THU THẬP VÀ BỔ SUNG TÀI LIỆU LƯU TRỮ
I. KHÁI NIỆM THU THẬP VÀ BỔ SUNG TÀI LIỆU LƯU TRỮ
1. Khái niệm
Thu thập tài liệu là quá trình thực hiện các biện pháp có liên quan tới việc xác định nguồn và
thành phần tài liệu thuộc diện nộp lưu vào Phông lưu trữ cơ quan và Phông Lưu trữ quốc gia
Việt Nam, lựa chọn và chuyển giao tài liệu vào các kho lưu trữ theo quyền hạn và phạm vi
đã được Nhà nước quy định.
Theo quy định của pháp luật hiện hành về công tác lưu trữ, thu thập tài liệu được tiến hành ở
hai giai đoạn của tài liệu:
Giai đoạn 1: Xác định nguồn và thành phần tài liệu cần thu thập vào lưu trữ cơ quan từ văn
thư cơ quan và từ các phòng, ban, đơn vị trực thuộc cơ quan.
Giai đoạn 2: Xác định nguồn và thành phần tài liệu thuộc Phông Lưu trữ Quốc gia Việt Nam
và thực hiện các biện pháp tiến hành thu thập về các Trung tâm Lưu trữ Quốc gia theo quy
định của pháp luật.
Bổ sung tài liệu là quá trình thực hiện các biện pháp liên quan đến việc xác định những tài
liệu cần bổ sung hàng năm và những tài liệu còn thiếu để tiến hành tìm kiếm và bổ sung
nhằm hoàn thiện phông lưu trữ cơ quan và Phông Lưu trữ Quốc gia Việt Nam theo những
quy định hiện hành của Nhà nước.
Bổ sung tài liệu cũng được thực hiện theo hai giai đoạn sau:
Giai đoạn 1: Dựa vào nguồn và thành phần tài liệu thuộc diện phải nộp lưu vào phông lưu
trữ cơ quan hoặc phông lưu trữ quốc gia qua quá trình thu thập để xem xét về mức độ hoàn
thiện của phông lưu trữ. Trên cơ sở đó, cán bộ lưu trữ có thể đề xuất các biện pháp bổ sung
thêm nguồn và thành phần tài liệu cần nộp lưu.
Giai đoạn 2: Sau khi xem xét mức độ hoàn chỉnh của phông cũng như của các hồ sơ thuộc
phông, cán bộ lưu trữ cần tiến hành tìm kiếm, bổ sung những tài liệu còn thiếu.
Thu thập và bổ sung tài liệu của các lưu trữ cơ quan và lưu trữ quốc gia có quan hệ đến hầu
hết các nghiệp vụ của công tác lưu trữ. Giải quyết tốt nhiệm vụ thu thập và bổ sung tài liệu
vào các kho lưu trữắmẽ góp phần làm phong phú thêm thành phần Phông Lưu trữ Quốc gia
Việt Nam. Điều đó giúp cho việc tổ chức khai thác và sử dụng tài liệu có khả năng đáp ứng
được các nhu cầu đòi hỏi đang ngày càng phong phú, đa dạng của xã hội.
Thu thập và bổ sung tài liệu là nhiệm vụ thường xuyên, liên tục của các lưu trữ cơ quan và

của các cá nhân, gia đình, dòng họ trước cách mạng tháng Tám năm 1945. Theo quy định
của Nhà nước tại Quyết định số 13/QĐ-LTNN ngày 23/02/2001 của Cục Lưu trữ nhà nước
(nay là Cục Văn thư và Lưu trữ nhà nước) về thẩm quyền quản lý và sưu tầm, thu thập tài
liệu của các Trung tâm Lưu trữ Quốc gia thì khối tài liệu này hiện được bảo quản tại Trung
tâm Lưu trữ Quốc gia I.
Thuộc thành phần tài liệu sau cách mạng tháng Tám năm 1945 là tài liệu của chính quyền
nhà nước dân chủ nhân dân và nhà nước xã hội chủ nghĩa; tài liệu của chính quyền miền
nam Việt Nam và Việt Nam cộng hoà; tài liệu của các cá nhân, gia đình, dòng họ thuộc thời
kỳ sau cách mạng. Cũng theo quy định của nhà nước tại Quyết định số 13/QĐ- LTNN ngày
23 tháng 02 năm 2001 của Cục Lưu trữ nhà nước (nay là Cục Văn thư và Lưu trữ nhà nước)
thì khối tài liệu này hiện đang được bảo quản tại Trung tâm Lưu trữ Quốc gia II và Trung
tâm Lưu trữ Quốc gia III.
