ĐIỀU CHỈNH QUY HOẠCH TỔNG THỂ
PHÁT TRIỂN DU LỊCH TỈNH HẢI DƯƠNG ĐẾN NĂM 2020
Cơ quan Chủ đầu tư Cơ quan Tư vấn
SỞ VHTTDL HẢI DƯƠNG VIỆN NCPT DU LỊCH
Hải Dương, năm 2011
Điều chỉnh Quy hoạch tổng thể phát triển du lịch tỉnh Hải Dương đến năm 2020
A. MỞ ĐẦU
1. Sự cần thiết điều chỉnh quy hoạch
Hải Dương là địa phương nằm trong vùng trọng điểm kinh tế Bắc Bộ, có vị trí
địa lý thuận lợi trong giao lưu phát triển kinh tế, trong đó có du lịch với các tỉnh trong
vùng đồng bằng Bắc bộ đặc biệt là các trung tâm động lực của vùng như Hà Nội, Hải
Phòng, Quảng Ninh qua hệ thống tuyến giao thông quan trọng là quốc lộ 5, quốc lộ
18, quốc lộ 10 và hệ thống sông Thái Bình, sông Kinh Thầy.
Là một tỉnh đồng bằng có diện tích không lớn với 1.655,98 km
2
song với bề
dày lịch sử phát triển và những đặc điểm về địa lý, Hải Dương có tiềm năng tài
nguyên du lịch tương đối phong phú và đa dạng, trong đó có nhiều tài nguyên có giá
trị đặc biệt như khu di tích danh thắng Côn Sơn - Kiếp Bạc; khu di tích Văn Miếu
Mao Điền; v.v.
Để quản lý, khai thác và phát huy tiềm năng du lịch nhằm phát triển một ngành
kinh tế được xác định là quan trọng của tỉnh, năm 2004 quy hoạch tổng thể Phát triển
du lịch tỉnh Hải Dương đến 2020 (sau đây gọi tắt là Quy hoạch 2004) đã được xây
dựng và phê duyệt tại quyết định số 1433/QĐ-UBND ngày 16/4/2004 của UBND tỉnh
Hải Dương.
Trong hơn 5 năm thực hiện, Quy hoạch 2004 đã có những đóng góp quan trọng
vào những thành tựu đạt được của du lịch Hải Dương, tạo cơ sở pháp lý cho việc quản
lý và khai thác có hiệu quả những tiềm năng du lịch đa dạng và phong phú; hình thành
hệ thống các khu, tuyến, điểm du lịch trên địa bàn; v.v. Tuy nhiên trong quá trình phát
triển du lịch Hải Dương thời gian qua, một số vấn đề hạn chế và còn chưa được làm
rõ trong Quy hoạch 2004 liên quan đến phát triển thị trường và sản phẩm du lịch, đặc
du lịch Việt Nam giai đoạn mới đến năm 2020 gắn liền với bối cảnh hội nhập của du
lịch với khu vực và quốc tế.
Nhiệm vụ điều chỉnh:
Căn cứ vào mục tiêu, những nhiệm vụ chủ yếu của Điều chỉnh Quy hoạch phát
triển du lịch Hải Dương đến năm 2020 bao gồm :
- Đánh giá tình hình thực hiện các mục tiêu phát triển du lịch được đưa ra tại
Quy hoạch 2004 đã được UBND tỉnh Hải Dương phê duyệt tại Quyết định
số 1433/QĐ-UBND ngày 16/4/2004; xác định những kết quả đạt được,
những hạn chế, và những nguyên nhân chủ yếu của tình trạng.
- Xác định vị trí, vai trò, lợi thế, những cơ hội và thách thức của du lịch Hải
Dương đối với phát triển du lịch trong giai đoạn đến năm 2020 gắn với bối
cảnh kinh tế - xã hội và du lịch trong nước cũng như quốc tế.
- Phân tích, đánh giá bổ sung có hệ thống tiềm năng và những nguồn lực
phát triển du lịch của Hải Dương; mối quan hệ trong phát triển du lịch giữa
Hải Dương với thủ đô Hà Nội và các địa phương phụ cận thuộc địa bàn
kinh tế trọng điểm Phía Bắc; những tác động của xu thế phát triển du lịch
trong nước và quốc tế đối với mục tiêu phát triển du lịch của Hải Dương.
Viện Nghiên cứu Phát triển Du lịch
58 Kim Mã, Ba Đình, Hà Nội. Tel: 84-4-37343131; Fax: 84-438489377
2
Điều chỉnh Quy hoạch tổng thể phát triển du lịch tỉnh Hải Dương đến năm 2020
- Xác định quan điểm, mục tiêu, tính chất, quy mô phát triển, dự báo các chỉ
tiêu và luận chứng các phương án phát triển du lịch Hải Dương trong giai
đoạn từ nay đến năm 2020.
- Xác định các định hướng phát triển thị trường - sản phẩm du lịch, đặc biệt
là sản phẩm du lịch đặc thù gắn với hoạt động marketing du lịch phù hợp
với điều kiện của Hải Dương và xu thế phát triển du lịch trong nước và
quốc tế.
