THỰC TRẠNG VÀ BIỆN PHÁP SỬ DỤNG CÔNG NGHỆ THÔNG TIN TRONG
DẠY HỌC CÁC YẾU TỐ THỐNG KÊ Ở TIỂU HỌC
Nguyễn Quang Hưởng
1Bài báo đưa ra thực trạng nhận thức của giáo viên tiểu học về nội dung yếu tố
thống kê ở tiểu học; Những thuận lợi và khó khăn của giáo viên đối với dạy học nội dung
yếu tố thống kê ở tiểu học; Thực trạng của việc sử dụng phần mềm trong dạy học các
yếu tố thống kê ở tiểu học trên địa bàn tỉnh Vĩnh Phúc. Trên cơ sở tìm hiểu thực trạng
ứng dụng công nghệ thông tin trong dạy học các yếu tố thống kê ở tiểu học, đề xuất một
số biện pháp sư phạm ứng dụng công nghệ thông tin trong dạy học các yếu tố thống kê ở
tiểu học nhằm nâng cao chất lượng dạy học toán ở tiểu học.
1. Mở đầu
Một trong những nội dung cơ bản của chủ trương đổi mới và nâng cao chất lượng giáo dục của
Đảng và Nhà nước ta là đưa công nghệ thông tin nói chung và phần mềm dạy học nói riêng vào hoạt động
dạy và học nhằm nâng cao hiệu quả dạy học.
Khoa học thống kê ra đời nhằm mục đích nghiên cứu các phương pháp thu thập, tổ chức và phân
tích dữ liệu một cách khách quan, đáng tin cậy để từ đó phát hiện ra các tri thức, thông tin ẩn chứa ở đó.
Ở nước ta, trong chương trình tiểu học hiện nay, các yếu tố về thống kê được đưa vào nhằm tăng cường
những nội dung kiến thức có nhiều ứng dụng thực tế, tăng cường kỹ năng thực hành, kỹ năng giải quyết
vấn đề cho học sinh. Do đó việc sử dụng công nghệ thông tin trong dạy học các yếu tố thống kê ở tiểu học
là rất cần thiết và phù hợp với thực tiễn ở Việt Nam.
Trong thực tế, giáo viên tiểu học đã nhận thức đúng về nội dung, mức độ yêu cầu dạy học yếu tố
thống kê trong chương trình hay chưa? Họ đã ứng dụng công nghệ thông tin trong dạy học các yếu tố
thống kê nhằm phát huy tính tích cực nhận thức của học sinh như thế nào? Để tìm hiểu vấn đề này, chúng
tôi đã tiến hành điều tra thực trạng ứng dụng công nghệ thông tin trong dạy học các yếu tố thống kê ở tiểu
học của các giáo viên tiểu học thuộc địa bàn tỉnh Vĩnh Phúc.
2. Nội dung
2.1. Kết quả điều tra và đánh giá thực trạng
kiến thức ở mức cao. Thực tế dạy học cho thấy, còn nhiều giáo viên chưa hiểu đúng bản chất và đặc trưng
của mạch kiến thức này cho nên khi dạy rất hời hợt, thường bỏ qua và không khai thác đúng trọng tâm
kiến thức, chưa thể hiện được tư tưởng quan trọng của thống kê, ý nghĩa thống kê, đặc trưng của yếu tố
thống kê. Giáo viên thường lệ thuộc các tình huống đưa ra trong sách giáo khoa, chưa có ý thức tìm tòi
đưa ra những số liệu thực tế thông qua điều tra, thu thập Chẳng hạn, khi dạy về dãy số liệu, giáo viên
không làm rõ được việc hình thành dãy số liệu là do quan sát thực tế, thu thập, ghi chép lại theo một thứ
tự nhất định, từ đó học sinh không hiểu tại sao phải học dãy số liệu thống kê.
2.1.2. Đánh giá thực trạng sử dụng phần mềm dạy học trong dạy học các yếu tố thống kê ở
tiểu học
2.1.2.1. Những thuận lợi và khó khăn của giáo viên đối với dạy học nội dung yếu tố thống kê
* Thuận lợi
- Cấu tạo của chương trình toán nước ta có nhiều thuận lợi cho việc sắp xếp cũng như lĩnh hội các
kiến thức thống kê. Các kiến thức thống kê có liên quan hữu cơ với các kiến thức toán học khác. Ngược
lại, các kiến thức toán học khác lại được bổ sung thêm ý nghĩa và lĩnh vực ứng dụng qua thống kê.
