Y H
ỌC THỰC HÀNH (914)
-

S
Ố 4/2014
146
Bảng 3: CPM trên ống nhựa Eppendotf và trong
dịch nổi (20 giây)
Nhận xét:
- Tỉ lệ CPM trong ống cặn cao hơn dịch nổi từ 2-4
lần (tỉ lệ A/C) ở tất cả các ống nghiệm.
- Rửa ống chứa cặn 3 lần bằng dung dịch PBS làm
giảm không đáng kể CPM còn lại trong thành ống
nhựa (tỉ lệ B/A), với lượng còn lại đạt từ 90% CMP
trước khi rửa ống.
- CMP trên ống nhựa sau rửa vẫn cao hơn CMp
trong dịch nổi từ 2-4 lần (tỉ lệ B/C).
Như vậy, thành ống nhựa có gắn một lượng đáng
kể phức hợp
131
I –ANA, điều này sẽ làm sai lệch rất
lớn tới kết quả thí nghiệm.
KẾT LUẬN

5. Tran L, Baars JW, de Boer JP, Hoefnagel CA,
Beijnen JH, Huitema AD (2011). The pharmacokinetics of
¹³¹I-rituximab in a patient with CD20 positive non-Hodgkin
Lymphoma: evaluation of the effect of radioiodination on
the biological properties of rituximab. Hum
Antibodies;20(1-2):37-40.
XÁC ĐỊNH HIỆN TƯỢNG MẤT NHỊP NGÀY ĐÊM HUYẾT ÁP Ở BỆNH NHÂN NHỒI MÁU NÃO
GIAI ĐOẠN CẤP CÓ TĂNG HUYẾT ÁP BẰNG THEO DÕI HUYẾT ÁP LƯU ĐỘNG 24 GIỜ
CAO TRƯỜNG SINH - Đại học Y khoa Vinh
TÓM TẮT
Mục đích: Xác định tỷ lệ có trũng, không trũng, quá
tải huyết áp, vọt huyết áp sáng sớm ở bệnh nhân nhồi
máu não giai đoạn cấp có tăng huyết áp bằng theo dõi
huyết áp lưu động 24 giờ.
Đối tượng và phương pháp: 140 bệnh nhân nhồi
máu não có tăng huyết áp (tuổi trung bình 65,5 ± 10,4)
được đo huyết áp lưu động 24 giờ trong 7 ngày đầu
khoảng cách đo 30 phút /lần vào ban ngày và 60
phút/lần vào ban đêm, từ tháng 5/2009 đến tháng
7/2012 tại Khoa Thần kinh Bệnh viện Hữu nghị Đa
khoa Nghệ An và Khoa Nội Tim mạch Bệnh viện TW
Huế.
Kết quả: Tỷ lệ không trũng huyết áp ban đêm, quá
tải huyết áp tâm thu, quá tải huyết áp tâm trương và
vọt huyết áp sáng sớm ở bệnh nhân nhồi máu não lần
lượt là: 92,1%, 75%, 60,2% và 57,4%.
Kết luận: Huyết áp ở bệnh nhân nhồi máu não bị
mất nhịp ngày đêm, tỷ lệ quá tải cao và tỷ lệ vọt huyết
áp sáng sớm ở mức cao. Cần đo huyết áp lưu động 24
giờ trong giai đoạn cấp ở bệnh nhân nhồi máu não có

Conclusion: Blood pressure in patients with
cerebral ischemic stroke lost circadian rhythms, high
overload rate and the rate early morning surge of blood
pressure are sharply higher. It should measure 24-
hour ambulatory blood pressure in the acute phase of
cerebral ischemic patients with hypertension as a basis
for treatment and pronostic.
Keywords: ABPM (ambulatory blood pressure
monitoring), hypertension, dipper, non-dipper,
overload, early morning surge of blood pressure,
cerebral ischemic stroke.
ĐẶT VẤN ĐỀ
Tăng huyết áp (THA) là một yếu tố nguy cơ tim
mạch quan trọng, đang là mối đe dọa lớn đối với sức
khỏe nhân dân các nước trên thế giới, là nguyên nhân
gây tàn phế và tử vong hàng đầu đối với người lớn
tuổi ở các nước phát triển cũng như các nước đang
Y H
ỌC THỰC HÀNH (914)
-

