BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO
TRƯỜNG ĐẠI HỌC KINH TẾ TP.HỒ CHÍ MINH
PHẠM KIM THÔNG
CHUYÊN NGÀNH : TÀI CHÍNH - NGÂN HÀNG
MÃ SỐ : 60.31.12 NGƯỜI HƯỚNG DẪN KHOA HỌC: PGS.TS NGUYỄN ĐĂNG DỜN TP.HỒ CHÍ MINH NĂM 2010 LI CAM OAN
Tôi xin cam đoan đây là công trình nghiên cu đc lp ca tôi. S liu đc nêu
trong lun vn là trung thc và có trích dn ngun. Kt qu nghiên cu trong lun
vn là trung thc và cha đc công b trong bt k công trình nghiên cu nào.
1.2.2.2 Quy trình thanh toán th 19 1.3 Ch tiêu đánh giá s phát trin hot đng kinh doanh th ca ngân hàng thng
mi 21
1.3.1 Li nhun: 21
1.3.2 S lng th phát hành: 21
1.3.3 Mng li ATM, đn v chp nhn th: 21
1.3.4 Doanh s thanh toán th: 22
1.3.5 a dng hoá sn phm dch v th: 22
1.3.6 Th phn: 22
1.4 Các nhân t nh hng đn hot đng kinh doanh th ca ngân hàng 22
1.4.1 Nhóm nhân t thuc v ngân hàng 22
1.4.1.1 Chính sách phát trin kinh doanh th 22
1.4.1.2 T chc và qun lý ngun lc cho hot đng kinh doanh th: 23
1.4.1.3 Công ngh và tin ích th 23
1.4.2 Nhóm nhân t thuc v khách hàng 24
1.4.2.1 Thói quen tiêu dùng tin mt ca dân c: 24
1.4.2.2 Thói quen giao dch qua ngân hàng: 24
1.4.2.3 Thu nhp ca ngi dân: 24
1.4.2.4 Trình đ dân trí: 24
1.4.3 Nhóm nhân t thuc v c quan chc nng 25
1.4.3.1 Môi trng pháp lý: 25
1.4.3.2 Môi trng kinh t: 25
1.4.4 Nhân t ri ro: 25
1.4.4.1 Gi mo: 25
1.4.4.2 Ri ro tín dng: 26
1.4.4.3 Ri ro k thut: 26
1.4.4.4 Ri ro đo đc: 26
KT LUN CHNG 1 28
3.2 Gii pháp phát trin hot đng kinh doanh th ti Eximbank 60 3.2.1 Xây dng hình nh thng hiu mnh: 60
3.2.2 Tp trung đu t phát trin công ngh th 61
3.2.3 a dng hóa các sn phm dch v 64
3.2.4 Phát trin mng li thanh toán 66
3.2.5 Tng cng công tác tip th, qung cáo, chm sóc khách hàng 68
3.2.6 ào to ngun nhân lc ca ngân hàng đm bo có kh nng tip nhn và
vn hành công ngh mi 73
3.2.7 Hoàn thin quy trình nghip v, mô hình t chc 74
3.2.8 Gii pháp phòng nga và qun lý ri ro 76
3.2.9 Gii pháp h tr đ phát trin hot đng kinh doanh th ti Eximbank 80
3.2.9.1 Kin ngh đi vi Chính ph 80
3.2.9.2 Kin ngh đi vi Ngân hàng nhà nc Vit Nam 81
3.2.9.3 Kin ngh đi vi Hi th ngân hàng Vit Nam 83
KT LUN CHNG 3 85
KT LUN CHUNG 86
TÀI LIU THAM KHO 88 DANH MC CÁC BNG, BIU, HÌNH VÀ S
Bng 2.1 Tình hình phát trin th qua các nm
Bng 2.2 Thc trng phát hành th V-TOP qua các nm
Bng 2.3 Thc trng phát hành th Visa Debit qua các nm
Bng 2.4 Thc trng phát hành th Visa Business qua các nm
Bng 2.5 Thc trng phát hành th Visa / Master Card qua các nm
Bng 2.6 Doanh s hot đng th ti Eximbank qua các nm
Bng 2.7 Li nhun hot đng th ti Eximbank qua các nm
quc t thì ch yu do ngi nc ngoài thanh toán, hiu qu s dng máy ATM
cng cha cao, nhng đu t mua máy ATM li tn rt nhiu tin.
