BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO
TRƢỜNG ĐẠI HỌC SƢ PHẠM HÀ NỘI 2 TRẦN THỊ THẬP NGÂN

TỔ CHỨC HOẠT ĐỘNG NGOẠI KHÓA VỀ
ỨNG DỤNG KĨ THUẬT CHƢƠNG “CẢM ỨNG
ĐIỆN TỪ” - VẬT LÍ 11 THPT (NÂNG CAO)

LUẬN VĂN THẠC SĨ KHOA HỌC GIÁO DỤC


HÀ NỘI, 2014
LỜI CẢM ƠN

Tôi xin chân thành cảm ơn Ban giám hiệu, Ban chủ nhiệm khoa Vật lí
cùng các thầy cô giáo trong tổ bộ môn Phương pháp dạy học vật lí trường
Đại học Sư phạm Hà Nội 2 đã giúp đỡ tôi trong quá trình học tập, nghiên cứu
và thực hiện luận văn.
Tôi xin bày tỏ lòng biết ơn sâu sắc tới PGS.TS. Nguyễn Thị Hồng Việt
đã tận tình chỉ bảo, hướng dẫn tôi trong suốt quá trình thực hiện đề tài.
Tôi cũng xin cảm ơn Ban giám hiệu, các đồng nghiệp và các em HS lớp
11A1 trường THPT Tam Đảo-huyện Tam Đảo-tỉnh Vĩnh Phúc đã tạo điều
kiện giúp đỡ và đồng hành cùng tôi trong quá trình thực nghiệm sư phạm.
Cuối cùng, tôi xin chân thành cảm ơn gia đình và bạn bè đã luôn động
viên và giúp đỡ tôi trong thời gian học tập và nghiên cứu.

Hà nội, tháng 6 năm 2014
Học viên Trần Thị Thập Ngân
DANH MỤC CHỮ VIẾT TẮT

Viết tắt
Viết đầy đủ
GV
Giáo viên
HS
Hc sinh

Hong ngoi khóa
NK
Ngoi khóa
NXB
Nhà xut bn
SGK
Sách giáo khoa
THPT
Trung hc ph thông
TNSP
Thc nghim
TBKT
Thit b t
TKCT
Thit k ch to


3
4. ng và phm vi nghiên cu
4
5. u
4
6. Gi Thuyt khoa hc
4
7. D ki tài
4
8. Cu trúc lu
5
NỘI DUNG

Chƣơng 1: CƠ SỞ LÍ LUẬN VÀ THỰC TIỄN CỦA VIỆC TỔ
CHỨC HOẠT ĐỘNG NGOẠI KHÓA VỀ ỨNG DỤNG KĨ
THUẬT NHẰM GÓP PHẦN PHÁT HUY TÍNH TÍCH CỰC VÀ
TỰ LỰC CỦA HỌC SINH
6
1.1. Cơ sở lí luận
6
1.1.1. Hong ngoi khóa vt lí  ng ph thông
6
1.1.2. Dy hc các ng dt ca Vt lí
12
1.1.3. Mc tiêu dy hc môn Vt lí  ng THPT
16
1.1.4. Tính tích cc, t lc ca hc sinh
17
1.1.4.1. Khái nim v tính tích cc nhn thc
17

ỨNG ĐIỆN TỪ” VẬT LÍ 11 THPT (NÂNG CAO) NHẰM GÓP
PHẦN PHÁT HUY TÍNH TÍCH CỰC VÀ TỰ LỰC CỦA HỌC
SINH
29
2.1. Xây dựng tiến trình HĐNK về ƢDKT của Vật lí, nhằm góp
phần phát huy tính tích cực, tự lực của học sinh.
29
2.2. Nghiên cứu nội dung chƣơng trình, xây dựng cấu trúc logic
nội dung chƣơng “Cảm ứng điện từ” Vật lí 11 THPT (Nâng
cao)
34
2.3. Đề xuất tiến trình hoạt động ngoại khóa một số ứng dụng kĩ
thuật chƣơng “Cảm ứng điện từ” Vật lí 11 THPT (Nâng cao),
nhằm góp phần phát huy tính tích cực, tự lực của học sinh.
36
c 1: La chn ch  
36
c 2: Lp k ho
37
c 3: Ti
44
c 4: Tng k
51

