Nghiên cứu hiệu quả báo chí trong hoạt động
truyền thông về an sinh xã hội ở nước ta thời kỳ
hội nhập quốc tế Dương Văn Thắng
Trường Đại học KHXH&NV
Luận án TS. Chuyên ngành: Báo chí học; Mã số: 62 32 01 01
Người hướng dẫn: PGS.TS.Dương Xuân Sơn
Năm bảo vệ: 2013

Abstract: Hệ thống hóa những vấn đề lý luận về hiệu quả truyền thông, hiệu quả báo chí, an
sinh xã hội (ASXH); quan điểm của Đảng, Nhà nước ta về bảo đảm ASXH và tăng cường công
tác truyền thông về ASXH. Khảo sát, đánh giá thực trạng hiệu quả báo chí trong hoạt động
truyền thông về ASXH ở nước ta thời gian qua, chỉ ra những ưu điểm, hạn chế và nguyên nhân
của hạn chế. Đề xuất những giải pháp chủ yếu nhằm nâng cao hiệu quả báo chí trong hoạt động
truyền thông về ASXH trong thời gian tới.

Keywords: Báo chí học; Truyền thông đại chúng; An sinh xã hội.

Content: 6

LIÊN QUAN ĐẾN LUẬN ÁN 181
TÀI LIỆU THAM KHẢO 183
PHỤ LỤC 196 189

Refrences
TÀI LIỆU THAM KHẢO
Tiếng Việt
1. Phạm Ngọc Anh (2005), Tư tưởng Hồ Chí Minh về quyền con người, Nxb
Chính trị Quốc gia, Hà Nội.
2. Ban Bí thư Trung ương Đảng Cộng sản Việt Nam (2009), Đẩy mạnh công
tác BHYT trong tình hình mới, Chỉ thị số 38-CT/TW ngày 07/09/2009.
3. Ban Chấp hành Trung ương Đảng Cộng sản Việt Nam (2012), Một số vấn
đề về chính sách xã hội giai đoạn 2012 – 2020, Nghị quyết số 15-NQ/TW
ngày 01/6/2012, Hội nghị lần thứ 5, khóa XI.
4. Ban Cán sự Đảng Bộ Lao động - Thương binh và Xã hội (2011), Phát triển
hệ thống ASXH thời kỳ 2011 - 2020, Nxb Chính trị Quốc gia, Hà Nội.
5. Ban Tuyên giáo Trung ương (2011), Đẩy mạnh công tác tuyên truyền về
BHXH theo Nghị quyết Đại hội XI của Đảng, Hướng dẫn số 19-
HD/BTGTW, ngày 24/10/2011.
6. Ban Tuyên giáo Trung ương (2011), Tài liệu nghiệp vụ công tác nghiên cứu
dư luận xã hội, Nxb Thông tin - Truyền thông, Hà Nội.
7. Ban Tuyên giáo Trung ương - Tạp chí Cộng sản - Bộ Lao động Thương binh
và Xã hội - Hội đồng Khoa học các cơ quan Đảng Trung ương (2012),
ASXH ở nước ta: Một số vấn đề lý luận và thực tiễn, Kỷ yếu Hội thảo khoa
học Quốc gia, Hà Nội.
8. Ban Tư tưởng - Văn hoá Trung ương, Bộ Văn hoá - Thông tin (1997), Tiếp
tục đổi mới và tăng cường lãnh đạo Báo chí xuất bản, Kỷ yếu Hội nghị Báo

Chiến lược ASXH.
21. Bộ Thông tin và Truyền thông (2009), Sách trắng về Công nghệ thông tin và
truyền thông Việt Nam, Nxb Thông tin - Truyền thông, Hà Nội.
22. Bộ Thông tin và Truyền thông (2010), Sách trắng về Công nghệ thông tin và
truyền thông Việt Nam, Nxb Thông tin - Truyền thông, Hà Nội.
191

