0 TÓM TẮT LUẬN ÁN

PHÁT TRIỂN CÁC NHÀ CUNG ỨNG NỘI ĐỊA NGÀNH
ĐIỆN TỬ TẠI VIỆT NAM: NGHIÊN CỨU TRƯỜNG HỢP CHIẾN
LƯỢC CỦA CANON VIỆT NAM LUẬN ÁN TIẾN SỸ
QUẢN TRỊ KINH DOANH Nghiên cứu sinh: Trần Xuân Ngọc
Người hướng dẫn khoa học: TS. EDUARDO T.BAGTANG

Tháng 11 năm 2013

1
Lời nói đầu
Mục tiêu chung của nghiên cứu là tìm ra lập luận lý thuyết và
thực tiễn để chứng minh công ty vốn đầu tư nước ngoài (Canon
Vietnam) có thể tác động để phát triển năng lực của các nhà cung ứng
nội địa qua đó phát huy được những lợi thế cạnh tranh và mở rộng sản
xuất. Nghiên cứu này tập chung vào nhữ ng nội dung cụ thể như sau:
1. Hồ sơ năng lực của công ty vốn đầu tư nước ngoài; 2. Quyền tự chủ

1.2. Vấn đề cần nghiên cứu
Tình trạng gần đây của ngành công nghiệp điện tử Việt Nam cho
thấy năng lực cạnh tranh của các nhà cung ứng nội địa Việt Nam yếu
hơn nhiều khi so sánh với các nhà cung ứng nước ngoài.
Các công ty sản xuất và lắp ráp nước ngoài nhập khẩu hầu hết
các thành phần của sản phẩm điện tử.Vì vậy, các nhà cung cấp địa
phương gặp rất nhiều khó khăn trong cạnh tranh ngay cả với ưu thế lao
động giá rẻ. Tình trạng này hạn chế sự phát triển của ngành công
nghiệp điện tử tại Việt Nam.

1.3. Mục tiêu của nghiên cứu
Mục tiêu chung của nghiên cứu này là để xác định các yếu tố có
thể giúp phát triển khả năng của các nhà cung cấp địa phương hoặc
trong nướ c tại Việt Nam.

1.4. Tầm quan trọng của nghiên cứu
Về cơ bản, các công ty đa quốc gia cạnh tranh trên thị trường
quốc tế phải đối phó với những thay đổi của môi trường địa
phương. Xây dựng một mạng lưới hiệu quả của các nhà cung cấp tại địa
phương bằng cách chuyển giao công nghệ, phát triển các mối quan hệ
hiện có, giúp các nhà cung cấp tham gia vào chuỗi giá trị, cải thiện các

3
yếu tố của môi trường địa phương sẽ giúp các công ty đa quốc gia phát
huy sức mạnh của họ. Điều này là quan trọng đối với các nhà lãnh đạo
để xem xét và điều chỉnh định hướng của công ty.
Ở cấp quốc gia, nghiên cứu này rất có ý nghĩa đối với các nhà
hoạch định chính sách để hiểu được hành vi của các công ty đa quốc
gia khi họ đầu tư ở nước sở tại.
Trong thực tế, các chính sách phát triển công nghiệp của chính

về mở rộng công ty đa quốc gia (Birkinshaw năm 1998; Chang và
Rosenzweig, 1998), nhưng có có ít những đề tài quan tâm đến mối quan
hệ giữa những thay đ ổi môi trư ờ ng địa phương và khả năng phát triển
của chi nhánh (công ty con) của công ty đa quốc gia trong môi trường
địa phương. Cho đến nay các nghiên cứu về sự tiến hóa công ty con
theo định hư ớ ng của môi trường địa phương vẫn còn khá hạn chế
(Birkinshaw và Hood, 1998a).
Một trong những khuôn khổ lý thuyết để xác định sự tương tác
của các công ty đa quốc và nước chủ nhà là “Viên kim cương của lợi
thế cạnh tranh của các quốc gia” (Porter, 1990). Nó được dựa trên bốn
yếu tố quyết định:
- Điều kiện đầu vào sẵn có: Các điều kiện này sẽ có tác động đến
năng lực sáng tạo và năng suất lao động, bao gồm: vốn, con người, tài
nguyên thiên nhiên, cơ sở hạ tầng vật chất và hành chính, công nghệ
thông tin. Các yếu tố này cần được kết hợp một cách đầy đủ để tạo sơ
sở hình thành lợi thế cạnh tranh.
- Chiến lược cơ cấu và sự cạnh tranh của công ty: Các quy định,
quy tắc, cơ chế khuyến khích và áp lực chi phối loại hình, mức độ cạnh
tranh địa phương tạo ra những ảnh hưởng lớn tới chính sách thúc đẩy
năng suất.