- Nghiên cứu đánh giá và đề xuất điều chỉnh định hướng phát triển du lịch
theo lãnh thổ phù hợp với bối cảnh phát triển mới trong mối quan hệ liên
duyệt và quản lý quy hoạch tổng thể kinh tế xã hội.
d) Nghị định số 04/2008/NĐ-CP ngày 11/01/2008 của Chính phủ sửa đổi bổ
sung một số điều của Nghị định số 92/2006/NĐ-CP ngày 7/9/2006 của
Chính phủ về lập, phê duyệt và quản lý quy hoạch tổng thể kinh tế xã hội
e) Thông tư số 03/2008/TT-BKH ngày 01/7/2008 của Bộ Kế hoạch và đầu tư
hướng dẫn thực hiện một số điều của Nghị định số 04/2008/NĐ-CP ngày
11/01/2008 của Chính phủ sửa đổi bổ sung một số điều của Nghị định số
92/2006/NĐ-CP ngày 7/9/2006 của Chính phủ về lập, phê duyệt và quản lý
quy hoạch tổng thể kinh tế xã hội và Quyết định số 281/2007/QĐ-BKH
ngày 26/3/2007 của Bộ trưởng Bộ Kế hoạch và Đầu tư về việc ban hành
định mức chi phí cho lập, thẩm định quy hoạch và điều chỉnh quy hoạch
tổng thể phát triển kinh tế - xã hội, quy hoạch ngành và quy hoạch phát
triển các sản phẩm chủ yếu.
3.2 Chủ trương, chính sách
a) Nghị quyết Đại hội đảng bộ tỉnh Hải Dương lần thứ XV
b) Báo cáo số 549/BC-SVHTTDL ngày 21/5/2009 báo cáo nhiệm vụ nội dung
điều chỉnh Quy hoạch tổng thể phát triển du lịch Hải Dương đến năm 2020.
c) Công văn số 878/UBND-VP ngày 18/6/2009 của UBND tỉnh Hải Dương
về việc Điều chỉnh Quy hoạch tổng thể phát triển Du lịch Hải Dương đến
2020.
d) Quyết định số 3208/QĐ-UBND ngày 9/9/2009 của UBND tỉnh Hải Dương
về việc phê duyệt đề cương và dự toán kinh phí Dự án “Điều chỉnh quy
hoạch tổng thể phát triển du lịch Hải Dương đến năm 2020”
3.3 Các định hướng phát triển
a) Quyết định số 920/QĐ-TTg ngày 18/6/2010 của Thủ tướng Chính phủ phê
duyệt Quy hoạch tổng thể bảo tồn khu di tích lịch sử - văn hoá Côn Sơn -
Kiếp Bạc gắn với phát triển du lịch, thị xã Chí Linh, tỉnh Hải Dương;
b) Quyết định số 307-TTg ngày 24/5/1995 của Thủ tướng Chính phủ phê
duyệt Quy hoạch tổng thể phát triển du lịch Việt Nam thời kỳ 1995 – 2010;
c) Quyết định số 97/2002/QĐ-TTg ngày 22 tháng 7 năm 2002 của Thủ tướng
CHƯƠNG I
Viện Nghiên cứu Phát triển Du lịch
58 Kim Mã, Ba Đình, Hà Nội. Tel: 84-4-37343131; Fax: 84-438489377
5
Điều chỉnh Quy hoạch tổng thể phát triển du lịch tỉnh Hải Dương đến năm 2020
ĐÁNH GIÁ KẾT QUẢ THỰC HIỆN QUY HOẠCH 2004
I. KHÁI QUÁT NỘI DUNG QUY HOẠCH 2004
1. Khái quát các nội dung chính của Quy hoạch 2004
Quy hoạch 2004 được UBND tỉnh Hải Dương phê duyệt tại Quyết định số
1433/QĐ-UBND ngày 16/4/2004 bao gồm một số nội dung chính sau :
- Đánh giá tài nguyên du lịch : theo đó đã có được những nhận xét đánh giá về
vị trí địa lý; điều kiện tự nhiên; tình hình phát triển KT-XH Hải Dương giai đoạn
2000 – 2003; cơ sở hạ tầng kỹ thuật và môi trường; và tài nguyên du lịch
- Đánh giá thực trạng phát triển du lịch tỉnh Hải Dương giai đoạn 1997 - 2003
trên cơ sở phân tích những chỉ tiêu chuyên ngành cơ bản : khách du lịch,thu nhập du
lịch,cơ sở vật chất kỹ thuật phục vụ du lịch, lao động trong du lịch, đầu tư du lịch và
hiện trạng tổ chức quản lý, hoạt động marketing du lịch.
- Định hướng phát triển du lịch Hải Dương giai đoạn đến năm 2020 bao gồm:
Dự báo các chỉ tiêu phát triển ngành :
Chỉ tiêu phát triển du lịch Đơn vị 2005 2010 2020
Khách du lịch Ngàn lượt
- Quốc tế (lưu trú) 50,0 100,0 250,0
- Nội địa (lưu trú) 200,0 350,0 650,0
- Khách không lưu trú 500,0 600,0 700,0
Phòng khách sạn Phòng 1.390 2.714 5.996
Lao động Người
- Trực tiếp 1.772 3.575 9.584
- Gián tiếp 3.544 7.514 19.168
Thu nhập du lịch Triệu USD 16,135 36,500 102,225
GDP du lịch Triệu USD 10,660 24,065 67,633
công của Quy hoạch 2004.
