B GIÁO DCăVÀăÀOăTO
TRNGăI HC KINH T THÀNH PH H CHÍ MINH
CHNGăTRỊNHăGING DY KINH T FULBRIGHT
CHÂU CÔNG THÁI

PHÂN TÍCH TRC TRC TRONG VIC T CHC
THC HIN CHÍNH SÁCH BO HIM Y T
TRểNăA BÀN TNH PHÚ YÊN

THC HIN CHÍNH SÁCH BO HIM Y T
TRểNăA BÀN TNH PHÚ YÊN
Chuyên ngành: Chính sách công
Mã s: 60340402

LUNăVNăTHCăSăCHệNHăSÁCHăCỌNG NGIăHNG DN KHOA HC
PGS. TS. PHMăDUYăNGHA

TP. H CHÍ MINH ậ NMă2015
-i-
LIăCAMăOAN
Tôi cam đoan lun vn nƠy hoƠn toƠn do tôi thc hin. Các đon trích dn vƠ s liu s
dng trong lun vn đu đc dn ngun vƠ có đ chính xác cao nht trong phm vi hiu
bit ca tôi. Lun vn nƠy không nht thit phn ánh quan đim ca Trng i hc Kinh
t ThƠnh ph H Chí Minh hay Chng trình Ging dy Kinh t Fulbright.

NgƠy tháng nm 2015
Tác gi

to môi trng thun li cho tôi hc tp, nghiên cu ti trng.
VƠ sau cùng tôi gi li cm n đn các bn hc viên MPP6, nhng ngi đƣ luôn quan tơm
giúp đ tôi rt nhiu trong sut quá trình hc tp ti trng.

Ngày tháng nm 2015 -iii- TịMăTT
Chính sách bo him y t (BHYT) là mt trong nhng chính sách an sinh xã hi quan trng
ca NhƠ nc, đc bt đu thc hin t nm 1992, lƠ c ch tài chính vng chc nhm
bo v, chm sóc sc khe ca nhân dân do NhƠ nc t chc thc hin.
Chính sách BHYT đƣ nhiu ln sa đi, nht là t khi có Lut BHYT (2008), quyn li ca
ngi tham gia BHYT đc đm bo và ngày càng m rng. c bit, t khi có Lut
BHYT sa đi, b sung (2014) có hiu lc t 01/01/2015, qu BHYT đã m rng phm vi
thanh toán dch v y t cho bnh nhân có th BHYT và ch yu cho các đi tng chính
sách, d b tn thng và ngi có thu nhp thp. Qua đó, chính sách BHYT đƣ thu ngƠy
càng nhiu đi tng tham gia và Vit Nam đang hng đn mc tiêu BHYT toàn dân và
giao cho các đa phng thc hin tùy theo điu kin kinh t - xã hi ca mình.
Tuy nhiên, cho đn nay Phú Yên mi ch bao ph đc 62,25% dân s tnh tham gia
BHYT. Qua quá trình nghiên cu cho thy, có các nguyên nhân chính dn đn vic hn ch
tham gia BHYT: mt là, ngi dân cha đc cung cp thông tin đy đ đ hiu ht các

CÁC KHÁI NIM vii
DANH MC HÌNH ix
DANH MC HP x
DANH MC PH LC xi
CHNG 1: PHN M U 1
1.1. Bi cnh và vn đ chính sách 1
1.2. Mc tiêu, câu hi nghiên cu 4
1.2.1. Mc tiêu ca đ tài 4
1.2.2. Câu hi nghiên cu 4
1.3. i tng và phm vi nghiên cu 4
1.3.1. i tng nghiên cu 4
1.3.2. Gii hn phm vi nghiên cu 5
1.4. Phng pháp nghiên cu 5
1.5. Cu trúc ca đ tài 6
CHNG 2: KHÁI QUÁT V CHÍNH SÁCH BO HIM Y T VÀ KINH
NGHIM T CHC THC HIN BO HIM Y T TOÀN DÂN 7
2.1. Khái quát v chính sách bo him y t 7
2.2. Khái quát kinh nghim t chc thc hin BHYT toàn dân 8
2.2.1. Kinh nghim các nc thc hin thành công bao ph BHYT toàn
dân 8
-v- 2.2.2. Kinh nghim ca mt s đa phng t chc thc hin l trình tin
ti bao ph BHYT toàn dân 11
CHNG 3: MI QUAN H PHI HP GIA C QUAN BO HIM XÃ
HI VI CHÍNH QUYN A PHNG TRONG VIC T CHC THC
HIN CHệNH SÁCH BHYT TRểN A BÀN TNH PHÚ YÊN HIN NAY 15
3.1. V trí, vai trò ca c quan Bo him xã hi tnh Phú Yên trong b máy
chính quyn đa phng tnh Phú Yên 15

