BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO BỘ VĂN HÓA THỂ THAO VÀ DU LỊCH
TRƯỜNG ĐẠI HỌC THỂ DỤC THỂ THAO BẮC NINH
NGUYỄN THỊ HUYỀN
NGHIÊN CỨU ỨNG DỤNG MỘT SỐ BÀI TẬP NÂNG CAO HIỆU QUẢ
TỔ CHỨC PHẢN CÔNG NHANH CỦA THỦ MÔN BÓNG NÉM
TRƯỜNG ĐẠI HỌC THỂ DỤC THỂ THAO BẮC NINH
LUẬN VĂN CỬ NHÂN THỂ DỤC THỂ THAO
BẮC NINH - 2011
1
BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO BỘ VĂN HÓA THỂ THAO VÀ DU LỊCH
TRƯỜNG ĐẠI HỌC THỂ DỤC THỂ THAO BẮC NINH
NGUYỄN THỊ HUYỀN
NGHIÊN CỨU ỨNG DỤNG MỘT SỐ BÀI TẬP NÂNG CAO HIỆU QUẢ
TỔ CHỨC PHẢN CÔNG NHANH CỦA THỦ MÔN BÓNG NÉM
TRƯỜNG ĐẠI HỌC THỂ DỤC THỂ THAO BẮC NINH
Ngành: Giáo dục thể chất.
Mã số: 521.40206
LUẬN VĂN CỬ NHÂN THỂ DỤC THỂ THAO
NGƯỜI HƯỚNG DẪN KHOA HỌC
T.s: Nguyễn Xuân Trãi
BẮC NINH - 2011
2
NHẬN XÉT CỦA NGƯỜI HƯỚNG DẪN KHOA HỌC
Bảng 3.1: Thực trạng việc vận dụng chiến thuật tổ chức phản công
nhanh của thủ môn trong thi đấu Bóng ném.
21
5
Bảng 3.2: Thực trạng vận dụng chiến thuật tổ chức phản công
nhanh của thủ môn trong thi đấu Bóng ném.
22
Bảng 3.3: Hiệu quả sử dụng chiến thuật phản công nhanh phát
động từ thủ môn và các vị trí trên sân.
23
Bảng 3.4: Các nguyên nhân dẫn tới chiến thuật phản công nhanh
giữa thủ môn và VĐV ở các vị trí trên sân kém hiệu quả. (n=20).
24
Bảng 3.5: Kết quả phỏng vấn các bài tập nhằm nâng cao hiệu quả
chiến thuật phản công nhanh giữa thủ môn và các vị trí VĐV trên
sân (n=50)
27
Bảng 3.6: Kết quả phỏng vấn lựa chọn test đánh giá hiệu quả việc
sử dụng chiến thuật phản công nhanh, giữa thủ môn và các vị trí
VĐV trên sân.
36
Bảng 3.7: Kết quả kiểm tra nhóm đối chứng và nhóm thực nghiệm
trước thực nghiệm.
38
Bảng 3.8: Kết quả kiểm tra nhóm đối chứng và nhóm thực nghiệm
sau thực nghiệm.
