Số hóa bởi Trung tâm Học liệu http://www.lrc-tnu.edu.vn/ ĐẠI HỌC THÁI NGUYÊN
TRƢỜNG ĐẠI HỌC KINH TẾ VÀ QUẢN TRỊ KINH DOANH TRẦN THỊ KHÁNH MINH TĂNG CƢỜNG QUẢN LÝ NHÀ NƢỚC
VỀ TIÊU CHUẨN ĐO LƢỜNG CHẤT LƢỢNG
TRÊN ĐỊA BÀN TỈNH THÁI NGUYÊN LUẬN VĂN THẠC SĨ KINH TẾ
CHUYÊN NGÀNH: QUẢN LÝ KINH TẾ



LUẬN VĂN THẠC SĨ KINH TẾ
Ngƣời hƣớng dẫn khoa học: PGS.TS TRẦN THỊ KIM THU

THÁI NGUYÊN - 2014

Số hóa bởi Trung tâm Học liệu http://www.lrc-tnu.edu.vn/

i
LỜI CAM ĐOAN

Tác giả xin cam đoan luận văn: “Tăng cường quản lý nhà nước về
tiêu chuẩn đo lường chất lượng trên địa bàn Tỉnh Thái Nguyên” là công
trình nghiên cứu độc lập của bản thân tác giả. Các kết quả và thông tin trong
luận văn là do tác giả thu thập từ các tài liệu thứ cấp và điều tra thực tế tại
Tỉnh Thái Nguyên bằng bộ câu hỏi soạn sẵn có trong phiếu điều tra. Các kết
quả nghiên cứu của luận văn không trùng lặp với bất kỳ công trình nghiên cứu
nào khác.
Thái Nguyên, năm 2014
TÁC GIẢ LUẬN VĂN


chuẩn đo lường chất lượng thuộc sở khoa học công nghệ Thái Nguyên, sở xây
dựng, sở nông nghiệp và phát triển nông thôn, công ty nước sạch, chi cục về sinh
an toàn thực phẩm để tôi có thể hoàn thành luận văn này.
Cuối cùng tôi xin cảm ơn gia đình, bạn bè đã cổ vũ động viên và tạo điều
kiện để tôi hoàn thành tốt đề tài luận văn này.
Tôi xin trân trọng cảm ơn!
Thái Nguyên, tháng 8 năm 2014
TÁC GIẢ LUẬN VĂN
Trần Thị Khánh Minh Số hóa bởi Trung tâm Học liệu http://www.lrc-tnu.edu.vn/

iii
MỤC LỤC
LỜI CAM ĐOAN i
LỜI CẢM ƠN ii
MỤC LỤC iii
DANH MỤC CÁC CHỮ VIẾT TẮT vii
DANH MỤC CÁC BẢNG viii
1
1. Sự cần thiết phải nghiên cứu 1
2. Mục tiêu nghiên cứu 2
3. Đối tượng và phạm vi nghiên cứu 3
4. Dự kiến những đóng góp mới của Luận văn 3
5. Kết cấu của luận văn 4
Chƣơng 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN VÀ THỰC TIỄN LIÊN QUAN ĐẾN

chất lượng trên địa bàn tỉnh Thái Nguyên 34
3.1.1. Vị trí, chức năng 34
34
3.1.3 Cơ cấu tổ chức bộ máy 38
3.1.4 Nhiệm vụ của lãnh đạo và các phòng, đơn vị trực thuộc 39
3.2. Phân tích, đánh giá kết quả điều tra 44
3.3. Thực trạng công tác quản lý Nhà nước về Tiêu chuẩn Đo lường
Chất lượng trên địa bàn tỉnh Thái Nguyên 52
3.3.1 Công tác quản lý Đo lường 52
3.3.2 Công tác quản lý Tiêu chuẩn Chất lượng 56
ản lý
Nhà nước về Tiêu chuẩn đo lường chất lượng trên địa bàn tỉnh
Thái Nguyên 69
69