CBVC Cán b, viên chc
DN Doanh nghip
HCSN Hành chính s nghip
HND Hi đng nhân dân
HSSV Hc sinh sinh viên
L Lao đng
LTBXH Lao đng, Thng binh vƠ Xƣ hi
KCB Khám cha bnh
KT-XH Kinh t - Xã hi
Lut BHYT sa đi, b sung Lut sa đi, b sung mt s điu ca Lut bo him y t
NL Ngi lao đng
QLNN Qun lý NhƠ nc
UBND y ban nhân dân
WHO World Health Organization -T chc Y t Th gii
-vii- CÁC KHÁI NIM
1.Cai qun bng mng li và hp tác: là quyt đnh có ý thc ca Chính ph bng cách
to ra mt mng li các t chc ngoài Chính ph đ thc hin chính sách thông qua
quyn lc đ hp đng, tài tr và bt buc. Vì th, mng li là s sáng to ca các nhà
hoch đnh chính sách ch không phi mt b phn xy ra mt cách t nhiên ca xã hi
rng ln. Theo đó, khu vc công s đc chuyn hóa t mt “Nhà nc cung ng dch v
sang mt ngi to điu kin thun li cho vic cung ng các dch v”.
1

2. Chính quyn đa phng

Quc hi (2013).
4
Ninh Ngc Bo Kim vƠ V ThƠnh T Anh (2008, tr. 9).
-viii- iii) Phân quyn: là mc đ phân cp hành chính cao nht. Theo đó, chính quyn đa
phng đc chuyn giao hoàn toàn chc nng ra quyt đnh, qun lý và tài chính.
4. Thông tin bt cân xng:
Thông tin bt cân xng xy ra khi trong giao dch, mt bên có thông tin đy đ hn vƠ tt
hn bên còn li. Trong cuc sng ca cá nhân và xã hi, bt cân xng thông tin là trình
trng rt ph bin.
5

Thông tin bt cân xng gây ra nhng h qu nh la chn ngc hay la chn bt li,ri
ro đo đc hay tâm lý  li, vn đ ngi y quyn ậ ngi tha hành.
6

5. Trách nhim gii trình là vic s dng các thông tin chính xác và d tip cn đ lƠm c
s đánh giá công vic có thc hin tt hay không. Trách nhim gii trình cng bao gm các
c ch khen thng và x pht đ khuyn khích hiu qu công vic.
7
Có hai loi trách
nhim gii trình:
i) Trách nhim gii trình hng lên trên: Các cá nhân hay t chc chú trng vào các
nguyên tc, quy đnh và kim soát t trên xung, nhn mnh ti vic tuân th các quy đnh
vƠ hng dn trong h thng cp bc.
ii) Trách nhim gii trình theo hng xung di: Các cá nhân hay t chc chú trng ti
kt qu mà h đc giao vƠ có c ch khen thng khi hoàn thành tt nhim v và chu h
qu khi không hoàn thành nhim v đc giao.

phng tnh Phú Yên 17
Hình 3.2:  bo ph BHYT v dân s ca tnh Phú Yên giai đon 1993 -
2013 20
Hình 3.3: Phi hp khai thác thu BHYT đi vi lao đng trong doanh nghip
ngoài NhƠ nc 21
Hình 3.4: S đ khai thác thu BHYT đi vi ngi thuc h gia đình cn
nghèo 26
Hình 3.5: S đ khai thác thu BHYT đi vi ngi t đóng theo h gia đình 28
Hình 3.6: Tình hình cơn đi qu BHYT ca nhóm đi tng tham gia theo h
gia đình (2009 ậ 2013) 30

-x- DANH MC HP
Hp 3.1: Tình hình tham gia BHYT đi vi DN ngoƠi NhƠ nc 21
Hp 3.2: Thanh tra, x pht hành chính v lnh vc BHYT đi vi DN ngoài
quc doanh 22
Hp 3.3: H tr đóng BHYT cho các đi tng t ngơn sách đa phng 25
Hp 3.4: Tình hình trin khai thu BHYT đi vi hc sinh, sinh viên do NSNN
h tr 25
Hp 3.5: Kh nng chi tr phí BHYT nh hng đn vic tham gia BHYT ca
h gia đình cn nghèo 27
Hp 3.6: S phi hp gia c quan BHXH vi S Y t trong vic thc hin