23. Bộ Thông tin và Truyền thông, Trường đào tạo, bồi dưỡng cán bộ quản lý
thông tin và truyền thông (2011), Một số nội dung cơ bản về nghiệp vụ báo
chí, xuất bản, Nxb Thông tin và Truyền thông, Hà Nội.
24. Bộ Thông tin và Truyền thông, Trường đào tạo, bồi dưỡng cán bộ quản
lý thông tin và truyền thông (2011), Đường lối chính sách của Đảng và
pháp luật nhà nước về báo chí, xuất bản, Tập 1, Nxb Thông tin và
Truyền thông, Hà Nội.
25. Bộ Thông tin và Truyền thông, Ban Tuyên giáo Trung ương, Hội Nhà báo Việt
Nam (2011), Báo cáo tham luận Hội nghị báo chí toàn quốc 2011, Hà Nội.
26. Lê Thanh Bình (2004), Quản lý và phát triển báo chí - xuất bản, Nxb Chính
trị Quốc gia, Hà Nội.
27. Breton P.(1996), Sergeproulx: Bùng nổ truyền thông, Vũ Đình Phòng biên
dịch, Nxb Văn hóa, Hà Nội.
28. Chertưchơnưi A.A. (2004), Các thể loại báo chí, Đào Tuấn Anh, Trần Kiều
Vân dịch, Nxb Thông tấn, Hà Nội.
29. CIEM- SIDA – ISEAS (2000), Tăng trưởng kinh tế và chính sách xã hội ở
Việt Nam trong quá trình chuyển đổi từ năm 1991 đến nay - Kinh nghiệm
của các nước ASEAN, Hà Nội.
30. Hoàng Đình Cúc, Đức Dũng (2007), Những vấn đề của báo chí hiện đại,
Nxb Lý luận chính trị, Hà Nội.
31. Mai Ngọc Cường (2009), Xây dựng và hoàn thiện hệ thống chính sách
ASXH ở Việt Nam, Nxb Chính trị Quốc gia, Hà Nội.
32. Mai Thị Dung (2009), “Quan hệ công chúng trong BHXH & phân biệt quan hệ

46. Grabennhicốp (2004), Báo chí trong kinh tế thị trường, Lê Tâm Hằng – Ngữ
Phan - Đới Thị Kim Thoa biên dịch, Nxb Thông tấn, Hà Nội.
47. Khoa Báo chí, Phân viện Báo chí và Tuyên truyền (1998), Nhà báo bí quyết
kỹ năng - nghề nghiệp, Nxb Lao động.
48. Đỗ Xuân Hà (1997), Báo chí với thông tin quốc tế, Nxb Đại học Quốc
gia Hà Nội.
193

49. Hoàng Hà (2011), Lý luận về ASXH ở Việt Nam, Chuyên đề nghiên cứu
khoa học, BHXH Việt Nam, Hà Nội.
50. Vũ Quang Hào (2001), Ngôn ngữ báo chí, Nxb Đại học Quốc gia Hà Nội.
51. Đinh Thị Thúy Hằng (2008), Báo chí thế giới - Xu hướng phát triển, Nxb
Thông tấn, Hà Nội.
52. Hồ Chí Minh toàn tập, Tập 5 (1995), Nxb Chính trị Quốc gia, Hà Nội.
53. Hồ Chí Minh toàn tập, Tập12, (2000), Nxb Chính trị Quốc gia, Hà Nội.
54. Lê Bạch Hồng (2009), “Vai trò của chính sách BHXH, BHYT đối với
ASXH của đất nước”, Tạp chí BHXH (02), tr.7-10.
55. Lê Bạch Hồng (2012), BHXH, BHYT - Trụ cột vững chắc của ASXH, Kỷ
yếu Hội thảo Khoa học Quốc gia “ASXH ở nước ta - Một số vấn đề lý luận
và thực tiễn”, Ban Tuyên giáo Trung ương, Tạp chí Cộng sản, Bộ Lao động
Thương binh và Xã hội, Hội đồng Khoa học các cơ quan Đảng Trung ương,
Hà Nội, tr.54-59.
56. Hoàng Bích Hồng (2009), “Hoạt động PR trong lĩnh vực BHXH”, Tạp chí
BHXH (2), tr.36-38
57. Hội Nhà báo Việt Nam (1992), Nghề nghiệp và công việc của nhà báo.
58. Hội Nhà báo Việt Nam - Học viện Báo chí và Tuyên truyền (2011), Tính
chuyên nghiệp của báo chí hiện đại - Những vấn đề lý luận và thực tiễn, Kỷ
yếu Hội thảo khoa học Quốc gia, Hà Nội.
59. Hội Nhà báo Việt Nam - Kornad Adenauer Stiftung, Viện Kas - CHLB Đức
tại Việt Nam (2012), Nâng cao năng lực và kỹ năng đội ngũ nhà báo viết về

