B GIÁO DCăVÀăÀOăTO
TRNGăI HC KINH T TP. H CHÍ MINH
CHNGăTRÌNHăGING DY KINH T FULBRIGHT
LÊ VIT HÀ VNă CHUYÊN MÔN HÓA CHCăNNGăI DIN
CH S HU VNăNHÀăNC TI DOANH NGHIP 
VITăNAM,ăTRNG HP TNGăCÔNGăTYăUăTăVÀă
KINH DOANH VNăNHÀăNC LUNăVNăTHC S CHÍNH SÁCH CÔNG TP. H CHÍ MINH - Nmă2015

B GIÁO DCăVÀăÀOăTO
TRNGăI HC KINH T TP. H CHÍ MINH
CHNGăTRÌNHăGING DY KINH T FULBRIGHT LÊ VIT HÀ
-2-

LI CMăN

Tôi xin chân thành gi li cm n đn TS.V ThƠnh T Anh, ngi đƣ trc tip hng
dn tôi trong sut quá trình thc hin lun vn nƠy. ng thi, tôi xin trân trng cm n
PGS.TS. Phm Duy Ngha, TS. Thiên Anh Tun và TS.Hunh Th Du đƣ gi m cho tôi
tìm ra hng trin khai tt nht cho lun vn ca mình. Tôi cng xin gi li cm n đn TS.
Nguyn ình Cung, Vin trng Vin Nghiên cu và qun lý kinh t trung ng đƣ đa ra
nhng ý kin đánh giá quỦ báu v mô hình SCIC trong ch trng chuyên môn hóa chc nng
đi din ch s hu vn nhƠ nc ca chính ph Vit Nam. Xin gi li cm n chơn thƠnh đn
các thy cô và các bn hc cùng các anh, ch trong trng đƣ chia s kin thc và kinh nghim
đ tôi hoàn thành công trình nghiên cu ca mình trn vn nht có th. Xin cm n các anh,
ch đng nghip ti Tng công ty u t vƠ kinh doanh vn nhƠ nc (SCIC) đƣ to điu kin
đ tôi tip cn nhng tài liu nghiên cu hu ích cho vic thc hin lun vn nƠy.
Trân trng!

TÁC GI
-4-
DANH MC T VIT TT

T vit tt
Tên ting Vit
Tên ting Anh
BS
Bt đng sn

BTC
B Tài chính

CPH
C phn hóa

CSH
Ch s hu

CTCP
Công ty c phn

DN
Doanh nghip

HC
i hi đng c đông

GLC

Quc

Temasek

Temasek Holdings
TNHH 1 TV
Trách nhim hu hn mt thành viên -5-
CÁC KHÁI NIM
1. Chính quynăđaăphng:ă là h thng các c quan đi din quyn lc nhà nc  đa
phng do nhơn dơn đa phng trc tip bu ra vƠ các c quan, t chc nhƠ nc khác
đc thành lp theo quy đnh ca pháp lut nhm qun lỦ các lnh vc ca đi sng xã hi
 đa phng (Trng c Linh, 2001 trích trong Trà Thanh Danh, 2012, Tr.vii).
2. Căquanăđi din ch s hu: lƠ c quan, t chc đc Chính ph giao thc hin quyn,
trách nhim ca đi din ch s hu nhƠ nc đi vi doanh nghip do mình quyt đnh
thành lp hoc đc giao qun lý và thc hin quyn, trách nhim đi vi phn vn nhà
nc đu t ti công ty c phn, công ty TNHH hai thành viên tr lên (Lut Qun lý, s
dng vn nhƠ nc đu t vƠo sn xut, kinh doanh ti doanh nghip, s 69/2014/QH13
ca Quc Hi , ngày 26/11/2014).
3. Doanh nghipănhƠănc: là doanh nghip do nhƠ nc nm gi 100% vn điu l (Lut
doanh nghip ca Quc hi, s 68/2014/QH13, ngày 26/11/2014).
Trcănmă2014,ăđnhănghaădoanhănghipănhƠănc: là t chc kinh t do nhƠ nc s
hu toàn b vn điu l hoc có c phn, vn góp chi phi, đc t chc di hình thc
công ty nhƠ nc, công ty c phn, công ty trách nhim hu hn (Lut Doanh nghip nhà
nc ca Quc hi, s 14/2003/QH11, ngày 26/11/2003 ).
4. La chn công cng: Các cá nhân vì quyn li cá nhân hn hp, hƠnh đng mt cách khá
duy lý nhìn t góc đ riêng ca h, có xu hng to ra các kt qu phi lý v mt tp th
(Joseph E. Stiglitz, 2000)

