PHÒNG GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO HOÀNG MAI
TRƯỜNG THCS TÂN MAI

BÀI DỰ THI
VẬN DỤNG KIẾN THỨC LIÊN MÔN ĐỂ GIẢI QUYẾT
TÌNH HUỐNG TRONG THỰC TIỄN
Tên tình huống:
Giới thiệu vài nét về lịch sử, văn hóa Quận Hoàng Mai
nhân dịp kỷ niệm 10 năm ngày thành lập Quận
Thông tin về học sinh:
Họ và tên: Trần Minh Tuấn
Ngày sinh: 24/03/2000
Lớp: 9A
Năm học 2014 - 2015
Tham dự cuộc thi “Vận dụng kiến thức liên môn để giải quyết
tình huống thực tiễn dành cho học sinh trung học”
  
1. Sở Giáo dục và Đào tạo Tỉnh/Thành phố: Hà Nội
2. Phòng Giáo dục và Đào tạo: Quận Hoàng Mai
3. Trường: THCS Tân Mai
4. Địa chỉ: Phường Tân Mai, Quận Hoàng Mai, Thành phố Hà Nội
5. Điện thoại: 043.8643990
Email:
6. Thông tin học sinh:
Họ và tên: Trần Minh Tuấn
Lớp: 9A
Ngày sinh: 24/03/2000
Điện thoại: 0966341820
Email:
BÀI DỰ THI VẬN DỤNG KIẾN THỨC LIÊN MÔN
ĐỂ GIẢI QUYẾT CÁC TÌNH HUỐNG THỰC TIỄN

3
về truyền thống dân tộc. Đó là kiến thức môn Giáo dục công dân.
2.2. Kỹ năng
- Vận dụng kỹ năng thuyết minh để giới thiệu về lịch sử hình thành truyền
thống hiếu học và nét đẹp văn hóa truyền thống của quận Hoàng Mai.
- Kỹ năng tìm hiểu, tra cứu thông tin, chọn lọc thông tin qua mạng, qua các tài
liệu địa phương để thuyết minh đúng trọng tâm vấn đề.
2.3. Thái độ
- Tự hào về nét đẹp lịch sử, văn hóa của từng phường trong Quận.
- Tự hào về sự phát triển của Quận trong nhiều lĩnh vực: kinh tế, giáo dục
3. Tổng quan về nghiên cứu liên quan đến việc giải quyết vấn đề
3.1. Các đơn vị kiến thức trong các môn học liên quan đến tình huống
- Môn Ngữ văn: Văn thuyết minh: Sử dụng một số biện pháp nghệ thuật, miêu
tả trong văn bản thuyết minh (Ngữ văn 9: T4, T5, T9, T10).
- Môn Lịch sử:
+ Sử 7: T9, 30. Bài 16: Sự suy sụp của nhà Trần cuối thế kỷ XIV; T32: LỊch
sử địa phương: Thăng Long thời Trần.
+ Sử 9: T51: Lịch sử địa phương: Hà Nội từ năm 1945 đến nay
- Môn Giáo dục công dân:
+ Lớp 6: T7: Yêu thiên nhien, sống hòa hợp với thiên nhiên
+ Lớp 9: T7+8: Kế thừa và phát huy truyền thống tốt đẹp của dân tộc
3.2. Tham khảo sách, báo
- Cuốn: Lãng du trong văn hóa Việt Nam - Tác giả Hữu Ngọc (XNB.Thế giới
năm 2008).
- Cuốn: Các làng khoa, bảng Việt Nam - Tác giả Bùi Xuân Đính, Nguyễn Viết
Chức (NXB Chính trị quốc gia).
- Mạng Internet: Thăng Long - Hà Nội nghìn năm văn hiến (Cổng thông tin
điện tử chính phủ)
4. Giải pháp giải quyết tình huống
- Bước 1:

Năm 1390, tướng Trần Khát Chân lập công lớn, bắn chết vua chiêm là Chế
Bồng Nga trên sông Hải Triều (sông Luộc) cứu thành Đại La khỏi quân Chiêm
cướp bóc. Ghi nhớ công ơn vị tướng trẻ (năm đó Trần Khát Chân 20 tuổi) vua Trần
Thuận Tông ban thưởng cho Trần Khát Chân ấp Cổ Mai. Tên gọi này là do ở vùng
đất này nhiều người sinh sống bằng nghề trồng mai lấy quả gọi là quả mơ, cứ mùa
đông hoa mơ nở trắng rừng, khiến một vùng mặt đất như một trời mây trắng. Nơi
đây trồng nhiều giống mai. Mai vàng, mai trắng, mai đỏ nên địa danh một số vùng
đất khu vực này cũng là: Hoàng Mai, Bạch Mai, Hồng Mai.
Sử cũ kể lại, sau này Trần Khát Chân tham gia mưu sát Hồ Quý Ly trong hội
thề núi Đốn Sơn. Sự việc bị phát giác, ông và hơn 370 người liên quan bị giết và
tịch thu tài sản. Hiện nay, còn đền thờ ở làng Phương Nhai và vùng kẻ Mơ (Đình
Tương Mai là nơi thờ cúng ông). Tương Mai, Khuyến Lương, Yên Duyên thờ Trần
Khát Chân làm Thành Hoàng Làng. Ngày nay, trên đất Hoàng Mai còn một số địa
danh liên quan đến các hoạt động kinh tế của thái ấp Trần Khát Chân xưa như
Đống Sành, đồng Mui Trâu, đình Đụn.
C. Truyền thống hiếu học - Làng khoa bảng (làng Giáp Nhị - Thịnh Liệt).
Làng Thịnh Liệt tên nôm là làng Sét, tên cổ nhất của làng ở thế kỉ XV là Cổ Liệt.
Trước đây, Thịnh Liệt có 9 giáp: từ Giáp Nhất đến Giáp Cửu (về sau, Giáp Cửu
vận động quan trên cho tế lễ riêng, tách thành xã, chính là làng Phương Liệt) Thịnh
Liệt còn 8 giáp, sau tách 8 làng riêng nhưng vẫn dùng tên giáp làm tên hàng: Giáp
Nhất, Giáp Nhị Giáp Bát.
Đầu thế kỉ XIX, xã Thịnh Liệt gồm các thôn từ Giáp Nhất đến Giáp Bát thuộc
tổng Hoàng Mai, huyện Thanh Trì, phủ Thường Tín, trấn sơn Nam Thượng. Đầu
thế kỉ XX, còn 5 thôn, sau nâng thành 5 xã hợp thành tổng Thịnh Liệt, còn gọi là
tổng sét, Thanh Trì.
Thịnh Liệt cách trung tâm thành phố khoảng 6km về phía Tây Nam, phía Bắc
6
giáp phường Tân Mai, Tây Bắc giáp phường Giáp Bát và Định Công, Đông Nam
giáp Yên Sở, Tây và Tây Nam giáp phường Đại Kim, Hoàng Liệt đều thuộc Hoàng
Mai. Trước đây, giao thông đường thuỷ vùng sét khá thuận lợi và nhờ các con sông

với nhà Hán (TQ) sau bỏ quan về ở Mai Động dạy văn, võ, ông theo Hai Bà Trưng
khởi nghĩa chống ách đô hộ và chết ở Mai Động, sau được phong thánh. Do vậy,
hội vật hàng năm ở Mai Động mang tính tâm linh, lịch sử và thể thao. (Trong cuốn
“Thương nhớ mười hai”, Vũ Bằng viết: “Bây giờ ngồi nghĩ lại những tay đô ấy,
quả thực tôi không biết bắt đầu từ đâu và nói cho hết được cái mê say, cái cảm
phục của tôi hồi đó. Tôi chỉ biết rằng nếu nhắm mắt lại, đến tận bây giờ, tôi vẫn
còn mường tượng được cái màu da đỏ như táo tầu của họ, những bắp thịt ở tay lúc
thường mà chạy đi chạy lại như con chuột và cái bụng lép kèm kẹp cũng có những
bắp thịt chạy dọc chạy ngang”). Cho đến ngày nay, hội vật Mai Động vẫn giữ được
tinh thần thượng võ. Các đô vật ở tỉnh xa về được trai làng đón về ăn, nghỉ, thi đấu
một cách vô tư. Vật đòi hỏi sức lực, nhất là sự dẻo dai, nhanh nhẹn, thông minh để
thắng đối thủ to, khoẻ hơn (đối thủ ở môn vật không xếp theo cân nặng). Đấu vật ở
Mai Động không cần đăng kí trước mà ai đến trước ghi tên trước. Có 2 cách thắng:
nâng bổng đối phương cho chân rời đất hay vật ngửa đối thủ khiến 2 vai chạm đất.
Thắng 3 keo thì đoạt giải.
Đấu vật ở Mai Động là nét đẹp văn hóa của một vùng đất giàu truyền thống
văn võ. Gìn giữ, trân trọng nét đẹp văn hóa để thêm yêu từng tấc đất Hoàng Mai,
để tiếp tục xây dựng quận Hoàng Mai phát triển.
8
Ảnh: Lễ hội đấu vật làng Mai Động
Bên cạnh lễ hội đấu vật ở Mai Động, Quận Hoàng Mai đến nay còn lưu giữ
được một lễ hội đua thuyền độc nhất ở thủ đô, có lịch sử từ ngàn năm nay tại Yên
Duyên, Yên Sở tương truyền, vua Lý Nhân Tông (1072-1128) đi đến làng Mui
Chùa (Yên Duyên, Yên Sở ngày nay) khi chứng kiến cảnh làng mạc chìm trong
nước, nhà vua buồn rầu. Bỗng vua thấy một cô gái khoan thai đẩy nhịp chèo nhưng
từ chối lời mời vào bờ của vua quan. Cô chèo thuyền đi tiếp vọng lại câu hát:
Trăm lần thiếp phụ quân vương
Thủy cung cách trở âm dương du mà
Nhà vua cho rằng, cô gái đó là con vua Thủy Tề, và gợi ý lập nghè để thờ gọi
là Nghè Bà. Hàng năm vào dịp rằm tháng 8, làng lại tổ chức hội bơi chải. Năm

Lớp: 9A
Ngày sinh: 24/03/2000
Điện thoại: 0966341820
Email:
11