Trong bi cnh nh vy, vic nghiên cu đa ra các gii pháp đ phát trin hot
đng kinh doanh th ca ngân hàng Eximbank Vit Nam, to dng mt thng hiu
th ni ting vi bn sc riêng trên th trng th, thu hút đc s quan tâm ca
2
nhiu ngi, đt hiu qu kinh doanh tt hin nay là ht sc cn thit. Vì vy, tôi đã
chn đ tài “Gii Pháp Phát Trin Hot ng Kinh Doanh Th Ti Ngân Hàng
Thng Mi C Phn Xut Nhp Khu Vit Nam”.
2) Mc đích nghiên cu.
Nghiên cu nhng vn đ c bn v th ngân hàng và hot đng kinh doanh th
nhm đa ra vai trò và tin ích ca th.
Phân tích tình hình hot đng kinh doanh th ca Ngân hàng Eximbank.T đó
rút ra nhng thành tu và tn ti cn hoàn thin.
xut nhng gii pháp phát trin hot đng kinh doanh th ti Eximbank trong
thi gian ti.
3) i tng và phm vi nghiên cu.
i tng nghiên cu ca lun vn là nhng vn đ lý lun c bn v th ngân
hàng, hot đng kinh doanh th ca ngân hàng thng mi và thc tin hot đng
kinh doanh th ca Ngân hàng Eximbank.
Phm vi nghiên cu ca lun vn là hot đng kinh doanh th ti Ngân hàng
Eximbank t nm 2008 đn nm 2010.
4) Phng pháp nghiên cu.
tài áp dng các phng pháp tip cn thc t, phân tích s liu ca nghip v
phát hành và thanh toán th ti Ngân hàng Ngân Hàng Thng Mi C Phn Xut
Nhp Khu Vit Nam, các vn bn pháp quy liên quan đn đ tài.
Da vào các kt qu phân tích, vn dng lý lun vào thc tin đ đa ra các
nhn đnh v tình hình phát trin hot đng kinh doanh th ti Ngân hàng Ngân
Hàng Thng Mi C Phn Xut Nhp Khu Vit Nam.
khách hàng ca mình vi mc đích ch yu là khuyn khích bán sn phm ca công
ty. Loi hình đu tiên ca th ngân hàng ra đi vào nm 1945. ó là Charge-It ca
ngân hàng John Biggins (M), cho phép khách hàng dùng th mua hàng ti nhng
ni bán l. Còn các nhà kinh doanh phi ký qu ti ngân hàng Biggins và ngân hàng
s thu tin thanh toán t phía khách hàng đ hoàn tr cho nhà kinh doanh. Loi hình
này cng chính là tin đ cho vic phát hành th tín dng đu tiên ca ngân hàng
Franklin National vào nm 1951. n nm 1955, hàng lot th mi xut hin M
nh: Trip Charge, Golden Key, Gourmet Club, Esquire Club. Nm 1958, th Card
Balanche, American Express ra đi và thng lnh th trng. Nm 1960, ngân hàng
ln ca M là Bank of America đã phát hành th Bank Americard. Sau đó, ngân
hàng này đã bt đu cp giy phép cho các đnh ch tài chính trong khu vc đ phát
hành th mang thng hiu Bank Americard và xây dng mt s quy đnh và tiêu
chun riêng đi vi các đnh ch tài chính khi phát hành th. Nm 1966, đ cnh
tranh vi s thành công ca ngân hàng Bank of America, mi bn ngân hàng ln
ca M thành lp Hip hi th liên ngân hàng quc t (Interbank Card Association-
ICA) và cho ra đi th Master Charge. Nm 1977, Bank America đi tên Visa USA
và sau đó tr thành t chc th quc t Visa. Ngày nay, th Visa đã tr thành th có
quy mô ln và đc nhiu ngi s dng nht trên th gii. Nm 1979, Master
Charge đi tên thành MasterCard và tr thành t chc th quc t ln th 2 trên th
gii, là đi th cnh tranh ch yu ca th Visa ngày nay, góp phn đa th trng
5
th thanh toán ngày càng phát trin trên toàn cu. Trên th gii hin nay có 4 t
chc th quc t ln nht là Visa, MasterCard, AMEX, JCB cùng vi nhiu công ty
và ngân hàng liên kt nhau cung ng nhiu sn phm th đa dng, phong phú trên
th trng.
