TÓM TẮT LUẬN ÁN CẢI THIỆN PHÁT ÂM TIẾNG ANH CỦA SINH
VIÊN NGƯỜI ÊĐÊ THEO HƯỚNG MỤC ĐÍCH GIAO TIẾP
Phần A. Giới thiệu
Phẩn giới thiệu gồm các mục: đặt vấn đề, mục đích nghiên cứu, mục tiêu
nghiên cứu, phạm vi nghiên cứu, ý nghĩa và đóng góp của nghiên cứu và cấu
trúc của luận án.
1. Đặt vấn đề
Phát âm tiếng Anh có vai trò quan trọng đối với sinh viên Êđê học tiếng Anh.
Kiến thức về ngữ âm âm vị và hiểu biết về phát âm tiếng Anh giúp sinh viên
Êđê nói đúng, diễn đạt cho người nghe hiểu được những nôi dung mình muốn
trình bày bằng tiếng Anh, và ngược lại sinh viên Êđê nghe và hiểu được người
ta nói tiếng Anh. Phát âm tiếng Anh là yêu cầu cần thiết cho mọi trình độ tiếng
Anh, là sự thể hiện việc nhận thức và hiểu biết về âm trong chuỗi phát ngôn
tiếng Anh.
Tiếng Anh vay mượn mẫu tự La Tinh, tiếng Êđê cũng vậy. Tuy nhiên, trong
mỗi ngôn ngữ, chất lượng và giá trị âm thanh lời nói khác xa so với chữ viết.
Ví dụ sau đây cho thấy sinh viên Êđê đọc chưa được tự nhiên như mong muốn,
vẫn còn rời rạc và chưa nối âm cuối ‘-ed’, ‘s’, ‘z’ của từ đứng trước với âm đầu
của từ đứng sau: “stripped of everything”, “My parents are at a meeting and
my sisters are at the cinema” (Mortimer, 1985).
Lỗi phát âm tiếng Anh có thể dẫn đến lỗi ngữ pháp, từ vựng và ảnh hưởng đến
ý nghĩa của phát ngôn.
Qua nhiều năm giảng dạy tiếng Anh tại trường Đại học Tây Nguyên, người
nghiên cứu nhận ra rằng sinh viên Êđê gặp khó khăn trong phát âm tiếng Anh
trong các chuỗi câu. Mặc dù có nhiều công trình nghiên cứu liên quan đến phát
âm tiếng Anh, nhưng chưa có công trình nào nghiên cứu cải thiện phát âm
tiếng Anh của sinh viên người Êđê theo hướng mục đích giao tiếp. Nghiên cứu
này chú trọng đến việc phát âm âm nối (linking), âm đồng hóa và âm bị đồng
hóa (assimilation) trong tiếng Anh của sinh viên người Êđê và sử dụng giải
pháp để cải thiện.
2. Mục đích nghiên cứu

Về phương diện thực tiễn
Đề tài nghiên cứu này trình bày việc ứng dụng kỹ thuật dạy phát âm tiếng Anh
giúp cho sinh viên Êđê cải thiện phát âm các âm nối và âm đồng hóa.
7. Cấu trúc của luận án:
Luận án gồm có ba phần. Phần A giới thiệu bối cảnh của nghiên cứu, mục
đích, mục tiêu, câu hỏi nghiên cứu, phạm vi nghiên cứu, ý nghĩa và đóng góp
của nghiên cứu. Phần B được phát triển với ba chương: Chương 1 giới thiệu
tổng quan tài liệu, Chương 2 trình bày phương pháp nghiên cứu, Chương 3 đưa
ra kết quả của nghiên cứu và thảo luận. Phần C trình bày kết luận và tóm tắt
các vấn đề trọng tâm của nghiên cứu đặt ra, đề xuất ứng dụng kết quả nghiên
cứu trong việc dạy học, và định hướng cho các nghiên cứu tiếp theo. Thông tin
2
chi tiết về các dữ liệu của nghiên cứu được trình bày trong phần phụ lục của
luận án.
Phần B. Nội dung nghiên cứu
Chương 1. Tổng quan tài liệu
1.1. Khái niệm về phát âm
Đề tài nghiên cứu quan tâm đến việc phát âm trong chuỗi lời nói tiếng Anh liên
quan đến nối âm và đồng hóa âm. Nối âm và đồng hóa âm thể hiện mối quan
hệ đến các âm trong từ và giữa các từ. Cơ sở lý thuyết về phát âm tiếng Anh
được dựa vào công trình của các tác giả Katamba (1989), Avery & Ehrlich
(1998), Dalton & Seidlhofer (1995), Pennington (1996), Spencer (1996), và
Tatham et al. (2006).
Dalton and Seidlhofer (1995) khái niệm phát âm là sản sinh âm thanh lời nói
có ý nghĩa bởi vì phát âm được dùng như một bộ phận tín hiệu của ngôn ngữ,
và phát âm với tư cách là sản sinh và tiếp nhận âm thanh lời nói để diễn đạt ý
và nghĩa trong ngữ cảnh. Tín hiệu ngôn ngữ phối hợp với các yếu tố khác tạo
nên sự khả thi cho giao tiếp. Ý nghĩa của việc phát âm chính là vai trò của phát
âm trong quá trình giao tiếp xã hội.
Cruttenden (2001) cho rằng khi thụ đắc một ngôn ngữ khác, người học cần