71. Nguyễn Lân (2000), Từ điển từ và Ngữ Việt Nam, Nxb thành phố Hồ Chí Minh.
72. Locquin J. (2004), Truyền thông đại chúng - Từ thông tin đến quảng cáo,
Nguyễn Ngọc Kha biên dịch, Nxb Thông tấn, Hà Nội.
73. Nguyễn Thành Lợi - Phạm Minh Sơn (2011), Thông tấn báo chí - Lý thuyết
và kỹ năng, Nxb Thông tin - Truyền thông, Hà Nội.
74. Trần Khắc Lộng (1992), BHYT ở Việt Nam, Nxb Y học, Hà Nội.
75. Trần Khắc Lộng (1997), BHYT một nhu cầu tất yếu của đời sống xã hội,
Nxb Y học, Hà Nội.
195

76. Mai Quỳnh Nam (1996), “Truyền thông đại chúng và dư luận xã hội”, Tạp
chí Xã hội học (1), tr.3-7.
77. Mai Quỳnh Nam (2001), “Về vấn đề nghiên cứu hiệu quả truyền thông đại
chúng”, Tạp chí Xã hội học (4), tr.21-25.
78. Phạm Xuân Nam (2012), ASXH ở Việt Nam trong thời kỳ đổi mới, Kỷ yếu
Hội thảo Khoa học Quốc gia “ASXH ở nước ta - Một số vấn đề lý luận và
thực tiễn”, Ban Tuyên giáo Trung ương, Tạp chí Cộng sản, Bộ Lao động
Thương binh và Xã hội, Hội đồng Khoa học các cơ quan Đảng Trung ương,
Hà Nội, tr.65-74.
79. Đỗ Chí Nghĩa (2010), Vai trò báo chí trong định hướng dư luận xã hội,
Luận án Tiến sĩ truyền thông đại chúng, Học viện Báo chí và Tuyên
truyền, Hà Nội.
80. Đoàn Phú Nho và cộng sự (2010), Thực trạng và giái pháp hoàn thiện công
tác thông tin tuyên truyền BHXH, BHYT và BHTN ở Việt Nam, Đề án của
BHXH Việt Nam.
81. Mast C. (2004), Truyền thông đại chúng, những kiến thức cơ bản, Trần Hậu
Thái biên dịch, Nxb Thông tấn, Hà Nội.
82. Mast C. (2003), Truyền thông đại chúng - Công tác biên tập, Trần Hậu Thái
biên dịch, Nxb Thông tấn, Hà Nội.
83. Thang Văn Phúc (2007), “Đổi mới hệ thống BHXH phù hợp với kinh tế thị

cấp bách ở nước ta hiện nay”, Tạp chí BHXH (7), tr.15-18
97. Quốc Hội nước CHXHCNVN (1999), Luật Báo chí sửa đổi, bổ sung.
98. Quốc hội nước CHXHCNVN (2006), Luật BHXH.
99. Quốc hội nước CHXHCNVN (2008), Luật BHYT.
100. Bùi Tiến Quý, Mạc Văn Tiến, Vũ Quang Thọ (1997), Một số vấn đề cơ bản
về kinh tế bảo hiểm, Nxb Chính trị Quốc gia, Hà Nội.
101. Ries Al., Ries L. (2000), Quảng cáo thoái vị & PR lên ngôi, Vũ Tiến Phúc,
Trần Ngọc Châu, Lý Xuân Thu biên dịch, Nxb Trẻ, TP.HCM.
197

