Sở giáo dục & đào tạo Hà Nội
Trờng THPT Hoài Đức B

Bài Dự Thi
Vận dụng kiến thức liên môn để giải quyết
các tình huống thực tiễn Dành cho học sinh thpt
Tên tình huống:
ảnh hởng của lũ lụt đến đời sống và
một số biện pháp nhằm phòng tránh
giảm thiểu thiệt hại do lũ lụt gây ra
Các môn vận dụng: Ngữ Văn - Địa Lý - Giáo dục công dân
Môn chính: Ngữ Văn
Họ và tên học sinh:
1. Trần Hữu Quang
Lớp: 12A6 - THPT Hoài Đức B
2. Nguyễn Vĩnh Thụy
Lớp 12A6 - THPT Hoài Đức B
Hà Nội, 2014
TÌNH HUỐNG:
ẢNH HƯỞNG CỦA LŨ LỤT ĐẾN ĐỜI SỐNG VÀ MỘT SỐ BIỆN PHÁP
NHẰM PHÒNG TRÁNH GIẢM THIỂU THIỆT HẠI DO LŨ LỤT GÂY RA
HS: Trần Hữu Quang HS: Nguyễn Vĩnh Thụy
Lớp 12A6 - THPT Hoài Đức B Lớp 12A6 - THPT Hoài Đức B
Họ và tên GV hướng dẫn:
BÙI THỊ QUẾ ANH
Tổ Văn - THPT Hoài Đức B
Hà Nội, 2014
Tên Tình Huống:
ẢNH HƯỞNG CỦA LŨ LỤT ĐẾN ĐỜI SỐNG
VÀ MỘT SỖ BIỆN PHÁP NHẰM PHÒNG TRÁNH,
GIẢM THIỂU THIỆT HẠI DO LŨ LỤT GÂY RA

dâng cao do lũ lớn làm tràn ngập và phá hủy các công trình, nhà cửa dọc theo
sông.
2. Nguyên nhân
- Như chúng ta đã biết, lụt lội sẽ xảy ra khi một lượng nước lớn bất
thường tích tụ lại ở một khu vực. Có rất nhiều lý do gây nên hiện tượng này,
và cũng có rất nhiều thứ có thể xảy ra khi xuất hiện lụt lội. Thông thường,
chúng ta vẫn thường quen với hiện tượng ngập lụt, xuất hiện khi những cơn
giông bão xảy ra trong một khu vực trong một khoảng thời gian ngắn. Trong
trường hợp này, những con sông và dòng chảy đổ ra biển bị tràn ngập, không
kịp thoát nước đi. Ngoài ra, sự đa dạng về nhiệt độ trong các mùa dẫn đến
những khung cảnh thời tiết khác nhau. Vào mùa đông, không khí phía trên
các đại dương thường ấm hơn không khí trong đất liền, khiến cho các cơn gió
có xu hướng thổi từ trong đất liền ra biển. Nhưng vào mùa hè, không khí phía
trên lục địa sẽ ấm hơn, và gió sẽ thổi ngược lại: từ biển vào đất liền. Hệ thống
gió mùa này có thể tạo nên những giai đoạn mưa dữ dội, khác hẳn với các giai
đoạn thời tiết khác trong năm. Ở một số vùng khác, lụt lội có thể xảy ra do
tuyết tan quá nhanh, lượng nước sinh ra không thoát kịp
- Một trong những nguyên nhân khác của ngập lụt, là hoạt động bất
thường của thủy triều, khiến cho nước biển xâm nhập sâu hơn vào đất liền.
Điều này có thể bị gây ra bởi những cơn gió đặc biệt thổi sóng biển theo
những hướng khác nhau. Nó còn có thể gây ra những cơn sóng thần cực lớn,
được kích hoạt bởi hoạt động của lớp vỏ Trái đất.
- Vấn đề tương tự xảy ra với hệ thống đê điều – bức tường lớn được xây
dọc theo con sông để giữ cho nó không bị quá dòng. Những kiến trúc này
giúp mở rộng bờ sông, nên lượng nước chảy qua đó sẽ lớn hơn. Nhưng đó lại
là vấn đề lớn cho vùng đất cuối nguồn, nơi mà không có hệ thống đê điều:
vùng đất này có thể hứng chịu lượng nước quá lớn mà gây nên lũ lụt. Và cũng
giống như đập, đê cũng có thể bị vỡ - khi đê vỡ, một lượng lớn nước sẽ chảy
qua vùng đất xung quanh trong thời gian ngắn. Nó sẽ gây nên những trận lũ
lụt cực kì nghiêm trọng.