Trong ngữ cảnh âm tiếng Anh có thể chia sẻ đặc điểm cho các âm kế tiếp, có
nghĩa là khi phát âm, sự phối hợp các âm khác nhau do cơ quan phát âm
chuyển động từ âm này sang âm khác để đạt đến vị trí phát âm thì các âm sẽ
chia sẻ đăc điểm cho nhau. Dalton & Seidlhofer (1995) chỉ ra rằng nối âm có
tính đặc thù. Sự nối âm diễn ra tại ranh giới của từ khi nguyên âm với nguyên
âm hoặc phụ âm với nguyên âm gặp nhau.
Roach (1988), Roca and Johnson (1999: 48) Carr (1999), Ladefoged (1975)
tranh luận rằng âm trong chuỗi lời nói thường bị ảnh hương nhau. Việc tác
động ảnh hưởng xảy ra tại ranh giới từ: nguyên âm có thể bị yếu đi hoặc biến
mất, một hoặc nhiều phụ âm bị bỏ ra hoặc biến mất hoặc thay đổi vì quá trình
đồng hóa. Những tác động tương tự thường xảy ra qua ranh giới của từ.
Celce-Murcia et al. (1996) giới thiệu ba kiểu dạng đồng hóa âm: (1) đồng hóa
tiến, (2) đồng hóa lùi và (3) đồng hóa kếp hợp.
Những công trình nghiên cứu liên quan đến âm tiếng Anh trong chuỗi lời nói
đã có những đóng góp thiết thực, làm kim chỉ nam chi phối các quy luật phát
âm tiếng Anh trong phạm vi được nghiên cứu là nối âm và đồng hóa âm.
1.4. Công trình nghiên cứu vế phát âm tiếng Êđê
Schrock (1966: 654) nêu đặc điểm tiếng Êđê là tiếng đơn âm. Từ trong tiếng
Êđê có một nguyên âm và có nhiều phụ âm nổ. Nhiều nguyên âm ngắn do âm
tắc thanh hầu gây nên. Nguyên âm có cặp tương ứng âm dài và âm ngắn. Phụ
âm khi được phát ra không bật hơi, trừ trường hợp đi theo sau là âm thanh hầu
“h”. Âm thanh hầu “h” ở cuối từ khi được phát âm thì được phát ra. Âm “r” là
âm rung.
Sự thay đổi về hệ thống biến thể âm vị của tiếng Êđê trong môi trường âm vị
thể hiện ngôn ngữ của vùng đông nam châu Á. Tiếng Êđê được coi là kết quả
của quá trình đơn tiết hóa của ngôn ngữ đa âm tiết Austronesian sang một hệ
ngôn ngữ đơn tiết austroasiatic. Ngôn ngữ Austronesian đa âm tiết là ngôn ngữ
đa tiết tiền tố.
Tiếng Êđê là ngôn ngữ đơn tiết và không thanh điệu. Sự chuyển hóa từ đặc
điểm đa tiết đi đến mất dần tiền tố đã làm tiếng Êđê thay đổi và trở thành ngôn

Theo Ebbutt (1985, trích trong công trình của Cohen, 2007), nghiên cứu hoạt
động sư phạm có tính hệ thống bao gồm hoạt động, phản ánh với những dự
kiến cải thiện thực tiễn. Kemmis và McTaggart (1992) được trích trong công
trình của Cohen et al. (2007) khái quát rằng tiến hành nghiên cứu hoạt động sư
phạm là phải lập kế hoạch, thực hiện, quan sát và phản ánh một cách cẩn thận,
tỉ mỉ và có hệ thống.
Nghiên cứu hoạt động sư phạm trong đề tài này bao gồm việc xác định vấn đề,
xử lý bằng giải pháp và kết quả.
2.2.1. Xác định vấn đề
Sinh viên Êđê thường phát âm tiếng Anh từng từ một, rời rạc. Việc phát âm rời
rạc như vậy có thể dẫn đến phát ngôn không tự nhiên, gượng gạo trong việc
5
diễn đạt ý và nghĩa phát ngôn của người học. Đây chính là vấn đề cần được
giải quyết.
2.2.2. Giải quyết vấn đề
2.2.2.1. Thiết kế một khóa học tăng cường (Intensive course)
Khóa học tăng cường bao gồm những nội dung sau:
(1) Mục đích: Cải thiện phát âm tiếng Anh của sinh viên Êđê.
(2) Mục tiêu: Khi kết thúc khóa học, sinh viên Êđê có khả năng phát âm nối âm
và đồng hóa âm trong chuổi phát ngôn mà các em đã được học.
(3) Học viên: 40 sinh viên Êđê không chuyên ngữ tình nguyện tham gia khóa
học. Các sinh viên này đã học qua chương trình tiếng Anh 150 tiết do Nhà
trường đào tạo.
(4) Phương pháp dạy: Phương pháp thính thoại: giáo viên giảng, sinh viên theo
dõi qua tài liệu cầm tay, nghe và lập lại phát ngôn theo băng đĩa do người Anh
(bản xứ) thực hiện.
(5) Sách tham khảo: Elements of Pronunciation của Colin Mortimer, Nhà xuất
bản CUP, 1985.
(6) Thời gian: Khóa học được thiết kế 30 tiết, phân bố 4 tiết/tuần, thực hiện
trong 8 tuần.