Tuy nhiên bên cạnh những kết quả đạt được, nội dung của Quy hoạch 2004
còn tồn tại một số hạn chế ảnh hưởng đến hoạt động quản lý và triển khai hoạt động
phát triển du lịch trong thực tiễn nhằm phát triển du lịch Hải Dương tương xứng với
vị trí trong phát triển kinh tế - xã hội của địa phương; trong phát triển du lịch Trung
tâm du lịch Hà Nội và phụ cận và hướng tới phát triển du lịch bền vững. Một số hạn
chế chủ yếu của Quy hoạch 2004 bao gồm :
- Chưa làm rõ được những lợi thế so sánh của tiềm năng du lịch Hải Dương so
với các địa phương khác, đặc biệt là các địa phương phụ cận trong vùng đồng bằng
sông Hồng. Đây là một vấn đề quan trọng làm căn cứ cho việc xác định những định
Viện Nghiên cứu Phát triển Du lịch
58 Kim Mã, Ba Đình, Hà Nội. Tel: 84-4-37343131; Fax: 84-438489377
7
Điều chỉnh Quy hoạch tổng thể phát triển du lịch tỉnh Hải Dương đến năm 2020
hướng phát triển riêng, tạo sự khác biệt của du lịch Hải Dương và qua đó tạo được
sức hấp dẫn và nâng cao tính cạnh tranh của điểm đến du lịch Hải Dương trong mối
quan hệ phát triển du lịch vùng.
- Mặc dù đã đề cập đến định hướng sản phẩm du lịch, tuy nhiên hệ thống sản
phẩm du lịch, đặc biệt là những sản phẩm du lịch đặc thù của Hải Dương còn chưa
xác định được cụ thể. Đây có thể là một trong những nguyên nhân quan trọng làm cho
du lịch Hải Dương chưa tạo được sự bứt phá được đứng từ góc độ sản phẩm du lịch
và điều này cũng có những ảnh hưởng đến phát triển du lịch sau khi Quy hoạch 2004
được phê duyệt.
- Định hướng tổ chức lãnh thổ du lịch Hải Dương còn nhiều nội dung trùng và
chưa rõ, đặc biệt đối với định hướng phát triển 02 không gian trọng điểm du lịch; hệ
thống tuyến, điểm du lịch chính của Hải Dương.
- Mặc dù quan điểm phát triển du lịch có đề cập đến phát triển du lịch bền
vững, tuy nhiên Quy hoạch 2004 còn chưa chỉ ra được những yếu tố cơ bản đã, đang
và sẽ có nguy cơ ảnh hưởng đến mục tiêu phát triển du lịch của du lịch Hải Dương,
đặc biệt đứng từ góc độ môi trường và sự tham gia của cộng đồng.
24,2%
Nguồn: Báo cáo thông kê của Sở TM&DL năm 2001 - 2007; Sở VHTTDL năm 2008-2010
Do đặc điểm, lợi thế về vị trí địa lý, bên cạnh sự tăng trưởng về lượng khách
lưu trú, lượng khách du lịch đến Hải Dương không sử dụng dịch vụ lưu trú (khách đi
theo tour trong vùng mà Hải Dương chỉ là điểm dừng chân tham quan; khách du lịch
lễ hội, khách tham quan trong ngày từ Hà Nội, khách “transit” trên tuyến Hà Nội - Hải
Phòng; Hà Nội - Quảng Ninh) cũng tăng khá nhanh. Đây là một đặc điểm khá đặc thù
của du lịch Hải Dương, góp phần đáng kể vào kết quả kinh doanh du lịch của địa
phương.
1.1 Khách du lịch quốc tế
Lượng khách du lịch quốc tế đến Hải Dương trong giai đoạn 2001 - 2010 có sự
tăng trưởng khá ổn định, năm sau cao hơn năm trước. Năm 2001 toàn tỉnh đã đón
được 27.000 lượt khách quốc tế thì năm 2010 đã tăng lên 120.500 lượt, bất chấp tác
động của khủng hoảng kinh tế thế giới. Như vậy có thể thấy chỉ tiêu về khách du lịch
quốc tế của Quy hoạch 2004 là khá phù hợp với thực tế (Bảng 2).
Bảng 2: Khách du lịch quốc tế đến Hải Dương, giai đoạn 2001 - 2010
Đơn vị: Ngàn lượt khách
Hạng mục 2001 2002 2003 2004 2005 2006 2007 2008 2009 2010
Khách quốc tế 27,0 26,0 31,0 38,0 51,0 60,0 82,5 100,0 105,0 120,5
Tỷ lệ so với tổng (%) 23,9 21,3 20,5 18,7 20,3 19,8 22,6 23,8 21,0 21,1
Tổng số 113,0 122,0 151,0 203,0 251,0 303,0 365,0 420,0 499,0 572
Ngày khách TB 1,5 1,7 1,5 1,7 1,8 2,0 2,0 1,8 2,2
2,3
Nguồn: Báo cáo thông kê của Sở TM&DL năm 2001 - 2007; Sở VHTTDL năm 2008-2010
Tỷ lệ lượng khách quốc tế trong tổng số khách du lịch đến Hải Dương khá ổn
định và chiếm trên dưới 20% với tốc độ tăng trưởng trung bình đạt trên 18,5% năm.