Số hóa bởi Trung tâm Học liệu http://www.lrc-tnu.edu.vn/

v
71
71
ở Tỉnh
Thái Nguyên 72
3.5 Đánh giá chung về kết quả thực hiện công tác quản lý Nhà nước
về TCĐLCL trên địa bàn tỉnh Thái Nguyên 73
3.5.1. Công tác tiêu chuẩn hoá 73
3.5.2. Công tác quản lý đo lường 73
3.5.3. Công tác quản lý chất lượng 74
4.1. Mục tiêu và định hướng tăng cường công tác quản lý nhà nước về
Tiêu chuẩn đo lường chất lượng 76
4.1.1. Mục tiêu 76

Bảo hiểm xã hội
BHYT
Bảo hiểm y tế
HĐGS
Hàng đóng gói sẵn
KH&CN
Khoa học và công nghê
NN&PTNT
Nông nghiệp và phát triển nông thôn
QCKT
Quy chuẩn tiêu chuẩn
QLNN
Quản lý nhà nước
QLTT
Quản lý thị trường
SXD
Sở xây dựng
TCCS
Tiêu chuẩn cơ sở
TCĐLCL
Tiêu chuẩn đo lường chất lượng
TCN
Tiêu chuẩn nghành
TCNN
Tiêu chuẩn nhà nước
TCVN
Tiêu chuẩn Việt Nam
UBNN
Ủy ban nhân dân
VLXD

Bảng 3.8: Thực trạng kiểm định phương tiện đo tại các đơn vị, tổ chức 49
Bảng 3.9: Việc cập nhật các văn bản pháp luật tại các đon vị, tổ chức 51
Bảng 3.10: Phương pháp cập nhật các văn bản pháp luật tại các đơn vị,
tổ chức 51
Bảng 3.11: Hoạt động cấp chứng nhận đủ điều kiện Chất lượng VSATTP
tại Tỉnh Thái Nguyên (Năm 2010 - 2013) 59
Bảng 3.12: Hoạt động công bố tiêu chuẩn chất lượng sản phẩm và quảng
cáo sản phẩm tại Tỉnh Thái Nguyên (Năm 2010 - 2013) 59

Số hóa bởi Trung tâm Học liệu http://www.lrc-tnu.edu.vn/

1

1. Sự cần thiết phải nghiên cứu
Từ ngày 11 tháng 01 năm 2007, Việt Nam chính thức trở thành thành viên thứ
150 của Tổ chức WTO và bắt đầu thực hiện các cam kết gia nhập của mình, bao gồm
việc mở cửa thị trường, giảm dần các hàng rào thuế quan và hàng rào phi thuế quan
trong đó công tác Tiêu chuẩn Đo lường Chất lượng (TCĐLCL) đóng vai trò hết sức
quan trọng.
Việc điều tra, thu thập số liệu để nghiên cứu đánh giá thực trạng hoạt động
TCĐLCL, từ đó đề xuất giải pháp quản lý Nhà nước cho phù hợp với thời kỳ hội nhập
kinh tế quốc tế là việc làm thường xuyên của các quốc gia trên thế giới, đặc biệt là các
quốc gia đang phát triển. Bởi vì hoạt động TCĐLCL luôn gắn chặt chẽ với hoạt động
thương mại và đóng vai trò là công cụ thúc đẩy hoạt động thương mại, tiếp cận thị
trường và nâng cao năng lực cạnh tranh trong hoạt động thương mại.
Ở Việt Nam, công tác điều tra đánh giá thực trạng hoạt động TCĐLCL đã
được quan tâm ngay từ những năm đầu của thời kỳ mở cửa. Năm 1991, Uỷ ban
khoa học và kỹ thuật Nhà nước (nay là Bộ khoa học và công nghệ) đã giao cho
Tổng cục TCĐLCL thực hiện chương trình điều tra thực trạng đo lường trên toàn
quốc. Kể từ đó đến nay việc điều tra nghiên cứu thực trạng đo lường, công tác tiêu