You’d / (U D/ she’d / !M D/, wouldn’t /V'DQC/, hadn’t / +O DQC/,
wouldn’t /V'DQC/, could’ve / +E'D H/
- Bài 8: Phát âm âm đồng hóa:
lean meat (/n+m = m/), got some (/t+s = s/), at my (/t+m = pm/),
did you (/d+j = DN/), don’t you (/t+j = CM/), in me?(/n+m = m/),
can play (/n+p= mp/), can grow (/n+g= RF /), pas t s even (/t+s= s/),
of course (/v+k= fk/), banked your (/t+j= CM/), it could (/t+k= k/)
etc.
- Bài 9: Phát âm âm nhấn trong tiếng Anh.
(8) Các câu được dùng để kiểm tra phát âm tiếng Anh của sinh viên Êđê.
Có 20 câu trích lược với nội dung nối âm và đồng hóa âm như sau:
Phần A. Phát âm âm nối (câu: 3, 8, 21, 28, 35a, 39, 46, 60, 108 và 144)
1. Câu 3: “I need an immediate answer”
2. Câu 8: “A whisky and soda. A whisky and water. A brandy and
soda…”
3. Câu 21: “Let’s ask him to let us go”
4. Câu 28: “I’m as innocent as a child.”
5. Câu 35a: “…These are more suitable…”
6. Câu 39: “Which has gone? ”
7. Câu 46: “My jewels had gone”
8. Câu 60: “…Because of a word he used in front of an old lady.”
7
9. Câu 108: “Tomorrow we launch our new sales campaign. I’m giving a
lunch at our city branch…”
10. Câu 144: “As usual, they gasped in terror as we whisked away the
bedclothes.”
Phần B. Phát âm âm đồng hóa (câu: 18, 35b, 52, 72, 79, 121, 126, 128, 151 và
190).
1. Câu 18: “Where did you see them?”
2. Câu 35b: “…Don’t you think?”

2. Luyện ngữ âm: Trong quá trình dạy, giáo viên giải thích âm tiếng Anh
có sự mô tả cơ quan cấu âm: vị trí phát âm, phương thức phát âm của
8
các âm được học, và phiên ký âm; giáo viên đối chiếu âm tiếng Anh
với âm tiếng Êđê và đọc các âm tiếng Anh trong ngữ cảnh, trong câu
cho sinh viên nghe.
3. Luyện tập các cặp âm tương ứng: Trong quá trình giảng dạy, giáo viên
giúp sinh viên Êđê nhận biết những cặp âm đối lập tương ứng, chỉ ra
những đặc điểm khác nhau của các cặp tương ứng. Kỹ thuật giảng dạy
này được ứng dụng cho sinh viên luyện tập từ cấp độ từ đến ngữ và
câu.
4. Luyện tập các cặp đối lập tương ứng trong văn cảnh: Với sự hướng
dẫn của giáo viên, bài luyện tập này giúp sinh viên đáp lại hai từ có
nghĩa khác nhau, cùng có số lượng âm vị như nhau, nhưng từ bị thay
đổi nghĩa do sự thay thế âm vị tại cùng một vị trí.
5. Phương tiện hỗ trợ nghe-nhìn: Kỹ thuật này chỉ ra các âm trong ngữ
cảnh, giáo viên giải thích phối hợp với các phiên âm và sinh viên Êđê
chú ý luyện phát âm các âm nối và âm đồng hóa.
Khóa học tăng cường được tiến hành trong lớp học có thiết bị băng đĩa, máy
cassette. Sinh viên Êđê nghe và và đọc, sau đó bắt chước các câu phát ra từ
trong máy, lập đi lập lại nhiều lần và phải đảm bảo các âm được phát ra trôi
chảy một cách tự nhiên và đảm bảo ý nghĩa của cả câu được phát ra.
(ii) Ghi lại phát âm của sinh viên Êđê
Việc ghi lại phát âm của sinh viên Êđê gồm các bước sau:
(i) Ghi âm lần đầu là để xác định những vấn đề mà sinh viên Êđê mắc phải khi
phát âm tiếng Anh. Ghi âm lần đầu được tiến hành trước khi các em học lớp
tăng cường. Hai mươi câu được thiết kế để các em đọc và giáo viên ghi âm và
chấm điểm.
(ii) Ghi âm lần thứ hai được thực hiện khi sinh viên Êđê hoàn thành khóa học
tăng cường. Điểm đánh giá phát âm ghi âm lần hai dùng vào việc so sánh với