38
MỤC LỤC
Trang
MỞ ĐẦU ……………………………………………………………… 1

phản công nhanh của thủ môn Bóng ném………………… 22
3.2. Lựa chọn và đánh giá các bài tập trong việc nâng cao hiệu
quả tổ chức phản công nhanh của thủ môn Bóng ném Trường
đại học TDTT Bắc Ninh……………………………………………. 25
3.2.1. Cơ sở lựa chọn các bài tập trong bóng ném………… 26
3.2.2. Lựa chọn bài tập………………………………………. 27
3.2.3. Đánh giá hiệu quả của các bài tập nâng cao hiệu quả
chiến thuật phản công nhanh giữa thủ môn và các vị trí
VĐV trên
sân…………………………………………………. 35
KẾT LUẬT VÀ KIẾN NGHỊ………………………………………… 40
TÀI LIỆU THAM KHẢO……………………………………………… 42
PHỤ LỤC………………………………………………………………
7
MỞ ĐẦU
Thể dục thể thao (TDTT) là một lĩnh vực quan trọng không thể thiếu được
trong đời sống của con người cũng như trong chính sách phát triển kinh tế xã hội
của Đảng, Nhà nước. Với mục đích bồi dưỡng và phát huy năng lực con người
nhằm phục vụ nâng cao sức khoẻ, tăng cường thể lực, giáo dục nhân cách đạo
đức, lối sống lành mạnh, làm phong phú đời sống văn hoá tinh thần của nhân
dân, nâng cao năng xuất lao động, xây dựng và bảo vệ tổ quốc…
Trình độ TDTT biểu hiện trình độ văn hoá năng lực sáng tạo của một dân
tộc, đồng thời là phương tiện giao lưu quốc tế tăng cường tình đoàn kết, hữu
nghị hợp tác, học hỏi kinh nghiệm lẫn nhau giữa các nước trên thế giới.
Trong TDTT bao gồm nhiều loại hình phong phú trong đó Bóng ném là
một trong những môn thể thao đã và đang phát triển rộng rãi và khá phổ biến
trên toàn thế giới. Cũng như các môn thể thao khác như: Bóng đá, bóng chuyền,
điền kinh…Bóng ném chiếm một vị trí quan trọng trong công tác giáo dục thể
chất và đạo đức cho con người. Bóng ném là môn thể thao, nó cũng như tất cả
các môn thể thao khác điều có tác dụng nhanh chóng nâng cao tố chất thể lực

9
cứu ứng dụng một số bài tập nhằm phát triển khả năng phản ứng cho thủ môn
Bóng ném”; Lò Văn Khiêm (1997) “Nghiên cứu dựng bài tập nâng cao khả năng
phòng thủ cho thủ môn”.
Tuy nhiên chưa có đề tài nào đi sâu vào nghiên cứu nâng cao hiệu quả tổ
chức phản công nhanh cho thủ môn Bóng ném. Nhận thức được tầm quan trọng
trong việc nâng cao hiệu quả tổ chức phản công nhanh của thủ môn Bóng ném
ném tôi mạnh dạn đi sâu nghiên cứu đề tài:
“ Nghiên cứu ứng dụng một số bài tập nâng cao hiệu quả tổ chức phản
công nhanh của thủ môn Bóng ném Trường Đại học TDTT Bắc Ninh ”
* Mục đích nghiên cứu
Trên cơ sở lý luận và thực tiễn đánh giá thực trạng vận dụng chiến thuật
phản công nhanh, chúng tôi lựa chọn một số bài tập nhằm nâng cao hiệu quả tổ
chức phản công nhanh của thủ môn trong thi đấu Bóng ném.
* Mục tiêu nghiên cứu
Đề tài xác định giải quyết các mục tiêu nghiên cứu sau:
- Mục tiêu 1: Đánh giá thực trạng vận dụng chiến thuật tổ chức phản
công nhanh của thủ môn Bóng ném trường Đại học TDTT Bắc Ninh.
+ Thực trạng việc vận dụng chiến thuật phản công nhanh của thủ môn
Bóng ném.
+ Đánh giá hiệu quả vận dụng chiến thuật tổ chức phản công nhanh của
thủ môn Bóng ném.
- Mục tiêu 2: Lựa chọn và đánh giá các bài tập trong việc nâng cao hiệu
quả tổ chức phản công nhanh của thủ môn Bóng ném Trường đại học TDTT Bắc
Ninh.
+ Lựa chọn các bài tập vận dụng để nâng cao hiệu quả tổ chức phản công
nhanh của thủ môn Bóng ném.
+ Đánh giá hiệu quả các bài tập nâng cao hiệu quả tổ chức phản công
nhanh của thủ môn Bóng ném.