S
Ố 4/2014
147

mẫu thuận tiện.
2.2. Phương tiện nghiên cứu
Máy đo huyết áp lưu động 24 giờ nhãn hiệu
Suntech Oscar 2 của Mỹ kèm theo phần mềm phân
tích huyết áp AccuWinProv3.
2.3. Cách thức tiến hành
- Đo HA lưu động 24 giờ: Bệnh nhân được đo HA
24 giờ bằng máy lưu động trong tuần đầu (từ sau khi
vào cho đến 6 ngày). Trước 1 ngày và trong ngày đo
HA lưu động bệnh nhân không dùng thuốc hạ HA.
- Chương trình đo: Đo liên tục 24 giờ, ban ngày 30
phút 1 lần, ban đêm 60 phút một lần để tránh cho BN
mất ngủ và gây hiện tưởng giả dipper. Thời gian khởi
phát ban ngày từ 6 giờ sáng (6am) và ban đêm từ 22
giờ (10pm).
- Ngưỡng HA lưu động: Được cài sẵn trong phần
mềm, theo Hội THA châu Âu (ESH): HA 24h < 130/80
mmHg; ban ngày <135/85mmHg, ban đêm <120/70
mmHg [5].
- Tiêu chuẩn các biến số:
+ Trũng huyết áp ban đêm (dipper): HATT và
HATTr ban đêm giảm > 10% so với ban ngày.
+ Không trũng HA ban đêm (non-dipper): HATT và
HATTr giảm  10% [5].
+ Vọt HA sáng sớm: HATT và HATTr tăng lên ít
nhất 20/15mmHg tính từ HA thấp nhất trong quá trình
ngủ đến trung bình 2 giờ đầu tiên sau khi tỉnh giấc [8].
KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU
1. Tỷ lệ phần trăm trũng, tỷ lệ bệnh nhân không
trũng, đảo ngược HA ban đêm

12,2
86,7±13
,3
1,7±
7,
9
0,266

-

0,67
±8,1
TS tim
(ck/ph)
76,6 ±
12,5
71,4 ±
12,5
5,2 ±
6,5
0,000
6
6,6 ±
7,9
( ng-đ: Hiệu số huyết áp ngày-đêm)
HA ban ngày cao hơn ban đêm 4,6 mmHg nhưng
< 10%. Sự khác biệt giữa ngày và đêm không có ý
nghĩa. HA ban đêm tương đương ban ngày do đó tỷ
lệ % trũng HA ban đêm rất thấp (0,32  6,8% đối với
HATT) và HATTr ban đêm có xu hướng đảo ngược

T
ổng

140

100,0Đ
ảo ng
ư
ợc HA

46

32,9

< 0,001
Không
đ
ảo ng
ư
ợc
HA
94 67,1
T
ổng

140



77,6 ±
24,5
63

71,9 ±
29,3
140

75,0 ±
26,8
0,212
Tâm
trương
(%)
77

63,4 ±
26,9
63

56,3 ±
29,1
140

60,2 ±
28,0
0,137
Tỷ lệ quá tải HA ở bệnh nhân nhồi máu não cao
trên 70% đối với HATT và trên 60% đối với HATTr. Tỷ



2
=0,28; p=0,594
N
ữ(2)

63

38

60,3

Đ
ộ
THA

p(I
-
III)

Đ
ộ

I

55


51,2

Đ
ộ
III

42

32

76,2

T
ổn
g

140

81

57,8Phần lớn số bệnh nhân nhồi máu não có vọt HA
sáng sớm (CI 95%: 49,2%-66,1%).
Tỷ lệ có vọt HA sáng sớm giữa nam và nữ tương
đương nhau (p=0,594).
Tỷ lệ xuất hiện vọt HA sáng sớm ở THA độ III là
cao nhất (p<0,05).


74,1

21

25,9

81
3,89

(1,79-
8,51)

2
=
14,38;
p=0,0001
49
Không v
ọt HA

sáng sớm
25

42,4

34

57,6


ban đêm trên cùng một đối tương nghiên cứu; không
có sự khác nhau của 2 tỷ lệ trên giữa người bình
thường và người THA.
Nghiên cứu của Hatem Fahan và cộng sự [6]: "So
sánh theo dõi HA lưu động 24 giờ và đo HA phòng
khám trong đánh giá nguy cơ và điều trị THA" tại
Oman năm 2010 trên 104 bệnh nhân THA cho thấy, tỷ
lệ không giảm HABĐ ở người THA là 64,4%.
Gregory Lip và cộng sự tại Birmingham (Anh) tiến
hành dự án đột quỵ (1997), nghiên cứu trên 86 BN,
tuổi TB 64,2  9,2 vào viện với khởi phát tai biến trong
vòng 12 giờ tại bệnh viện đa khoa huyện. Kết quả cho
thấy, không có sự khác biệt giữa TB HATT ngày và
đêm (TB 1,9 mmHg, p =0,08), tuy nhiên TBHATTr
ngày cao hơn đêm (TB 2,4 mmHg; p = 0,01). Bởi vậy,
BN đột quỵ có biểu hiện mất nhịp HA ngày đêm và có
thể được coi như là nondippers và cũng có khuynh
hướng đảo ngược HA ở những BN XHN.
S Jain và cộng sự (2004) tại Ấn Độ nghiên cứu "rối
loạn nhịp ngày đêm của huyết áp trong đột quỵ não
cấp" trên 50 bệnh nhân (26 nam, 24 nữ, tuổi trung bình
57  11,5), đo HA lưu động trong vòng 120 giờ sau
khởi phát đột quỵ với khoảng cách đo 15 phút/lần cho
thời gian ban ngày (6.00 am-6.00 pm) và 20 phút/lần
ban đêm (6.00 pm-6.00 am) cho thấy, tỷ lệ không trũng
HABĐ là 88% (44 BN), có trũng là 12% (6 BN). Tỷ lệ
dipper ở bệnh nhân xuất huyết não và nhồi máu não
khác biệt không có ý nghĩa thống kê. Trong số 44 BN
(88%) không giảm HA ban đêm có 23 BN dipper đảo
ngược nghĩa là HA ban đêm cao hơn ban ngày [9].