5
- Các điều kiện về nhu cầu: Nhu cầu thị trường ảnh hưởng tới
quy mô và tăng trưởng thị trưởng đồng thời liên quan đến cả tính chất
khách hàng.
- Các ngành hỗ trợ và có liên quan: Để có được sự thành công
của môi trường kinh doanh vi mô cần có được số lượng lớn nhà cung
cấp có năng lực tại địa phư ơng và thay vì từng ngành công nghiệp riêng
lẻ cần có các cụm ngành.


ráp, nă ng lực thực thi pháp luật Đ ó là những chính sách góp phần
tăng cườ ng hoặc hạn chế sự phát triển của ngành công nghiệp hỗ trợ và
trực tiếp tác đ ộ ng đến các nhà cung ứng nội đ ịa.
b/ Tác động của các tập đoàn đa quốc gia
Rõ ràng là các tập đoàn đa quốc gia đóng một vai trò đặc biệt
trong việc phát triển ngành công nghiệp hỗ trợ. Ngày nay, các tập đoàn
đa quốc gia có xu hướng mở rộng hoạt động ra nước ngoài. Họ thiết lập
chiến lược kinh doanh dựa trên việc tận dụng các lợi thế cạnh tranh và
- Thiếu thông tin về thị trường thế giới;
Cơ hội
- Có vị trí thuận lợi trong trong khu vực Đông Á, là nơi phát
triển các sản phẩm đ iệ n tử của thế giới;
- Hệ thống pháp luật hoàn chỉnh phù hợp với thông lệ quốc tế;
Thách thức
- Chịu sự cạnh tranh gay gắt từ Trung Quốc và các nước
ASEAN có ngành công nghiệp điện tử phát triển;
- Sự thống trị của các doanh nghiệp nước ngoài ngay tại thị
trường trong nước;

7
sự khác biệt trên thị trường trong từng vùng, từng quốc gia. Một đặc
điểm là các công ty đa quốc gia chuẩn hoá các hoạt động của nó tại các
khu vực kinh doanh trên toàn thế giới như đồ ng thời cũng có điề u chỉnh
phù hợp với đặc điểm khác nhau của mỗi địa phương khi cần
thiết. Điều này được thực hiện thông qua các liên minh, hiệp định kỹ
thuật, các thỏ a thuận tiếp thị, hợ p tác nghiên cứu, hợp tác và chương
trình phát triển Hoạt động đầu tư của các công ty đa quốc gia thường
theo sau các công ty con, các nhà sản xuất linh kiện phụ trợ, hoặc các
nhà cung cấp chính (Ernst D, 2004). Do đó, các tập đoàn đa quốc gia
không chỉ giúp hiện đạ i hóa một nền kinh tế mà còn tạ o ra lợi thế cạnh