102. Ross L. (2004), Nghệ thuật thông tin, Ngọc Kha - Hạnh Vân biên dịch,
Đoàn Văn Tần hiệu đính, Nxb Thông Tấn, Hà Nội.
103. Trương Tấn Sang (2010), “Triển khai nhiệm vụ của các cơ quan báo chí
năm 2010”, Bài phát biểu tại Hội nghị toàn quốc triển khai nhiệm vụ của các
cơ quan báo chí năm 2010, Hà Nội.
104. Trương Tấn Sang (2011), “Triển khai nhiệm vụ của các cơ quan báo chí
năm 2010”, Bài phát biểu tại Hội nghị toàn quốc triển khai nhiệm vụ của
các cơ quan báo chí năm 2011, Hà Nội.
105. Dương Xuân Sơn (2000), Báo chí phương Tây, Nxb Đại học Quốc gia
TP.HCM.
106. Dương Xuân Sơn, Đinh Văn Hường, Trần Quang (2011), Cơ sở lý luận Báo
chí truyền thông, Nxb Đại học Quốc gia Hà Nội.
107. Dương Xuân Sơn (2004), Các thể loại báo chí chính luận nghệ thuật, Nxb
Đại học Quốc gia Hà Nội.
108. Tập thể tác giả (1998), Nhà báo bí quyết kỹ năng - nghề nghiệp, Nxb Lao
động, Hà Nội.
109. Tập thể tác giả (2005), Báo chí Những vấn đề lý luận và thực tiễn, Tập 5,
Nxb Đại học Quốc gia, Hà Nội.
110. Tập thể tác giả (2005), Báo chí Những vấn đề lý luận và thực tiễn, Tập 6,
Nxb Đại học Quốc gia, Hà Nội.

127. Vũ Duy Thông (chủ biên), (2004), Mác - Ăngghen, Lênin, Hồ Chí Minh bàn
về báo chí xuất bản, Nxb Chính trị Quốc gia, Hà Nội.
128. Thủ tướng Chính phủ (2005), Quyết định số 219/2005/QQĐ - TTg, ngày
9/9/2005 phê duyệt Chiến lược phát triển thông tin đến năm 2010.
129. Thủ tướng Chính phủ (2009), Quyết định số 1755/QĐ-TTg, 22/9/2010 phê
duyệt Đề án “Đưa Việt Nam sớm trở thành nước mạnh về công nghệ thông
tin – truyền thông, Hà Nội”.
130. Thiện Thuật (2010), Công nghệ thông tin và truyền thông là ngành kinh tế
mũi nhọn, Báo điện tử Việt Nam Plus TTXVN, ngày 18/6/2010.
199

131. Đỗ Thị Minh Thúy (chủ biên) (2004), Xây dựng và phát triển nền văn hóa
Việt Nam tiên tiến đậm đà bản sắc dân tộc - Thành tựu và kinh nghiệm,
Viện Văn hóa & Nxb Văn hóa -Thông tin, Hà Nội.
132. Tổng Liên đoàn Lao động Việt Nam (1999), 70 năm báo Lao Động, Nxb
Lao động, Hà Nội.
133. Trường Đại học Kinh tế Quốc dân (2008), ASXH ở Việt Nam 2006 – 2015:
Thực trạng và khuyến nghị, Kỷ yếu Hội thảo khoa học, Đề tài cấp Nhà nước
„„Cơ sở khoa học của việc xây dựng và hoàn thiện hệ thống chính sách
ASXH ở nước ta giai đoạn 2006 - 2015‟‟, Hà Nội.
134. Trường Đại học Khoa học Xã hội & Nhân văn, Đại học Quốc gia Hà Nội -
Kornad Adenauer Stiftung, Viện Kas - CHLB Đức tại Việt Nam (2012), Báo
chí về môi trường tại Việt Nam - Diễn biến, các bên liên quan và những chủ
đề mới nhất, Kỷ yếu hội thảo khoa học, Hà Nội.
135. Tungate M. (2007), Bí quyết thành công những thương hiệu truyền thông
hàng đầu thế giới, Trung Lai - Lan Nguyên biên dịch, Nxb Trẻ, TP HCM.
136. Tường Vân (2012), “Sử dụng công nghệ mới trong hoạt động nghiệp vụ
ASXH ở châu Phi”, Tạp chí BHXH (1), tr.31-32.
137. Hồng Vinh (chỉ đạo biên soạn) (2001), Sơ lược lịch sử 50 năm báo Nhân
Dân, Nxb Chính trị Quốc gia, Hà Nội.