11. y quyn: là vic trao cho chính quyn cp di quyn ra quyt đnh và qun lý trong
khuôn kh các hng dn do chính quyn cp cao hn ban hƠnh (Ninh Ngc Bo Kim và
V ThƠnh T Anh, 2008, Tr.10).
12. VnănhƠănc ti doanh nghip: bao gm vn t ngân sách nhƠ nc, vn tip nhn có
ngun gc t ngơn sách nhƠ nc; vn t qu đu t phát trin ti doanh nghip, qu h
tr sp xp doanh nghip; vn tín dng do Chính ph bo lãnh, vn tín dng đu t phát
trin ca nhƠ nc và vn khác đc nhƠ nc đu t ti doanh nghip (Lut doanh nghip
ca Quc hi, s 68/2014/QH13, ngày 26/11/2014).
-7-
DANH MC HÌNH, BNG BIU
DANH MC CÁC BNG
DANH MC CÁC HÌNH
DANH MC CÁC BIUă
-9-
Khi tìm hiu các mô hình qun lỦ, đu t vn nhƠ nc có hiu qu trên th gii nh Temasek
ca Singapore, SASAC và SDIC ca Trung Quc, Khazanah ca Malaysia có th thy đc
s đng nht trong vic đ ra chc nng nhim v và s trao quyn ca chính ph cho các c
quan này. Trong quá trình xây dng và phát trin, các mô hình nƠy đƣ thc hin mt s ci
cách và thng phi đu tranh vi li ích ca nhóm tinh hoa có quan h vi các nhóm chính tr
quyn lc. Bài hc t các mô hình thành công trên th gii cho thy rng chính ph Vit Nam
cn phi xây dng mt c quan qun lý vn tp trung vi quy mô và quyn hn ln hn nhiu
so vi SCIC hin ti, trong đó xóa b s kim soát và can thip quá sâu ca B Tài chính. Mt
đim quan trng không kém là s tn ti ca mt c quan giám sát đc lp đi vi các hot
đng ca các DNNN đ tng trách nhim gii trình ca các c quan nƠy mƠ cách thc SASAC
đang lƠm lƠ mt gi ý cho Vit Nam hc tp theo. SCIC có th vn phát huy nhng li th
trong hot đng ca mình vƠ đóng vai trò mt c quan đu t chú trng vào mc tiêu li
nhun. ng thi cn có nhng thay đi c th v khung pháp lý cho hot đng đu t ca
SCIC cng nh hoƠn thin h thng pháp lut v qun lỦ vƠ đu t vn nhƠ nc.
-10-
CHNGă1: GII THIUă TÀI VÀ BI CNH NGHIÊN CU
1.1. Bi cnh và vnăđ chính sách
Mt tn ti lâu nay trong phng thc qun tr doanh nghip có vn nhƠ nc  Vit
Nam đó là s phân tán chc nng vƠ quyn hn qun tr vn nhƠ nc đu t vƠo doanh
nghip (DN) cho rt nhiu cp, b, ngành, đa phng. Nhng c quan qun lý nhƠ nc (NN)