do lũ lụt là do con người vẫn đang lái xe trong khi dòng nước lũ đổ ập xuống.
Ở ngoài đại dương, rõ ràng lượng nước ở biển nhiều hơn nước của một trận lũ
lụt, tuy nhiên nước đã đạt được mức cân bằng của nó: nó không cần phải chảy
đi đâu cả, do vậy có vẻ biển rất yên bình.
Loại lũ nguy hiểm nhất, chính là lũ quét. Lũ quét sinh ra một cách rất nhanh
và bất ngờ, do vậy con người không thể biết được cơn lũ đang đến. Lũ quét
mang theo năng lượng cực lớn, đủ để quét sạch nhà cửa, xe cộ, và con người.
Lũ quét thường xảy ra khi có trận mưa giông lớn ở trên núi, nơi đầu nguồn.
Nước từ đó sẽ chảy xuống, mang theo năng lượng đủ phá hủy mọi thứ phía
dưới nó.
Ngôi nhà nằm giữa dòng lũ quét
Từ hình ảnh trên ta có thể thấy rằng hậu quả mà lũ lụt đem lại là vô cùng
lớn lao. Không chỉ tổn hại nặng nề đến của cải, vật chất của con người mà còn
chỉ trong nháy mắt đã cướp đi sinh mạng của biết bao con người. Chẳng thế
mà ông cha ta từng nói giặc nước là một trong ba loại giặc khó tiêu diệt nhất.
Nếu giặc dốt và giặc đói có thể khắc phục được nhưng giặc nước còn kinh
khủng hơn thế nữa!!!
* Tình hình thiệt hại
- Năm 2013: có 264 người chết và mất tích; 800 người bị thương; 11.851
nhà bị đổ, sập, trôi; 706.786 nhà bị ngập, hư hại, tốc mái; 122.449 ha diện
tích lúa, mạ bị thiệt hại; 206.172 ha hoa màu bị thiệt hại; 86.491 ha cây công
nghiệp và cây ăn quả bị thiệt hại; 105.058 ha thủy sản bị mất và 17,379 triệu
m
3
đất, đá đường giao thông bị sạt lở. Ước tính tổng giá trị thiệt hại về vật
chất khoảng 25.021 tỷ đồng
- Năm 2012: Thiên tai đã làm 258 người chết và mất tích; 408 người bị
thương; 6.292 nhà bị đổ, sập, trôi; 101.756 nhà bị ngập, hư hại, tốc mái;
408.383 ha diện tích lúa và hoa màu bị thiệt hại; 3.240.069 m
3

mưa lớn trên các tỉnh miền Bắc và Bắc Trung bộ đã gây ra lũ lụt trên diện
rộng, làm nhiều người chết, gây thiệt hại vật chất đáng kể.
Trận mưa này đã rút nước vào ngày 4 tháng 11 năm 2008, tuy nhiên nhiều nơi
vẫn ngập rất nặng. Đối với riêng thủ đô Hà Nội đã gánh chịu nhiều thiệt hại:
ngập trên diện rộng; giao thông hỗn loạn, nhiều xe cộ ngập nước; nhiều người
chết (theo thống kê sơ bộ có khoảng 20 người thiệt mạng); thị trường hàng
hóa sốt giá; nhiều cơ sở ngừng hoạt động; đê phía bắc có nguy cơ vỡ, tràn đe
dọa Hà Nội; nguy cơ bệnh tật bùng phát cao; thiệt hại lớn về vật chất: ước
tính thiệt hại ban đầu là khoảng 3000 tỷ đồng.
Mưa lớn xảy ra trên diện rộng khiến các tỉnh miền Bắc và Bắc Trung Bộ bị
ngập lụt khắp nơi. Đài truyền hình Việt Nam (VTV) đã ghi nhận ít nhất 47
người thiệt mạng vì mưa, lũ. Báo Lao động lại xác định: “Theo thống kê sơ
bộ, tính đến 5 giờ sáng 2-11, mưa lũ đã làm 49 người chết, gây thiệt hại hàng
chục nghìn tỷ đồng. Đáng lo ngại là nhiều tuyến đê tại Ninh Bình, Vĩnh Phúc,
Hà Nam đang bị hư hỏng nặng, một số nơi đã bị vỡ.
Trận lụt lịch sử xảy ra tại Hà Nội năm 2008
Nhiều công sở, kho xưởng bị thiệt hại nặng nề
Nước lũ dâng cao tại sông Hoàng Long (Ninh Bình)
- Thế nhưng miền Trung mới là vùng chịu ảnh hưởng nặng nề nhất của lũ lụt.
Năm 2010:
Là một đợt mưa lũ lớn trên diện rộng tại các tỉnh Nghệ An, Hà Tĩnh, Quảng
Bình, Quảng Trị và Thừa Thiên – Huế vào đầu tháng 10 năm 2010. Lũ lụt đã
làm 32 người chết và mất tích, hàng chục ngàn ngôi nhà bị ngập trong nước
lũ, giao thông đường bộ và đường sắt tê liệt. Lũ lớn còn đe dọa sự an toàn của
các đập thủy điện, làm hàng chục nghìn người phải sơ tán.
Nước lũ dâng cao đến tận mái nhà trong một trận lụt tại tỉnh Hà Tĩnh
Lũ nhấn chìm gần như toàn bộ những căn nhà
Cảnh tượng hoang tàn sau khi cơn lũ đi qua
III . Giải pháp giải quyết tình huống
1. Sử dụng kiến thức các môn như:

Diễn tập sơ tán dân vùng nguy hiểm của lũ về nơi an toàn
Công tác cứu trợ ở nơi chịu ảnh hưởng của lũ
Thanh niên với công tác khắc phục hậu quả sau lũ
IV . Thuyết minh tiến trình giải quyết tình huống
Bước 1. Mô tả cách thức thực hiện đề tài
• Bài văn thuyết minh : Những nhận thức chung về đặc điểm khí hậu và
thời tiết, địa hình nước ta nhằm nâng cao về thiên tai lũ lụt.
Bài làm
Khí hậu nước ta là khí hậu nhiệt đới gió mùa, đa dạng và thất thường.
Bởi lẽ nước ta nằm trong vùng nội chí tuyến.So với các nước khác trên cùng
vĩ độ, khí hậu Việt Nam không bị khô hạn như khu vực Bắc Phi và Tây Nam
Á, cũng không nóng ẩm quanh năm như các quốc đảo ở Đông Nam Á. Khí
hậu này không thuần nhất trên toàn quốc, phân hóa mạnh mẽ theo không gian
và thời gian, hình thành nên các vùng miền khác nhau rõ rệt sau đây:
- Miền khí hậu phía Bắc, từ Hoàng Sơn(vĩ tuyến 18 độ Bắc)trở ra, có mùa
đông lạnh, tương đối ít mưa và nửa cuối mùa đông rất ẩm ướt; mùa hè nóng và
nhiều mưa.
- Miền khí hậu Đông Trường Sơn bao gồm phần lãnh thổ Trung Bộ phía đông
dãy Trường Sơn, từ Hoành sơn tới Mũi Dinh (vĩ tuyến 11 độ B) có mùa mưa
lệch hẳn về thu đông.
- Miền khí hậu phía Nam bao gồm Nam Bộ và Tây Nguyên có khí hậu cận
xích đạo, nhiệt độ quanh năm cao, với một mùa mưa và một mùa khô tương
phản sâu sắc.
- Miền khí hậu Biển Đông Việt Nam mang tính chất gió mùa nhiệt đới hải
dương.
- Nước ta nhận được lượng bức xạ lớn do có góc nhập xạ lớn và ở mọi nơi
trong năm đều có 2 lần Mặt trời đi qua thiên đỉnh. Do tổng bức xạ lớn, cân
bằng bức xạ dương khiến cho nhiệt độ trung bình năm cao, vượt tiêu chuẩn
khí hậu nhiệt đới.
- Địa hình chủ yếu là đồi núi: 3/4 diện tích đất liền là đồi núi, chủ yếu là đồi