2.3.5. Son tho công c 
51
Kết luận chƣơng 2
58
Chƣơng 3: THỰC NGHIỆM SƢ PHẠM
59

1
MỞ ĐẦU
1. Lý do chọn đề tài
i ki mi, thi kì công nghip hoá, hii
i th h tr phi là nhng, sáng to, tip
thu nha nhân loi có chn l sáng to ra nhng
giá tr mi có hiu qu phù hp vc hin nay.
 ng nhng yêu cng quan
c. i hnh:
n giáo dc là qup trung nâng cao chng
giáo dc, o, coi trng giáo dc c, li sng, c sáng to, 
c hành, kh p nghip” [27]
y, c mt mt phm bo cho th h tr
tip thu nhng tinh hoa ca ni, mt khác phng vào
y, rèn luyn và phát trin kh a hc sinh mt cách t
ch, t lc, tích cc, sáng to  ng ph thông.
Mt trong nh  i m  y hc bng hong
thông qua hong ca h
, i hc- ng ca ho th ca hot
c cun hút vào các hong hc tp do giáo viên t chc và
ch o. i hc tích cc, t lc khám phá phát hin tri thc,
chic,  không phi th ng tip thu nhng tri thc
c giáo viên st.
Hin nay hu hu ý thc v v i m
pháp giáo d hn ch v thi gian chính khóa mi tit ch 45
phút, phân ph tit ca mi môn trên mt tut ít, ví
d môn vt lí THPT ch có 2 tit trên mt tun, i dung kin thc

nghiệm nhằm phát huy tính tích cực, tự chủ, bồi dưỡng năng lực sáng tạo của
học sinh. Chu Th Trà. Lun .  HCM 2009. Thiết
kế một số bài học chương “Cảm ứng điện từ” SGK vật lí 11- cơ bản góp phần
nâng cao chất lượng học tập cho HS THPT. Nguyn Th Vy. Luc
. .
M    ng công trình nghiên cu v    
nghiên cu v  m  n t      
nghiên cu t chc hong ngoi khóa mt s ng d
m n ta bàn huyo - t.
Vi lí do trên chúng tôi la chn nghiên c tài: TỔ CHỨC HOẠT
ĐỘNG NGOẠI KHÓA VỀ ỨNG DỤNG KĨ THUẬT CHƢƠNG “CẢM
ỨNG ĐIỆN TỪ” - VẬT LÍ 11 THPT (NÂNG CAO).
2. Mục đích của đề tài
 xut tit s ng dng k thu m ng
n t - Vp ng mc tiêu dy hc môn vt lí
nhm góp phn phát huy tính tích cc và t lc ca hc sinh.
3. Nhiệm vụ nghiên cứu
3.1. Nghiên cứu cơ sở lí luận về:
-  ng THPT.
- Dy hc các ng dng k thut ca Vt lí.
- Mc tiêu dy hc môn vt lí.
- Tính tích cc và t lc ca hc sinh.
3.2. Nghiên cứu cơ sở thực tiễn của việc tổ chức HĐNK về ƯDKT tại
trường THPT Tam Đảo - huyện Tam Đảo - tỉnh Vĩnh Phúc.
3.3. Đề xuất tiến trình HĐNK về ƯDKT nhằm phát huy tính tích cực và
tự lực của HS THPT.
4
3.4. Nghiên cứu nội dung chương trình, xây dựng cấu trúc logic nội
dung chương “Cảm ứng điện từ” - Vật lí 11 THPT (Nâng cao)
3.5. Đề xuất tiến trình HĐNK một số ƯDKT chương “Cảm ứng điện từ”

8. Cấu trúc của luận văn
Ngoài phn m u, kt lun chung, tài liu tham kho, phn ni dung
chính ca lu.
- Chƣơng 1:  lí lun và thc tin ca vic t chc hong ngoi
khóa v ng dt, nhm góp phn phát huy tính tích cc và t lc
ca hc sinh.
- Chƣơng 2: Xây dng tin trình hong ngoi khóa v mt s ng
d m n t - Vt lí 11 THPT (Nâng cao) nhm
góp phn phát huy tính tích cc và t lc ca hc sinh.
- Chƣơng 3: Thc nghim.