số, âm thanh hiện đang sử dụng tại các doanh nghiệp, các đơn vị dịch vụ công
nằm trong danh mục 39 loại phương tiện do Nhà nước quy định bắt buộc quản lý
(Ban hành kèm theo Quyết định số 13/2007/QĐ-BKHCN ngày 06/7/2007 của Bộ
Khoa học và Công nghệ -
2).
Xây dựng được tiềm lực khoa học và phương án củng cố phát triển đo lường pháp
quyền cho các doanh nghiệp, các đơn vị dịch vụ công theo hướng hội nhập, phù hợp
với khu vực và quốc tế.
- Đánh giá thực trạng công tác quả ất lượ
, công bố tiêu chuẩn chất lượng, công bố hợp chuẩn, công bố hợp quy,
hoạt động chứng nhận hợp chuẩn, chứng nhận hợp quy, áp dụng các hệ thống quản
lý chất lượng… của các doanh nghiệp sản xuất, kinh doanh trên địa bàn Tỉnh. Xây

Số hóa bởi Trung tâm Học liệu http://www.lrc-tnu.edu.vn/

3
dựng phương hướng phổ biến việc áp dụng hệ thống quản lý chất lượng tiên tiến
như hệ thống quản lý chất lượng TQM, ISO…, nhằm nâng cao phương pháp quản
lý chất lượng sản phẩm hàng hoá, dịch vụ, tăng khả năng cạnh tranh ở thị trường
trong nước cũng như ở nước ngoài; bảo quản và sử dụng hiệu quả các phương tiện
đo lường. Xây dựng được tiềm lực khoa học và phương án phát triển công tác tiêu
chuẩn hoá cho các doanh nghiệp, các đơn vị dịch vụ công theo hướng hội nhập, phù
hợp với khu vực và quốc tế.
3. Đối tƣợng và phạm vi nghiên cứu
3.1. Đối tượng nghiên cứu
-
.
- :

+ Tiêu chuẩn chất lượng sản phẩm, hàng hoá được sản xuất và kinh doanh

Tiêu chuẩn Đo lường Chất lượng.
Chương II: Phương pháp nghiên cứu.
Chương III: Thực trạng công tác quản lý Tiêu chuẩn đo lường chất lượng trên
địa bàn tỉnh Thái Nguyên
Chương IV: Giải pháp tăng cường công tác quản lý Nhà nước về Tiêu chuẩn đo
lường chất lượng trên địa bàn tỉnh Thái Nguyên.
Số hóa bởi Trung tâm Học liệu http://www.lrc-tnu.edu.vn/

5
Chƣơng 1
CƠ SỞ LÝ LUẬN VÀ THỰC TIỄN LIÊN QUAN ĐẾN CÔNG TÁC
QUẢN LÝ NHÀ NƢỚC VỀ TIÊU CHUẨN ĐO LƢỜNG CHẤT LƢỢNG
1.1. Cơ sở ản lý nhà nƣớ ẩn đo
lƣờng chất lƣợng
ệ
1.1.1.1. Khái niệm tiêu chuẩn
Điều 3, Luật Tiêu chuẩn và Quy chuẩn kỹ thuật số 68/2006/QH11 ngày 29
tháng 6 năm 2006 chỉ rõ: “ tiêu chuẩn là quy định về đặc tính kỹ thuật và yêu cầu

Sản phẩm: Luật Chất lượng sản phẩm, hàng hoá số 05 /2007/QH12 ngày 21
tháng 11 năm 2007 ghi: “Sản phẩm là kết quả của quá trình sản xuất hoặc cung
ứng dịch vụ nhằm mục đích kinh doanh hoặc tiêu dùng’
Hàng hóa: Luật Chất lượng sản phẩm, hàng hoá số 05 /2007/QH12 ngày 21
tháng 11 năm 2007 ghi: “ Hàng hoá là sản phẩm được đưa vào thị trường, tiêu dùng
thông qua trao đổi, mua bán, tiếp thị”[14]
Về khái niệm chất lượng sản phẩm, hàng hóa theo Luật Chất lượng sản
phẩm, hàng hoá số 05 /2007/QH12 ngày 21 tháng 11 năm 2007 đưa ra:
“ Chất lượng sản phẩm, hàng hóa là mức độ của các đặc tính của sản
phẩm, hàng hóa đáp ứng yêu cầu trong tiêu chuẩn công bố áp dụng, quy chuẩn kỹ
thuật tương ứng”[14]
1.1.1.4. Khái niệ
Để hiểu được khái niệm quản lý Nhà nước, trước tiên chúng tá tiếp cận với
khái niệm về quản lý.
Hoạt động quản lý bắt nguồn từ sự phân công, hợp tác lao động, nảy sinh khi
cần có nỗ lực tập thể để thực hiện mục tiêu chung. Quản lý diễn ra ở mọi tổ chức, từ
phạm vi nhỏ đến lớn, từ đơn giản đến phức tạp. Trình độ xã hội hóa càng cao thì
yêu cầu quản lý càng cao và vai trò của nó càng tăng lên.
Thuất ngữ quản lý có nhiều cách diễn đạt khác nhau. Với ý nghĩa thông
thường, phổ biến thí quản lý có thể hiểu là hoạt động nhằm tắc động một cách có tổ
chức và định hướng của chủ thể quản lý vào một đối tượng nhất định để điều chỉnh

