XÂY DỰNG NÔNG THÔN MỚI Ở
ĐỒNG BẰNG SÔNG CỬU LONG

Sau gần ba năm triển khai thực hiện Chương trình mục tiêu quốc gia
xây dựng nông thôn mới (XDNTM), tại khu vực đồng bằng sông Cửu Long
(ÐBSCL) đã có sự chuyển biến tích cực; nhất là ở những xã, huyện được chọn
làm điểm. Ðời sống vật chất, tinh thần của người dân nông thôn được cải thiện
rõ rệt, bộ mặt nông thôn ngày càng khang trang, sạch đẹp. Tuy nhiên, một số địa
phương vẫn còn lúng túng trong việc tổ chức thực hiện do gặp phải những khó
khăn, vướng mắc.
Ðổi thay làng mới
Theo Ban Chỉ đạo chương trình mục tiêu quốc gia XDNTM thì xã Mỹ
Long Nam, huyện Cầu Ngang (Trà Vinh) được coi là điển hình năng động trong
việc triển khai thực hiện XDNTM ở ÐBSCL. Trước đây, Mỹ Long Nam là xã
bãi ngang, đời sống người dân còn nhiều khó khăn, hàng loạt hộ dân bỏ xứ đi
khắp nơi làm thuê kiếm sống. Nay xã này được chọn là một trong 11 xã thí điểm
XDNTM trong cả nước. Kết quả bước đầu của chương trình có tác động làm
chuyển biến nhận thức trong cán bộ và người dân nông thôn, làm bộ mặt nông
thôn đổi mới theo chiều hướng tích cực. Từ một xã đặc biệt khó khăn, sau thời
gian triển khai thực hiện mô hình phát triển sản xuất, nâng cao thu nhập đã giúp
Mỹ Long Nam trở thành xã giàu của tỉnh. Chia sẻ kinh nghiệm thành công bước
đầu, Trưởng ban quản lý XDNTM xã Nguyễn Văn Bền, cho biết: Trong sản xuất
nông nghiệp, xã giảm dần các cây trồng, vật nuôi có hiệu quả thấp để chuyển
sang nuôi tôm sú. Theo đó, tập trung hoàn chỉnh hệ thống thủy lợi khép kín, làm
đường giao thông, đưa điện về các ấp phục vụ nuôi tôm công nghiệp, mời kỹ sư
thủy sản về tập huấn kỹ thuật, tạo nguồn giống tốt để hỗ trợ bà con nuôi tôm
hiệu quả. Năm 2011, toàn xã có 911 hộ nuôi tôm có lãi, chiếm 95% tổng số hộ
nuôi. Ðáng chú ý, trong đó nhiều hộ có lãi từ một đến ba tỷ đồng/năm. Hiện nay
thu nhập bình quân đầu người đạt 22 triệu đồng/năm, gấp 1,8 lần so thu nhập
bình quân của toàn tỉnh. Ông Nguyễn Văn Dinh, nông dân ấp 5 có năm ha đất
nhiễm phèn nặng, trước đây là vùng trũng của cánh đồng cỏ năn nay lợi nhuận

tăng gấp ba lần so với năm 2005; tỷ lệ hộ nghèo giảm từ 19% xuống còn dưới
4% (theo tiêu chí cũ). Các công trình, hệ thống hạ tầng ở ấp, xã đều được xây
dựng theo hình thức Nhà nước và nhân dân cùng làm. Việc xây dựng huyện
nông thôn mới đã tạo đà cho huyện nghèo Phước Long cất cánh. Ðến nay, trong
19 tiêu chí XDNTM thì Phước Long đã hoàn thành tám tiêu chí. Huyện đang
phát huy mọi nguồn lực, phấn đấu đến năm 2015 có 6 trong số 8 xã đạt tiêu chí
xã nông thôn mới và huyện đạt tiêu chí huyện nông thôn mới.
Tháo gỡ vướng mắc, khó khăn
Có thể nói, từ khi có chủ trương XDNTM, các địa phương vùng ÐBSCL
đã nhanh chóng vào cuộc và được người dân tích cực hưởng ứng với nhiều mô
hình, cách làm hiệu quả. Nhiều địa phương dù không được chọn làm thí điểm
vẫn tích cực triển khai chương trình, chủ yếu là xây dựng cơ sở hạ tầng giao
thông nông thôn và phát triển mô hình sản xuất mới, đúc kết được kinh nghiệm
và đang khẩn trương bắt tay kiến thiết lại nông thôn một cách căn bản hơn.
Tuy nhiên, chủ trương XDNTM là một chương trình lớn, toàn diện và
còn khá mới mẻ cho nên nảy sinh không ít khó khăn, vướng mắc trong quá trình
triển khai thực hiện. Ðó là nhận thức về XDNTM ở một số địa phương chưa sâu,
chưa nắm rõ quy trình thực hiện cho nên sự quan tâm chỉ đạo chưa đúng mức.
Việc xây dựng cơ chế, chính sách, hướng dẫn nội dung của một số bộ, ngành
Trung ương còn chậm, chưa có sự hỗ trợ kịp thời đến các địa phương và người
dân. Do đó, các địa phương còn lúng túng trong cơ chế huy động nội lực, cơ chế
lồng ghép các nguồn vốn, tiếp cận nguồn vốn tín dụng; trong tiếp cận và giải
ngân các nguồn vốn ngân sách cấp. Tiến độ triển khai một số nội dung công việc
còn chậm so với kế hoạch đề ra. Trong thực hiện các nội dung, mới chú trọng
nhiều đến việc xây dựng cơ sở hạ tầng mà ít quan tâm đến các hoạt động phát
triển sản xuất, xây dựng các mô hình sản xuất phù hợp, xây dựng đời sống văn
hóa khu dân cư… Ngoài ra, việc triển khai quy hoạch cấp xã theo tiêu chí NTM
cũng còn nhiều vướng mắc, chưa phản ánh đầy đủ và toàn diện thực trạng nông
thôn. Mặt khác, theo các địa phương vùng ÐBSCL, thì một số tiêu chí XDNTM
cũng chưa phù hợp với tình hình thực tế. Nhất là các tiêu chí chuyển đổi cơ cấu