SỞ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO THÀNH PHỐ HÀ NỘI
PHÒNG GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO QUẬN HAI BÀ TRƯNG
BÀI DỰ THI
VẬN DỤNG KIẾN THỨC LIÊN MÔN ĐỂ GIẢI QUYẾT
CÁC TÌNH HUỐNG THỰC TIỄN
Họ và tên học sinh: Phạm Vũ Thủy Nguyên
Ngày sinh: 07/12/2000
Lớp: 9A5
Trường: Trung học cơ sở Nguyễn Phong Sắc
Địa chỉ: Số 44 - Đại La - Phường Trương Định - Quận Hai Bà
Trưng - Thành phố Hà Nội
Điện thoại: 043.9766179
Email: [email protected]
Hµ Néi, th¸ng 11 n¨m 2014
BÀI DỰ THI VẬN DỤNG KIẾN THỨC LIÊN MÔN
ĐỂ GIẢI QUYẾT CÁC TÌNH HUỐNG THỰC TIỄN
MÔN: NGỮ VĂN LỚP 9
THUYẾT MINH VỀ MỘT MÓN ĂN DÂN TỘC
1. Tình huống cần giải quyết là:
Nhân dịp kỉ niệm 60 năm ngày Giải phóng Thủ Đô, trường em được đón
các bạn học sinh tiêu biểu từ Lâm Đồng đến thăm, các bạn ấy muốn tìm hiểu về
ẩm thực chốn kinh kì. Em được nhà trường phân công viết một bài văn giới
thiệu về “Cốm Vòng” - một đặc sản của Hà Thành.
2. Mục tiêu giải quyết tình huống:
Bài viết phải đảm bảo các yêu cầu về:
+ Nguồn gốc
+ Nguyên liệu làm cốm
+ Cách làm cốm
+ Cách thưởng thức cốm
+ Cốm gắn với những nét đẹp trong thơ, ca, nhạc, họa
3. Tổng quan về các nghiên cứu liên quan đến việc giải quyết tình huống:

Cứ mỗi độ thu về Hà Nội lại nồng nàn hương cốm. Từ lâu cốm là loại quà
đặc trưng của Hà Nội và được đông đảo người dân thủ đô yêu thích. Cốm mang
trong mình hương vị riêng của Hà Nội, nên để thưởng thức cốm cũng phải thật tinh
tế.
“Hà Nội mùa thu, mùa thu Hà Nội mùa hoa sữa về thơm từng cơn gió. Mùa
cốm xanh về thơm bàn tay nhỏ. Cốm sữa vỉa hè thơm bước chân qua…”, những
câu hát của cố nhạc sỹ Trịnh Công Sơn đã thay cho lời chào sâu lắng, đặc trưng
của mùa thu Hà Nội! Những câu hát du dương ấy như xoáy vào lòng ta nỗi nhớ
bâng khuâng về mùa thu Hà Nội, về hoa sữa, về cơm nguội vàng, về cây bàng lá đỏ
và không thể thiếu đó là hương cốm nồng nàn.
Làng Vòng nay thuộc phường Dịch Vọng, quận Cầu Giấy, Hà Nội. Từ xa
xưa, làng Vòng đã nổi tiếng với đặc sản cốm:
Cốm Vòng, gạo tám Mễ Trì
Tương bần, húng Láng còn gì ngon hơn!
Nghề làm cốm làng Vòng, bắt nguồn từ truyền thuyết: Vào một mùa thu
cách đây cả ngàn năm, khi lúa bắt đầu uốn câu thì trời đổ mưa to, gió lớn, đê vỡ,
ruộng lúa cao nhất đồng cũng chìm nghỉm. Người làng Vòng đành mò cắt những
bông lúa còn non ấy đem về rang khô, ăn dần, chống đói. Không ngờ cái sản phẩm
bất đắc dĩ ấy lại có hương vị riêng, rất hấp dẫn, khiến người làng Vòng thường hay
làm để ăn chơi mỗi khi mùa thu đến.
Cứ mỗi lần làm là một lần rút kinh nghiệm, sáng tạo thêm nên hạt cốm ngày
càng xanh, càng mỏng, càng dẻo, càng thơm.
Và cốm làng Vòng vượt qua khỏi lũy tre làng, theo những gói quà, những
gánh hàng rong đến với người thân, đến với người ăn chơi sành điệu, rồi trở thành
đặc sản quý tiến vua các triều Lý (1009-1225), trở thành món ăn tao nhã nổi tiếng
của người Tràng An.
Vụ cốm mùa thu kéo dài tới gần 3 tháng, bắt đầu từ mồng 1 tháng 7 âm lịch
trở đi.
Cốm được làm từ lúa nếp non, ngon nhất là cốm làm từ nếp cái hoa vàng
trong cả hai mùa lúa chiêm và lúa mùa. Và người làm cốm thường dùng lúa mùa