Số hóa bởi Trung tâm Học liệu http://www.lrc-tnu.edu.vn/

7
các quá trình xã hội và hành vi của con người, nhằm duy trì tính ổn định và phát
triển của đối tượng theo những mục tiêu đã định.
Quản lý ra đời chính là nhằm đến hiệu quả lớn hơn, năng suất cao hơn trong
công việc. Thực chất của quản lý con người trong tổ chức nhằm đạt mục tiêu của tổ
chức với hiệu quả cao nhất.

doanh thực hiện việc công bố tiêu chuẩn áp dụng đối với các sản phẩm, hàng hóa,
dịch vụ, quá trình và môi trường theo phân công, phân cấp của cơ quan nhà nước có
thẩm quyền;
Nhà nước tiếp nhận bản công bố hợp chuẩn của tổ chức, cá nhân đăng ký
hoạt động sản xuất kinh doanh tại địa phương; tiếp nhận bản công bố hợp quy trong
lĩnh vực được phân công và tổng hợp, báo cáo Ủy ban nhân dân cấp tỉnh và Bộ
Khoa học và Công nghệ về hoạt động công bố hợp chuẩn, hợp quy trên địa bàn;
Nhà nước thực hiện nhiệm vụ thông báo và hỏi đáp về tiêu chuẩn, đo lường,
chất lượng và hàng rào kỹ thuật trong thương mại trên địa bàn; chủ trì, phối hợp với
các cơ quan có liên quan tổ chức thực hiện kiểm tra về nhãn hàng hóa, chất lượng
sản phẩm hàng hoá lưu thông trên địa bàn, hàng hoá xuất khẩu, hàng hoá nhập khẩu
theo phân công, phân cấp hoặc ủy quyền của cơ quan nhà nước có thẩm quyền.
Nhà nước tổ chức mạng lưới kiểm định, hiệu chuẩn về đo lường đáp ứng
yêu cầu của địa phương; thực hiện việc kiểm định, hiệu chuẩn về đo lường trong
các lĩnh vực và phạm vi được công nhận; tổ chức thực hiện việc kiểm tra phép đo,
hàng đóng gói sẵn theo định lượng; thực hiện các biện pháp để các tổ chức, cá nhân
có thể kiểm tra phép đo, phương pháp đo; tổ chức thực hiện việc thử nghiệm phục
vụ yêu cầu quản lý nhà nước về chất lượng sản phẩm, hàng hóa trên địa bàn;[8]

Các quy định, nghị định ghi rất ró trách nhiệm phối hợp của các cơ quan
quản lý Nhà nước trong 3 công tác, công tác tiêu chuẩn, công tác đo lường và công
tác chất lượng:
1.1.3.1. Công tác tiêu chuẩn

Số hóa bởi Trung tâm Học liệu http://www.lrc-tnu.edu.vn/

9
Trách nhiệm của sở khoa học và công nghệ: Tại Khoản 3, Điều 22, Nghị
định số 127/2007/NĐ-CP ngày 01/8/2007 của Chính phủ ghi rõ:
- Sở Khoa học và Công nghệ chịu trách nhiệm trước Chủ tịch UBND Tỉnh