+ HATT ban đêm cao ≥ 120 mmHg
+ HATTr ban đêm cao ≥ 75 mmHg (≥70 mmHg
theo ESH)
+ Giảm ban đêm ≤ 10% HATT
+ THA buổi sáng ≥ 140/90 mmHg
+ Áp lực mạch cao ≥ 50 mmHg
Nghiên cứu của Ohkubo và cộng sự tại Ohasama,
Nhật Bản [5] theo dõi 4,1-9,2 năm cho thấy tình trạng
tử vong tim mạch có liên quan đến quá tải HA trong
suốt 24 giờ, cứ tăng 5% HATT hoặc tỷ lệ ngày đêm
của HATTr thì tăng 20% nguy cơ tử vong tim mạch.
Kết quả ở bảng 3 cho thấy, ở bệnh nhân nhồi máu
não có THA, tỷ lệ quá tải tăng cao nghĩa là hầu như
HA tăng thường xuyên trong ngày (75% số lần đo có
THA TT và 60,2% có THA TTr), cùng với không trũng
HABĐ, đảo ngược HA là một dấu hiệu chứng tỏ ở
bệnh nhân nhồi máu não có hiện tượng mất nhịp sinh
học HA và một trong những yếu tố tiên lượng xấu. Tỷ
lệ quá tải HATT cao hơn TTr liên quan đến đặc trưng
HA ở người cao tuổi là thường có THA tâm thu đơn
độc. Y H
ỌC THỰC HÀNH (914)
-

S
Ố 4/2014


Nghiên cứu của K.Madin và cộng sự tại Anh [8]
trên 1187 đối tượng, tuổi trung bình 59,3 cho thấy, tỷ lệ
vọt HA sáng sớm là 47,09% (559 BN).
Kario và cộng sự ở Nhật Bản [10] đã chỉ ra rằng
những người cao tuổi có vọt HA sáng sớm có tỷ lệ cao
nhồi máu não đa ổ (57% so với chứng 33%. p=0,001)
và có tỷ lệ đột quỵ cao (19% so với 7,3%, p = 0,004).
Nghiên cứu của Redon và cộng sự [8] đã chỉ ra
rằng, ở BN được điều trị, THA buổi sáng chiếm tỷ lệ từ
52-72%. Vọt HA sáng sớm và THA buổi sáng là yếu tố
làm tăng tình trạng tử vong và tỷ lệ tử vong tim mạch
trong những giờ đầu của buổi sáng.
Liên quan đến hậu quả của vọt HA sáng sớm gây
đột quỵ nhồi máu não, qua nghiên cứu chúng tôi ghi
nhận có 60,7% (85 BN) khởi phát nhồi máu não vào
khoảng thời gian buổi sáng từ 1 am – 12 am. Trong
nhóm 81 BN có vọt HA sáng sớm có 74,1% (60 BN)
khởi phát nhồi máu não vào khoảng thời gian buổi
sáng và ngược lại ở nhóm 59 BN không vọt HA sáng
sớm chỉ có 42,4% (25BN) khởi phát nhồi máu não
vào các giờ buổi sáng. Sự khác biệt này có ý nghĩa
(p = 0,000149).
KẾT LUẬN
Tỷ lệ không trũng huyết áp, quá tải huyết áp ở
bệnh nhân nhồi máu não có tăng huyết áp luôn ở mức
cao, chứng tỏ huyết áp ở bệnh nhân nhồi máu não bị
mất nhịp sinh học. Tỷ lệ vọt huyết áp sáng sớm liên
quan đến nhồi máu não vào buổi sáng. Bởi vậy cần
phải áp dụng theo dõi huyết áp lưu động 24 giờ ở
bệnh nhân nhồi máu não có tăng huyết áp để đánh giá

blood pressure following acute stroke, BioMed Central
Neutrol, p 1-6.
10. Kario K (2006), Caution for Winter Morning Surge
in Blood Pressure: A Possible Link With Cardiovascular
Risk in the Elderly, Hypertension; 47:139-140.