Thông thường người ta lấy ngày Cách mạng thành công là mốc thời gian phân kỳ thời đại
lịch sử. Đối với Phông Lưu trữ Quốc gia Việt Nam lấy ngày 19/8/1945 để phân chia toàn bộ
tài liệu trong phông thành hai khối lớn. Nhưng tại các địa phương thì lấy ngày thắng lợi của
cách mạng ở địa phương đó.
Nguyên tắc này giúp chúng ta xác định được nguồn thu thập, bổ sung tài liệu vào các kho
lưu trữ trung ương và địa phương, đồng thời xác định đúng địa chỉ nộp lưu sau khi thu thập,
sưu tầm được tài liệu từ các cơ quan trong, ngoài nước và từ nhân dân.
3.2 Nguyên tắc thu thập, bổ sung tài liệu theo phông lưu trữ
Phông lưu trữ là khối tài liệu hoàn chỉnh hoặc tương đối hoàn chỉnh phản ánh quá trình hoạt
động của một quốc gia, một cơ quan, một cá nhân. Vì vậy, một trong những yếu tố quy định
chất lượng phông lưu trữ là mức độ hoàn chỉnh của tài liệu trong phông. Việc thu thập, bổ
sung tài liệu theo phông lưu trữ nhằm mục đích hoàn thiện phông lưu trữ đó.
Thu thập, bổ sung tài liệu theo phông tạo điều kiện thuận lợi cho việc tổ chức bảo quản và
sử dụng tài liệu lưu trữ trong phông. Tài liệu của một phông mà bị phân tán ở nhiều nơi sẽ
khó khăn cho việc phân loại, thống kê, xác định giá trị tài liệu… phá vỡ mối liên hệ mật
thiết của các sự kiện, các vấn đề được phản ánh trong tài liệu của phông. Vì vậy, tài liệu của
một phông nhất thiết không được phân tán ở các kho lưu trữ khác nhau.
Muốn thu thập, bổ sung tài liệu cho phông nào nhất thiết phải nghiên cứu lịch sử đơn vị hình

hình thực tế của tài liệu để lựa chọn và tiếp nhận các tài liệu nộp lưu. Lưu trữ cơ quan chỉ
thu thập, bổ sung những tài liệu đã được lập hồ sơ theo đúng quy định của nhà nước.
- Đối với những hồ sơ đến thời hạn nộp lưu vào lưu trữ cơ quan, nhưng cán bộ công chức
cần giữ lại để tham khảo giải quyết công việc thì vẫn làm thủ tục giao nộp vào lưu trữ cơ
quan và sau đó lưu trữ cơ quan làm các thủ tục cho mượn lại hồ sơ. Thời hạn nộp lưu hồ sơ
của văn thư và cán bộ các phòng, ban, đơn vị chức năng được thực hiện theo quy định hiện
hành của nhà nước.
- Thu thập, bổ sung những tài liệu cũ còn để lại ở các đơn vị và cá nhân. Thực tế ở nhiều cơ
quan, đơn vị chưa quan tâm đúng mức đến việc thu thập và bổ sung tài liệu vào lưu trữ cơ
quan, cho nên tài liệu có giá trị còn tồn đọng ở các phòng, ban, đơn vị và nơi làm việc của
cán bộ công chức. Để giải quyết vấn đề này, lưu trữ cơ quan cần đề xuất với lãnh đạo cơ
quan ban hành những quy chế, quy định về nộp lưu hồ sơ tài liệu trong cơ quan.
- Những tài liệu lưu trữ của các cá nhân, gia đình, dòng họ thuộc sở hữu tư nhân được ký
gửi, biếu tặng hoặc nhượng lại cho lưu trữ cơ quan, lưu trữ cơ quan có nhiệm vụ tiếp nhận
những tài liệu đó và bổ sung vào phông lưu trữ cơ quan hoặc Phông Lưu trữ Quốc gia Việt
Nam.
- Lưu trữ cơ quan có nhiệm vụ nộp lưu những tài liệu có giá trị lâu dài, vĩnh viễn vào lưu trữ
lịch sử.
Việc lựa chọn những tài liệu có giá trị lịch sử vào lưu trữ quốc gia được thực hiện theo sự
hướng dẫn của Cục Văn thư và Lưu trữ nhà nước.