1.1.2 Khái nim, cu trúc, phân loi th ngân hàng
1.1.2.1 Khái nim v th ngân hàng:
hóa v s th, tên ch th, tên ngân hàng phát hành, mã s cá nhân… khi quét qua
máy rút tin t đng (ATM), máy cp phép t đng (POS), mi d liu này s đc
đc và chuyn v trung tâm th thông qua mng thông tin, nu là th quc t thì
nhng thông tin này s đc truyn v ngân hàng phát hành qua h thng thông tin
ca hip hi phát hành th quc t (H thng BASE-1 ca VisaCard hoc h thng
INAS ca MasterCard…)
Bng ch ký ca ch th: Là bng giy đc nm ngay di
dãy bng t, trên bng giy là ch ký ca ch th, khi thanh toán ti các c s chp
nhn th, đn v s so sánh ch ký ca ngi cm th trên hóa đn vi ch ký mu
trên dãy bng ca ch th và tên, đa ch ca ngân hàng phát hành…
1.1.2.3 Phân loi th ngân hàng
:
Th ngân hàng thc s rt đa dng, đc s dng vi nhiu mc
đích, đ hiu rõ hn v tính nng cng nh li ích ca th, chúng ta có th phân loi
th da trên nhng tiêu chí sau đây:
Xét theo công ngh sn xut: th có 3 loi:
Th khc ch ni (embossed card): ây là loi th s
khai ban đu, đc làm da trên k thut khc ch ni. Trên b mt th đc khc
7
ni các thông tin cn thit. Hin nay loi th này không đc s dng na do k
thut sn xut thô s, tính bo mt kém và d làm gi.
Th bng t (magnetic stripe): Là loi th đc sn xut
da trên k thut th tín, th đc ph mt bng t cha 2 hoc 3 rãnh đ ghi
nhng thông tin cn thit đã đc mã hóa, các thông tin này thng là thông tin c
đnh v ch th và s liu kt ni. Loi th này đc s dng ph bin trong vòng
20 nm nay nhng trong thi đi trình đ khoa hc công ngh phát trin cao nó
cng đã bc l mt s nhc đim sau: Kh nng b li dng cao do thông tin ghi
trong th không t mã hóa đc, ngi ta có th đc đc th d dàng bng thit b
đc gn vi máy vi tính; Th t ch mang thông tin c đnh, khu vc cha tin hp
Th do các t chc phi ngân hàng phát hành: là loi th
do các tp đoàn kinh doanh ln gm các công ty cung ng hàng hóa dch v, du lch
và gii trí phát hành th đ to thêm tin ích cho khách hàng cng nh thun li
trong vic qun lý tài chính và kích thích tiêu dùng (ví d nh: th Affinity card,
Co-branded card, Charge card…).