149. Baran S.J. (2004), Introduction to mass Communication, McGraw – Hill
Publishers, USA.
150. Baran S.J. (2006), Introduction to mass Communication, McGraw – Hill
Publishers, USA.
151. Bryant J. and Thompson S. (2002), Fundamental of Media Effects, 1
St
ed,
Neww Yorh: McGraw - Hill Higher Education.
152. Kotler P., Roberto N., Lee N. (2002), Social Marketing, 2nd Edition, Sage
Publications California, USA.
153. McCombs M.E. & Shaw D.L. (1972), The agenda - setting Function of
mass media, Public Opinion Quarterly.
201

154. Whitaker T. (1998), Social Security Principles, Social Security 1,
International Labour Office Geneva, Production: Internatinonal Training
Centre of the ILO, Turin, Italy.
155. Whitaker T. (1998), Social Security Principles, Social Security 2,
International Labour Office Geneva, Production: Internatinonal Training
Centre of the ILO, Turin, Italy.
156. Whitaker T. (1998), Social Security Principles, Social Security 3,
International Labour Office Geneva, Production: Internatinonal Training
Centre of the ILO, Turin, Italy.
157. Whitaker T. (1998), Social Security Principles, Social Security 4,
International Labour Office Geneva, Production: Internatinonal Training
Centre of the ILO, Turin, Italy.
158. Whitaker T. (1999), Social Health Insurance, International Labour Office
Geneva, Production: Internatinonal Training Centre of the ILO, Turin, Italy.
159. Wickss J.L., Sylvie G., Ann Hollifield C. (2004), Media mannagemnt,
Lawrence Erlbaum asociates, New Jersey – London./.

nước, nhưng bên cạnh đó cũng nảy sinh nhiều bất lợi, tác động hàng ngày
tới ASXH. Trong bối cảnh toàn cầu hóa, tác động tiêu cực của những “cú
sốc khó lường trước” từ bên ngoài, như khủng hoảng kinh tế - tài chính
toàn cầu, thiên tai, dịch bệnh … đến quốc kế dân sinh ngày càng nhanh và
mạnh.
Trong đời sống truyền thông hiện nay, ASXH vừa là mục tiêu, vừa là
đối tượng phản ánh của báo chí. Báo chí đóng vai trò quan trọng trong hoạt
động truyền thông, giúp Nhà nước không ngừng xây dựng và hoàn thiện
hệ thống ASXH. Báo chí có thể nâng cao nhận thức, thay đổi hành vi của
công chúng, giúp họ tự nguyện chấp hành các chính sách, pháp luật của
Đảng và Nhà nước. Tuy nhiên, hiệu quả báo chí trong hoạt động truyền
thông về ASXH ở nước ta còn khá thấp.
Trước những vấn đề đang đặt ra đối với công tác ASXH ở nước ta
thời kỳ hội nhập quốc tế, đòi hỏi công tác truyền thông về ASXH cần được
6

tăng cường, trong đó hệ thống báo chí có vị trí, vai trò quan trọng hàng
đầu. Chính vì vậy đặt ra yêu cầu cấp thiết cần nghiên cứu một cách toàn
diện, hệ thống cơ sở lý luận và thực tiễn hiệu quả báo chí trong hoạt động
truyền thông về ASXH, để có giải pháp phù hợp, nâng cao hơn hiệu quả
truyền thông, đáp ứng yêu cầu xây dựng hệ thống ASXH vững chắc, giữ
vững ổn định chính trị - xã hội, vì mục tiêu: “Dân giàu, nước mạnh, xã hội
dân chủ, công bằng, văn minh”.
Với lý do trên, chúng tôi triển khai nghiên cứu đề tài “Nghiên cứu
hiệu quả báo chí trong hoạt động truyền thông về an sinh xã hội ở Việt
Nam thời kỳ hội nhập quốc tế”.
2.Tình hình nghiên cứu đề tài
Qua nghiên cứu tổng quan cho thấy ở góc độ báo chí học việc nghiên
cứu toàn diện, hệ thống cơ sở lý luận và thực tiễn về hiệu quả báo chí
trong hoạt động truyền thông về ASXH ở cấp độ Luận án tiến sĩ trong

thành bao quát hầu khắp các lĩnh vực chủ yếu trong đời sống của con
người trong xã hội hiện đại, nhất là trong thời kỳ hội nhập quốc tế. Do
đó, Luận án tập trung nghiên cứu nội dung báo chí phản ánh về 3 trụ
cột cơ bản trong hệ thống ASXH, đó là: BHXH (bao gồm cả BHYT,
BHTN); ); Ưu đãi xã hội (ƯĐXH) và Bảo trợ xã hội (BTXH) - bao gồm
Trợ giúp xã hội (TGXH) và Cứu trợ xã hội (CTXH); đồng thời nghiên
cứu hình thức chuyển tải nội dung ASXH trên báo chí, thông qua việc
sử dụng thể loại báo chí.
5. Phƣơng pháp nghiên cứu
5.1. Nhóm phương pháp nghiên cứu lý thuyết
Luận án vận dụng phép biện chứng duy vật và chủ nghĩa duy vật
lịch sử; đường lối của Đảng, pháp luật của Nhà nước Việt Nam và tư
tưởng Hồ Chí Minh về báo chí, truyền thông và ASXH.