6
NỘI DUNG
Chƣơng 1
CƠ SỞ LÍ LUẬN VÀ THỰC TIỄN CỦA VIỆC TỔ CHỨC HOẠT ĐỘNG
NGOẠI KHÓA VỀ ỨNG DỤNG KĨ THUẬT NHẰM GÓP PHẦN PHÁT
HUY TÍNH TÍCH CỰC VÀ TỰ LỰC CỦA HỌC SINH


c vào thc t mt cách tích cc nht.
- Về rèn luyện kĩ năng: n cho HS mt cách toàn din các
  ng nhn th : B c theo mu, thao tác phi hp,
hiu, áp dng, tng hp, vn dng linh hot, , . . . , HS có
   c nghim,   c tp th,  ng, t
chc, giao tip, ng ngh nghi
- Về phát triển tư duy: n và phát tri
c: c nhc cái bn cht trong các hin
ng vt lý, phát trin ngôn ng ca HS, , 
- Về giáo dục tinh thần thái độ:
y b môn thêm phong phú, ng, làm
cho vic hc tp ca HS thêm lôi cun, ng, vì vy có tác d
dy nim say mê hng thú hc tp, thc hành, lòng ham hiu bit, yêu khoa
hc và phát huy tính tích cc ca HS.
n giáo dc tính t chc, tính k hoch, tinh thn
làm ch và h nhng hong thc t.
1.1.1.3. Các đặc điểm của hoạt động ngoại khóa
Theo Nguy, t lí nói riêng
có nhm c bn sau:
8
- Phi có k hoch c th v hình thc t chc, thi gian thc hin,
phng pháp và ni dung ngoi khóa.
- Vic t chc ngoi khóa da trên tinh thn t nguyn tham gia và s
hng thú ca hi s hng dn ca giáo viên.
- S lng hc sinh tham gia không hn ch, có th là theo nhóm nhng
 là tp th i.
- Ni dung và hình thc hong ngoi khóa phng, mm d
lôi cun nhiu hc sinh tham gia.
- Kt qu hong ngoi khóa ca hm
thông qua các bài kim tra nh t qu hc tp ni khóa mà thông

- Nhóm chế tạo dụng cụ thí nghiệm vật lí
- Nhóm vật lí kĩ thuật
1.1.1.5.2. HĐNK vật lí có tính quần chúng rộng rãi
T cht lí có tính qun chúng rng rãi là hình thc hot
c s tham gia co hc sinh làm cho hc sinh thêm
yêu môn vt lí, ng sáng to và rèn luyn các phm
cht cá nhân.  hình thc này có th n các ho: Hi thi vt lí,
trin lãm vt lí, ng v vt lí, nói chuy. . .
- Hội thi vật lí
Hi thi là hình tht lí ph bin, lôi cuo HS,
t  c khí th trong hong hc tp và nghiên cu. Hi thi có th
c t chc theo t, theo khi lp hong.
Hi thi có ni dung chính là các c các câu hi rèn luyn trí tu
c, thi khéo tay, thi gii trí tu
10
- Triển lãm vật lí
Trin lãm vng phong phú v n: trin lãm dng c,
mô hình vt lí mà hc sinh ch tc, mu vc, tranh nh vt
lí. . . Trin lãm có th c tin hành kt hp vi hi vui vt lí hoc tin hành
cùng b , hóa, sinh. . .
- Báo tường vật lí
ng vt lí là mt hong ngoi khóa hp dn có tác dng thúc
y hc su, c sách báo hoc gii các bài toán hay v vt lí.
ng vt lí có th ra hàng tháng, hàng hc kì. Nng có th
trình bày trên kh giy A
0
hoc ra tp san, n tin chung hoc
phòng truyn th mi ngu có th c.
- Nói chuyện chuyên đề
c ngoi khóa hay, c sinh có th trình bày và