2.3.1. Bối cảnh nghiên cứu
Tiếng Anh là môn học bắt buộc trong chương trình đào tạo của trường Đại học
Tây Nguyên. Ttrong giảng dạy môn tiếng Anh, ngữ pháp và từ vựng được chú
trọng. Do đó, sinh viên Êđê gặp khó khăn trong việc giao tiếp bằng tiếng Anh.
Nhằm tạo điều kiện tốt cho sinh viên Êđê học và sử dụng tiếng Anh, việc cải
thiện phát âm tiếng Anh của sinh viên Êđê là cần thiết và có ý nghĩa.
Là giáo viên dạy ngữ âm – âm vị và môn luyện âm theo tài liệu giáo trình “ A
practical course of English phonetics and phonology” của tác giả (Roach,
1988) và “Elements of Pronunciation” của tác giả Mortimer (1985), người
nghiên cứu nhận thấy đây là tài liệu học tập cần thiết cho cả sinh viên chuyên
ngữ và không chuyên ngữ, và việc dạy phát âm là một hoạt động lồng ghép
không thể thiếu trong quá trình dạy tiếng Anh để giúp sinh viên phát âm và sử
dụng tiếng Anh một cách tự nhiên và hiệu quả. Cho đến bây giờ, giáo viên dạy
tiếng Anh tại trường Đại học Tây Nguyên vẫn chưa chú trọng đến việc dạy
phát âm. Qua nhiều năm giảng dạy và quan sát, người nghiên cứu nhận thấy
rằng sinh viên Êđê cần được cải thiện phát âm tiếng Anh trong chừng mực nào
đó để phát triển kỹ năng nói và nghe.
Ngoài chương trình tiếng Anh được giảng dạy như đã nêu, năm 2009 Nhà
trường còn tham gia các dự án có liên quan đến việc bồi dưỡng tiếng Anh cho
sinh viên như dự án “Path Finder”, Dự án “Phát triển giáo dục trung học phổ
thông, Dự án “Con đường đi đến bậc đại học” … Khi dạy tiếng Anh trong các
chương trình dự án này, hầu hết giáo viên tiếng Anh tại trường Đại học Tây
Nguyên cũng chỉ chú trọng giảng dạy ngữ pháp và từ vựng, ít quan tâm đến
phát âm, kỹ năng nghe và nói.
10
Do đó, theo kinh nghiệm của các đồng nghiệp, trên cơ sở tham khảo giáo trình,
tài liệu giảng dạy và ý kiến phản hồi từ sinh viên, người nghiên cứu nhận thấy
rằng trong việc dạy và học tiếng Anh, phát âm tiếng Anh của sinh viên Êđê cần
được cải thiện để giúp họ sử dụng tiếng Anh hiệu quả.
2.3.2. Người học

Sau khi kết thúc khóa học tăng cường, nghiên cứu đã so sánh kết quả lần đầu
với lần thứ hai và đối chiếu với phát âm chuẩn của người bản xứ, người Anh.
Phát âm của sinh viên Êđê được được xử lý bằng máy Computerized Speech
Lab (CSL) phần mềm Model 4500 KayPENTAX’s tại trường Đại học Ngoại
ngữ ĐHQG Hà Nội. Phát âm của sinh viên Êđê được thể hiện bằng sóng âm.
11
2.4. Phân tích dữ liệu
Dữ liệu thu thập là những kết quả điểm đạt được trong hai lần ghi âm. Kết quả
được phân tích để tìm ra câu trả lời cho nghiên cứu. Kết quả được xử lý vào
tháng 12 năm 2011 bằng máy Computerized Speech Lab (CSL) phần mềm
Model 4500 KayPENTAX’s tại trường Đại học Ngoại ngữ ĐHQG Hà Nội.
2.4.1. Kỹ thuật miêu tả và so sánh đối chiếu
Căn cứ vào các tiêu chí phân loại ngữ âm tiếng Anh do tác giả Roach (1988) và
tiêu chí phân loại ngữ âm tiếng Êđê do tác giả Đoàn Văn Phúc (1996) phát
triển; những điểm giống nhau và khác nhau về ngữ âm của hai ngôn ngữ được
đối chiếu một cách có hệ thống. Trong nghiên cứu, đề tài chú trọng đối chiếu
hệ thống âm tiếng Anh và âm tiếng Êđê trên cơ sở các tiêu chí phân loại.
Kỹ thuật miêu tả và so sánh được sử dụng để xác định những điểm giống nhau
và khác nhau giữa âm tiếng Anh và âm tiếng Êđê, đồng thời so sánh phát âm
tiếng Anh của người bản xứ với phát âm tiếng Anh của 40 sinh viên Êđê tham
gia khóa tăng cường tiếng Anh.
Loại hình nghiên cứu hoạt động sư phạm được ứng dụng nhằm đảm bảo giá trị
và độ tin cậy của nghiên cứu cũng như phát triển dữ liệu được thu thập. 40 sinh
viên Êđê tự nguyện tham gia lớp tăng cường là đối tượng. Giáo viên tiếng Anh
dạy lớp tăng cường cho sinh viên Êđê cải thiện phát âm đã sử dụng một số kỹ
thuật giảng dạy do tác giả Celce-Murcia (1996) giới thiệu.
Những điểm tương đồng và khác biệt giữa ngữ âm tiếng Anh và ngữ âm tiếng
Êđê được thể hiện thông qua kỹ thuật miêu tả và so sánh. Phát âm của người
bản xứ trong băng đĩa và phát âm tiếng Anh của sinh viên Êđê trong đợt ghi
âm lần đầu và lần thứ hai được sử dụng với mục đích so sánh. Lỗi phát âm