+ Đề xuất kế hoạch xây dựng quy chuẩn kỹ thuật địa phương; tổ chức lập và
thực hiện kế hoạch xây dựng quy chuẩn kỹ thuật địa phương;
+ Tham gia hoạt động hợp tác quốc tế về tiêu chuẩn và quy chuẩn kỹ thuật;
+ Xây dựng và trình UBND Tỉnh ban hành và hướng dẫn áp dụng quy chuẩn
kỹ thuật địa phương
Chi cục Tiêu chuẩn đo lường chất lượng là tổ chức trực thuộc Sở Khoa học và
Công nghệ có chức năng tham mưu, giúp Giám đốc Sở thực hiện nhiệm vụ quản lý
nhà nước về lĩnh vực Tiêu chuẩn; thực thi nhiệm vụ quản lý nhà nước và quản lý cỏc
dịch vụ cụng về lĩnh vực Tiêu chuẩn trên địa bàn Tỉnh theo quy định Pháp luật [12]
Trách nhiệm của tổ chức, cá nhân sản xuất, kinh doanh; Tại Điều 62, Luật
Tiêu chuẩn và Quy chuẩn kỹ thuật số 68/2006/QH11 ngày 21 tháng 11 năm 2007 ghi rõ:
Tổ chức, cá nhân sản xuất kinh doanh cú tránh nhiệm công bố tiêu chuẩn áp
dụng cho sản phẩm, hàng hoá, dịch vụ, quá trình, môi trường; Công bố sản phẩm,
hàng hoá, dịch vụ, quá trình, môi trường phù hợp với quy chuẩn kỹ thuật tương
ứng; Bảo đảm sản phẩm, hàng hoá, dịch vụ, quá trình, môi trường phù hợp với quy
chuẩn kỹ thuật, tiêu chuẩn đã công bố.[18]
Trách nhiệm của hội, hiệp hội: Tại Điều 63, Luật Tiêu chuẩn và Quy chuẩn
kỹ thuật số 68/2006/QH11 ngày 21 tháng 11 năm 2007 chỉ rõ:
Hội, hiệp hội cú trách nhiệm tham gia ý kiến xây dựng văn bản quy phạm
pháp luật, tiêu chuẩn quốc gia và quy chuẩn kỹ thuật có liên quan; Phổ biến, tuyên
truyền, tập huấn kiến thức cho hội viên; cung cấp thông tin cần thiết về hoạt động
trong lĩnh vực tiêu chuẩn và lĩnh vực quy chuẩn kỹ thuật cho hội viên và cho cơ quan
nhà nước có thẩm quyền theo quy định của pháp luật.
Hội, hiệp hội có trách nhiệm thanh tra, xử lý vi phạm, giải quyết khiếu nại,
tố cáo và tranh chấp về hoạt động trong lĩnh vực tiêu chuẩn và lĩnh vực quy chuẩn
kỹ thuật.
Việc Thanh tra, xử lý vi phạm, giải quyết khiếu nại, tố cáo và tranh chấp về
hoạt động trong lĩnh vực tiêu chuẩn và lĩnh vực quy chuẩn kỹ thuật được thực hiện