1
. SCIC cng khá th đng trong kinh doanh vn, doanh thu
ch yu ph thuc vào c tc hƠng nm t các Tng công ty ln nh Vinamilk, CTCP Vin
thông FPT, CTCP Dc Hu Giang và Tng CTCP Tái bo him quc gia. Bên cnh đó lƠ
vic SCIC đem vn NN đi gi ngân hàng
2
đƣ làm xut hin nhiu ý kin trái chiu v vai trò
ca SCIC.
So vi các nc cùng khu vc, trong khi các mô hình qun lý vn NN tiên phong nh
tp đoƠn Temasek Holdings (Temasek), y ban Qun lý và giám sát tài sn Trung Quc
(SASAC), Khazanah Nasional Berhad (Khazanah) đu đƣ đt đc nhng thành tu nht đnh
thì SCIC vn còn nhiu tn ti, hot đng chm chp vƠ cha tng xng vi k vng, k
hoch mà Chính ph đ ra. T khi SCIC ra đi đn nay, chính ph Vit Nam vn cha có mt
bc tin nào trong vic xây dng mt mô hình qun lý vn tp trung  quy mô ln cho vn
đu t ti các doanh nghip nhƠ nc. Do đó, vic tìm hiu nhng tn ti, vng mc ca
SCIC là vn đ cn thit đ đ xut gii pháp chính sách nhm nâng cao hiu qu hot đng
ca SCIC nói riêng vƠ đi vi vic hình thành mt c quan qun lý vn NN hiu qu  Vit
Nam.
1.2. Mc tiêu, câu hi nghiên cuăvƠăỦănghaăthc tin
1.2.1. Mc tiêu ca đ tài 1
SCIC ph quyt ni dung phát hành c phiu thng cho ngi lao đng ca Vinamilk ti HC 2013 ca
Vinamilk vì cho rng s pha loãng phn vn nhƠ nc.
2

Xem “SCIC mang chc ngàn t gi ngân hàng là tnh táo”, truy cp ngày 7/6/2015, ti đa ch
/>
-12-

- Nhng hot đng ct lõi trong nhim v đi din CSH vn NN ca SCIC nh: (i)
Nhn bàn giao phn vn NN; (ii) Chin lc qun tr danh mc đu t; (iii) H tr chính ph
trong tái cu trúc DNNN; (vi) Hot đng kinh doanh phn vn NN đc giao, (v) Qun tr
nhân s và h thng ngi đi din.
- ng thi đ tài phân tích mt s mô hình kinh doanh vn NN thành công trên th
gii nh Temasek ca Singapore, SASAC và Tp đoƠn đu t vƠ phát trin nhƠ nc (SDIC)
ca Trung Quc, qu đu t Khazanal ca Malaysia.
1.4. Phngăphápălun
 tài s dng phng pháp nghiên cu đnh tính gm:
(i) S dng hc thuyt kinh t đ chng minh, nh lý thuyt Kinh t công v bt cân xng
thông tin và lý thuyt Qun tr nhƠ nc v qun lỦ nhƠ nc, phân cp, phân quyn.
(ii) S dng cn c ca OECD v các hình thái qun lý vn ch s hu nhƠ nc, các
nguyên tc qun tr công ty.
(iii) Phng vn các chuyên gia trong lnh vc nghiên cu kinh t, lnh vc hot đng ca
SCIC.
(iv) Nghiên cu các vn bn lut vƠ di lut quy đnh quyn và trách nhim đi din ch
s hu vn NN, các vn bn lut, điu l liên quan đn hot đng ca SCIC. Tìm hiu
nhng ràng buc v pháp lý trong hot đng ca SCIC vi các c quan qun lý NN
trung ng vƠ đa phng.
(v) Phng pháp so sánh, c th là so sánh hot đng ca SCIC vi mt s mô hình đu t
kinh doanh, qun lý vn NN thành công trên th gii, đt trong bi cnh c th, t đó
rút ra bài hc kinh nghim trong hot đng đi din ch s hu vn NN ca SCIC.