Xét theo tính cht thanh toán th: có 2 loi th:
Th tín dng (credit card): là loi th cho phép ch th
đc thc hin giao dch mua hàng hóa, dch v hoc rút tin trong phm vi hn
mc tín dng đã đc cp theo tha thun vi t chc phát hành th. Ch th phi
thanh toán ít nht mc tr n ti thiu khi đn hn quy đnh và s phi tr lãi cho s
tin còn n theo mc lãi sut tha thun trc. Th tín dng đc xem nh mt
công c cho vay tiêu dùng ca t chc phát hành cp cho ch th. ây là s kt hp
gia tín dng và thanh toán. i vi hình thc tín dng thì khi ngân hàng đng ý
cho khách hàng vay tc là giao cho khách hàng trc tip quyn s dng mt lng
vn nào đó. Còn khi ngân hàng cp cho khách hàng th tín dng thì cha có mt
lng tin thc t nào đc vay, mà ngân hàng ch đa ra s đm bo v quyn
đc s dng mt lng tin vi hn mc nht đnh. Vic khách hàng có thc s
vay hay không còn ph thuc vào quá trình s dng th ca khách hàng sau đó. Khi
khách hàng s dng th tín dng đ mua hàng hóa dch v là h đang s dng dch
v thanh toán qua ngân hàng. Nhm mang li nhiu tin ích cho khách hàng, các t
9
chc tài chính thng phát hành th tín dng có tính tun hoàn cho phép ngi s
dng m rng kh nng tài chính ca mình trong ngn hn. Các t chc tài chính
hay ngân hàng phát hành th tín dng da trên uy tín hay kh nng đm bo chi tr
ca tng khách hàng. Kh nng đm bo chi tr đc xác đnh da trên tng hp
nhiu thông tin khác nhau nh thu nhp, tình hình chi tiêu, mi quan h sn có vi
t chc tài chính, đa v xã hi ca khách hàng. Do đó mi thành phn khách hàng
có nhng mc tín dng khác nhau. Cng t đó mà các t chc tài chính thng đa
ra nhiu sn phm th tín dng đa dng cho phù hp vi các đi tng khách hàng
báo đn ngân hàng phát hành hoc ngân hàng đi lý đ khóa th và có th đc cp
li th khác. Hn na, trong quá trình s dng th đ mua hàng nu hàng đã mua
không đ tiêu chun cht lng thì ch th có th yêu cu đc ngân hàng phát
hành bo v, thm chí có th đc bi thng.
Tit kim thi gian: s dng th giúp cho ch th tit kim đc
thi gian ch đi trong giao dch thanh toán hàng hóa, dch v vì gim đc thi
gian kim đm khi mua hàng hóa giá tr ln mà phi thanh toán bng tin mt. Hoc
khi mun thanh toán các cc phí dch v Internet, cc đin thoi, đin lc, tin
nc…ch th không phi mt thi gian đi đn các quy giao dch, không phi ch
đi th t giao dch bi ch th có th thc hin tt c các giao dch thanh toán đó
ti máy ATM 24/24h
c cp tín dng t đng tc thi: đi vi th tín dng, ch
th đc cp hn mc tín dng ngân hàng, chi tiêu trc, tr tin sau. Khi đn hn
thanh toán (thng là mt tháng) ch th ch cn thanh toán s tin ti thiu (hin
quy đnh 20% trên s tin đã s dng), s n còn li ch th có th tr sau và phi
chu lãi theo mc lãi sut cho vay tiêu dùng. Nh vy th tín dng là mt dng cho
vay thanh toán, là mt dch v mà ngân hàng ng trc tin cho các giao dch ca
khách hàng, cung cp cho khách hàng mt kh nng m rng các giao dch tài
chính. Ngoài ra, th tc phát hành th đn gin giúp cho khách hàng không còn tâm
lý e ngi khi đn ngân hàng làm th tc xin vay.
1.1.3.2 i vi ngân hàng:
Góp phn tng li nhun ngân hàng: Hot đng kinh doanh th
mang li nhiu ngun thu nhp cho ngân hàng thông qua vic thu phí và lãi t hot
đng này. Các khon thu bao gm:
11
i vi th tín dng: ngân hàng s thu phí phát hành, phí
thng niên, phí chuyn đi ngoi t t t chc th quc t, phí rút tin mt, phí c
s chp nhn th , phí thanh toán, lãi sut cho khon tín dng mà ch th chm
ngân hàng có liên quan trong vic thanh toán. Nh vy tham gia th trng th đã
to điu kin thun li cho ngân hàng tham gia vào quá trình toàn cu hóa, hi nhp
vi cng đng quc t.