5.2. Phương pháp nghiên cứu thực tiễn
8

- Phương pháp khảo sát thực trạng: Đánh giá hiệu quả báo chí ở góc
độ kênh truyền và thông điệp truyền thông về ASXH thông qua nội dung
báo chí phản ánh về các bộ phận trụ cột của hệ thống ASXH và việc sử
dụng thể loại báo chí để chuyển tải các nội dung ASXH. Đồng thời, tác giả
khảo sát yếu tố ảnh hưởng tới hiệu quả truyền thông ASXH của báo chí ở
góc độ nguồn cung cấp thông tin (khảo sát hoạt động truyền thông của
BHXH Việt Nam - cơ quan trụ cột của hệ thống ASXH quốc gia).
- Phương pháp nghiên cứu định lượng: Sử dụng để nghiên cứu phản
hồi của đối tượng tiếp nhận thông điệp truyền thông ASXH, thông qua
phiếu hỏi ý kiến đối với bốn nhóm đối tượng đại diện tiêu biểu cho công
chúng ASXH (giám đốc BHXH trong cả nước, chủ sử dụng lao động,
người tham gia, người thụ hưởng các chế độ BHXH, BHYT), với trên
2100 phiếu (793 giám đốc BHXH trong cả nước, 800 giám đốc doanh

- Từ sự hệ thống này, có thể góp tiếng nói giúp cho những người
quan tâm trong lĩnh vực cùng tìm hiểu về một số khái niệm học thuật, tạo
diễn đàn trao đổi về một hướng nghiên cứu còn khá mới mẻ về hiệu quả
báo chí trong hoạt động truyền thông về ASXH.
6.2. Đóng góp thực tiễn
- Làm tài liệu tham khảo trong các cơ sở đào tạo và nghiên cứu về
báo chí, truyền thông, ASXH trong nước.
- Là tài liệu tham khảo bổ ích cho đội ngũ cán bộ lãnh đạo, quản lý,
chỉ đạo, tổ chức thực hiện chính sách ASXH nói chung và những cán bộ
trực tiếp làm công tác truyền thông ASXH nói riêng; giúp cho việc đẩy
mạnh công tác truyền thông xây dựng, phát triển hệ thống ASXH vững
chắc và ngày càng hoàn thiện.
- Luận án có thể sử dụng cho đội ngũ những người làm báo và lãnh
đạo, quản lý báo chí làm tài liệu tham khảo, vận dụng trong thực tiễn lãnh
đạo, chỉ đạo, quản lý, tác nghiệp báo chí về các vấn đề xã hội nói chung và
lĩnh vực ASXH nói riêng.
7. Cấu trúc của Luận án.
10

Ngoài phần Mở đầu, Kết luận, Tài liệu tham khảo, Phụ lục, Nội
dung Luận án gồm có 3 chương, 10 tiết:
- Chương 1 . Cơ sở lý luận về hiệu quả báo chí trong hoạt động truyền
thông về ASXH
- Chương 2. Thực trạng hiệu quả báo chí trong hoạt động truyền thông
về an sinh xã hội ở nước ta
- Chương 3. Giải pháp nâng cao hiệu quả truyền thông về an sinh xã
hội của báo chí nước ta trong thời gian tới. Chƣơng 1:

tượng nhiễu (Noise) và Phản hồi (Feedback).
* Cơ chế tác động của truyền thông đại chúng
Chủ thể xây dựng các thông điệp hàm chứa nội dung thông tin để
thông qua các phương tiện truyền thông truyền tải đến công chúng. Thông
tin thông qua các phương tiện tác động vào ý thức xã hội, hình thành tri
thức, thái độ mới hay thay đổi nhận thức, thái độ cũ. Sự thay đổi ý thức xã
hội sẽ dẫn đến hành vi xã hội và sau đó tạo ra hiệu quả xã hội