Số hóa bởi Trung tâm Học liệu http://www.lrc-tnu.edu.vn/


12
- Giải quyết khiếu nại, tố cáo, xử lý vi phạm pháp luật về đo lường theo quy
định của pháp luật.
Ủy ban nhân dân cấp xã trong phạm vi nhiệm vụ, quyền hạn của mình có
trách nhiệm sau đây:
- Tuyên truyền, phổ biến pháp luật về đo lường;
- Phối hợp với cơ quan nhà nước có thẩm quyền trong việc thanh tra, kiểm
tra về đo lường trên địa bàn theo quy định của pháp luật;
- Giải quyết khiếu nại, tố cáo, xử lý vi phạm pháp luật về đo lường theo quy
định của pháp luật.[17]
1.1.3.3. Công tác chất lượng
Tại Điều 33, Nghị định 132/2008/NĐ-CP ngày 31 tháng 12 năm 2008 của
Chính Phủ ghi rõ:
Ủy ban nhân dân tỉnh, thành phố trực thuộc Trung ương trong phạm vi
nhiệm vụ, quyền hạn của mình có trách nhiệm sau:
- Ban hành các biện pháp khuyến khích, tạo điều kiện cho các doanh nghiệp
trên địa bàn nâng cao chất lượng, nâng cao khả năng cạnh tranh của sản phẩm, hàng
hóa. Chỉ đạo các cơ quan chức năng của địa phương xây dựng và thực hiện chương
trình nâng cao năng suất, chất lượng và khả năng cạnh tranh của sản phẩm, hàng
hóa của địa phương;
- Tổ chức thực hiện quy định của Chính phủ, các Bộ, ngành về quản lý chất
lượng sản phẩm, hàng hóa theo phân cấp quản lý;
- Tổ chức và chỉ đạo hoạt động của cơ quan kiểm tra chất lượng sản phẩm,
hàng hoá của địa phương;
- Theo dõi, thống kê, tổng hợp tình hình chất lượng sản phẩm, hàng hóa trên
địa bàn. Định kỳ hằng quý, sáu tháng, hằng năm và đột xuất tổng hợp báo cáo gửi
Bộ Khoa học và Công nghệ về tình hình và kết quả kiểm tra chất lượng sản phẩm,
hàng hóa trên địa bàn tỉnh, thành phố để tổng hợp, báo cáo Thủ tướng Chính phủ.



Số hóa bởi Trung tâm Học liệu http://www.lrc-tnu.edu.vn/

14
Ủy ban nhân dân cấp xã trong phạm vi nhiệm vụ, quyền hạn của mình có
trách nhiệm sau:
- Tổ chức tuyên truyền, phổ biến pháp luật về chất lượng sản phẩm, hàng hóa;
- Tổ chức hướng dẫn kỹ thuật, kiểm tra việc tuân thủ các quy định của cơ
quan nhà nước có thẩm quyền và xử lý vi phạm về chất lượng sản phẩm, hàng hoá
sản xuất, kinh doanh nhỏ lẻ trên địa bàn theo phân cấp quản lý;
- Phối hợp với các cơ quan nhà nước có thẩm quyền trong việc kiểm tra, thanh
tra về chất lượng sản phẩm, hàng hóa trên địa bàn theo quy định của pháp luật.[11]
1.1.4. Các nhân tố ảnh hưởng đến công tác quản lý nhà nước về tiêu chuẩn đo
lường chất lượng
Trong những năm gần đây, nền kinh tế thế giới đang diễn ra những thay đổi
to lớn theo xu thế toàn cầu hoá. Đó là quá trình không thể đảo ngược, đặc biệt trong
điều kiện khoa học và công nghệ đang trở thành lực lượng sản xuất trực tiếp. Các
quốc gia có thể có các đối sách khác nhau để khắc phục và hạn chế các tác động tiêu
cực của quá trình toàn cầu hoá nhưng nhất định phải tham gia vào quá trình này.
Là một nước đang phát triển nằm trong khu vực kinh tế năng động và có tốc
độ tăng trưởng tương đối cao, Việt Nam đã và đang có những nỗ lực vượt bậc để
nhanh chóng hội nhập về kinh tế với các nước trong khu vực và thế giới. Điều này
càng thể hiện rõ sau khi Việt Nam gia nhập ASEAN cùng với sự tham gia khu vực
mậu dịch tự do của khối - AFTA, trở thành thành viên chính thức của diễn đàn kinh
tế Châu Á - Thái Bình Dương - APEC, ký hiệp định thương mại song phương với
Hoa Kỳ và gia nhập tổ chức thương mại Thế giới - WTO.
Để không ngừng đảm bảo và nâng cao năng suất, chất lượng, hiệu quả sản
xuất kinh doanh, nâng cao sức cạnh tranh của sản phẩm hàng hóa Việt Nam trên thị
trường quốc tế va hội nhập ngày càng sâu rộng vào nền kinh tế thế giới Hoạt động
TCĐLCL trở thành công cụ quan trọng, hữu hiệu và cấp bách hơn bao giờ hết

tâm đặc biệt của Tổng cục TCĐLCL, Bộ KH&CN và Bộ Nội vụ đối với sự nghiệp
TCĐLCL phục vụ phát triển kinh tế xã hội và hội nhập.