- Yếu tố thống kê được đưa vào chương trình một cách có hệ thống, thành một mạch kiến thức
riêng, có tiết luyện tập, ôn tập, trong các kì kiểm tra được nhắc tới. Điều này làm cho giáo viên dễ dạy
hơn và có thể thường xuyên củng cố mạch kiến thức này cho học sinh. Tuy là mạch kiến thức mới được
đưa vào chương trình nhưng thực chất giáo viên đã dạy ở chương trình cũ. Trong chương trình cũ đã chứa
đựng những yếu tố mang nội dung thống kê, trước hết là thống kê mô tả (biểu đồ, số trung bình cộng ),
giáo viên đã dạy các kiến thức đó với kinh nghiệm tích luỹ được mặc dù dạy chúng với tư cách là những
kiến thức toán học thuần tuý chứ chưa phải là kiến thức thống kê.
- Các tri thức dưới dạng số liệu đang tràn ngập trong cuộc sống hàng ngày của mỗi chúng ta, khắp
nơi xung quanh chúng ta. Điều đó cũng giúp giáo viên dễ dàng cập nhật thông tin để đưa vào nội dung bài
học.
- Học sinh thường xuyên được tiếp cận với các con số thông qua bảng, biểu đồ trên các phương
tiện thông tin đại chúng. Có nghĩa là việc làm quen với một số yếu tố thống kê đơn giản là vừa sức đối
với học sinh tiểu học.
* Khó khăn
- Đội ngũ giáo viên tiểu học tuy đông đảo nhưng trình độ đạt chuẩn và trên chuẩn còn hạn chế,
phần lớn giáo viên có trình độ trung học sư phạm cho nên còn thiếu hụt các kiến thức của lí thuyết xác
năng lực tin học còn hạn chế (100%), tốn nhiều thời gian và công sức cho việc chuẩn bị bài dạy (50%),
thiếu thông tin về một số phần mền dạy học để có thể ứng dụng trong dạy học (100%), khả năng tổ chức
giờ dạy có sử dụng công nghệ thông tin còn hạn chế (83%).
Về điều kiện cơ sở vật chất, trang thiết bị kĩ thuật để có thể tổ chức dạy học có sử dụng công nghệ
thông tin trên địa bàn khảo sát: chỉ có 1 trường có 1 phòng máy vi tính với máy chiếu, bảng tương tác và
có nối mạng nội bộ, còn một số trường cũng có phòng máy vi tính nhưng chất lượng máy không tốt, số
lượng ít, còn lại hầu hết các trường chỉ trang bị hoặc là máy tính xách tay, hoặc là CPU “lưu động” cùng
với máy chiếu màu và màn hình để cho các giáo viên có nhu cầu sử dụng tại lớp của mình. Phần mềm
thường được giáo viên sử dụng chủ yếu là Microsoft PowerPoint.
Hầu hết các giáo viên chỉ sử dụng công nghệ thông tin trong dạy học các yếu tố thống kê ở tiểu học
khi tham gia thi giáo viên dạy giỏi các cấp (97%). Còn lại số ít là do hứng thú và thấy được vai trò của
việc sử dụng công nghệ thông tin trong dạy học nên thỉnh thoảng sử dụng. Mặc dù vậy, các giáo viên đều
khẳng định tính khả thi của việc triển khai nghiên cứu sử dụng công nghệ thông tin trong dạy học các yếu
tố thống kê nói riêng, dạy học toán ở tiểu học nói chung (92%) trong một tương lai gần.
2.2. Một số biện pháp sư phạm ứng dụng công nghệ thông tin trong dạy học các yếu tố thống
kê ở tiểu học
Qua điều tra thực trạng sử dụng công nghệ thông tin trong dạy học các yếu tố thống kê ở tiểu học
trên địa bàn tỉnh Vĩnh Phúc cho thấy các giáo viên đều nhận thức được vai trò của việc sử dụng công
nghệ thông tin trong dạy học các yếu tố thống kê nói riêng, dạy học toán ở tiểu học nói chung. Tuy nhiên,
việc sử dụng này còn hạn chế do nhiều nguyên nhân. Để việc ứng dụng công nghệ thông tin trong dạy học
các yếu tố thống kê phù hợp với hoạt động nhận thức của học sinh tiểu học và mang lại hiệu quả cao
trong quá trình dạy học, có thể sử dụng một số biện pháp sư phạm sau:
Giáo viên tiểu học cần phải được trang bị những kiến thức cần thiết về thống kê, những tư tưởng
quan trọng về thống kê, tính hệ thống của những khái niệm mở đầu về thống kê được đưa vào chương
trình tiểu học.
Các trường tiểu học cần được trang bị phòng máy bao gồm máy tính, máy chiếu, máy quét, máy
ảnh. Các máy cần được cài các phần mềm ứng dụng, phần mềm thiết kế bài giảng, phần mềm diệt vi rút
có bản quyền.
Giáo viên cần được trang bị kiến thức cơ bản về tin học và thường xuyên bồi dưỡng những kiến
thức mới, công nghệ mới về việc ứng dụng công nghệ thông tin trong dạy học toán ở tiểu học.