2013) 58
Ph lc 10: Tình hình kho sát DN ngoài NhƠ nc thc hin chính sách BHYT
trên đa bàn tnh Phú Yên đn ngày 31/3/2014 59
Ph lc 11: Tình hình thanh tra, kim tra đi vi doanh nghip ngoƠi NhƠ nc
giai đon 2009 - 2013 60
Ph lc 12: Kinh phí hot đng thông tin, truyn thông chính sách BHXH,
BHYT, BHTN giai đon 2009 ậ 2013 61
Ph lc 13: Tng hp tình hình khám cha bnh BHYT giai đon 2009 - 2013 62
Ph lc 14: Quyn li ca mt s đi tng có th BHYT đc m rng theo
Lut BHYT sa đi b sung (2014) so vi Lut BHYT (2008) 63
Ph lc 15: Lut BHYT sa đi, b sung (2014) nâng mc hng chi phí KCB
ca mt s đi tng đc qu BHYT thanh toán 64
Ph lc 16: Danh sách phng vn 66

-1-
CHNGă1: PHN M U
1.1. Bi cnh và vnăđ chính sách
Bao ph bo him y t (BHYT) toàn dân là mc tiêu mà nhiu nc đang theo đui nhm
đm bo công bng trong tip cn dch v y t có cht lng và phòng nga ri ro tài chính
khi không may b bnh tt, m đau.Theo T chc Y t Th gii (WHO), đn nay trong s
hn 60 nc thc hin c ch tài chính thông qua BHYT thì đƣ có 27 nc đƣ thƠnh công
bao ph BHYT toƠn dơn nh Nht Bn, Hàn Quc, Thái Lan, Trung Quc vƠ các nc
Tây Ểuầ
9

 Vit Nam, chính sách BHYT bt đu thc hin t nm 1992.
10
Sau hn 20 nm thc
hin, chính sách BHYT đƣ đt đc nhng thành tu quan trng và là mt trong nhng
chính sách quan trng trong h thng an sinh xã hi, lƠ c ch tài chính vng chc nhm

40
50
60
70
80
90
100
1993
1998
2005
2008
2009
2010
2011
2012
2013
Tng dơn s
S ngi tham gia BHYT
T l dơn s tham gia BHYT (%)
triu ngi
-2- Vi kt qu trên, đ thc hin mc tiêu tin ti BHYT toàn dân, chính quyn trung ng
giao cho các đa phng có trách nhim t chc thc hin l trình tin ti BHYT toàn dân
tùy vƠo điu kin KT-XH ca mình.
12

Phú Yên là mt tnh thuc vùng Duyên hi Nam Trung B, vi dân s khong 883.200
ngi, trong đó 76,7% dơn s sng  nông thôn vƠ lƠ mt tnh có s thu ngơn sách thp.

100%
i
tng t
đóng
theo h
gia đình
H cn
nghèo
Doanh
nghip
Hc sinh
sinh viên
Hành
chính s
nghip
i
tng do
NSNN
đóng
i
tng do
c quan
BHXH
đóng
-3- sc khe.
15
 đm bo quyn li và thu hút nhiu ngi tham gia BHYT, chính sách

17
Trung tâm Thông tin Khoa hc - Vin nghiên cu lp pháp (2013).
18
Kwon (2009), trích trong Somanathan Aparnaa vƠ đ.t.g (2014).
0
10
20
30
40
50
2009
2010
2011
2012
2013
C nc
Phú Yên
Ninh thun
Qung tr
0
2
4
6
8
10
12
Bác s
Y s
Y tá
N h