Điểm trung bình biểu thị số điểm do sinh viên Êđê đạt được thể hiện qua ghi
âm lần đầu và lần thứ hai.
- Độ lệch chuẩn (SD) =
Variance

Độ lệch chuẩn được sử dụng để đo độ lệch giữa hai lần ghi âm (lần đầu và lần
thứ hai)
- Độ sai chuẩn ( SE) =
n
SD
Độ sai chuẩn được sử dụng để chỉ ra mối quan hệ giữa điểm trung bình chung
trong mối liên hệ với 40 sinh viên Êđê giữa hai lần ghi âm.
2.5. Tóm tắt
Phân tích so sánh đối chiếu được xem là công cụ phù hợp để xác định những
điểm giống nhau và khác nhau trong ngữ âm tiếng Anh và ngữ âm tiếng Êđê.
Những lỗi phát âm tiếng Anh của sinh viên Êđê có nguyên nhân từ những sự
khác nhau của hai ngôn ngữ.
Loại hình nghiên cứu hoạt động sư phạm là một phương tiện hữu hiệu nhằm
giải quyết những khó khăn trong phát âm tiếng Anh của sinh viên Êđê. Để xử
lý những lỗi phát âm tiếng Anh có liên quan đến nối âm và đồng hóa âm, khóa
học tăng cường được thiết kế cho sinh viên Êđê. Khóa học tăng cường được
thực hiện cùng với bài giảng (giáo án) và kỹ thuật dạy học. Kết quả cải thiện
phát âm tiếng Anh của sinh viên Êđê được đánh giá qua hai lần ghi âm trước
và sau khi được học khóa tăng cường. Kỹ thuật thu thập dữ liệu và phân tích
dữ liệu đã hỗ trợ việc nghiên cứu một cách hiệu quả và trả lời cho các câu hỏi
nghiên cứu, đáp ứng được mục tiêu nghiên cứu.
13
Chương 3. Kết quả và thảo luận
Chương này trình bày kết quả và thảo luận liên quan đến (i) nguyên nhân gây
lỗi phát âm tiếng Anh của sinh viên Êđê, (ii) lỗi phát âm tiếng Anh liên quan

tiếng Êđê đều có thống kê âm tiết và âm đoạn được chia thành nguyên âm và
phụ âm. Những điểm khác nhau trong ngữ âm làm cho hai ngôn ngữ khác biệt
là âm trong chuỗi lời nói.
Tiếng Anh có những đặc điểm ngữ âm trong chuỗi lời nói như âm cuối từ có
thể chia sẻ đặc điểm cho âm đứng sau của từ liền kề. Âm cuối có thể nối, đồng
hóa hoặc bị đồng hóa khi đứng trước các âm đứng sau liền kề. Âm cuối trong
14
tiếng Anh, khi người bản xứ phát âm thường nhả ra và chia sẻ với các âm đứng
sau liền kề. Phụ âm cuối từ trong tiếng Êđê không có những đặc điểm này; khi
được phát ra chúng không bị nhả ra và không chia sẻ các đặc điểm cho các âm
khác qua ranh giới của từ đứng sau liền kề.
Từ vựng tiếng Êđê là đơn vị ngôn ngữ độc lập và độc lập cả về âm vị. Từ vựng
không chia sẻ đặc điểm ngữ âm cho từ khác trong chuỗi lời nói. Vì vậy sinh
viên Êđê gặp khó khăn trong phát âm tiếng Anh, khó khăn cả về âm trong
chuỗi lời nói tiếng Anh, nối âm và đồng hóa âm.
3.2. Lỗi phát âm tiếng Anh của sinh viên Êđê liên quan đến âm nối và âm
đồng hóa
Lỗi phát âm tiếng Anh của sinh viên Êđê được xác định là lỗi có liên quan đến
nối âm và đồng hóa âm.
Đặc điểm âm trong chuỗi lời nói trong tiếng Anh thường chia sẻ cho nhau.
Cruttenden (2001: 283) nhận định: sự thay đổi âm vị được nhận thấy trong quá
trình thay đổi cặp tương ứng vô thanh/hữu thanh của âm vị, đặc biệt hơn nữa là
trong quá trình điều chỉnh cơ quan cấu âm làm ảnh hưởng. Điều này có thể giải
thích là khi âm trong chuỗi lời nói, đặc điểm của chúng sẽ ảnh hương như sau:
(i) chia sẻ đặc điểm đến từ đứng sau, (sự ảnh hưởng có thể từ trái sang phải
hoặc từ phải sang trái), (ii) nối âm của từ đứng trước tới âm của từ đứng sau,
(iii) và nuốt lướt. Cải thiện tiếng Anh trong nghiên cứu này là nhằm dạy cho
sinh viên Êđê dùng tiếng Anh, hình thành khả năng phát âm trôi chảy, dễ hiểu
và xây dựng cho họ năng lực nghe hiểu trong giao tiếp.
3.2.1. Lỗi về nối âm tiếng Anh của sinh viên Êđê