10

Đặc điểm thi đấu của môn Bóng ném đó là: Thi đấu ở cả trong nhà và
ngoài trời được chia ra làm hai đội, mỗi đội bảy người. Sân có kích thước 40m
chiều dài, 20m chiều ngang, thời gian thi đấu chính thức là 60 phút đối với nam,
50 phút đối với nữ, nghỉ giữa hai hiệp là 10 phút.
Người trung phong cần có thể lực tốt, chiều cao, sức bền tốc độ và sức bật
tốt, sức mạnh và khả năng bắt bóng xa ném cầu môn. Vị trí trung phong tấn
công biên thường là người tấn công nhanh nhất và trở về phòng thủ cũng nhanh
nhất để có thể tạo được tình huống bất ngờ và phòng thủ chắc chắn. Bóng ném
thường phần chia các VĐV theo từng chức năng, nhiệm vụ cụ thể. Đây là một
trong những nguyên tắc cơ bản của hoạt động và thi đấu. Sự hiệu quả của các
hoạt động là kết quả của quá trình tập luyện không biết mệt mỏi của VĐV và
chiến thuật hợp lý của huấn luyện viên.
Các đội giành ưu thế trước đối phương bằng cách che dấu ý đồ của mình
đồng thời nhanh chóng phát triển ý đồ, điểm yếu của đối phương để từ đó đề ra
những chiến thuật cho hợp lý.
1.1.2. Đặc điểm các bộ phận cấu thành chiến thuật.
12
* Khái niệm chiến thuật là gì:
Chiến thuật là những hoạt động vận động được xác định trong một
khoảng thời gian và không gian nào đó của một hay tất cả vận động viên được
sắp xếp theo ý đồ chiến thuật của người HLV theo từng thời gian của từng trận
đấu cụ thể
* Các bộ phận cấu thành chiến thuật:
Chiến thuật được cấu thành bởi ba bộ phận: Tri thức chiến thuật, hành
động chiến thuật, và ý thức chiến thuật.
- Tri thức chiến thuật: Là sự nắm vững về những vấn đề có liên quan đến
việc cấu thành chiến thuật, xu hướng phát triển chiến thuật trong môn thể thao
vận dụng luật thi đấu hợp lý tạo điều kiện tốt trong thi đấu… Do vậy trong quá
trình giáo dục, huấn luyện người giáo viên,huấn luyện viên cần phải trang bị đầy
đủ những tri thức chuyên môn để cho họ sử dụng thành thạo, linh hoạt các

hỏi người tập phải luyện tập thường xuyên thì mới có cảm giác tốt để chuyền
những đường chuyền nhanh và chính xác tạo điều kiện thuận lợi cho đồng đội
nhận bóng ghi điểm.
Kỹ thuật chuyền bóng rất đa dạng và phong phú gồm có:
+ Chuyền bóng tay cao.
+ Chuyền bóng tay ngang.
+ Chuyền bóng thấp tay.
+ Chuyền bóng tay sau.
Người chuyền bóng có thể chuyền ở mọi tư thế: Tại chỗ, di chuyển trên
không hay ngã dưới sân,…
* Chiến thuật cá nhân trong kỹ thuật dẫn bóng.
Dẫn bóng là một kỹ thuật khá đơn giản mà cũng không kém phần phức
tạp. Để có thể dẫn bóng tốt thì người tập cần phải có đủ ba yếu tố: Sức nhanh,
sức mạnh, sự khéo léo mềm dẻo.
* Chiến thuật cá nhân trong kỹ thuật động tác giả.
14
Mục đích để đánh lừa đối phương di chuyển theo đúng ý đồ chiến thuật
của mình để tạo ra khoảng trống dứt điểm hoặc tạo cơ hội cho đồng đội của
mình. Do vậy đòi hỏi người thực hiện động tác giả phải có kỹ thuật cá nhân và
khả năng phối hợp vận động đến mức kỹ xảo.