nhiều công ty con của tập đ oàn đa quốc gia tận dụng lợi thế của sản
xuất tại nước chủ nhà nhưng lại đến thị trường thế giới. Các tập đoàn đa
quốc gia như vậy thường được thấy trong các ngành công nghiệp nghe
nhìn (JBIC, 2004). Các nhà máy được xây dựng xa thị trường tiêu dùng
một phần là do sự tăng chậm hơn nhu cầu về các sả n phẩm này so với
các sản phẩm tiêu dùng. Ngoài ra, thiết bị âm thanh và thiết bị điện tử
ngoại vi có kích thước tư ơ ng đối nhỏ, tiêu thụ ít nguyên liệu và rất phổ
biến trên thế giới, chẳng hạn như chất bán dẫn, vi mạch, điện trở, dây
để họ có thể dễ dàng vận chuyển bất cứ nơi nào trên thế giới.
Vì vậy, ngay cả khi thị trường mục tiêu là trong nước hay quốc
tế, các tập đ oàn đa quốc gia luôn có động lực để bản địa hoá các thành
phần có kích thước cồng kềnh và trọng lượng nặng như trường hợp
nhựa, kim loại, đúc, công cụ tạo hình. Các công ty con tại thị trường địa
phương có nhu cầu nội địa hóa cao hơn so với nhu cầu xuất khẩu.
Các yếu tố của công ty con ảnh hư ởng đến sự phát triển của các
nhà cung cấp địa phương như: Hồ sơ năng lực của công ty con; Quyền
tự chủ của công ty con; Kiến thức chuyển giao từ công ty con đế n các
nhà cung cấp địa phương; và Lợi thế cạnh tranh của công ty con có thể
giúp phát triển các nhà cung cấp địa phương.

9
2.4. Khung khái niệm
Đầu vào 1.Hồ sơ của công ty con về:
1.1. Văn hoá công ty

5.2. Ưu tiên phát triển công
nghiệp điện tử
5.3. Thành lập cơ quan quản lý
đầu mối
5.4. Thiết lập tiêu chuẩn về chất
lượng và linh kiện
5.5. Giảm khoảng cách giữa chính
sách và thực thi chính sách Quá trình

1. Phân tích hồ
sơ của Canon
Việt Nam 2. Phân tích
quyền tự chủ
của Canon Việt
Nam

3. Phân tích
kiến thức
chuyển giao của
Canon Việt
Nam tới các nhà

!Phát triển
năng lực
của các
nhà cung
ứng nội
địa ngành
điện tử

Phản hồi 10
Chương III: PHƯƠNG PHÁP
3.1. Thiết kế nghiên cứu
Quá trình nghiên cứu được thực hiện qua hai bước chính là nghiên
cứu định tính và nghiên cứu định lượng.
Nghiên cứu định tính vớ i kỹ thuậ t phỏng vấ n sâu kết hợ p với thu
thập dữ liệu thứ cấp tại 4 nhà cung ứng nội địa của Canon Việt Nam. Các
doanh nghiệp này có nguồn gốc và quá trình phát triển trở thành nhà cung
ứng của Canon Việt Nam khác nhau và có thể đại diện cho các nhà cung
ứng nội địa của Canon Việ t Nam. Nghiên cứu này được thực hiện trong
tháng 5 và tháng 6 năm 2013. Kết quả nghiên cứu đã giúp tác giả tiến hành
điều chỉnh lại mô hình, thang đo và những khám phá mới. Từ đó điều
chỉnh lại bảng câu hỏi trước khi triển khai nghiên cứu định lượng và kiểm

xác suất mà cụ thể là chọn mẫu theo phương pháp phán đoán. Theo
phương pháp này, tác giả đã lựa chọn các nhà cung ứng hội đủ các loại
hình sở hữu, sản phẩm cung ứng, thời gian hoạt động và các vùng miền
trong cả nư ớ c.
Về đối tượng phỏng vấn: Có bốn nhóm người trả lời, đó là: Các
nhà quản lý của Canon Việt Nam, nhân viên Canon Việt Nam, các nhà
quản lý của các doanh nghiệp cung cấp địa phương của Canon Việt
Nam, nhân viên của các doanh nghiệp cung cấp của canon Việt Nam.
3.4. Mục tiêu của nghiên cứu
Nghiên cứu sử dụng bảng câu hỏi làm công cụ thu thập dữ liệu.
Các câu hỏi đã được đánh giá thử nghiệ m trước khi tiến hành phỏng
vấn đại trà. Sau đó sử dụng thử nghiệm Kuder-Richardson phân tích
thống để thiết lập các giá trị và đánh giá độ tin cậy của câu hỏ i. 250 bộ
câu hỏi đã được phân phối cho 06 nhà quản lý của Canon Việt Nam,
100 nhân viên của Canon Việt Nam, 04 nhà quản lý của các nhà cung