-14-
1.5. Cu trúc caăđ tài
 tài gm 4 phn:
- Chng 1: Gii thiu v đ tài;
- Chng 2: C s cho s tách bit chc nng ch s hu vn nhƠ nc khi chc nng
qun lỦ nhƠ nc và kinh nghim ti mt s quc gia;
- Chng 3: Phân tích hot đng đi din ch s hu ct lõi ca SCIC, so sánh vi kinh

vc công; (iv) S tng trng ca các DN do NN đi din ch s hu đc k vng s thúc
đy s tng trng thông qua biu hin tt hn vƠ gia tng nng sut ca các DNNN mt cách
trc tip thông qua cnh tranh và chun cht lng cao cho lnh vc kinh doanh nói chung.
Theo đó đc thù qun lỦ nhƠ nc thay đi t quc gia này sang quc gia khác, ph
thuc rt nhiu vào các t chc hành chính truyn thng vƠ Ủ ngha ca khu vc NN trong nn
kinh t trc vic qun lý t nhơn hóa các tƠi sn nhƠ nc. Ba loi t chc và phát trin toàn
cu chính ca chc nng ch s hu trong thp k qua bao gm phi tp trung hóa hay mô hình
qun lý ngành, mô hình kép và mô hình tp trung. Mô hình truyn thng nht đó lƠ phi tp
trung hóa, trong đó DNNN do các b liên quan chu trách nhim ch s hu. Mô hình kép, là
mt mô hình đang thnh hƠnh, trong đó trách nhim ch s hu đc chia s gia các b
ngƠnh vƠ c quan trung ng, thng là B tài chính hoc Kho bc NN. Cui cùng là mô hình
tp trung hóa trong đó trách nhim thuc v mt b chính, lƠ mô hình đang n r nhng nm
gn đơy. S ci cách nƠy có xu hng đa các quc gia chuyn t mô hình phi tp trung hóa
sang mô hình tp trung hóa, mc du mt vƠi nc dng nh vn phát trin mt mô hình
qun lý kép khá n đnh, theo PGS.TS. HoƠng Vn Hi và ThS. Trn Th Hng Liên, 2011.
Nm 2005 ch có hai quc gia còn gi mô hình Phi tp trung hóa là Phn Lan và Anh, các
-16-
quc gia còn li tp trung vào mô hình Song trùng và Tp trung hóa. Có mt s quc gia s
dng nhiu hn mt mô hình nh Cng Hòa Séc, Cng Hòa Slovakia
3
.
Hình 2.1- S sp xp và phát trin ca chcănngăch s huănhƠănc ti mt s nc
thuc OECD
4

Ý
2 c quan
chính ph
Mê-xi-cô
Áo
Pháp
Úc
Nht Bn
Xlô-va-kia
c
Cng Hòa Séc
Ba Lan
Mô hình tp
trung
Vng Quc Anh
B
an Mch
1 c quan
chính ph
Mô hình qun lý
ngành
Hà Lan
Thy in
Na-Uy
Tây Ban Nha
Phi tp trung hóa
Tp trung hóa
Phn Lan

-17-


5
Xem phn Các khái nim.
-18-
hin kinh doanh trên sơn chi mình to ra, dn đn mâu thun khi đa ra các quyt
sách cho th trng vƠ thng là thiên v cho nhóm DN mƠ mình đi din s hu.
Các mô hình Song trùng và Tp trung hóa s phơn đnh rch ròi hn vƠ chuyên môn
hóa hn các chc nng, nh đó mƠ s minh bch và trách nhim gii trình ca các c quan nƠy
cng tng lên, hn ch các vn đ tiêu cc trong b máy qun lý NN. ng thi to điu kin
đ mi c quan tp trung hn vƠo vai trò ca mình, nâng cao kt qu đu t ca đng vn NN.
2.2. Xuăhng tp trung hóa chcănngăđi din ch s hu vnănhƠănc ti mt s
quc gia Châu Á
2.2.1. Mô hình Temasek ca Singapore
 mt s quc gia, DNNN không ch là công c đ NN điu tit kinh t v mô, chng s
chèn ln ca các tp đoƠn kinh t nc ngoài, thc hin các chính sách an sinh xã hi mà còn
đóng góp đáng k cho GDP. in hình là  Singapore, tp đoƠn Temasek đƣ phát huy li ích
quc gia trên c hai phng din thng mi vƠ phi thng mi, theo s liu ti nghiên cu ca
Wilson Ng. (2009) đóng góp vào GDP ca danh mc đu t do Temasek qun lỦ nm 1998 lƠ
13% và đn 2003 là khong 10,3%. Chính ph Singapore bt đu xây dng các t chc ln vào
đu thp niên 70.
Hình 2.2- Các t chc kinh t ln mà chính ph Singapore thành lpăvƠoăđu thp niên
70
6Sau khi thành lp EDB thì ban này mua c phn ca mt s công ty và chuyn giao cho tp đoƠn
Temasek. Temasek ra đi nm 1974 lƠ mt công ty kinh doanh theo kiu t nhơn do NN đu t 6