1.2.1.2. Chiến thuật cá nhân không có bóng gồm có:
Chiến thuật cá nhân trong phòng thủ và chiến thuật cá nhân tấn công
không bóng.
* Chiến thuật cá nhân trong phòng thủ: Nhằm cản phá đường chuyền, khả
năng nhận bóng, chắn bóng và thực hiện ném bóng của đối phương. Do vậy đòi
hỏi người phòng thủ phải thật bình tĩnh có khả năng phán đoán tốt ý đồ của đối
phương.
* Chiến thuật trong tấn công không bóng
Với hoạt động của mình người tấn công không bóng nhằm hai mục đích:
- Bằng các hoạt động di chuyển nhằm tạo nên áp lực rộng rãi, mạnh mẽ

VĐV (A) là sự tiến sâu vào khu vực gần gôn vượt qua sự phòng thủ của đội bạn,
tiến hoặc di chuyển ngang quá trước mặt các VĐV phòng thủ lùi. Sau đây là một
số cách phối hợp đặc trưng:
VD: FPA: 2 – 7 (6) số 2 chuyền bóng cho số 7 ở vị trí tấn công số 4.
FPA: 2 – 4 (6) số 2 chuyền bóng cho số 4 ở vị trí tấn công số 6.
* Chuyển đổi vị trí tấn công (PW).
Sự phối hợp tấn công này là do VĐV tấn công có bóng (A) trong một
khoảnh khắc nào đó rời khỏi vị trí tấn công của mình sang một vị trí tấn công
khác đồng thời kéo theo phòng thủ đối diện. Trong khoảnh khắc sai lầm của đối
thủ giữaviệc “chuyển giao” và tiếp nhận” người tấn công sẽ nhận bóng và tấn
công dứt điểm.
VD: PW: 3 – 4 số 3 cầm bóng tiếp sâu song vị trí số 4 (giả đột phá)
16
VĐ phòng thủ số 6 đối diện sẽ di chuyển theo, số 4 làm động tác giả qua
bên trái rồi đổi quay lại người chạy qua số 2 để nhận bón từ số 3 chuyển tới và
dứt đểm.
3
2 4
6 2
4 3
7 7
5 1 5
* Chặn yểm hộ (S): Sự phối hợp của miếng tấn công này được tạo bởi hai
VĐV. Trong đó VĐV thứ nhất có vai trò của người dẫn dắt: Dùng thân thể mình
chắn hướng di chuyển của VĐV phòng thủ đối diện với VĐV thứ 2 đang có
bóng để tạo điều kiện cho VĐV đó ném bóng không có tay chắn trực tiếp hoặc
VĐV thứ 2 có thể đột phá dứt điểm.
VD: SW: 6 (4) – 4.
1.2.2.2. Chiến thuật đồng đội:
Chiến thuật đồng đội là sự phối hợp vận động của các thành viên trong

nên các tình huống dẫn bóng dứt điểm.
Nhược điểm: Đòi hỏi nhiều về thể lực, khả năng thi đấu đa dạng của các
VĐV, khả năng thực hiện, kỹ thuật tấn công trong lúc đang di chuyển.
- Chiến thuật chuyển đội hình chiến thuật tấn công:
Là sự chuyển đổi vị trí tấn công của các cầu thủ ở khu vực ném bóng
gần hoặc ném bóng xa mà không có sự chuyển đổi vị trí cho nhau.
1.3. Chiến thuật phản công nhanh.
18
Là chiến thuật tạo nên tình huống ném bóng vào cầu môn bằng sự nhanh
chóng đưa bóng nên vượt qua sang phần sân của đối phương trước khi đối
phương hình thành được hàng rào phòng thủ (tấn công một nhịp) hoặc đó có
người phòng thủ nhưng không kịp tổ chức được hàng rào phòng thủ (tân công
hai nhịp).