12
cấp địa phương và 140 nhân viên của các nhà cung cấp địa phương của
Canon tại Việt Nam.
3.5. Công cụ nghiên cứu
Phiếu hỏi được thiết kế rõ ràng, dễ hiểu, kèm theo những chỉ dẫn
cụ thể để các doanh nghiệp dễ dàng trong việc trả lời.
Trên cơ sở danh sách các nhà cung ứng của Canon Việt Nam
cung cấp, tác giả đã lựa chọn và tiến hành phỏng vấntrực tiếp. Ngoài ra,
để tăng số lượng kết quả trả lời, tác giả đã thực hiện một số phương
thức bổ trợ như phát và thu phiếu trả lời tại các cuộc hội thảo, cuộc họp,
hội nghị khách hàng của Canon Việt Nam và các nhà cung ứng tổ chức.

3.6. Phương pháp xử lý dữ liệu
Sau khi thu nhận được các bảng câu hỏi trả lời, tác giả đã tiến

4.1. Hồ sơ của công ty con Canon Việt Nam
Các nhà cung cấp
địa phương ngành
điện tử
Hồ sơ của công ty con
Giá trị
trung bình
Mô tả
Giá trị
trung bình
Mô tả
Văn hóa công ty
3.17
Phân vân
3,75
Đồng ý
Cơ cấu tổ chức
3.17
Phân vân
3,75
Đồng ý
Quy mô hoạt động
3.67
Đồng ý
4.00
Đồng ý
Thời gian hoạt động tại

đều đồng ý đây là những yếu tố quan trọng trong sự phát triển của các
nhà cung cấp điện tử địa phương với đánh giá trung bình từ 3.50 đến
4,00.

Canon Việt Nam
Các nhà cung cấp
địa phương ngành
điện tử
Hồ sơ của công ty con
Giá trị
trung bình
Mô tả
Giá trị
trung bình
Mô tả
Văn hóa công ty
2.68
Phân vân
3,78
Đồng ý
Cơ cấu tổ chức
2.82
Phân vân
3.28
Phân vân
Quy mô hoạt động
2.72
Phân vân
3,54
Đồng ý

Quyền tự chủ của
công ty con
Giá trị
trung bình
Mô tả
Giá trị
trung bình
Mô tả
R & D
4.00
Đồng ý
4.00
Đồng ý
Quản lý tài chính
4.33
Đồng ý
4,25
Đồng ý
Chiến lược marketing
4.67
Hoàn toàn
đồng ý
4,25
Đồng ý
Chiến lược sản xuất
4.17
Đồng ý
4.50
Hoàn toàn
đồng ý

Canon Việt Nam
Các nhà cung cấp địa
phương ngành điện tử
Quyền tự chủ của
công ty con
Giá trị
trung bình
Mô tả
Giá trị
trung bình
Mô tả
R & D
3,84
Đồng ý
4.14
Đồng ý
Quản lý tài chính
3,99
Đồng ý
4.19
Đồng ý
Chiến lược marketing
4.00
Đồng ý
4,20
Đồng ý
Chiến lược sản xuất
4.00
Đồng ý
4,52

Bảng 12 là đánh giá củ a các nhà quản lý của Canon và các nhà
cung cấp trong nước về yếu tố Kiến thức chuyển giao ảnh hư ở ng đến sự
phát triển của các nhà cung cấp điện tử tại địa phương. Theo kết quả
này, các nhà quản lý của Canon đều có ý kiến đồng ý là các yếu tố Khả
năng hấp thụ; Khả năng đáp ứng; Phương pháp chuyển giao "Hands-
on" có ảnh hưởng quan trọng đến sự phát triển của các nhà cung ứng
nội địa ngành điện tử với mức đánh giá từ 4.00 đến 4.33. Trong khi đó
các nhà quản lý của các doanh nghiệp cung ứng nội đ ịa đánh giá ảnh
hưởng của các yếu tố này là rất quan trọng với mức đánh giá từ 4.50
đến 4.75. Canon Việt Nam
Các nhà cung cấp địa
phương ngành điện tử
Quyền tự chủ của
công ty con
Giá trị
trung bình
Mô tả
Giá trị
trung bình
Mô tả
Khả năng hấp thụ
4.00
Đồng ý
4,75
Hoàn toàn
đồng ý
Khả năng đáp ứng

