31
4.1.3.1. D án Tân Sn Nht – Bình Li – Vành đai ngoài 31
4.1.3.2. D án Tham Lng – Bn Cát – rch Nc Lên 32
4.1.3.3. Công tác chun b qu nhà TC 33
4.2 Mô t tình hình kinh t - xã hi ca các h TC 34
4.2.1 Các ngun lc 34
4.2.2.1 Ngun nhân lc 34
4.2.2.2 Ngun lc xã hi 38
4.2.2.3 Ngun lc vt cht 43
4.2.2.4 Ngun lc tài chính 46
4.2.2 Nhng vn đ khác 47
4.3 Kho sát các yu t nh hng đn sinh k ngi dân sau khi TC 49
4.3.1. Quan h gia các tài sn sinh k ca h gia đình 49

DANH MC CÁC BNG BIU Trang Bng 3.1: Nhng yu t nh hng đn sinh k h gia đình sau TC 25
Bng 4.1: S ngi có vic làm trong h 34
Bng 4.2: S ngi ph thuc trong h 35
Bng 4.3: S nm đi hc và k nng ca lao đng chính 37
Bng 4.4: Tình trng quan h láng ging ti ni  mi 39
Bng 4.5: Kh nng thit lp mi quan h láng ging 40
Bng 4.6: S giúp đ ca chính quyn đa phng 40
Bng 4.7: Vic tip cn các dch v xã hi 41
Bng 4.8: Vic thay đi trng hc và lý do thay đi trng hc 42
Bng 4.9: Ý kin ca các h gia đình v c s h tng 44
Bng 4.10: So sánh din tích hin ti và trc đây 45
Bng 4.11: Tình trng vay vn ca các h gia đình 46
Bng 4.12: Mc đích vay vn 47
Bng 4.13: Thu nhp bình quân đu ngi trc và sau TC theo ngh nghip
ca lao đng chính ca h 51
Bng 4.14: Thu nhp bình quân đu ngi trc và sau TC theo k nng ca
ngi lao đng chính ca h 52
Bng 4.15: Thu nhp bình quân đu ngi trc và sau TC, s ngi có vic
làm, s ngi ph thuc, s nm đi hc ca lao đng chính gia các h có vay
vn và không vay vn 53
Bng 4.16: S thay đi thu nhp ca h sau TC theo loi hình ngh nghip ca
lao đng chính 54
vii



Trang

S đ 2.1: Khung lý thuyt v sinh k bn vng ca UNDP 8
S đ 2.2: Khung lý thuyt v sinh k bn vng ca CARE 9
S đ 2.3: Khung lý thuyt v sinh k bn vng ca DFID 10
S đ 2.4: Khung phân tích sinh k bn vng ca đ tài 18
Biu đ 4.1: Ngh nghip ca lao đng chính 36
Biu đ 4.2: S nm đi hc ca lao đng chính 37
Biu đ 4.3: K nng ca lao đng chính 38
Biu đ 4.4: Th tc chuyn trng 43
Biu đ 4.5: Dng nhà TC 45
Biu đ 4.6: ánh giá ca các h gia đình v cn h hin ti so vi trc 46
Biu đ 4.7: Nhng vn đ lo ngi ca h TC v ni TC 48
ix

DANH MC CÁC CH VIT TT

ADB: Ngân hàng phát trin châu Á
CARE: T chc nghiên cu và giáo dc
DFID: C quan phát trin toàn cu vng quc Anh

phóng mt bng, di di và TC cho ngi dân luôn là công vic phi đc chú
2

trng và thc hin đu tiên. Tuy nhiên vic di di ti ni  mi nh vy s nh
hng nh th nào đn đi sng ca ngi dân? H s phi đi mt vi nhng
tr ngi và khó khn nh th nào? Và nhng bin pháp nào nhm góp phn “bo
đm cho ngi dân có cuc sng, ni  mi tt hn hoc bng ni  c” nh ch
trng, chính sách ca ng, Nhà nc ta, hc viên chn nghiên cu đ tài:
“Sinh k ca ngi dân sau TC, trng hp nghiên cu ti chung c Khang
Gia, qun Gò Vp, TP.HCM”.
1.2. Mc tiêu nghiên cu
Xut phát t tình hình TC  chung c Khang Gia và đ đánh giá sinh k
ca ngi dân  khu vc này sau TC, lun vn đ ra mc tiêu chính đó là xác
đnh các yu t nh hng đn sinh k ca ngi dân sau tái đnh c ti chung
c Khang Gia. T đó lun vn đ ra các ni dung nghiên cu nh sau:
Mô t thc trng sinh k ca ngi dân sau TC hin đang sinh sng ti
chung c Khang Gia, qun Gò Vp.
Xác đnh các yu t nh hng đn sinh k ca ngi dân sau TC.
 xut mt s gii pháp, chính sách đ có th nâng cao cht lng sinh
k ca ngi dân sau TC.
1.3. Câu hi nghiên cu
Thc trng sinh k ca ngi dân  chung c Khang Gia sau TC nh th
nào?
Các yu t nào nh hng đn sinh k ngi dân  chung c Khang Gia
sau TC?
Làm th nào đ n đnh cuc sng và vic làm ca ngi dân sau TC? 3


