Đề xuất cách làm dạng đề so sánh văn học
So sánh văn học là một kiểu bài khá mới mẻ nên chưa được cụ thể hóa thành một
bài học riêng trong chương trình Ngữ văn bậc THPT, cũng không có nhiều tài liệu,
bài viết để tham khảo.
Dạng bài này chưa “lộ diện” trong sách giáo khoa nên không ít giáo viên tỏ ra lúng khi
hướng dẫn học sinh viết bài, điều đó cũng ảnh hưởng ít nhiều đến chất lượng làm bài
thi của học sinh.
Xuất phát từ thực tiễn giảng dạy cũng như vai trò của một giáo viên tâm huyết với
nghề văn, đồng thời góp phần tháo gỡ những khó khăn trên, cô Lê Thị Quỳnh Sen -
Trường THPT Dương Quảng Hàm (Hưng Yên) đã chia sẻ những kinh nghệm rất hữu
ích, giúp học sinh vượt qua khó khăn khi làm dạng bài so sánh văn học.
Các loại đề so sánh văn học thường gặp
Bằng sự trải nghiệm của bản thân và dựa vào tổng kết các đề thi của những năm gần
đây, cô Lê Thị Quỳnh Sen đã thống kê và khái quát lại thành những cấp bậc đề so sánh
văn học cơ bản.
Đó là: So sánh hai chi tiết trong hai tác phẩm văn học; so sánh hai đoạn thơ; so sánh
hai đoạn văn; so sánh hai nhân vật;
So sánh cách kết thúc hai tác phẩm; so sánh phong cách tác giả; so sánh, đánh giá hai
lời nhận định về một tác phẩm.
Cách làm bài dạng đề so sánh văn học
Đứng trước một đề văn thường có rất nhiều cách triển khai, giải quyết vấn đề, song đối
với kiểu đề so sánh văn học dù là ở dạng so sánh hai chi tiết, hai đoạn thơ, hai đoạnh
văn, hay hai nhân vật phương pháp làm bài văn dạng này thông thường có hai cách:
Nối tiếp: Lần lượt phân tích hai văn bản rồi chỉ ra điểm giống và khác nhau
Song song: Tìm ra các luận điểm giống và khác nhau rồi lần lượt phân tích từng luận
điểm kết hợp với việc lấy song song dẫn chứng của cả hai văn bản minh họa.
Cách 1: Phân tích theo kiểu nối tiếp
Đây là cách làm bài phổ biến của học sinh khi tiếp cận với dạng đề này, cũng là cách
mà Bộ giáo dục và đào tạo định hướng trong đáp án đề thi đại học - cao đẳng.
Bước một lần lượt phân tích từng đối tượng so sánh cả về phương diện nội dung và
nghệ thuật, sau đó chỉ ra điểm giống và khác nhau.

đối tượng so sánh
- Thân bài: Điểm giống nhau (đưa ra luận điểm, dẫn chứng); điểm khác nhau (đưa ra
luận điểm, dẫn chứng).
- Kết bài: Khái quát những nét giống nhau và khác nhau tiêu biểu; có thể nêu những
cảm nghĩ của bản thân.
Cô Lê Thị Quỳnh Sen lưu ý: Trong thực tế không phải đề nào chúng ta cũng có thể áp
dụng theo đúng khuôn mẫu cách làm như đã trình bày ở trên. Phải tùy thuộc vào cách
hỏi trong mỗi đề cụ thể mà áp dụng theo cách nào và áp dụng sao cho linh hoạt, phù
hợp.
Cũng có khi vận dụng đầy đủ các ý của phần thân bài, cũng có khi phải cắt bỏ một
phần cho hợp với yêu cầu trọng tâm của đề, hay dụng ý của người viết.