Ngày lưu trú trung bình của khách du lịch quốc tế đến Hải Dương còn hạn chế và thấp
hơn ngày lưu trú trung bình cả nước. Điều này có thể được giải thích là do Hải Dương
Viện Nghiên cứu Phát triển Du lịch
58 Kim Mã, Ba Đình, Hà Nội. Tel: 84-4-37343131; Fax: 84-438489377
thắng Côn Sơn - Kiếp Bạc và du lịch được quan tâm phát triển với tư cách là ngành
kinh tế quan trọng trong chiến lược phát triển kinh tế - xã hội của địa phương.
Theo kết quả điều tra khách năm 2010, khách du lịch quốc tế đến Hải Dương
phần lớn từ Trung Quốc (25%); tiếp đến là Hàn Quốc (19%); Đài Loan (16%), Nhật
Bản (15%). Khách từ thị trường Châu Âu và khu vực Đông Nam Á còn hạn chế.
Mục đích của phần lớn khách du lịch quốc tế đến Hải Dương là công vụ, khách
tham dự hội nghị, hội thảo (MICE). Lượng khách đến với mục đích thuần túy du lịch
còn rất hạn chế.
Viện Nghiên cứu Phát triển Du lịch
58 Kim Mã, Ba Đình, Hà Nội. Tel: 84-4-37343131; Fax: 84-438489377
10
Điều chỉnh Quy hoạch tổng thể phát triển du lịch tỉnh Hải Dương đến năm 2020
1.2 Khách du lịch nội địa
Khách du lịch nội địa vẫn là lượng khách chủ yếu của tỉnh, trung bình hàng
năm chiếm trên dưới 80% tổng lượng khách du lịch đến Hải Dương. Ngoài Côn Sơn -
Kiếp Bạc là nơi tập trung thu hút khách, các điểm di tích cũng thu hút khách nội địa
đến ngày một nhiều hơn vì điều kiện đi lại khá thuận tiện, gần Hà Nội (Bảng 4).
Bảng 4: Khách du lịch nội địa đến Hải Dương, giai đoạn 2001 - 2010
Đơn vị: Ngàn lượt khách
Hạng mục 2001 2002 2003 2004 2005 2006 2007 2008 2009 2010
Khách nội địa 86 96 120 165 200 243 282 320 394 451,5
Tỷ lệ so với tổng (%) 76,1 78,7 79,5 81,3 79,7 80,2 77,4 76,2 79,0
78,9
Tổng số 113,0 122,0 151,0 203,0 251,0 303,0 365,0 420,0 499 572
Ngày khách TB 1,1 1,2 1,1 1,2 1,3 1,3 1,2 1,3 1,5
1,8
Nguồn: Báo cáo thông kê của Sở TM&DL năm 2001 - 2007; Sở VHTTDL năm 2008-2010
Nguyên nhân một phần do nhu cầu tham quan nghỉ dưỡng của người dân trong
cả nước, đặc biệt là từ các thành phố lớn như Hà Nội ngày càng cao; bên cạnh đó là
việc ngành du lịch Hải Dương đã chú trọng phát triển du lịch văn hóa - lễ hội, du lịch
Ghi chú: * Số liệu của Hà Nội đã bao gồm cả tỉnh Hà Tây cũ
Nguồn: Viện NCPT Du lịch và Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch Hải Dương.
Kết quả so sánh cho thấy nếu Hải Dương không chú trọng phát triển các sản phẩm
du lịch mà chỉ dựa trên những lợi thế sẵn có thì trong những năm tới vẫn tiếp tục có sự tụt
hậu về thu hút khách du lịch nói chung, khách du lịch nội địa nói riêng.
Nhận xét chung :
- Mặc dù lượng khách du lịch đến Hải Dương tăng cao nhưng chất lượng
nguồn khách hạn chế. Khách quốc tế còn ít, khách du lịch thuần tuý chủ yếu là đi theo
tour chỉ dừng chân mua sắm, khách lưu trú phần lớn là khách thương mại, tìm kiếm
cơ hội đầu tư kết hợp với du lịch và khách công vụ của các doanh nghiệp đầu tư nước
ngoài. Số lượng các doanh nghiệp đầu tư đã ổn định và sự hấp dẫn của môi trường
đầu tư giảm dần, dẫn đến số khách này giảm trong tương lai gần. Khách nội địa chủ
yếu là khách hành hương, lễ hội và đi về trong ngày, khách lưu trú chỉ chiếm khoảng
22%.
- Hiệu quả khai thác khách du lịch kém: thời gian lưu trú của khách du lịch
ngắn, chi tiêu cho mua sắm của cả khách quốc tế và nội địa còn thấp.
2. Hiện trạng thu nhập và GDP du lịch
2.1 Thu nhập du lịch
Thu nhập du lịch của Hải Dương không ngừng gia tăng cả về giá trị tuyệt đối
và nhịp độ tăng trưởng, giai đoạn 2001 - 2010 có mức tăng trưởng trung bình 22.17%.