Từ thực tế chúng ta thấy chiến thuật phản công nhanh trong Bóng ném
là chiến thuật nhóm, nó rất hay được sử dụng bởi tính bất ngờ và ssố lượng
người tấn công áp đảo. Chiến thuật phản công nhanh thường được sử dụng sau
(trong) những cơ hội sau:
- Đội nhà đang phòng thủ mà cướp lại được bóng từ đối phương đó:
+ Sự tích cực tranh cướp bóng của các đổi thủ phòng thủ.
+ Do đối phương chuyền bóng hang.
+ Do đối phương chạy bước hoặc dẫm vạch khi nhảy lên ném cầu môn.
+ Do cướp lại đựơc bóng bật ra tư cầu môn, thủ môn và tay chắn.
+ Do thủ môn bắt được quả ném bóng cầu môn hoặc các đường bóng đó
đi ra cuối đường biên ngang.
Đội tấn công không ghi được bàn thắng mất quyền khống chế bóng và
quay về phòng thủ khi đó có bóng thủ môn tìm mọi cách nhanh chóng đưa bóng
sang phía cầu môn đối phương. Các đồng đội không có bóng nhanh chóng thoát
người, vượt lên trước tất cả, nhất là hai vị trí tấn công biên và số 6 phải chiếm
khoảng trống phía trước mặt, kéo giãn biên, tách người tạo điều kiện thuận lợi
cho thủ môn đối phương. Hoạt động phản công nhanh này diễn ra rất nhanh và

Ngoài những yếu tố trên, yếu tố quan trọng hơn, cơ bản hơn để thực hiện
tốt chiến thuật là kỹ thuật, kỹ thuật chuyênf bóng và nhận vóng từ đường chuyền
dài khi tốc độ di chuyển rất cao và kỹ năng dứt điểm cầu môn. Vì nếu không có
kỹ năng hoàn thiện thì chiến thuật này sẽ không đem lại hiệu quả được thậm chí
có tác dụng ngược lại.
Trước khi đi vào lựa chọn và đánh giá hiệu quả của các bài tập chuyên
môn nâng cao hiệu quả sử dụng chiến thuật phản công nhanh của thủ môn với
các VĐV trên sân, ta có thể hiểu quá trình huấn luyện phản công nhanh theo
quan nieemj tâm lý học như sau: Hành động chiến thuật là sản phẩm của các quá
trình tâm lý - vận động phức tạp. Các quá trình này có quan hệ với nhau về mặt
thời gian nghĩa là chúng diễn ra kế tiếp nhau hoặc cùng một lúc. Các quá trình
tâm lý - vận động của một hành vi chiến thuật xảy ra trong ba giai đoạn chính:
- Nhận thức và phân tích tình huống thi đấu.
- Giải quyết nhiệm vụ chiến thuật bằng tư duy.
- Giải quyết nhiệm vụ chiến thuật bằng vận động.
Ba giai đoạn trên là kết quả của cách giải quyết, chúng có quan hệ chặt
chẽ với nhau trong đó trí nhớ đóng một vai trò quyết định.
+ Giai đoạn 1: Nhận thức và phân tích tình huống thi đấu: có ý nghĩa
quyết định đối với nhiều giải quyết nhiệm vụ chiến thuật bởi vì giai đoạn này tạo
nên cơ sở cho hai giai đoạn sau. Những sai sót trong giai đoạn 1 có ảnh hưởng
21
tới giai đoạn 2 và 3. Chất lượng nhận thức phụ thuộc vào phạm vi thứ 2, sự tính
toán thị giác vận động, mức độ của trình độ huấn luyện các kỹ sảo, chiến thuật
chất lượng của các quá trình tư duy, kiến thức và kinh nghiệm, khả năng tập
trung và quyết định của VĐV. Tư duy nhận thức toàn bộ quá trình thi đấu chỉ là
một phần của giai đoạn thứ 1 của hành vi chiến thuật. VĐV cũng phải quan sát
có chủ đích các chi tiết của toàn bộ tình huống tới mức có thể phân tích và đánh
giá chung để nhận nhiệm vụ cần giải quyết.