UBND TP.HCM và UBND qun Gò Vp ban hành.
S liu s cp t vic điu tra bng bng câu hi phng vn trc tip các h
gia đình TC đang sinh sng ti chung c Khang Gia. Bng câu hi đc thit
k da trên các nghiên cu trc và nghiên cu đnh tính (phng vn chuyên gia,
phng vn h gia đình).
1.8. Kt cu lunăvn
Chng 1: Phn m đu.
Chng 2: C s lý thuyt
Chng 3: Phng pháp nghiên cu và d liu.
Chng 4: Kt qu nghiên cu và tho lun.
Chng 5: Kt lun và đ xut chính sách.

5

CHNGă2:ăCăSăLÝăTHUYT

2.1 Khung lý thuyt v sinh k bn vng
2.1.1 Khái nim sinh k bn vng
Khái nim sinh k ln đu tiên đc đ cp trong báo cáo Brundland (1987)
ti hi ngh th gii vì môi trng và phát trin. Nó có th đc hiu và s dng
theo nhiu cách khác nhau. Trong ting Tây Ban Nha, sinh k đc hiu nh là

Khung sinh k bn vng là mt phng pháp tip cn toàn din v các vn đ
phát trin thông qua vic nhn mnh đn tho lun sinh k ca con ngi. Nó có
ngun gc t phân tích ca Amartya Sen v các quyn (entitlements) trong mi
quan h vi nn đói và đói nghèo (1981) và gn đây đc B Phát trin Quc t
Anh (DFID) thúc đy (Diana Carney (ed.) 1998) cng nh đc các hc gi
cùng vi các c quan phát trin ng dng rng rãi (Anthony Bebbington 1999;
Koos Neefjes 2000; Frank Ellis 2000). Lý thuyt khung sinh k bn vng cho
rng con ngi da vào nm loi tài sn vn, hay hình thc vn, đ gim nghèo
và đm bo an ninh, đm bo sinh k ca mình, bao gm: vn vt cht (physical
capital), vn tài chính (financial capital), vn xã hi (social capital), vn con
ngi (human capital) và vn t nhiên (natural capital), là nhng loi vn đóng
c hai vai đu vào và đu ra. Tip cn sinh k bn vng cng tha nhn rng các
chính sách, th ch và quá trình có nh hng đn s tip cn và vic s dng
các tài sn mà cui cùng nh hng đn sinh k (Paulo Filipe 2005: 3). Trong
7

nghiên cu này tác gi tp trung phân tích khung lý thuyt v sinh k bn vng
ca ba t chc UNDP, CARE và DFID.
2.1.2.1 Khung lý thuyt v sinh k bn vng ca UNDP
Theo UNDP có 5 bc đ thit k, thc thi và đánh giá nhng chng trình
sinh k bn vng, đó là:
Bc 1: Xác đnh s đn bù đc thc hin da trên nhng ri ro phi đi
din, nhng tài sn và nhng kin thc cng đng mt đi.
Bc 2: Phân tích vi mô, v mô, chính sách mà nó tác đng đn chin lc
sinh k ca ngi dân.
Bc 3: H tr và xác đnh nhng đóng góp tim nng ca khoa hc k thut
hin đi, góp phn b sung h thng kin thc bn đa góp phn ci thin sinh
k.
Bc 4: Nhn dng nhng đu t v Kinh t xã hi đ loi b nhng cn tr
chin lc sinh k.

trình sn, gm các bc sau:
Bc 1: Nhn dng nhng khu vc đa lý tim nng, s dng d liu th cp
đ tìm ra nhng ch h.
Bc 2: Nhn dng nhng nhóm b tn thng và nhng khó khn v sinh k
mà h phi đi mt.
Bc 3: Thu thp nhng d liu phân tích, ghi chú nhng xu hng v thi
gian và nhn dng nhng ch dn mà nó s đc kim đnh.
Bc 4: La chn nhng khu vc đ thc thi các chính sách can thip.
Kh nng sinh k
i sng
Tài sn và
tài nguyên

Tài sn và
tài nguyên
9 Tình hung Chin lc sinh k Kt qu sinh k
Ngun: Krantz, 2001.
S đ 2.2: Khung lý thuyt v sinh k bn vng ca CARE

th
Trao đi
X lý
V an ninh ca:

Lng thc
Dinh dng
Sc khe
Ngun nc
Nhà 
Giáo dc

S tr giúp ca
cng đng

An toàn cá nhân
Tài nguyên thiên
nhiên

C s h tng
Kinh t
Vn hóa
Chính tr
Môi trng

Cng thng
và va chm
10
nhiên và môi
trng, th
trng, chính
tr, chin
tranh,v.v)