1.1.3.3 i vi đi lý chp nhn th
Tng li th cnh tranh, góp phn m rng th trng và
tng doanh s: Các đn v kinh doanh là c s chp nhn th nh ca hàng, nhà
hàng, khách sn… Khi chp nhn thanh toán bng th s tng thêm li th cnh
tranh cho mình do đã cung cp cho khách hàng mt phng tin thanh toán nhanh
chóng, tin li. Do vy, kh nng thu hút khách hàng ca c s chp nhn th s
tng lên, đc bit là khách du lch, các nhà đu t nc ngoài có thói quen s dng
th thanh toán và doanh s bán hàng hóa, dch v ca c s chp nhn th nh đó
cng ln mnh. Ngoài ra, khi thanh toán bng th s giúp c s chp nhn th
nhanh thu hi vn. Chng hn, trng hp khách hàng mun thanh toán bng séc
cho mt món hàng có giá tr ln hn mc đm bo ca t séc thì ca hàng đó s
đng trc s la chn khó khn, hoc là chp nhn thanh toán séc vi s tin ln
hn hn mc đc đm bo và chi ri ro nu ngân hàng phát hành t chi thanh
toán, hoc s không bán đc hàng, doanh s bán s gim. Nu s dng th thanh
toán, c s chp nhn th có th yên tâm là s đc ghi có vào tài khon ngay khi
d liu v giao dch th đc truyn đn ngân hàng hoc c s chp nhn th np
hóa đn thanh toán th cho ngân hàng. S tin này h có th s dng ngay vào kinh
doanh đ quay vòng vn hoc các mc đích khác.
An toàn, đm bo: Khi thanh toán bng th s hn ch đc
hin tng khách hàng s dng tin gi, hn ch đc tình trng mt cp ti các c
s chp nhn th do s thiu trung thc ca nhân viên hoc k trm, đng thi cng
hn ch đc vn đ mt cp tin mt ca bn thân khách hàng.
Rút ngn thi gian giao dch vi khách hàng: S dng th
thanh toán s giúp c s chp nhn th rút ngn đc thi gian giao dch vi khách
13
hàng hn so vi khi giao dch tin mt, do bi giao dch bán hàng đc thc hin
14
lai, th thanh toán còn là công c qun lý ca Nhà nc đi vi ngi dân, góp
phn minh bch tài chính, gim thiu nhng tác đng tiêu cc ca các hot đng
kinh t ngm, tng cng vai trò ch đo ca Nhà nc trong vic điu tit nn kinh
t và điu hành các chính sách tài chính quc gia.
Tng nhanh khi lng chu chuyn, thanh toán trong nn
kinh t: Hin nay hu ht các giao dch th trong phm vi quc gia hay toàn cu
đu đc thc hin trc tuyn (on-line), vì vy tc đ chu chuyn thanh toán nhanh
chóng hn nhiu so vi các phng tin thanh toán khác nh séc, y nhim chi, y
nhim thu.
V phng din qun lý ca Nhà nc: Phát trin th là mt
trong nhng công c hu hiu góp phn thc hin bin pháp “kích cu” ca Nhà
nc. Do s tin li mà th mang li cho ngi s dng, c s chp nhn th , ngân
hàng khin cho ngày càng nhiu ngi a chung s dng th, tng cng chi tiêu
bng th, to lp mt xu hng tiêu dùng mi “tiêu dùng trc, tr tin sau” làm
tng cu tiêu dùng nhiu hn na.
1.2 Ni dung hot đng kinh doanh th ca ngân hàng thng mi
1.2.1 Nghip v phát hành th ca ngân hàng thng mi
1.2.1.1 C s pháp lý ca vic phát hành th:
Vic phát hành và thanh toán th phi da trên c s pháp lut ca
nhà nc mà th đc phát hành, c th là các quy ch v phát hành và thanh toán
th do Ngân hàng Nhà nc ban hành. Ngoài ra nu ngân hàng trin khai th quc
t thì vic phát hành và thanh toán th phi đc s đng ý ca t chc th quc t
thông qua hp đng ký kt gia ngân hàng vi các t chc th quc t đng thi
tuân th các lut l và quy đnh hin hành ca các t chc th quc t.
1.2.1.2 Các ch th tham gia th trng th
chi tiêu phát sinh t vic s dng th ca ch th.
Trung tâm th: là phòng qun lý th trung ng - đi din ca
các ngân hàng trong quan h đi ngoi trc tip v phát hành, s dng và thanh toán
th vi các t chc th quc t và các ngân hàng khác - chu trách nhim điu hành
hot đng phát hành, cp phép, tra soát, thanh toán th và qun lý ri ro đng thi là
16
trung tâm phát hành và thanh toán th gia các chi nhánh trong h thng ca ngân
hàng.