Sau nm 2002, giám đc điu hành mi ca Temasek (bà Ho Chinh) đƣ tin hành ci
cách mnh v nhân s, thay th các giám đc vƠ các lƣnh đo cp cao ca Công ty. ng thi
bà cng tuyn dng lc lng lao đng tr, có trình đ cao. Chin lc đu t ca Temasek là
t coi mình là mt nhƠ đu t  Châu Á, không gi tin mt rnh ri. Bên cnh đó Temasek
cng quan tơm đn các giá tr phi thng mi, th hin qua s phân b đu t vƠo nhng t
chc cha sinh li, các công ty truyn thông nh Công ty S hu bn quyn truyn hình Thái,
các ngân hàng ln và các th trng mi vì mc tiêu phát trin lâu dài hoc vì mc tiêu chính
tr. 7
Xem Ph Lc 2
-20-
Temasek cng chi nhng khon đu t rt ln đ mua phn vn CSH ti các công ty có
li th cnh tranh mnh m  nc ngoƠi nh chi 337,5 triu SGD và 530 triu SGD đ nm
chi phi trong 2 ngân hàng Danamon và BII ca Indonesia nm 2003. n nm 2005,
Temasek chi 9,3 t USD và 5,4 t USD vào ngân hàng xây dng Trung Quc và Ngân hàng
Trung Quc đ s hu ln lt 6% vƠ 4%, đng thi hn 14 t USD vào các ngân hàng ti M
và Anh.
2.2.2. Mô hình SASAC ca Trung Quc
y ban qun lý và giám sát tài sn nhƠ nc ca Trung Quc, SASAC, đc thành lp
nm 2003. Mô hình SASAC gm có SASAC trung ng qun lý tài sn và giám sát 190 tp
đoƠn NN trung ng (2003) và các SASAC trc thuc chính quyn đa phng đ qun lý
1030 DNNN ln  đa phng (2003). Nm 2012 s lng tp đoƠn SASAC trung ng qun
lý còn 117 và y ban nƠy hng ti vic gim xung còn 100 tp đoƠn.
SASAC trc thuc Hi đng NN Trung Quc, đc thành lp t s sáp nhp mt phn
y ban Kinh t vƠ thng mi NN vi mt s v ca B tài chính và y ban Công tác DN ca
ng cng sn Trung Quc. SASAC đóng vai trò nh mt c đông ti DN và chu trách
nhim hu hn v phn vn góp di s điu chnh ca Lut doanh nghip Trung Quc. Theo
mt nghiên cu ca Barry Naughton (2007), nm 2003 khi SASAC đc thành lp, các công

