LỜI MỞ ĐẦU
Việt Nam – Trung Quốc là hai nước láng giềng, quan hệ ngoại giao, kinh
tế, văn hóa và thương mại giữa hai nước đã hình thành từ xa xưa trong lịch sử.
Đối với nhân dân hai nước, quan hệ láng giềng, quan hệ giao lưu văn hóa và
thương mại đã trở thành một quan hệ truyền thống bền vững. Sau khi bình
thường hóa quan hệ vào cuối năm 1991, quan hệ giữa hai nước nói chung và
thương mại nói riêng đã phát triển ngày càng mạnh
Hiện nay, trong quá trình hội nhập kinh tế quốc tế, cả Trung Quốc và Việt
Nam đều đã trở thành thành viên của Tổ chức thương mại thế giới WTO, quan
hệ kinh tế thương mại hai nước Việt Nam – Trung Quốc đã phát triển mạnh mẽ,
toàn diện nhưng vẫn cần được cũng cố và phát triển lên một bước mới. Xuất phát
từ thực tế đó, em xin chọn đề tài “Phân tích, đánh giá mối quan hệ kinh tế Việt
Nam – Trung Quốc” để nghiên cứu.
I.Lợi thế so sánh trong quan hệ thương mại Việt Nam - Trung Quốc.
1
Theo học thuyết về lợi thế so sánh của D.Ricardo thì một nước chỉ nên tập
trung vào những gì mà mình có lợi thế, dùng nó để trao đổi những gì mà nếu
mình tự làm thì hiệu quả sẽ không cao. Áp dụng trong quan hệ thương mại giữa
Việt Nam và Trung Quốc, ta có thể rút ra lợi thế so sánh như sau:
1.Về phía Trung Quốc:
Trung Quốc là nước lớn, đông dân, có tiềm lực kinh tế mạnh và có kinh
nghiệm hơn trong hoạt động ngoại thương với nhiều nước trên thế giới. Hơn nữa,
nhiều mặt hàng xuất khẩu của Trung Quốc có năng lực cạnh tranh mạnh do có
ưu thế về số lượng, chủng loại và có giá thành thấp hơn của Việt Nam vì các
doanh nghiệp Trung Quốc đầu tư khoa học kỹ thuật hỗ trợ sản xuất. Hiện nay,
Trung Quốc đã vươn lên là một trong những quốc gia hàng đầu thế giới về tổng
kim ngạch buôn bán.
Về công nghiệp nhẹ, Trung Quốc là một nước có truyền thống và có lực
lượng lao động lớn, nhân công rẻ, có kinh nghiệm sản xuất ra các mặt hàng có
giá thành thấp, chất lượng tốt, Trung Quốc có tiềm năng phát triển công nghiệp
do tiếp thu được công nghệ tiên tiến thể hiện ở hàng điện tử và hàng tiêu dùng.

Đối với Việt Nam, trong khi các cán cân buôn bán chính ngạch luôn nhập
siêu thì cán cân buôn bán tiểu ngạch lại xuất siêu. Phía Trung Quốc có một chính
sách nhất quán và mềm dẻo khuyến khích buôn bán qua biên giới với biện pháp
chủ yếu là đánh thuế hàng nhập khẩu thấp hơn so với đường chính ngạch. Ngược
3
lại, Chính phủ Việt Nam lại thực hiện chính sách buôn bán chính ngạch và hạn
chế buôn bán tiểu ngạch. Hoạt động buôn bán tiểu ngạch bị kiểm soát chặt chẽ
bởi nhiều ngành khác nhau.
Cho đến nay, cơ cấu hàng Việt Nam xuất khẩu sang Trung Quốc đã có
những biến chuyển nhất định. Tỷ lệ hàng nguyên liệu đã qua chế biến và hàng
công nghiệp tiêu dùng đã tăng lên. Một số mặt hàng như cao su, dầu thô, hải sản,
hàng rau quả, hạt điều, may mặc, giầy dép, than đá vẫn chiếm tỷ trọng đáng kể
trong xuất khẩu của hai nước. Trung Quốc là khách hàng số một về xuất khẩu
cao su của Việt Nam, đứng thứ hai về than đá và là nhà tiêu thụ thủy sản thứ tư
sau Nhật Bản, Hồng Kông và Mỹ. Còn hàng Trung Quốc nhập khẩu vào Việt
Nam là sắt thép, nông nghiệp cơ khím thiết bị vật dụng y tế, phương tiện vận tải,
dược liệu, hàng tiêu dùng công nghệ.
Một vấn đề cũng đáng lưu ý là hàng qua đường tiểu ngạch chủ yếu là hàng
công nghiệp tiêu dùng như xe đạp, phụ tùng, đồ điện, điện tử, quần áo may
mặc… do giá thành thấp lại được hưởng những ưu đãi xuất khẩu của Trung
Quốc nên các loại hàng này có sức cạnh tranh rất mạnh trên thị trường Việt Nam
gây ra nhiều tác động đến hàng sản xuất trong nước.
Nói chung các mặt hàng mà phía Trung Quốc xuất khẩu sang Việt Nam
trong những năm qua kể cả tiểu ngạch và chính ngạch rất phong phú và đa dạng,
có đến trên 200 nhóm hàng và mặt hàng cụ thể, gấp đôi số mặt hàng mà Việt
Nam xuất khẩu sang Trung Quốc. Mặc dù có những ảnh hưởng tiêu cực, nhưng
sức ép mà hàng Trung Quốc cũng có ảnh hưởng tích cự đến thị trường Việt
Nam. Đó là sự vươn lên lớn mạnh và trưởng thành của một số ngành trong thị
trường Việt Nam như dệt may, da giầy, xe đạp, bóng đèn, phích nước…
2.Những hạn chế còn tồn tại.