- “She can play the flute. She can grow plants”
[ ! + -" + ( ]M E PAS J GS C , [ ! + +M E RFT ʊ ]AW$QCK
Đồng hóa [H] trước [E] thành /G/
“It’d be difficult to tell him, of course”: ["Cδ !B
" " ) +D G E SC C
h
# " +S P GE
h
& ] K
Đồng hóa [-ed] sau [âm vô thanh] thành /C/
- “Stripped of everthing” [ " + - " "KCT AC H H I R]
Đồng hóa [-ed] trước [Hữu thanh] thành /D/
- “He lunged at me with a knife” [ ! ) + ! " + "O S QDND CP V J Qa G]
3.3.1. Giải pháp để cải thiện phát âm âm nối
Đề tài thiết kế giáo án với trọng tâm là phát âm âm nối trong tiếng Anh và
quan tâm đến những đặc điểm ngữ âm âm vị.
Trong lớp học tăng cường, khi trình bày âm nối hữu thanh hoặc vô thanh, giáo
viên hướng dẫn sinh viên Êđê phối hợp kỹ thuật nghe và bắt chước, luyện âm,
luyện tập các cặp đối lập tương ứng, các cặp tương ứng trong tình huống và hỗ
trợ trực quan.
3.3.1.1. Nghe và bắt chước
Khi áp dụng kỹ thuật nghe và bắt chước, sinh viên Êđê nghe kỹ các cụm từ và
câu có chứa các yếu tố nối âm. Mỗi sinh viên có tài liệu cầm tay để theo dõi
bài giảng. Giọng phát âm của người bản xứ là giọng chuẩn. Sinh viên nghe, lập
lại và bắt chước theo. Các hoạt động trong lớp học tăng cường được tiến hành
dưới sự hướng dẩn của giáo viên. Những nội dung liên quan đến nối âm trong
câu được gạch chân để sinh viên Êđê có thể theo dõi. Việc bắt chước người bản
xứ đọc trong băng đĩa không dễ dàng cho sinh viên Êđê thực hiện vì hai ngôn
ngữ có những điểm khác nhau trong ngữ âm âm vị.
3.3.1.2. Luyện âm

trong chuỗi có chia sẻ những đặc điểm âm của mình. Các âm sẽ ảnh hưởng lẫn
nhau trong mối quan hệ với từ, câu và trong phát ngôn. Thông qua quá trình
ảnh hưởng này, đồng hóa âm sẽ xảy ra từ trái sang phải hoặc từ phải sang trái.
Giáo viên giúp sinh viên Êđê nhận thức được hiện tượng âm đồng hóa xảy ra
trong phát ngôn ở tốc độ phát âm bình thường của người bản xứ.
3.3.2.2. Luyện âm
Sử dụng kỹ thuật luyện âm là biện pháp phù hợp để cải thiện phát âm đồng hóa
trong tiếng Anh của sinh viên Êđê.
Giáo viên tham chiếu với các âm xảy ra trong chuỗi phát ngôn có tác động ảnh
hưởng đến các âm lân cận liền kề.
3.3.2.3. Luyện phát âm cặp tương ứng
17
Trong các câu luyện tập không chỉ có âm đồng hóa mà còn có cả âm nối trong
tình huống. Sinh viên Êđê được báo trước về các đặc điểm ngữ âm âm vị của
các hiện tượng nối âm và đồng hóa âm để có thể phát âm chính xác cùng với
sự hướng dẫn của giáo viên.
3.3.2.4. Luyện phát âm cặp tương ứng trong tình huống
Trong kỹ thuật luyện phát âm cặp tương ứng trong tình huống, giáo viên chỉ
cho sinh viên Êđê tính đối lập trong việc phát âm của ‘s’ và ‘n’ trong từ ‘sinks’
và ‘savings’. Giáo viên hướng sự chú ý của sinh viên đến những trường hợp dị
hóa có thể xảy ra trong những phát ngôn ở tốc độ nhanh, như trong trường hợp
của ‘banked your’ [ &B$RECM :].
3.3.2.5. Hỗ trợ trực quan
Kỹ thuật hỗ trợ trực quan được áp dụng trong lớp học tăng cường như sau: giáo
viên mô tả các âm đồng hóa trong tình huống bằng việc sử dụng các phiên âm
ngữ âm, sinh viên Êđê chú ý đến những âm đồng hóa và luyện tập phát âm
đồng hóa. Ví dụ âm đồng hóa trong các câu: “Where did you see them?”,
“Don’t you think? và trong ngữ ‘banked your’ được gạch chân như sau:
- /d/ + /j/ trong ‘did you’ thành /DN/;
- /t/ + /j/ trong “don’t you’ và trong ‘banked your’ thành /CM/.