+ Giai đoạn 2: Giải quyết nhiệm vụ chiến thuật bằng tư duy.
Nhiệm vụ chiến thuật trong thời gian ngắn nhất. Khi giải quyết nhiệm vụ

vận động cần phải có các phương pháp huấn luyện khoa học, đó là những bài tập
với lượng vận động phù hợp với đặc điểm tâm sinh lý, giới tính, thời gian trong
quá trình tập luyện. Những bài tập hài hoà về lượng vận động và quãng nghỉ
phải kích thích tâm lý người tập. Đồng thời, tuỳ thuộc vào đặc thù của các môn
thể thao để đề ra các bài tập hợp lý có thể thực hiện tốt các chiến thuật.
* Đặc điểm cách xử lý chiến thuật.
Cách sử lý chiến thuật được thể hiện ở tổ chức và tiến hành cuộc thi đấu
thể thao.
- Tổ chức cuộc thi đấu thể thao là tất cả các biện pháp đề ra trước khi thi
đấu trong khi thi đấu để đặt VĐV vào tình huống trận đấu trong những điều kiện
tốt nhất.
Tiến hành cuộc thi đấu thể thao là tất cả các hành vi thực hiện của VĐV
được tiến hành từ đầu đến cuối cuộc đấu nhằm vươn tới những kết quả tốt hoặc
dành thắng lợi. Đối với cách sử lý chiến thuật thì tổ chức và tiến hành cuộc thi
đấu thể thao tạo thành một hệ thống và chúng giải quyết định lẫn nhau. Các biện
pháp để tạo ra trong tổ chức và các hành vi thựcc hiện trong khi tiến hành cuộc
thi đấu thể thao mang tính đặc thù từng môn.
- Tổ chức là cơ sở cho việc tiến hành thi đấu.
23
Các biện pháp tổ chức được tiến hành lâu dài trước quá trình thi đấu,
trong quá trình thi đấu và sau quá trình thi đấu phù hợp với các môn thể thao. Để
thực hiện được yêu cầu trên trước hết cần phân tích các điều kiện thi đấu, phải
xác định cuộc thi đấu được tiến hành vào lúc nào, ở đâu vào thời gian nào, điều
kiện tự nhiên (độ ẩm, nhiệt độ …), bao nhiêu VĐV và những VĐV nào tham gia
thi đấu. Muốn vậy phải xác định các vấn đề sau:
+ Tình trạng và thiết bị thi đấu như thế nào?
+ Những trọng tài nào điều khiển trận đấu?
+ Phản ứng của công chúng theo dự đoán sẽ như thế nào?
+ Số lượng khán giả đến xem từng trận và các giải đấu.
+ Ăn uống, nghỉ ngơi.

nhanh của sinh viên chuyên sâu Bóng ném trường Đại học TDTT Bắc Ninh.
2.1.4. Phương pháp kiểm tra sư phạm.
Kiểm tra sư phạm để đánh giá hiệu quả sử dụng chiến thuật phản công
nhanh của sinh viên chuyên sâu Bóng ném trường Đại học TDTT Bắc Ninh.
Trong quá trình nghiên cứu đề tài này, chúng tôi đã sử dụng các test kiểm tra
sau:
- Test 1: Bài tập phối hợp phản công nhanh 1:0 của thủ môn và VĐV trên
sân.
- Test 2: Bài tập dẫn bóng 30m luồn qua 8 cọc.
- Test 3: Phản công nhanh 3 đánh 2
2.1.5. Phương pháp thực nghiệm sư phạm.
Chúng tôi đã tiến hành nghiên cứu trên 22 sinh viên chuyên sâu Bóng ném
K44 trường Đại học TDTT Bắc Ninh.
Các VĐV này được chia thành 2 nhóm có trình độ ban đầu tương đương
nhau.
25