Với xu thế hiện nay, cùng với sự gia tăng của số lượng khách, chắc chắn trong những
Viện Nghiên cứu Phát triển Du lịch
58 Kim Mã, Ba Đình, Hà Nội. Tel: 84-4-37343131; Fax: 84-438489377
12
Điều chỉnh Quy hoạch tổng thể phát triển du lịch tỉnh Hải Dương đến năm 2020
năm tới thu nhập du lịch của Hải Dương sẽ gia tăng, góp phần tích cực vào sự phát
triển kinh tế - xã hội của địa phương (Bảng 6).
Bảng 6: Thu nhập du lịch Hải Dương giai đoạn 2001 - 2010
Đơn vị: Tỷ đồng
theo hướng giảm dần tỷ lệ doanh thu từ lưu trú và ăn uống; tăng dần doanh thu từ lữ
hành - vận chuyển, doanh thu bán hàng, doanh thu các dịch vụ bổ sung khác; với sự
thay đổi cơ cấu chi tiêu này sẽ là điều kiện tốt để gia tăng tổng thu nhập của các hoạt
động du lịch. Tuy nhiên do mức chi tiêu bình quân của khách còn thấp và có xu
hướng giảm nên thu nhập du lịch chung còn hạn chế. Để tăng thu nhập du lịch thời
gian tới, du lịch Hải Dương cần chú trọng các giải pháp thu hút khách du lịch có khả
năng chi tiêu cao và tăng cường các dịch vụ bổ sung bên cạnh phát triển các sản phẩm
du lịch hấp dẫn có khả năng cạnh tranh cao.
Viện Nghiên cứu Phát triển Du lịch
58 Kim Mã, Ba Đình, Hà Nội. Tel: 84-4-37343131; Fax: 84-438489377
13
Điều chỉnh Quy hoạch tổng thể phát triển du lịch tỉnh Hải Dương đến năm 2020
Nếu xem xét thu nhập du lịch Hải Dương trong mối tương quan với các địa
phương trong vùng kinh tế trọng điểm phía Bắc (Bảng 7) thì có thể thấy do lượng
khách đến Hải Dương; số ngày lưu trú trung bình và mức chi tiêu trung bình của
khách còn hạn chế, vì vậy thu nhập du lịch Hải Dương thời gian qua còn hạn chế so
với nhiều địa phương trong vùng và trong nhiều năm chỉ đứng trên Hưng Yên và Bắc
Ninh.
Bảng 7: Thu nhập du lịch các tỉnh thuộc vùng KTTĐ phía Bắc,
giai đoạn 2001 - 2009
Đơn vị: Tỷ đồng
Địa phương 2001 2002 2003 2004 2005 2006 2007 2008 2009
Hà Nội
*
3.076,0 3.364,9 4.806,5 5.551,6 6.304,0 6.850,0 7.000,0 7.320,0 7.950,5
Quảng Ninh 339,0 561,8 711,5 882,6 1.034,0 1.265,0 1.632,9 1.950,5 2.305,4
Hải Phòng 283,0 363,6 404,0 470,0 540,0 721,0 1.023,7 1.452,8 1.570,2
Hải Dương 120,0 140,0 167,0 256,0 335,0 390,0 465,0 530,0 637,0
Hưng Yên 8,8 10,6 11,4 12,8 15,0 22,7 24,0 26,1 28,4
Vĩnh Phúc 185,5 203,2 267,0 320,0 345,0 428,0 525,0 594,3 650,5
Như vậy có thể thấy mục tiêu đóng góp GDP du lịch được xác định tại Quy hoạch
2004 theo đó đến năm 2010 GDP du lịch sẽ chiếm khoảng 2,3% tổng GDP của tỉnh đã
không đạt được. Một trong những nguyên nhân được xem là quan trọng hạn chế tỷ lệ
GDP du lịch trong tổng GDP của tỉnh là do mức đầu tư từ ngân sách cho sự nghiệp du
lịch Hải Dương còn quá thấp so với các ngành kinh tế khác và chỉ chiếm 0,19% tổng
đầu tư ngân sách địa phương. Chính vì vậy nếu xét từ tỷ trọng đầu tư với tỷ trọng
tổng sản phẩm thì hoạt động du lịch của Hải Dương thời gian qua vẫn có thể được
xem là khá có hiệu quả.
3. Hiện trạng cơ sở vật chất kỹ thuật du lịch
Cơ sở vật chất kỹ thuật đóng góp một phần quan trọng trong quá trình phục vụ
khách du lịch. Cơ sở vật chất kỹ thuật du lịch đáp ứng các nhu cầu của khách du lịch
về lưu trú, ăn uống, vận chuyển, các điều kiện về vui chơi giải trí và các dịch vụ
khác... Việc đánh giá về cơ sở vật chất kỹ thuật phải bao gồm cả đánh giá về số lượng
và chất lượng. Chất lượng của cơ sở vật chất kỹ thuật có ý nghĩa quan trọng trong
việc nâng cao hiệu quả kinh doanh du lịch.