- Sinh viên Êđê được học âm đoạn và siêu âm đoạn tiếng Anh cùng với sự phối
hợp hài hòa của giáo viên trong kỹ thuật dạy học đã được thiết kế trong mỗi bài
học cho sinh viên Êđê thực hiện phát âm chính xác trong chuỗi phát ngôn;
- Sinh viên Êđê được học các bài học có nội dung nối âm và đồng hóa âm và
được giới thiệu về các quy luật ngữ âm của nối âm và đồng hóa âm qua các kỹ
thuật dạy học như nghe và bắt chước, luyện âm, luyện tập phát âm các cặp
tương ứng, các cặp tương ứng trong tình huống, và hỗ trợ trực quan.
- Số điểm đạt được trong ghi âm lần đầu và lần thứ hai chỉ ra kết quả đạt được
của sinh viên Êđê, đồng thời nhờ các giải pháp ứng dụng kỹ thuật dạy học của
giáo viên giảng dạy trong lớp tăng cường, việc cải thiện phát âm tiếng Anh của
các em về nối âm và đồng hóa âm có tiến bộ đáng kể.
3.4. Thái độ của giáo viên về phát âm tiếng Anh của sinh viên Êđê
Ý kiến của giáo viên khi trả lời các câu hỏi về việc phát âm tiếng Anh của sinh
viên Êđê trong 20 câu kiểm tra phát âm nối và âm đồng hóa đã cung cấp thông
tin về quan điểm dạy và học phát âm của giáo viên đối với sinh viên Êđê học
tiếng Anh. Các giáo viên cho rằng việc nối âm và đồng hóa âm trong tiếng Anh
rất dễ cho sinh viên Êđê, vì vậy họ đã không chú trọng đến việc dạy phát âm
nói chung và dạy nối âm và đồng hóa âm nói riêng. Bên cạnh đó, ảnh hưởng
của tiếng mẹ đẻ là nguyên nhân gây lỗi trong phát âm tiếng Anh của sinh viên
Êđê cũng chưa được các giáo viên quan tâm. Tuy nhiên, ý kiến của giáo viên
có giá trị tham khảo đới với nghiên cứu này trong việc xác định nguyên nhân
lỗi phát âm tiếng Anh của sinh viên Êđê và hướng cải thiện phát âm tiếng Anh
của các em.
19
3.5. Tóm tắt
Theo kết quả nghiên cứu và thảo luận, chính những điểm giống nhau và khác
nhau của âm tiếng Anh và âm tiếng Êđê là nguyên nhân có khả năng gây lỗi
phát âm tiếng Anh của sinh viên Êđê. Tiếng Anh là tiếng đa âm tiết, mỗi từ có
ít nhất một âm tiết trở lên, ngược lại tiếng Êđê mặc dù có vay mượn mẫu tự
Latinh nhưng giá trị âm lại khác nhiều so với giá trị âm tiếng Anh và đồng thời

20
Luận án đã xác định những điểm khác nhau giữa âm tiếng Anh và âm tiếng
Êđê. Những điểm khác nhau này được xem là một trong những nguyên nhân có
khả năng gây lỗi phát âm của sinh viên Êđê.
Luận án giải quyết các vấn đề sinh viên Êđê mắc phải trong phát âm âm nối và
âm đồng hóa của tiếng Anh thông qua các kỹ thuật dạy liên quan đến việc cải
thiện phát âm tiếng Anh của sinh viên Êđê. Việc phát âm tiếng Anh theo mục
đích giao tiếp không có nghĩa là sinh viên Êđê phải phát âm tiếng Anh một
cách hoàn hảo như người bản xứ mà sinh viên cần phát âm sao cho phát ngôn
đạt được mục đích giao tiếp, chấp nhận được và hiểu được.
Sau khóa học tiếng Anh tăng cường với việc áp dụng kỹ thuật dạy nhằm cải
thiện phát âm, sinh viên Êđê đã nối âm trong chuỗi ngữ và câu và phát âm
được các âm đồng hóa.
Luận án đã giải quyết được các nội dung nêu trong mục tiêu nghiên cứu và câu
hỏi nghiên cứu. Sau khóa học tăng cường, sinh viên Êđê đạt được điểm số
chứng tỏ việc phát âm âm nối và âm đồng hóa tiếng Anh có cải thiện và tiến
bộ.
Tóm lại, với việc ứng dụng kỹ thuật phù hợp trong thu thập số liệu và sự
hướng dẫn của giáo viên dạy lớp tăng cường để cải thiện phát âm tiếng Anh
của sinh viên Êđê, mục đích và mục tiêu nghiên cứu đã đạt được kết quả.
Từ các kết quả đạt được, luận án đưa ra một số nhận định sau đây.
2. Một số nhận định
2.1. Nguyên nhân lỗi phát âm tiếng Anh của sinh viên Êđê
Lỗi phát âm tiếng Anh của sinh viên Êđê xuất phát từ những điểm giống nhau
và khác nhau về âm của hai ngôn ngữ. Cả hai ngôn ngữ đều có những điểm
giống nhau về vị trí phát âm và phương thức phát âm. Cả hai ngôn ngữ đều sử
dụng cùng một thông số để hình thành hệ thống âm. Hai ngôn ngữ đều có cấu
trúc trong tiến trình phân đoạn âm và trong sắp xếp. Tiếng Anh và tiếng Êđê có
những điểm chung: mỗi ngôn ngữ đều có âm tiết, phân đoạn âm có thể tách ra
nguyên âm và phụ âm.