1.3. iătng và phm vi nghiên cu
1.3.1. iătng nghiên cu
i tng nghiên cu ca đ tài là vic t chc thc hin chính sách BHYT trên đa bàn
tnh Phú Yên.
-5- 1.3.2. Gii hn phm vi nghiên cu
 tƠi nƠy không hng đn nghiên cu đánh giá v chính sách BHYT mà ch yu tp
trung nghiên cu mi quan h gia CQP vi c quan BHXH trong vic t chc thc hin
chính sách BHYT trên đa bàn tnh Phú Yên, t đó tìm các gii pháp ci thin cht lng
công tác phi hp nƠy, cng nh các gii pháp nhm hng đn BHYT toàn dân.
 tài quan sát và thu thp s liu t nm 2009 đn nm 2013 đ dùng cho phân tích.
1.4. Phngăphápănghiên cu
 thc hin tr li nhng câu hi nghiên cu, đ tài s dng phng pháp nghiên cu
đnh tính:
(i) S dng khung phân tích kinh t đ chng minh, nh lý thuyt kinh t hc v thông
tin bt cân xng; lý thuyt qun tr NhƠ nc v qun lý NhƠ nc, phân cp, phân
quyn và lý thuyt qun lý công: Cai qun bng mng li và hp tác.
(ii) S dng khái nim bao ph BHYT toàn dân ca WHO (2010) đ lƠm cn c đánh
giá vic thc hin chính sách BHYT  tnh Phú Yên.
(iii) Nghiên cu các vn bn lut vƠ di lut quy đnh chc nng, quyn hn ca c
quan BHXH và các s, ban, ngành, các vn bn lut, báo cáo ca các c quan liên
quan đn vic t chc thc hin chính sách BHYT.
(iv) Phng vn sâu các cán b ca các s, ban, ngƠnh liên quan đn vic t chc thc
hin chính sách BHYT.
(v) Phng pháp so sánh vic t chc thc hin chính sách BHYT ca tnh Phú Yên vi

-7- CHNGă2: KHÁI QUÁT V CHÍNH SÁCH BO HIM Y T VÀ KINH
NGHIM T CHC THC HIN BO HIM Y T TOÀN DÂN
2.1. Khái quát v chính sách bo him y t
Theo WHO, BHYT nhm to ra dch v y t tt hn vƠ công bng hn v mt tƠi chính đ
bo v sc khe cho ngi tham gia và bo v trc ri ro v kinh t do m đau, bnh
tt.
19
Do vy, hng đn BHYT toàn dân lƠ đ đm bo tt c ngi dân có th phòng
nga đc ri ro v sc khe, tip cn các dch v KCB có cht lng mà không có nguy
c ri ro v tài chính  hin ti vƠ trong tng lai.
20

BHYT toàn dân ca WHO (2010) đc tip cn đy đ trên c ba phng din v chm
sóc sc khe: (1) Bao ph v dân s, tc là t l dân s tham gia BHYT; (2) Bao ph gói
quyn li v BHYT, tc là phm vi dch v y t đc đm bo; và (3) Bao ph v chi phí
hay mc đ đc bo him đ gim mc chi tr t tin túi ca ngi bnh (Hình 2.1).
Hình 2.1: Khái nim không gian ba chiu ca bao ph BHYT toàn dân


1. T l dân s đc bao ph
Qu đóngăgópă
hin ti
-8- không vì mc tiêu li nhun, hng ti mc tiêu công bng, hiu qu trong KCB và toàn
dân tham gia.
21

Vai trò ca chính sách BHYT:
22

 Chính sách BHYT có vai trò đi vi s phát trin ca con ngi. BHYT góp phn
n đnh, nâng cao sc khe ca nhân dân mà không b ri ro v tài chính, t đó giúp to ra
ca ci vt cht và tinh thn xã hi, tái hòa nhp xã hi và n đnh sn xut kinh doanh ca
cá nhân và xã hi. Khi ngi dân an tâm, tin tng vào chính sách ca NhƠ nc thì n
đnh xã hi s bn vng.
 Chính sách BHYT có vai trò đi vi vic thc hin công bng xã hi. BHYT đm
bo an sinh xã hi trên phng din chm sóc sc khe, to s công bng trong chm sóc
sc khe gia các tng lp dơn c trong xƣ hi.
 Chính sách BHYT có vai trò đi vi xã hi hóa công tác y t. Ngun thu ca qu
BHYT đc đm nhim mt phn kinh phí y t. BHYT đang đóng vai trò tích cc trong h
thng y t Vit Nam, gia tng c hi tip cn dch v y t ca ngi dân thông qua h
thng phát trin dch v y t NhƠ nc vƠ t nhơn, t đó to điu kin thun li cho ngi
dân tip cn dch v y t.
Nh vy, BHYT là mt chính sách an sinh xã hi, to ngun tài chính quan trng trong
công tác chm sóc sc khe nhân dân, góp phn tích cc trong n đnh đi sng ca nhân
dân, thc hin công bng xã hi, n đnh chính tr - xã hi, thúc đy KT-XH phát trin. Do
đó, thu hút s tham gia BHYT ca ngi dân tin ti bao ph BHYT toàn dân là mc tiêu

