Phát triển du lịch theo hướng bền vững tại
Vườn Quốc gia Ba Bể

Hoàng Văn Sơn

Trường Đại học Kinh tế
Luận văn ThS Chuyên ngành: Quản lý kinh tế; Mã số 60 34 01
Người hướng dẫn: TS. Nguyễn Thị Thu Hương
Năm bảo vệ: 2014 Keywords. Du lịch bền vững; Du lịch; Vườn quốc gia Ba Bể. Content
MỞ ĐẦU

1. Tính cấp thiết của đề tài
Thời gian trước đây, nhiều quốc gia coi DL là ngành công nghiệp không khói đem
lại nhiều lợi nhuận, tạo cơ hội việc làm, tăng thu nhập, góp phần giải quyết đói nghèo và
nâng cao hiểu biết xã hội cho người dân, DL được coi là động lực tăng trưởng kinh tế nên
phát triển hoạt động du lịch với tốc độ nhanh chóng bằng bất cứ giá nào. Tuy nhiên trên
thực tế trong những năm gần đây sự phát triển nóng vội của ngành DL đã để lại nhiều tác
động tiêu cực, ảnh hưởng đến tài nguyên môi trường, làm xói mòn các giá trị văn hóa truyền
thống do sự thương mại hóa quá mức. Hậu quả của các tác động đó lại ảnh hưởng đến chính
sự phát triển lâu dài của ngành DL.
VQG Ba Bể nổi tiếng với vẻ đẹp còn giữ được nét hoang sơ của hồ Ba Bể, thác Đầu
Đẳng, động Puông, động Hua Mạ, ao Tiên, thác Roọm… với HST đặc trưng như HST rừng
mưa nhiệt đới trên núi đá vôi, HST rừng thường xanh mưa mùa nhiệt đới ở thung lũng, HST
rừng thường xanh trên núi đất là điểm du lịch đầy tiềm năng. Hồ Ba Bể đã được Hội nghị
Hồ nước ngọt thế giới tổ chức tại Mỹ công nhận là một trong 20 hồ nước ngọt đặc biệt của

Tổng Cục Trưởng Tổng Cục Biển và Hải đảo Việt Nam (2006) đã hệ thống hoá các vấn đề
lý luận về PTDLBV, xác định những vấn đề cơ bản đặt ra đối với PTDLBV thông qua phân
tích thực trạng PTDL để đề xuất hệ thống các giải pháp đảm bảo PTDLBV trong điều kiện cụ
thể ở Việt Nam.
- Luận án tiến sĩ “Phát triển du lịch bền vững ở Phong Nha - Kẻ Bàng” – của Trần
Tiến Dũng, Trường đại học Kinh tế Quốc dân Hà nội (2007) tập trung nghiên cứu lý luận về
PTDLBV vườn quốc gia, khu bảo tồn thiên nhiên, đánh giá tài nguyên DL ở khu vực nghiên
cứu và đã đưa ra các giải pháp cụ thể về PTDL ở Phong Nha – Kẻ Bàng một cách bền vững.
Luận văn Thạc sĩ “Phát triển du lịch theo hướng bền vững ở Quảng Ninh” của Vương Minh
Hoài - Trường Đại học Kinh tế - ĐHQGHN (2011) lý giải một số vấn đề về sự bền vững
trong thực trạng phát triển của ngành DL Quảng Ninh trong khoảng thời gian từ năm 2001
đến năm 2010, trong đó chú trọng đến một số trung tâm DL như Hạ Long, Vân Đồn, Móng
Cái, Đông Triều, Uông Bí; đề tài“Phát triển bền vững du lịch Ninh Bình” của Phan Tiến
Dũng – Trưởng ban Tuyên giáo tỉnh ủy Ninh Bình (2013) cập nhật những thông tin, tư liệu
về PTDLBV, đánh giá thực trạng PTDL Ninh Bình, từ đó đưa ra những gợi ý về giải pháp
PTDLBV
Đối với VQG Ba Bể đã có một số nghiên cứu và báo cáo liên quan đến vấn
đề PTDL như: Luận văn Thạc sĩ “Giải pháp phát triển du lịch dựa vào cộng đồng tại vườn
quốc gia Ba Bể” của Hồ Kim Thoa - Trường Đại học Tự nhiên – ĐHQGHN (2012); báo cáo
tổng hợp “Xây dựng chiến lược phát triển du lịch sinh thái hồ Ba Bể và các vùng tiềm năng
tỉnh Bắc Cạn” của Trung tâm Nghiên cứu và Tư vấn phát triển (2011); báo cáo tổng hợp
“Quy hoạch chung khu du lịch sinh thái hồ Ba Bể - Bắc Cạn” của Viện Nghiên cứu Phát triển
Du lịch (2003); dự án “Quan hệ đối tác vì người nghèo trong phát triển nông lâm nghiệp”
đưa ra những sáng kiến cải thiện môi trường khu vực vùng VQG Ba Bể, trong đó có những
sáng kiến liên quan đến DL. Đây là những công trình đã đúc kết cơ sở lý luận và thực tiễn về
DL và DL dựa vào cộng đồng, đánh giá tiềm năng và phân tích thực trạng hoạt động DL dựa
vào cộng đồng và DLST tại VQG Ba Bể từ đó đề xuất các giải pháp PTDL dựa vào cộng
đồng tại địa bàn nghiên cứu nhằm đạt hiệu quả cao và bền vững.
Nhìn chung, PTBV nói chung và của ngành DL nói riêng là vấn đề đang
được quan tâm nghiên cứu ở các cấp độ khác nhau. Tuy nhiên, là một tỉnh nghèo nằm trong