Mô tả
Khả năng hấp thụ
4,04
Đồng ý
4.16
Đồng ý
Khả năng đáp ứng
3,68
Đồng ý
3.63
Đồng ý
Phương pháp chuyển
giao “Hands - on”
4,04
Đồng ý
4.18
Đồng ý
Bảng 13 - Đánh giá việc chuyển giao kiến thức của nhân viên
Canon Việt Nam và nhân viên các nhà cung cấp điện tử địa phương
Bảng 13 là đánh giá của các nhân viên của Canon và các nhà
cung cấp trong nước về yếu tố Kiến thức chuyển giao ảnh hư ở ng đến sự
phát triển của các nhà cung cấp điện tử tại địa phương. Trong phần
đánh giá này, ý kiến của các nhóm nghiên cứu là đồng nhất. Các ý kiến
đều cho rằng các yếu tố Khả năng hấp thụ; Khả năng đáp ứng; Phương
pháp chuyển giao "Hands-on" là có ảnh hư ở ng quan trọng đến sự phát
triển năng lực của các nhà cung ứng nội địa với mức đ ánh giá từ 3.63
đến 4.18.

4.4. Lợi thế cạnh tranh của Công ty Công ty con



19
Trình độ của người
quản lý
4.67
Hoàn toàn
đồng ý
5.00
Hoàn toàn
đồng ý
Chính sách giá
4.17
Đồng ý
4,75
Hoàn toàn
đồng ý
Bảng 14 - Đánh giá về lợi thế cạnh tranh của các nhà quản lý
của Canon và các nhà quản lý Nhà cung cấp điện tử địa phương
Bảng 14 phản ánh các yếu tố ảnh hưởng đến sự phát triển của
các nhà cung cấp điện tử tại địa phư ơng về Năng lực cạnh tranh của các
công ty con theo đánh giá của các nhà quản lý của Canon và các nhà
cung cấp trong nước. Kết quả từ bảng này cho thấy các nhà quản lý của
Canon phân vân về ảnh hưởng của yếu tố Năng lực sản xuất với mức
đánh giá là 3.38 nhưng các nhà quản lý của các doanh nghiệp cung ứng
địa phương đồng ý với mức 4.00. Các yếu tố còn lại như Năng lực thiết
kế và đổi mới; Kỹ thuật sản xuất; Quản lý chất lượng; Chính sách giá
đều được các nhóm đánh giá ở mức độ đồng ý và hoàn toàn đồng ý là
có ảnh hưởng quan trọng đến sự phát triển của các nhà cung ứng nội địa
với mức đánh giá cao từ 4.00 đến 5.00.


hoàn toàn
Trình độ của người
quản lý
4,07
Đồng ý
4,70
Đồng ý
hoàn toàn
Chính sách giá
4.10
Đồng ý
4,34
Đồng ý

20
Bảng 15 - Đánh giá về lợi thế cạnh tranh của các nhân viên
Canon Việt Nam và nhân viên các nhà cung cấp điện tử địa phương
Bảng 15 là đánh giá của các nhân viên của Canon và các nhà
cung cấp trong nước về yếu tố năng lực cạnh tranh ảnh hưởng đến sự
phát triển của các nhà cung cấp điện tử tại địa phương. Trong phần
đánh giá này, ý kiến của các nhóm nghiên cứu là đồng ý và hoàn toàn
đồng ý. Các ý kiến đều cho rằng các yếu tố Năng lực thiết kế và đổi
mới; Kỹ thuật sản xuất; Quản lý chất lượng; Chính sách giá là có ảnh
hưởng quan trọng đến sự phát triển năng lực của các nhà cung ứng nội
địa với mức đánh giá từ 3.86 đến 4.77.