Qua nghiên cu trng hp các quc gia thành công trong vic thc hin BHYT toàn dân,
có th rút ra mt s bài hc kinh nghim sau:
(i) Cam kt mnh m chính tr
Vic m rng bao ph BHYT toàn dân s khó khn nu thiu đi s tham gia mnh m ca
CQP cp tnh và huyn. ng thi, Chính ph phi có s điu hƠnh vƠ lƣnh đo mnh m
đ đm bo hài hòa chc nng vƠ quyn hn gia trung ng vƠ đa phng. Chng trình
BHYT nông thôn mi ca Trung Quc là mt kinh nghim tt v s ch đo ca Chính ph
đ va đt mc tiêu bo v tài chính và va bao ph BHYT trên c s giao ch tiêu cho
chính quyn đa phng.
26
Qu BHYT tp trung  trung ng s có u đim và hiu qu
hn qu BHYT phân tán  các đa phng.
27

(ii) H tr tham gia BHYT t ngun NSNN
Cho đn nay, cha quc gia nƠo đt đc mc tiêu bao ph BHYT toàn dân mà da vào
hình thc tham gia t nguyn
28
. Do vy, nhng nc thành công trong vic m rng din
bao ph đi vi nhóm khó tip cn nh ngi cn nghèo, lao đng phi chính thc bng
vic áp dng ch đ bt buc tham gia và có h tr t ngun NSNN toàn b hay mt phn
mc phí nh Trung Quc, Nht, Hàn Quc, Ơi Loan, Thái Lan.
29
24
Trung tâm Bi dng i biu Dân c (2014).
25
Trung tâm Thông tin Khoa hc - Vin nghiên cu lp pháp (2013).

(iv)ăCng ch tham gia BHYT bt buc trong khu vcălaoăđng chính thc
Vic không tuân th là mt đc trng ca nhiu h thng BHYT, là rào cn trong vic thc
hin bao ph vi đi tng cn nghèo, lao đng chính thc, cng nh bao ph toàn dân nói
chung.  Côlômbia, trn đóng BHYT gơy thit hi 836 triu đô la cho ngơn sách, ch yu
bng hình thc khai thp thu nhp vƠ không đóng phí.
33
 Philippin, trn đóng BHYT
thng xy ra  doanh nghip nh, ch có khong 30% doanh nghip tham gia BHYT.
34

Mt h thng thông tin tt, qun tr và t chc tt các khơu thu đóng phí gm thu thu
nhp và phí BHYT có Ủ ngha quan trng trong vic đm bo tuân th tham gia BHYT.
35 30
Aparnaa vƠ đ.t.g (2014).
31
Xem Ph lc 6.
32
Aparnaa vƠ đ.t.g (2014).
33
Esobar, M-L vƠ Panopoulu P. (2012), trích trong Aparnaa vƠ đ.t.g (2014).
34
Jowett M, Hsiao WC.(2007), trích trong Aparnaa vƠ đ.t.g (2014).
35
Aparnaa vƠ đ.t.g (2014).

40

2.2.2. Kinh nghim ca mt s đaăphngă t chc thc hin l trình tin ti bao
ph BHYT toàn dân
Vi ch trng ca trung ng giao cho đa phng có trách nhim t chc thc hin l
trình tin ti BHYT toàn dân nhm đt đc hai mc tiêu chính là m rng din bao ph
BHYT v dân s và nâng cao cht lng công tác KCB.
41
Theo đó, tùy vƠo điu kin
KT-XH ca mi đa phng vƠ cách thc trin khai ca các cp chính quyn mà vic thc 36
Kwon (2011), trích trong Aparnaa vƠ đ.t.g (2014).
37
Kwon (2009), trích trong Aparnaa vƠ đ.t.g (2014).
38
Aparnaa vƠ đ.t.g (2014).
39
Aparnaa vƠ đ.t.g (2014).
40
Xem Ph lc 6.
41
Th tng Chính ph (2013).
-12- hin l trình bao ph BHYT toƠn dơn đt đc nhng kt qu khác nhau. n thi đim
2012, mt s tnh đt bao ph BHYT trên 75% dân s nh Ơ Nng, Tha Thiên Hu,
Qung Nam, Qung Ninh, Bc Kn, Cao Bng, in Biên, HƠ Giang, Hòa BìnhầHu ht


42
y ban Thng v Quc Hi (2013).
43
Ơ Nng là mt trong nhng đa phng đc chn báo cáo tham lun v thc hin BHYT toàn dân trong
Hi ngh trc tuyn Tng kt công tác Y t nm 2012 do B Y t t chc ngày 24/01/2013.
44
Lê Anh Nhân (2012).
45
Lê Anh Nhân (2012).
CHÍNH PH
CP TNH
CP HUYN
CP XÃ