3.1 Cơ sở lưu trú
Trong giai đoạn 2001 - 2010, hệ thống cơ sở lưu trú tỉnh Hải Dương đã phát
triển với tốc độ khá nhanh. Năm 2001, cả tỉnh Hải Dương chỉ có 33 cơ sở lưu trú đi
vào hoạt động với 650 phòng, thì đến năm 2010số cơ sở lưu trú toàn tỉnh đã tăng lên
133 cơ sở lưu trú với tổng số 2.637 phòng. Tốc độ tăng trưởng trung bình cho giai
đoạn 2001 - 2010 về số phòng khách sạn là 16,83%/năm. Đặc biệt là từ năm 2001 đến
nay, sự phát triển hệ thống cơ sở lưu trú của Hải Dương đã và đang phát triển nhanh
chóng. Điều này chứng tỏ việc kinh doanh lưu trú du lịch trên địa bàn tỉnh đang diễn
ra khá thuận lợi (Bảng 9).
Bảng 9 : Các cơ sở lưu trú du lịch Hải Dương giai đoạn 2001 - 2010
Năm
Nội dung
2001 2002 2003 2004 2005 2006 2007 2008 2009 2010
Tăng
trưởng
)
Tổng số
133 100,00 2.637 100,00
- CSLT đạt tiêu chuẩn 4 sao 01 0,1 181 7,0
- CSLT đạt tiêu chuẩn 3 sao 01 0,1 50 1,9
- CSLT đạt tiêu chuẩn 2 sao 07 5,3 228 8,6
- CSLT đạt tiêu chuẩn 1 sao 07 5,3 212 8,0
- CSLT đạt tiêu chuẩn 57 42,8 844 32,0
- CSLT chưa xếp hạng 60 46,4 1.122 42,5
Nguồn: Sở Văn hoá Thể thao - Du lịch Hải Dương.
Chất lượng cơ sở lưu trú du lịch trên địa bàn tỉnh Hải Dương nhìn chung còn
kém và chỉ đáp ứng được các nhu cầu tối thiểu của khách du lịch. Trang thiết bị ở một
số khách sạn đã cũ không đồng bộ cần nâng cấp. Một số phòng nghỉ ở các khách sạn
tư nhân còn hẹp, bài trí thiết kế nội ngoại thất không hợp lý, vệ sinh chưa đảm bảo
theo yêu cầu. Ngoài dịch vụ lưu trú và ăn uống, ở một số khách sạn hiện nay phát
triển thêm các dịch vụ mới như massage, karaoke, bể bơi...
Viện Nghiên cứu Phát triển Du lịch
58 Kim Mã, Ba Đình, Hà Nội. Tel: 84-4-37343131; Fax: 84-438489377
16
Điều chỉnh Quy hoạch tổng thể phát triển du lịch tỉnh Hải Dương đến năm 2020
3.2 Cơ sở vui chơi giải trí
Các cơ sở vui chơi giải trí- thể thao, dịch vụ phục vụ khách du lịch ở Hải
Dương nhìn chung còn rất hạn chế. Ở các khách sạn lớn những dịch vụ bổ sung
thường chỉ bao gồm: massage, tennis, bể bơi, phòng karaoke; Công ty cổ phần sân
Golf Chí Linh mới chỉ đưa vào sử dụng sân golf 36 lỗ, hệ thống dịch vụ kèm theo
như câu lạc bộ đêm, trường đua ngựa... còn đang trong giai đoạn xây dựng. Gần
đây, tỉnh cũng đã chú trọng quy hoạch một số khu vui chơi giải trí nhưng các dự án
này tập trung chủ yếu ở thành phố Hải Dương; ở các khu du lịch đang thu hút khách
như Côn Sơn - Kiếp Bạc, đảo Cò Chi Lăng Nam, v.v. chưa có các cơ sở vui chơi
giải trí. Sự hạn chế về các cơ sở vui chơi giải trí - thể thao, một mặt đã không kích
Sở Văn hoá, Thể thao và Du lịch Hải Dương, năm 2004 lực lượng lao động trong
ngành du lịch của Tỉnh là trên 1.400 người, năm 2010 tăng lên 3.750 người; tốc độ
tăng trưởng trung bình lao động trong giai đoạn 2004-2010 là 19,12% (Bảng 11). Tuy
vậy, so với các tỉnh phụ cận, số lượng lao động trong ngành du lịch của Hải Dương
còn tương đối ít.
Bảng 11: Lao động trong ngành du lịch Hải Dương giai đoạn 2001-2010
Đơn vị tính: Người
Năm
Trình độ
2001 2002 2003 2004 2005 2006 2007 2008 2010
Tăng
trưởn
g
(%)
ĐH và trên đại học 80 114 145 150 250 305 364 487 515 26,2
Trung cấp & CĐ 340 500 615 650 750 792 890 1.650 2.015 24,9
Sơ cấp 90 113 185 198 270 355 437 579 550 25,4
80 120 175 247 329 513 725 284 315 18,7
L 205 157 195 155 518 435 384 250 350 6,9
Tổng số 795 1.004 1.315 1.424 1.817 2.400 2.800 3.250 3.745 21,4
Nguồn: Báo cáo thông kê Sở TM&DL các năm 2001 - 2007; Sở VHTTDL năm 2008-2010.