thống thoát nước không hiệu quả gây lũ lớn trên địa bàn xã. Trước tình hình
đó tập thể lớp phối hợp với nhà trường, ban chỉ huy lụt bão địa phương tổ
chức chuẩn bị sẵn sàng phương tiện, vật chất và phương án đối phó với lũ lụt
Lực lượng tham gia diễn tập:
+ Học sinh và người dân địa phương.
+ Lực lượng diễn tập tiến hành xử lý các tình huống nhằm giúp học sinh
và người dân làm tốt công tác chuẩn bị phòng chống lụt, bão; tổ chức sử dụng
lực lượng phương tiện tại chỗ; di dời người và tài sản ở nơi có nguy cơ ngập
sâu đến nơi an toàn; thực hành ứng cứu dân bị mắc kẹt khi có lũ lớn bất
thường; cứu người bị nước lũ cuốn trôi; tiếp tế lương thực, thực phẩm cho
người dân các khu vực ngập sâu dài ngày tại địa phương
+ Mục đích của buổi diễn tập: Buổi diễn tập nhằm nâng cao kỹ năng
phòng ngừa, ứng phó với bão lũ năm 2014, góp phần giảm thiểu thiệt hại về
người và tài sản khi bão lũ xảy ra; đồng thời, nâng cao khả năng ứng phó
trong tình huống có thiên tai mưa, lụt xảy ra trên địa bàn, góp phần thực hiện
tốt phương châm “Bốn tại chỗ” trong phòng chống lụt bão.
Một số hình ảnh trong buổi diễn tập:
Thực hiện sơ tán người và của về nơi an toàn
Chuẩn bị bao cát gia cố đê
Chuẩn bị các trang thiết bị phòng chống lũ lụt.
Bước 3. Lập kế hoạch phòng chống lũ lụt.
Bài văn thuyết trình:
Kế hoạch phòng chống lũ lụt của chúng em như sau:
* Mục tiêu:
Kế hoạch phòng chống lũ lụt nhằm giảm nhẹ ảnh hưởng. Tiếp tục nâng
cao nhận thức cho cán bộ, giáo viên, nhân viên và học sinh nhà trường chủ
động phòng chống lũ lụt trên địa bàn, ứng phó kịp thời, hiệu quả, giảm thiểu
thiệt hại đến mức thấp nhất về người và tài sản.
* Nhiệm vụ:
Tăng cường công tác tuyên truyền, phổ biến kiến thức, kĩ năng về phòng

môi trường góp phần làm giảm đi các hiện tượng cực đoan.
- Ngữ văn: Trình bày một vấn đề (Ngữ văn 10); Bài văn thuyết
minh (Ngữ văn 10).
• Các thiết bị được sử dụng:
Máy ảnh, máy chiếu, áp phích, băng dôn, loa phát thanh….
V . Ý nghĩa của việc giải quyết tình huống
a. Đối với thực tiễn học tập của học sinh:
- Vận dụng kiến thức liên môn vào giải quyết tình huống này sẽ giúp học
sinh biết vận dụng học đi đôi với hành. Thấy được việc học tập vận dụng vào
thực tế có hiệu quả, do đó kích thích được việc học tập tốt hơn, ….
- Việc tìm hiểu bằng cách vận dụng kiến thức liên môn này làm cụ thể hóa
kiến thức được học trong sách giáo khoa. Đó là học sinh được nhìn thấy
những bức ảnh về lũ và được cung cấp những kiến thức liên quan về lũ lụt để
nhận thức rõ hơn với các dạng lũ, hình thức xảy ra, hậu quả do nó đem lại và
cách phòng tránh ra sao. Ngoài ra, những kiến thức này của học sinh lại được
giáo viên sửa chữa, bổ sung nhằm hoàn thiện những phần kiến thức chưa đầy
đủ.
b. Đối với đời sống kinh tế, xã hội
- Tích cực: việc giải quyết tình huống giúp giảm bớt thiệt hại mà lũ lụt gây
ra cho nền kinh tế. Giảm áp lực nên ngân sách nhà nước vì phải khắc phục
hậu quả sau thiên tai để tập chung cho việc phát triển kinh tế xã hội. Giúp cho
đời sống nhân dân được cải thiện. Đảm bảo cho công việc kinh doanh sản
xuất đạt hiệu quả cao nhất.
- Các giải pháp được thực hiện sẽ góp phần giảm thiểu ảnh hưởng thiệt hại
đến kinh tế và xã hội, nâng cao nhận thức của cộng đồng về phòng tránh và
giảm nhẹ ảnh hưởng lũ lụt. Nâng cao năng lực cứu hộ, cứu nạn, đẩy mạnh
hợp tác quốc tế.