chỉnh lý và bổ sung những tư liệu, đối chiếu và lên danh mục cụ thể từng đối tượng nghiên
cứu, sơ bộ đánh giá các yếu tố cần thiết cho việc PTDLTHBV tại VQG Ba Bể.
- Phương pháp bản đồ: Là phương pháp cần thiết trong quá trình nghiên cứu có liên
quan đến lãnh thổ, minh họa về vị trí địa lý.
Hệ thống hóa cơ
sở
lý luận và thực
tiễn
Phỏng vấn
chuyên gia
Khung chỉ tiêu về
PTDLBV
Khảo sát điều tra
thực tế về
PTDLTHBV
Phân tích thực
trạng PTDLTHBV
tại VQG
Giải pháp
PTDLTHBV tại
VQG Quy trình nghiên cứu được khái quát qua sơ đồ sau:

- Chương 1: Cơ sở lý luận và thực tiễn về PTDLBV
- Chương 2: Thực trạng PTDLTHBV tại VQG Ba Bể
- Chương 3: Giải pháp PTDLTHBV tại VQG Ba Bể Reference
TÀI LIỆU THAM KHẢO

Tiếng Việt
1. Vũ Tuấn Cảnh (2000), Hiện trạng và một số giải pháp bảo vệ môi trường du lịch
Việt Nam
2. Bộ Kế hoạch và Đầu tư (2008), Quy hoạch tổng thể phát triển kinh tế - xã hội Bắc
Cạn đến năm 2020.
3. Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch (2009), Chiến lược phát triển Du lịch Việt Nam
đến năm 2020 và tầm nhìn đến năm 2030.
4. Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch (2010), Quy hoạch tổng thể phát triển Du lịch Việt
Nam đến năm 2020 và tầm nhìn đến năm 2030.
5. Chính phủ Việt Nam (Bộ Nông nghiệp và Phát triển Nông thôn), Chương trình Phát
triển Liên hợp quốc (UNDP) (6-2000), Dự án PARC: Xây dựng khu bảo tồn tài nguyên
thiên nhiên bằng phương pháp sinh thái học cảnh quan.
6. Công văn số 8434/VPCP-QHQT của Văn phòng Chính phủ về việc đăng ký Vườn
Quốc gia Ba Bể vào danh sách Ramsar.
7. Cục Bảo vệ môi trường (2005), Tài liệu giới thiệu, hướng dẫn xây dựng mô hình
cộng đồng tham gia bảo vệ môi trường.
8. Cục Môi trường (12/1998), Bên kia chân trời xanh-Báo cáo tham luận các nguyên
tắc du lịch bền vững.
9. Phan Tiến Dũng (2013), “Phát triển bền vững du lịch Ninh Bình”, Ban Tuyên giáo
tỉnh ủy Ninh Bình.
10. Trần Tiến Dũng (2011), “Phát triển du lịch bền vững ở Phong Nha - Kẻ Bàng” -
Luận án tiến sĩ, Trường đại học Kinh tế Quốc dân Hà Nội

26. Tổng cục du lịch Việt Nam (2011), Quy hoạch tổng thể phát triển du lịch Việt Nam
đến năm 2020, tầm nhìn đến năm 2030.
27. Trung tâm nghiên cứu và hỗ trợ giáo dục vì sự phát triển bền vững (2007), Nâng cao
nhận thức và năng lực phát triển du lịch bền vững trong thời đại toàn cầu hóa, Nxb
Đại học Sư phạm, Hà Nội.
28. Trung tâm Nghiên cứu và Tư vấn phát triển (2011), Báo cáo tổng hợp xây dựng
chiến lược phát triển du lịch sinh thái hồ Ba Bể và các vùng tiềm năng tỉnh Bắc Kạn.
29. Nguyễn Minh Tuệ (2010), Địa lý du lịch Việt Nam, Nxb Giáo dục Việt Nam, Hà
Nội.
30. Bùi Thị Hải Yến (2006), Quy hoạch du lịch, Nxb Giáo dục, Hà Nội.
31. Bùi Thị Hải Yến (2008), Tuyến điểm du lịch, Nxb Giáo dục, Hà Nội.
32. Viện Điều tra Quy hoạch rừng và Tổ chức Birdlife Quốc tế (1994), Thông tin về các
khu bảo vệ tự nhiên hiện có và các đề xuất ở Việt Nam.
33. Viện Nghiên cứu Phát triển Du lịch (2002), Cơ sở khoa học và giải pháp quản lý
khai thác tài nguyên du lịch ở Việt Nam.
34. Viện Nghiên cứu Phát triển Du lịch (2003), Báo cáo tổng hợp quy hoạch chung khu
du lịch sinh thái hồ Ba Bể - Bắc Kạn.
35. Viện Nghiên cứu Phát triển Du lịch (2003), Cơ sở khoa học và giải pháp thực hiện
xã hội hóa du lịch ở Việt Nam.
36. Viện Nghiên cứu Phát triển Du lịch (2007), Nghiên cứu đề xuất các giải pháp đầu tư
phát triển khu du lịch ở Việt Nam.
Tiếng Anh
37. GMS Sustainable Tourism Development Project – ADB Loan No. 2457-VIE
38. WTO (2002). Sustainable Development of Tourism: A Compilation of Good Practices,
Madrid\
Websites:
39. http://www.anninhthudo.vn/Phong-su/Vuon-Quoc-gia-Ba-Be-se-la-di-san-the-gioi
40. http://baobackan.org.vn/channel
41. http://www.baobackan.org.vn/channel
42. http://www.backan.gov.vn/Pages/Du-lich-Bac-Kan