Nhìn chung, trong những năm qua lao động trong ngành du lịch Hải Dương đã
có những chuyển biến tích cực cả về số lượng và chất lượng của đội ngũ lao động
trong ngành. Lao động đã qua đào tạo ở mức đại học và trên đại học đã chiếm tới
13% trong tổng số lao động, trong khi đó ở một số tỉnh lân cận thì con số này còn rất
thấp. Tuy nhiên số lao động chưa qua đào tạo nghiệp vụ còn cao, trình độ nghiệp vụ
sơ cấp chiếm số lượng lớn, trình độ ngoại ngữ còn rất thấp chưa đáp ứng đủ nhu cầu
về chất lượng lao động mà các khu, điểm du lịch, các doanh nghiệp du lịch đặt ra.
Nếu nghiên cứu về nhu cầu lao động để đáp ứng cho yêu cầu phát triển du lịch
nước, các khách sạn có quy mô lớn quan tâm đến; còn các khách sạn tư nhân ngoài
chánh, phó giám đốc, kế toán có nghiệp vụ thì đa số là cán bộ hợp đồng thời vụ,
không qua đào tạo hoặc chỉ mới đào tạo thì ngắn hạn.
5. Hiện trạng phát triển du lịch theo lãnh thổ và hệ thống sản phẩm du lịch
5.1. Phát triển du lịch theo lãnh thổ
Ở Hải Dương hiện có một số khu, điểm du lịch chính sau:
Viện Nghiên cứu Phát triển Du lịch
58 Kim Mã, Ba Đình, Hà Nội. Tel: 84-4-37343131; Fax: 84-438489377
19
Điều chỉnh Quy hoạch tổng thể phát triển du lịch tỉnh Hải Dương đến năm 2020
- Khu du lịch Côn Sơn - Kiếp Bạc: với giá trị văn hoá lịch sử cao, cảnh quan tự
nhiên kỳ vỹ, Côn Sơn - Kiếp Bạc là khu du lịch tổng hợp với nhiều loại sản phẩm du
lịch: du lịch văn hoá, tâm linh; du lịch sinh thái; du lịch thể thao; du lịch kết hợp nghỉ
dưỡng, cắm trại... hoạt động du lịch ở đây mang tính “mùa” rõ rệt. Hàng năm, có 2 mùa
lễ hội được tổ chức tại Côn Sơn: Mùa xuân và mùa thu. Đây chính là thời gian mà
lượng khách du lịch đến Côn Sơn - Kiếp Bạc nhiều nhất. Theo thống kê của Ban quản
lý khu di tích Côn Sơn- Kiếp Bạc tốc độ tăng trưởng khách giai đoạn 2001 – 2010
khoảng 20%, năm 2010 đạt trên 1 triệu lượt khách.
Hệ thống cơ sở hạ tầng và cơ sở vật chất phục vụ du lịch ở Côn Sơn chưa
được hiện đại song tương đối thuận lợi và đầy đủ. Các loại hình dịch vụ: kinh
doanh khách sạn, nhà nghỉ, vận chuyển, ăn uống, mua sắm phát triển và mở rộng.
Tuy nhiên, quy mô của các loại hình dịch vụ còn nhỏ lẻ thiếu sự liên kết; dịch vụ vui
chơi giải trí còn hạn chế...Đánh giá chung thì khu Côn Sơn- Kiếp Bạc có giá trị văn
hoá lịch sử cao và cảnh quan đẹp, nhưng còn thiếu các sản phẩm du lịch chất lượng
cao nên mức độ hấp dẫn khách còn thấp.
- Khu An Phụ - Kính Chủ: Hiện đang được khai thác ở dạng tự nhiên đón
khách đến với mục đích tâm linh tham quan đền, chùa là chính. Ở đây chưa có hệ
thống cơ sở vật chất kỹ thuật và dịch vụ du lịch nên mặc dù hấp dẫn về cảnh quan
nhưng chất lượng sản phẩm du lịch thấp, chưa đồng bộ, chưa thu hút được khách du
lịch thuần tuý.
Trên các tuyến du lịch liên tỉnh và nội tỉnh có rất nhiều các điểm du lịch và các
trung tâm dịch vụ dừng chân mua sắm, nhưng do các điểm du lịch của Hải Dương còn
chưa hấp dẫn nên chủ yếu khách chỉ dừng chân trên các tuyến quốc lộ 18 và quốc lộ
5A để ăn uống và mua sắm.