4.5. Chính sách của chính phủ
Bảng 17 là đ ánh giá của của các nhà quản lý của Canon và các
nhà cung cấp trong nước về yếu tố Chính sách của chính phủ ảnh
hưởng đến sự phát triển của các nhà cung cấp điện tử tại địa phương.

4.50
Hoàn toàn

21
điện tử (ưu đãi, thuế
sản xuất… )
đồng ý
đồng ý
Có cơ quan đầu mối
quản lý
3.67
Đồng ý
3,75
Hoàn toàn
đồng ý
Xây dựng chuẩn chất
lượng và linh kiện
4.50
Hoàn toàn
đồng ý
4,25
Đồng ý
Giảm khoảng cách
chính sách và thực thi
chính sách
4.00
Đồng ý
4,75
Hoàn toàn
đồng ý

quản lý
3.49
Phân vân
3,78
Đồng ý
Xây dựng chuẩn chất
lượng và linh kiện
3,56
Đồng ý
4,24
Đồng ý
Giảm khoảng cách chính
sách và thực thi chính
sách
3.63
Đồng ý
4,24
Đồng ý
Bảng 18 - Đánh giá về chính sách của Chính phủ bởi các nhân viên
Canon Việt Nam và nhân viên các nhà cung cấp điện tử địa phương

Bảng 18 là đánh giá của của các nhân viên của Canon và các
nhà cung cấp trong nước về yếu tố Chính sách của chính phủ ảnh

22
hưởng đến sự phát triển của các nhà cung cấp điện tử tại địa phương.
Kết quả từ bảng 18 cho thấy các nhân viên của Canon và các doanh
nghiệp cung ứng địa phương đánh giá ảnh hưởng của các yếu tố này
thấp hơn so với đánh giá của các nhà quản lý. Trong khi nhân viên của
các nhà cung ứng nội địa đồng ý các yếu tố Bảo hộ sản xuất trong

hưởng mạnh nhất do có hệ số hồi quy là 0.302. Nhân tố thứ hai có ảnh
hưởng mạnh đến sự phát triển của các nhà cung ứng nội địa ngành điện
tử là Lợi thế cạnh tranh (CA) do có hệ số hồi quy là 0.282. Nhân tố thứ
ba có ảnh hưởng đến sự phát triển của các nhà cung ứng nội địa ngành
điện tử là Tự chủ của công ty (AC) do có hệ số hồi quy là 0.130.
Nhân tố thứ tư có ảnh hưởng đến sự phát triển của các nhà cung ứng
nội địa ngành điện tử là Chính sách của chính phủ (GP) do có hệ số
hồi quy là 0.1.

Chương V: TÓM TẮT, KẾT LUẬN VÀ KIẾN NGHỊ
5.1. Tóm tắt
Trong nghiên cứu này Canon Việt Nam và các nhà cung cấp điện
tử địa phươ ng là các đối tượ ng chính của nghiên cứ u. Trong chư ơ ng
đầu tiên tác giả đã khẳng định giả thuyết nghiên cứu dựa trên bối cảnh
và mục tiêu của nghiên cứu này. Chương 2 là tập hợp các tài liệu
nghiên cứu có liên quan và các mô hình nghiên cứu. Phương pháp và
các nguồn dữ liệu nghiên cứu đượ c trình bày trong chương 3. Nghiên
cứu tình huống với các cuộc phỏng vấn và bảng câu hỏi được sử dụ ng.
Kết quả được tính toán, xử lý và kiểm tra bằng phần mềm thống kê
SPSS.Chương 4 là những đánh giá, thảo luận và kết quả nghiên cứu.
Các yếu tố ảnh hưởng và mức độ ảnh hưởng đến khả năng phát triển
của các nhà cung cấp nội đ ã được xác định và chứng minh. Từ đó tác
giả đưa ra các đề xuất và kiến nghị trong chương 5.

24

5.2. Kết luận
Canon Việt Nam đã điều chỉnh chiến lược phát triển tại địa
phương, đặc biệt là đã xây dựng được một mạng lưới các nhà cung cấp
địa phương hiệu quả.