2. Các nguồn thu thập, bổ sung vào lưu trữ cơ quan
Lưu trữ cơ quan là nơi lưu giữ, bảo quản và tổ chức khai thác, sử dụng tài liệu lưu trữ thuộc
phông lưu trữ cơ quan. Vì vậy, thành phần tài liệu của lưu trữ cơ quan phải phản ánh đúng
và đầy đủ chức năng, nhiệm vụ, quyền hạn và cơ cấu tổ chức và những hoạt động cơ bản
của cơ quan, đơn vị hình thành phông.
Đối với các lưu trữ cơ quan thì nguồn thu thập, bổ sung chủ yếu là các loại tài liệu sản sinh
trong quá trình hoạt động của bản thân cơ quan và của các đơn vị trực thuộc. Đây là nguồn
thu quan trọng và thường xuyên nhất của các lưu trữ cơ quan. Cụ thể, lưu trữ cơ quan thu
thập tài liệu từ các nguồn sau:
- Văn thư cơ quan: Văn thư cơ quan là nơi tập trung quản lý toàn bộ đầu mối văn bản đi, đến

nguồn tài liệu khác.
Hiện nay hệ thống lưu trữ lịch sử ở nước ta gồm có: Các Trung tâm Lưu trữ Quốc gia I, II,
III; Trung tâm Lưu trữ tỉnh và thành phố trực thuộc trung ương; lưu trữ huyện.
Lưu trữ lịch sử có nhiệm vụ:
- Lập danh mục các cơ quan, đơn vị thuộc diện thu thập, và xác định những nguồn cần được
bổ sung vào lưu trữ lịch sử và danh mục những loại hồ sơ tài liệu thuộc thành phần phải nộp
vào lưu trữ cơ quan.
- Lưu trữ lịch sử có trách nhiệm phối hợp với lưu trữ cơ quan lập kế hoạch thu thập, bổ sung
tài liệu hàng năm từ các lưu trữ cơ quan vào lưu trữ lịch sử. Lưu trữ lịch sử phải tổ chức
hướng dẫn cho các lưu trữ cơ quan về thành phần và các loại tài liệu có giá trị phải nộp lưu,
tiêu chuẩn những hồ sơ thu thập vào lưu trữ lịch sử.
2. Các nguồn thu thập, bổ sung tài liệu vào lưu trữ lịch sử
Lưu trữ lịch sử thu thập tài liệu từ những nguồn sau:
- Từ các lưu trữ cơ quan thuộc danh mục nguồn nộp lưu vào lưu trữ lịch sử do nhà nước quy
định. Đây là nguồn thu thập thường xuyên và quan trọng nhất đối với các lưu trữ lịch sử
- Trách nhiệm của lưu trữ cơ quan trong việc thu thập, bổ sung tài liệu vào lưu trữ lịch sử là:
+ Lập kế hoạch thu thập hồ sơ, tài liệu;
+ Phối hợp với các đơn vị, cá nhân xác định hồ sơ tài liệu cần thu thập;
+ Hướng dẫn các đơn vị, cá nhân chuẩn bị hồ sơ, tài liệu giao nộp và thống kê thành “Mục
lục hồ sơ, tài liệu nộp lưu”;
+ Chuẩn bị kho tàng và các phương tiện để tiếp nhận tài liệu;
+ Tổ chức tiếp nhận tài liệu và lập “Biên bản giao nhận tài liệu”
+ Khi thu thập, bổ sung tài liệu vào lưu trữ lịch sử phải có biên bản bàn giao tài liệu có chữ
ký của bên giao và bên nhận. “Mục lục thống kê hồ sơ nộp lưu” vào lưu trữ lịch sử đính kèm
theo “Biên bản bàn giao tài liệu”. “Biên bản bàn giao tài liệu” và “Mục lục thống kê hồ sơ
nộp lưu” được lập thành ba bản. Một bản do bên giao giữ, một bản do bên nhận giữ, một bản
gửi cho cơ quan lưu trữ cấp trên trực tiếp. Những tài liệu được thu thập, bổ sung vào lưu trữ
lịch sử đều phải ký vào sổ nhập tài liệu lưu trữ. Mẫu sổ nhập tài liệu lưu trữ đã được Cục
Lưu trữ Nhà nước (nay là Cục Văn thư Lưu trữ nhà nước) ban hành kèm theo Quyết định số
02/QĐ-QHTK ngày 12 tháng 01 năm 1990. Các lưu trữ lịch sử, lưu trữ hiện hành phải thực