1.1.4. Cơ sở lý luận về hiệu quả báo chí
* Khái niệm hiệu quả báo chí
Hiệu quả báo chí là mục đích, là kết quả hướng đến của báo chí, tác
động làm chuyển biến nhận thức, tạo nên những thay đổi cụ thể trong ý
thức, hành vi của công chúng theo chiều hướng tích cực.
* Tiêu chí đánh giá hiệu quả báo chí
Để đánh giá hiệu quả báo chí phải căn cứ vào kết quả hoạt động và
mục đích đạt được của hoạt động báo chí. Cụ thể hơn, đó chính là giá trị sử
dụng tác phẩm báo chí trong thời gian, không gian cụ thể với những tác động
của báo chí tới nhận thức, thái độ, hành vi của công chúng trong xã hội.

* Các yếu tố ảnh hưởng tới hiệu quả báo chí
12

Từ nhận thức về vai trò của các yếu tố tham gia vào quá trình truyền
thông, các yếu tố ảnh hưởng đến hiệu quả báo chí bao gồm:
- Năng lực, trình độ, đạo đức của người làm báo (chủ thể sáng tạo
tác phẩm báo chí); tác phẩm báo chí (nội dung thông điệp, hình thức
chuyển tải); cơ quan báo chí (kênh truyền); công chúng tiếp nhận (độc giả,
khán, thính giả); nguồn tin (nguồn phát). Ngoài các yếu tố trên, hiệu quả
báo chí còn chịu ảnh hưởng của định hướng, chỉ đạo, quản lý của các cơ
quan chức năng, hành lang pháp lý điều chỉnh hoạt động báo chí, truyền

1.2.4. Vai trò của an sinh xã hội đối với hoạt động báo chí
ASXH tạo nền tảng xã hội vững chắc, giữ gìn ổn định chính trị - xã
hội, phát triển kinh tế, tạo điều kiện thuận lợi về môi trường chính trị, văn
hóa, xã hội, vật chất, tinh thần để báo chí tồn tại và phát triển.
ASXH là những lĩnh vực rộng lớn, nhạy cảm, bao trùm cả hệ thống
chính sách xã hội, là tâm điểm thu hút sự quan tâm phản ánh của báo chí.
Do đó, ASXH là nguồn đề tài đa dạng, phong phú, góp phần làm tăng tính
hấp dẫn của báo chí đối với công chúng.
1.2.5. Vai trò của báo chí trong hoạt động truyền thông về an sinh xã hội
Tác giả phân tích vị trí, vai trò quan trọng của báo chí trong hoạt động
truyền thông về ASXH đó là: Định hướng dư luận hiểu đúng và chấp hành
tốt chính sách, luật pháp ASXH; tác động thay đổi nhận thức, nâng cao
hiểu biết của đối tượng tham gia, thụ hưởng ASXH; tác động thay đổi
hành vi, ý thức tuân thủ chính sách, pháp luật ASXH; thực hiện chức năng
phản biện xã hội xây dựng, hoàn thiện chính sách, pháp luật ASXH; kênh
kiểm tra, giám sát việc thực thi chính sách, pháp luật ASXH; động viên,
nhân rộng gương tốt trong thực hiện chính sách, pháp luật ASXH; chống
tiêu cực, bảo vệ ASXH.
1.2.6. Tiêu chí đánh giá hiệu quả báo chí trong hoạt động truyền thông
về an sinh xã hội
14

Sau khi phân tích, cho thấy hiệu quả báo in trong hoạt động truyền
thông về ASXH, có thể đánh giá qua: (1) số lượng các tin, bài về ASXH
theo các nội dung cốt yếu đăng trên các tờ báo in; (2) chất lượng các tin,
bài về ASXH đăng trên các tờ báo; (3) hướng thông tin trên các tờ báo
phản ánh đúng, trúng, kịp thời những chủ trương, đường lối, chính sách
của Đảng và pháp luật của Nhà nước về ASXH; (4) ý kiến phản hồi của
công chúng đối với những tin, bài về ASXH đăng trên các tờ báo; (5)
nhận thức của công chúng về ASXH, về kênh tiếp nhận thông tin và các