Chính sách,
tin trình và
căcu
- các cp
khác nhau ca
Chính ph, lut
pháp, chính
sách công, các
đng lc, các
qui tc

-Chính sách và
thái đ đi vi
khu vc t
nhân

 

 
 
Các chinălc SK
-Các tác nhân xã
hi (nam, n, h
gia đình, cng

Ngun lc t nhiên là khái nim dùng đ ch v ngun tài nguyên cung cp
các ngun lc và dch v có ích cho sinh k. Các yu t trong ngun lc này rt
đa dng, bao gm c nhng hàng hóa vô hình nh không khí, h sinh thái đn
nhng tài sn hu hình nh đt, nc,v.v
Ngun lc vt cht bao gm c s h tng cn bn và các hàng hóa sn xut
cn thit đ h tr cho sinh k ngi dân (c s h tng nh là kênh rch, đng
sá, nhà , h thng cung cp đin, nc, nhà v sinh, các phng tin tip cn
thông tin đ đáp ng nhu cu c bn ca con ngi, các phng tin sn xut
nh là công c, máy móc và các phng tin khác giúp con ngi hot đng vi
nng sut cao). Trong tài sn vt cht thì các nhân t làm cho sinh k ca con
ngi tr nên đa dng hn là c s h tng nh đng sá, h thng cung cp
đin và nc.
Ngun lc tài chính ch yu là tin mt và các khon tài chính tng đng
mà con ngi s dng đ đt đc mc tiêu sinh k ca mình.
DFID đã mô t các thành phn trong khung lý thuyt sinh k bn vng nh
sau:
Kh nng d b tn thng: Là môi trng bên ngoài mà trong đó sinh k con
ngi và các tài sn sn có ca h b nh hng c bn, va tích cc va tiêu
12

cc, bi nhng xu hng, s thay đi đt ngt hoc tính mùa v mà h hn ch
đc hoc không th nào kim soát đc.
Các yu t trong hoàn cnh d b tn thng:
Xu hng: Xu hng dân s, xu hng môi trng thay đi, xu hng tài
nguyên k c xung đt trong vic s dng, xu hng kinh t trong nc và th
gii, nhng xu hng cai tr bao gm chính sách, nhng xu hng k thut.
Cú sc: Thay đi v sc khe con ngi, thay đi t nhiên, thay đi kinh t,
xung đt, thay đi v sc khe, vt nuôi, cây trng. Ví d: bão, l lt, hn hán,
chin tranh, dch bnh, v.v
Tính thi v: Bin đng giá c, bin đng sn xut, sc khe, nhng c hi

v, các mi quan h h hàng thân thích cng b nh hng; các yu t truyn
thng, vn hoá và tình tng thân tng ái có th b mt đi. ây chính là nhng
chi phí, nhng tn tht “vô hình” mà ngi dân TC phi gánh chu bên cnh
nhng mt mát v nhà ca, đt đai.
Bên cnh đó, ngoài nhng thit hi trên đã đc nêu ra trên, Ngân hàng Phát
trin Châu Á (ADB, 1995) còn nêu thêm nhng thit hi khác mà ngi dân
TC có th gp phi nh: C dân ti ch các khu vc TC không thân thin hay
không có nhng nét tng đng v vn hóa, nhng khó khn v công vic làm
n ni  mi có th khin cho ngi dân TC phi khai thác ti đa đn mc kit
qu các tài nguyên môi trng đ sinh tn và điu này gây ra nhng hu qu ht
sc tai hi cho môi trng.
14

Nh vy, theo các t chc quc t, h ly ca vic di di, gii ta, TC là
nhà ca, đt đai ca ngi dân b nh hng, mt khác h còn phi chu nhiu
mt mát và thit hi liên quan đn kinh t, vn hóa, xã hi và môi trng. Theo
đó, vic gii ta, di di s khin cho đi sng ngi dân b đo ln, mt n đnh
và môi trng b đe da. C th đó là s xung dc và nghèo đói ca mt b
phn dân c, s suy gim các yu t vn hóa ca mt cng đng và ô nhim môi
trng. Ngoài nhng hu qu lâu dài này thì nhng khó khn trc mt nh đi
làm xa, khó khn trong vic chuyn h khu và chuyn trng hc cho con cái,
khó khn trong vic tip cn các dch v khác, v.v gây tn hi đn sc khe và
tinh thn ca ngi dân.
2.3 Cácăđ tài nghiên cuătrc có liên quan
 tài “Nghiên cu đánh giá tác đng môi trng, h qu v kinh t xã hi
ca d án xây dng khu đô th mi Nam Sài Gòn.  xut nhng bin pháp bo
v môi trng, khc phc các h qu v kinh t, xã hi” ca Tô Th Thúy Hng
(1997) tp trung nghiên cu v điu kin sinh sng ca các h nông dân b di
di, mt đt và làm rõ mt s h qu v kinh t - xã hi đi vi các h dân qua
đó kin ngh mt s gii pháp các h nông dân b di di trong thi gian ti. 