vậy cốm mới mịn và dẻo.
6
Gĩa cốm
Cốm thành phẩm được gói thành hai lớp lá. Lớp trong là lá ráy xanh và mát
giữ cho cốm khỏi khô và không phai nhạt màu xanh ngọc thạch quý giá; Lớp ngoài
là lá sen có hương thơm thoang thoảng, thanh cao.
Cốm phải được gói trong lá sen để giữ hương thơm nguyên thủy của cốm
Mang trong mình hương vị riêng của Hà Nội, nên để thưởng thức cốm cũng
phải thật tinh tế. Cốm được gói vào lá sen già ấp ủ hương hoa sen tinh khiết hoặc lá
khoai ráy xanh non, bóng nõn mỡ màng và buộc bằng sợi rơm vàng óng.
Các bà, các mẹ bán cốm thường ăn mặc theo lối xưa với khăn xếp, áo cánh
cổ lá sen, gánh đôi thúng với một bó lạt bằng rơm nếp nhuộm mạ xanh ngắt gắn
trên đầu quang gánh. Chiếc mẹt đặt úp trên một bên thúng xếp vài chiếc lá sen để
gói cốm. Hình ảnh ấy dù đã trở thành quá vãng nhưng vẫn mãi là hình ảnh đẹp, thơ
và trong lành của nghề cốm nói riêng và người Hà Nội nói chung.
7

Cô hàng cốm xinh xắn
Giờ đi qua các con phố của Hà Nội, đâu đó thoảng trong hơi gió cái hương
thơm nhè nhẹ của Cốm. Hà Nội vào thu thật đẹp, cảnh sắc khí trời đều khiến con
người ta muốn đắm chìm, muốn yêu thương và muốn hòa mình cùng thiên nhiên
huyền ảo. Thu Hà Nội với cảnh sắc vàng của lá, sắc trắng của hoa và sắc xanh non
của cốm đã tạo nên một bức tranh tuyệt đẹp, gieo rắc trong lòng người nhiều nỗi
niềm bâng khuâng!
Ngày nay, cốm còn được chế biến thành bánh cốm và chè cốm những món
ăn không kém phần thi vị bởi cái dẻo thơm của cốm, bùi đậm của đậu xanh, sần sật
của sợi dừa xắt mỏng. Bánh cốm đi chung với bánh su sê trở thành cặp bánh không
thể thiếu trong lễ ăn hỏi từ lâu nay của người Hà Nội.

8

Từ thực tế tìm hiểu em thấy, việc kết hợp các kiến thức liên môn để giải
quyết các tình huống thực tiễn là rất quan trọng, nó giúp cho giúp cho việc trình
bày các vấn đề được bao quát và đầy đủ hơn. Đặc biệt đối với môn Ngữ văn thì
việc kết hợp kiến thức Lịch sử, địa lí, âm nhạc trong bài văn thuyết minh góp phần
làm cho đối tượng thuyết minh thêm rõ nét và sinh động, từ đó người đọc người
nghe hiểu đầy đủ và sâu sắc hơn về đối tượng.
Việc vận dụng kiến thức liên môn cũng góp phần làm cho học sinh chúng
em có ý thức rèn luyện kĩ năng thực hành để từ đó nâng cao những hiểu biết về các
bộ môn khoa học và vận dụng có hiệu quả vào việc giải quyết tình huống trong
thực tiễn.
11