- i vi nhng hong có quy mô lp, kh
i t chc, u khin các hong. ng thi là
i t chc cho HS có th tham gia tranh lun hay bo v ý kin ca mình
v nhng n.
- i vi nhng hong din ra  quy mô nh , nhóm HS thì
c cho HS hoàn toàn t ch c v t chc và thc hin nhim v c
giao, GV ch ng dn khi HS gc không x lí
c.
- Sau mt t chc hong ngoi khóa thì GV ph, rút
kinh nghi u chnh ni dung, hình th
t chc nht ngoi khóa v t kt qu t
Bước 4: Tổng kết, đánh giá, khen thưởng và rút kinh nghiệm
12
- Tng kt: Khi HS hoàn thành các nhim v c giao cn t chc cho
các em báo cáo kt qu và gii thiu sn phm ca nhóm mình.
- : Ban t chc c  vào c quá trình di ,
thông qua s hng thú, tích cc, t lc và sn phm c.
- ng: Ban t chc cn khei vi cá nhân
và tp th có thành tích t ng viên, khích l tinh
thn cho các em.
- Rút kinh nghim: Sau khi t ch , giáo viên cn rút kinh
nghim v các mn rút kinh nghim v tinh thn,  tham
gia, cách thc làm vic cá nhân và tp th  lt
hiu qu .
1.1.2. Dạy học các ứng dụng kĩ thuật của Vật lí
1.1.2.1. Khái niệm về ứng dụng kĩ thuật của vật lí
Theo Nguyn Th Hng Vit, các ng dng cnh lut, nguyên lí,
hii sng (gc hiu là
ng, thit b máy móc (hoc h thng thit b máy
c ch to và s dng vi mi sng

trình HS s dng nhng kin thc vào vic gii thích nguyên tc
hong cng ngôn ng nói và vit, hay thc hi
thut t mn là l có sn m
xut, la cht k .
Khoa hc công ngh càng phát trin, 
phong phú, tinh vi. Vì vy, vic nghiên cDKT cho HS thc ý
n ca vinh lut, 
14
a vic ng di sng, sn xut. , HS có nhu
cu, ng thú trong hc tp b môn VL.
Nói chung, theo chúng tôi vic nghiên ca VL có vai trò rt
quan trng, là quá trình không th thiu trong dy hc VL  ng ph
thông và các bc h. Vì th, GV phi chú trn dy hc
kin thc này trong ging dy b môn VL.
1.1.2.3. Tiến trình dạy học ƯDKT
Theo Phm Kim Chung [8], dy hc tin hành theo mt
ng sau:
• Dạy học ƯDKT theo con đường thứ nhất: Da trên cu to sn có ca
thit b t, kt hp v nh lut, c hc, yêu
cu HS nghiên cu cu to và gii thích nguyên tc hong c.
Tin trình dy hc theo cách này bao gn sau:
Giai đoạn 1: tìm hiểu mục đích sử dụng của thiết bị
Giai đoạn 2: nghiên cứu cấu tạo của thiết bị gốc để đưa ra mô hình của nó
Giai đoạn 3: sử dụng mô hình để giải thích nguyên tắc hoạt động của
thiết bị
• Dạy học ƯDKT theo con đường thứ hai:
T nh lut, nguyên lí, t, nhim v ca HS là
t k mt thit b nhm gii quyt mt yêu ct
. Tin trình dy hng th hai có th tin hành theo các
n sau:

i vi nhim v thit k quá phc tp,  HS hot
quá yêu cu ni dung ca bc hc thì nên tin hành dy hng
th nht. Tuy nhiên, n
16
tránh s thông báng dn,  HS t lc tìm
 thc hin các nhim v nhn thc mang tính va sc.
Trong khuôn kh ca lu ch 
Cm n t t lí 11 THPT (Nâng cao) vi sn phm ca
vic ng d tn xoay chiu mt pha
. ng ch to phù hp vng th hai trong
dy ha vt lí. Vì v tài này chúng tôi ch áp dng t chc
a vng th hai.
1.1.3. Mục tiêu dạy học môn Vật lí ở trƣờng THPT
-

 [31]:
1.1.3.1. Về kiến thức
, 
, :
, 
.
,  .
.
.

í, 
pháp mô hình.
1.1.3.2. Về kĩ năng
, trong
, , 