T chc th quc t: là hip hi các t chc tài chính, tín dng
tham gia phát hành và thanh toán th quc t, hin ti bao gm t chc th Visa, t
chc MasterCard, công ty th American Express, công ty th JCB.
1.2.1.3 Nguyên tc phát hành và thanh toán th
Nguyên tc phát hành th: Th tín dng đc phát hành da
trên nguyên tc cho vay ngn hn. Có ngha là khi chp nhn phát hành th tín dng
cho khách hàng, ngân hàng cung cp cho h mt tài khon tín dng ngn hn vi
hn mc nht đnh mà ch th đc phép s dng trong chu k tín dng. Hn mc
tín dng th ca khách hàng nm trong tng mc cho vay chung đi vi khách
hàng, tng mc cho vay chung này không vt quá gii hn cho vay ti đa ca
ngân hàng đi vi mt khách hàng theo quy đnh ca pháp lut. Khi phát hành th,
mt nguyên tc quan trng mà khách hàng phi tuân th đó là khách hàng phi có
đm bo vi ngân hàng bng th chp hoc tín chp. Nu da vào tín chp, ngân
hàng s xem xét kh nng tr n ca khách hàng. Còn th chp phi bng tài sn có
giá tr tng đng vi hn mc tín dng mà th đc cp. Tài sn th chp ca
khách hàng thng là tài khon cá nhân ngân hàng hoc các khon tit kim có k
hn. Còn đi vi các th ghi n, th đc phát hành trên c s s d tin gi ti
ngân hàng.
Quy trình nghip v phát hành th: Thông thng nghip v
phát hành th ti ngân hàng bao gm t vic qun lý và trin khai toàn b quá trình
phát hành th, s dng th cho đn khi thu hi n ca khách hàng (đi vi th tín
(4) Phân loi khách hàng: Nu vic xem xét h s phát hành th hoàn toàn hp
l thì ngân hàng có th tin hành phân loi khách hàng. i vi th ghi n thì đn
gin hn vì khách hàng đã có tài khon ngân hàng. Còn vi th tín dng thì ngân
hàng phi tin hành xp loi khách hàng đ có mt chính sách tín dng phù hp.
(5) In dp ni th và PIN, đóng gói th: Bng k thut riêng ca tng ngân
hàng phát hành, in dp ni thông s cn thit v ch th lên th nh s th, thi gian
hiu lc, mã s ngân hàng… ng thi mã hóa và đnh dng mã s cá nhân (PIN)
cho ch th. óng gói th và PIN vào tng phong bì đ gi cho ngân hàng chi
nhánh hoc trc tip đn ch th.
(6) Giao th cho khách hàng: Trc khi giao th, ngân hàng phi kích hot th
cho khách hàng. Khi ngân hàng giao th và s PIN thì yêu cu ch th phi gi bí
mt v s PIN ca mình. Mi trng hp mt tin do đ l s PIN ch th phi chu
trách nhim. Qun lý thông tin khách hàng, quá trình s dng th ca khách hàng.
Qun lý thu hi n (nu phát hành th tín dng). Cung cp dch v khách hàng. T
chc thanh toán vi các đi tác nh t chc th quc t, ngân hàng phát hành, ngân
hàng thanh toán khác (nu phát sinh)
18
Nguyên tc thanh toán th: Nguyên tc ca quy trình thanh toán
th ngân hàng là ghi n trc, ghi có sau. Tùy theo mi ngân hàng mi nc mà
có cách hch toán riêng nhng đu phi đm bo nguyên tc này.
1.2.2 Nghip v thanh toán th ca ngân hàng thng mi
:
Thc t nghip v thanh toán th ti các ngân hàng gm các công vic
nh sau: Xây dng và qun lý h thng thông tin v c s chp nhn th; cung cp
trang thit b vt t phc v công tác thanh toán th nh ATM, thit b cà th; t
chc thanh toán ti các giao dch ti c s chp nhn th: đây đc coi là thao tác
nghip v thanh toán c bn bao gm các công vic nh: Cung cp dch v khách
hàng, cp nht, đi chiu và qun lý các khon thu chi tài chính liên quan đn giao
dch th ca khách hàng vi các đi tác.