thứ
tự
Âm được nghiên
cứu Âm tiếng Anh
Âm
tiếng
Êđê
Ghi chú
Giống
nhau
Khác
nhau
1 Âm mũi
P Q R P Q
R
ɲ
P Q R
ɲ
2 Âm
miệng
Âm nổ
B D F A C E B D
F
[ đ
A
C E
ˀ
B D
F
A C

22
Nguyên âm trước
# $ #
#\
#
Hàng
giữa
+ )
ɯ ɯ\
ɣ ɣ\
a a\
) + ɯ
ɯ\
ɣ ɣ\
a\
Hàng sau
( ʊ
. &
%
u u o
& &
( ʊ .
&
% &
(Nguồn: Roach, 1988; và Đoàn Văn Phúc, 1996)
Là một ngôn ngữ đa âm tiết, tiếng Anh có đặc điểm riêng về ngữ âm: âm tiết
nhấn, âm tiết không nhấn, đặc điểm nhả ra, nổ, bật hơi, nối, đồng hóa, âm ở
dạng thể yếu, âm ở dạng thể mạnh, tĩnh lược, tiết điệu, nhấn âm v.v… Điều
này làm tiếng Anh khác biệt so với tiếng Êđê, một ngôn ngữ đơn âm. Âm cuối
từ trong tiếng Êđê không chia sẻ các đặc điểm ngữ âm của mình cho các âm

2.3. Giải pháp cải thiện phát âm tiếng Anh của sinh viên Êđê
Giải pháp để cải thiện phát âm tiếng Anh của sinh viên Êđê liên quan đến phát
âm âm nối và âm đồng hóa đã đạt được hiệu quả thiết thực qua khóa học tăng
cường. Kết quả cải thiện phát âm cũng nhờ vào bài giảng được thiết kế có nội
dung phát âm âm nối và âm đồng hóa và dựa vào kỹ thuật dạy đã được chắt
lọc.
- Sinh viên Êđê có thể nối âm tiếng Anh tại ranh giới giữa các từ:
nguyên âm với nguyên âm, phụ âm với nguyên âm, đã khắc phục được những
khó khăn do ảnh hưởng của tiếng mẹ đẻ. Biểu đồ về điểm trung bình chung, độ
lệch chuẩn và độ sai chuẩn của hai lần ghi âm chỉ ra sự chuyển biến của quá
trình cải thiện phát âm tiếng Anh liên quan đến nối âm của sinh viên.
- Sinh viên Êđê có những chuyển biến tích cực trong việc thực hiện
âm đồng hóa, một hiện tượng ngữ âm được coi là khó nhất trong tiếng Anh mà
không có trong tiếng Êđê. Kết thúc khóa học, sinh viên Êđê đã có khả năng
nhận biết và thực hiện được việc phát âm đồng hóa trong tiếng Anh với các
dạng đồng hóa từ trái sang phải và từ phải sang trái. Bảng biểu về điểm trung
bình chung, độ lệch chuẩn độ sai chuẩn và kết quả điểm số đạt được qua hai
lần ghi âm đều thể hiện sự chuyển biến tích cực trong việc phát âm đồng hóa
tiếng Anh của sinh viên Êđê.
3. Hạn chế của đề tài
Mặc dù người nghiên cứu có nhiều cố gắng, đề tài vẫn còn bộc lộ một số hạn
chế. Do khuôn khổ của đề tài chú trọng đến phát âm âm nối và âm đồng hóa
mà sinh viên Êđê thường mắc lỗi, cho nên các lĩnh vực khác có liên quan như
từ ở dạng thể yếu, tiết điệu, âm nhấn và ngữ điệu vẫn còn chưa đề cập. 40 sinh
viên Êđê tình nguyện tham gia theo học lớp tăng cường là con số khiêm tốn
trong quá trình thực hiện đề tài do số lượng sinh viên Êđê được tuyển còn quá
ít trong thời gian thực hiện nghiên cứu.
Lớp tăng cường được thiết kế 30 tiết nhằm cải thiện phát âm tiếng Anh của
sinh viên Êđê cũng có sự bất cập trong nội tại bởi vì những vấn đề vướng mắc
trong khi học phát âm tiếng Anh không thể giải quyết nhanh chóng được mà