5.2. Hệ thống sản phẩm du lịch
Cho đến nay Hải Dương mới chỉ phát triển được một số loại sản phẩm du lịch
chính sau :
- Du lịch tham quan : các điểm di tích lịch sử văn hóa, tiêu biểu là khu di tích
Côn Sơn, Kiếp Bạc, Phượng Hoàng, Văn Miếu Mao Điền, đền Khúc Thừa Dụ, v.v. ;
tham quan các điểm danh thắng cảnh quan như Côn Sơn, An Phụ, Kính Chủ, v.v. ;
tham quan các làng nghề như làng gốm Chu Đậu (Nam Sách), làng chạm khắc đá
Kính Chủ (Kinh Môn), làng chạm khắc gỗ Đông Giao (Cẩm Giàng), phường rối nước
Thanh Hải, v.v. ;
- Du lịch lễ hội : các lễ hội tiêu biểu như Lễ đàn Mông Sơn thí thực (lễ hội
Côn Sơn); hội quân, hội hoa đăng trên sông Lục Đầu (lễ hội đền Kiếp Bạc); hội bơi
Viện Nghiên cứu Phát triển Du lịch
58 Kim Mã, Ba Đình, Hà Nội. Tel: 84-4-37343131; Fax: 84-438489377
21
Điều chỉnh Quy hoạch tổng thể phát triển du lịch tỉnh Hải Dương đến năm 2020
chải (lễ hội Đền Quát - Gia Lộc; Đình Cậy - Bình Giang), hội đánh gậy (lễ hội Đền
Cuối, Gia Lộc), v.v.
- Du lịch thể thao, giải trí : sân golf Ngôi Sao Chí Linh (Chí Linh)
- Du lịch sinh thái : đảo Cò Chi Lăng Nam (Thanh Miện)
- Du lịch công vụ, hội nghị - hội thảo (MICE) : TP. Hải Dương
Như vậy có thể thấy hệ thống sản phẩm du lịch của Hải Dương còn chưa hoàn
chỉnh, thiếu những sản phẩm du lịch có khả năng thu hút khách du lịch thuần túy mà
Hải Dương có khả năng phát triển như du lịch nghỉ dưỡng, du lịch dưỡng sinh - chữa
bệnh, du lịch vui chơi giải trí, du lịch đường sông. Ngoài ra chất lượng các sản phẩm
du lịch còn hạn chế, chưa có khả năng cạnh tranh cao vì vậy ảnh hưởng đến hiệu quả
kinh doanh du lịch.
định về ưu đãi đầu tư trong lĩnh vực du lịch, Quy chế quản lý khu, tuyến, điểm du lịch
đang trong quá trình dự thảo.
6.3. Xây dựng và quản lý quy hoạch phát triển du lịch
Cho đến nay một số quy hoạch phát triển du lịch đã được thực hiện và phê
duyệt bao gồm : Quy hoạch tổng thể phát triển du lịch tỉnh Hải Dương đến năm 2020;
02 quy hoạch chi tiết được phê duyệt là Quy hoạch chi tiết khu du lịch An phụ - Kính
Chủ (huyện Kinh Môn), Quy hoạch chi tiết khu du lịch Đảo Cò (huyện Thanh Miện)
và Quy hoạch tổng thể bảo tồn khu di tích lịch sử - văn hoá Côn Sơn - Kiếp Bạc gắn
với phát triển du lịch, thị xã Chí Linh, tỉnh Hải Dương .
Nhìn chung, những nội dung và kết quả nghiên cứu quy hoạch đã góp phần vào
việc xây dựng chiến lược phát triển kinh tế - xã hội của tỉnh. Đồng thời, là cơ sở cho
công tác chỉ đạo, quản lý xây dựng các kế hoạch phát triển du lịch.
Tuy nhiên, công tác triển khai thực hiện, quản lý quy hoạch du lịch còn chậm và
yếu, những biện pháp đảm bảo triển khai thực hiện quy hoạch tổng thể chưa đồng bộ.
Sau 5 năm thực hiện, Quy hoạch 2004 cũng bộc lộ một số bất cập, hạn chế như đã đề
cập ở trên; quy hoạch chi tiết chưa đi vào được cuộc sống. Do đó du lịch Hải Dương
chưa tạo được điểm nhấn, chưa có những sản phẩm độc đáo. Mặt khác, các chỉ tiêu
kinh tế - xã hội theo quy hoạch thấp hơn thực trạng phát triển kéo theo các dự báo,
định hướng đầu tư xây dựng sản phẩm thấp hơn yêu cầu.
Quy hoạch chi tiết một số khu du lịch trọng điểm như Côn Sơn - Kiếp Bạc, thành phố
Hải Dương,v.v. còn chậm được nghiên cứu, xây dựng nên việc xây dựng các công trình, kể
cả các công trình du lịch ở nhiều nơi còn tuỳ tiện, chắp vá hoặc trùng lặp do nhiều chủ sở
Viện Nghiên cứu Phát triển Du lịch
58 Kim Mã, Ba Đình, Hà Nội. Tel: 84-4-37343131; Fax: 84-438489377
23
Điều chỉnh Quy hoạch tổng thể phát triển du lịch tỉnh Hải Dương đến năm 2020
hữu, chủ quản lý khác nhau. Nguyên nhân chính là do kinh phí đầu tư từ ngân sách nhà nước
cho xây dựng quy hoạch chi tiết các khu du lịch còn hạn chế; sự phối hợp giữa các ngành liên
quan và chính quyền địa phương trong xây dựng quy hoạch còn nhiều bất cập dẫn đến chậm
tiến độ quy hoạch.
và Du lịch nên xây dựng không đúng tiêu chuẩn, gây lãng phí, ảnh hưởng đến tính
Viện Nghiên cứu Phát triển Du lịch
58 Kim Mã, Ba Đình, Hà Nội. Tel: 84-4-37343131; Fax: 84-438489377
24
Copyright: Tài liệu đại học ©