hu ti thiu h nm gi, báo cáo hoch chuyn đi c phn. Tuy có mt s thay đi trong
nhim v đc giao t khi thành lp đn nay nhng mô hình SASAC vn đóng vai trò mt
siêu b, qun lý các DNNN tai Trung Quc v mi mt. Nm 2003, SASAC thc hin chc
nng: đi din CSH, thúc đy ci t vƠ c cu li DNNN, giám sát hot đng ca DNNN ln,
ch đnh vƠ đánh giá hot đng lƣnh đo DN, giám sát giá tr DN, son tho lut, ngh đnh và
các vn bn pháp quy liên quan đn qun lý tài sn NN vƠ hng dn SASAC đa phng.
n nm 2008, SASAC tp trung vào các hot đng nh qun lỦ lng thng ca DN, hoch 8
Zhang (2009).
ng, c
quan huyn
a s DNNN
huyn
a s
DNNN tnh
a s DNNN
trung ng
DNNN
thuc ngành
Các công ty NN
v tài chính
BAN CHP HÀNH
TRUNG NG/ HI
NG NN
ng, c quan tnh
ng,
SASAC
ng, các b

SASAC gn lng thng và b nhim vi đánh giá hiu qu. C th SASAC s dng h
thng ch tiêu chung nh li nhun và sut sinh li, s gia tng giá tr tài sn NN, tng trng
bình quơn ba nm ca lnh vc kinh doanh chính và h thng ch tiêu chi tit. Ch tch
SASAC hoc ngi đc y quyn s tho lun và ký kt vi lƣnh đo các DN v RS, mt
dng hp đng kt qu hay còn gi lƠ “Báo cáo gii trình trách nhim”. Cui tháng t hƠng
-23-
nm SASAC s phơn tích báo cáo tƠi chính đƣ kim toán, trao đi kt qu và nghe phn hi t
lƣnh đo DN trc khi đa ra kt lun.
SASAC đóng góp vƠo s tin b đáng k trong tách bch chc nng CSH vi các chc
nng khác ti Trung Quc, giúp đy mnh vai trò ca CSH NN  khía cnh tránh làm tht
thoát tài sn NN khi t nhơn hóa nh có s giám sát cht ch, hn ch hot đng qun lý khép
kín trong ni b và to ngun thu cho chính ph t c tc ca các DN.  đt đc nhng kt
qu đó, SASAC đƣ phi vt qua không ít tr lc t làn sóng quyn lc ngm ca các t chc
ln có s kt ni v chính tr. Barry Naughton (2006) đƣ cung cp mt trng hp c th khi
Air China đƣ b qua vai trò CSH ca SASAC, thông qua y ban Thng v B chính tr,
quyt đnh ngn chn vic Eastern Airlines ký mt tha thun khung đ bán 24% c phn (7,2
t HKD) cho Singapore Airlines vƠo tháng 2 nm 2007. Air China đƣ đc tip cn vi công
ngh tiên tin do ký kt vi Cathay Pacific và không mun Eastern Airlines có c hi phát
trin đ cnh tranh th phn. Ngay c k hoch gim DNNN xung còn 100 DN ca SASAC
cng gp phi s cn tr t h thng bo tr cho các tng lp tinh hoa không mun ri b li
ích. SASAC cng phi chia s quyn lc giám sát các DN tài chính cho B tƠi chính, điu này
gơy khó khn cho SASAC trong hot đng giám sát ca mình.
2.2.3. Mô hình SDIC ca Trung Quc
Tp đoƠn SDIC thƠnh lp nm 1995, nm di s giám sát trc tip ca SASAC, vn
đu t ban đu ca chính ph TQ là 19,47 t RMB. S liu ca SDIC (2015) cho thy đn
cui nm 2014 tng tài sn ca SDIC đƣ lên ti 461,7 t RMB vi tng s lao đng là 80.000
ngi. Tp đoƠn nƠy nm gi nhiu công ty đu t s hu NN vi li nhun kinh t cao nht
Trung Quc. Danh mc đu t ca SDIC gm ba lnh vc: Dch v tài chính chuyên nghip;
u t công nghip vƠo các ngƠnh nng lng, công ngh cao; Qun lý tài sn gm tái c cu
và sáp nhp DNNN. SDIC đc phép tham gia tái cu trúc mt s DNNN trung ng thuc