CUỘC THI VẬN DỤNG KIẾN THỨC LIÊN MÔN ĐỂ
GIẢI QUYẾT CÁC TÌNH HUỐNG THỰC TIỄN
DÀNH CHO HỌC SINH TRUNG HỌC
Sở giáo dục và đào tạo: Thành phố Hà Nội
Phòng giáo dục và đào tạo: Quận Long Biên
Trường: Trung học cơ sở Ái Mộ
Địa chỉ: Số 30 ngõ 24 Ngọc Lâm, Long Biên, Hà Nội
Điện thoại: 0903268859
Email: [email protected]
Tên tình huống:
“ Trồng rau hữu cơ vì sức khỏe và bảo vệ môi trường”
Môn học chính được vận dụng trong giải quyết tình huống:
Môn Công Nghệ
Các môn học tích hợp: Sinh học, Toán, Địa Lý, Hóa Học, Tin Học
Thông tin về học sinh:
Họ và tên: NGUYỄN PHƯƠNG LINH
Ngày sinh: 28 tháng 09 năm 2000 Lớp: 9C
1.Tên tình huống
“ TRỒNG RAU HỮU CƠ VÌ SỨC KHỎE VÀ MÔI TRƯỜNG”
2. Mục tiêu giải quyết tình huống
Vận dụng các kiến thức liên môn thuộc lĩnh vực khoa học tự nhiên áp dụng vào
việc trồng rau theo phương pháp hữu cơ để thu được sản phẩm có chất lượng tốt
với hàm lượng chất khoáng, dinh dưỡng, vitamin cao, tốt cho sức khỏe (không tồn
dư hóa chất); Đồng thời, trồng rau hữu cơ còn bảo đảm cho sự bền vững môi
trường (không gây ô nhiễm nguồn nước ngầm, duy trì và bảo toàn độ phì nhiêu của
đất đai, bảo vệ đa dạng sinh học, tận dụng được phế phẩm nông nghiệp, hạn chế xả
thải ra môi trường xung quanh);
- Về kiến thức: Giúp bản thân em và những người trồng rau nói chung hiểu
được cách thức, tầm quan trọng của canh tác hữu cơ.
- Về kỹ năng: Ôn luyện, tìm hiểu mở rộng thêm về phần kiến thức khoa học tự
nhiên em đã học trong chương trình trung học cơ sở.

+ Quản lý cây trồng thông qua các kiến thức cơ bản về thực vật, thế giới tự nhiên
(sinh học lớp 6): Quản lý đất và nước phù hợp, chống xói mòn đất, bảo đảm đất
trồng luôn có đủ dinh dưỡng bằng nguồn vật chất hữu cơ tạo bởi các vi sinh vật
trong đất , duy trì độ ẩm cần thiết.
3
+ Chăm sóc cây trồng theo đặc tính sinh trưởng qua bộ rễ (chương II sinh học lớp
6)
+ Đảm bảo môi trường phù hợp để tận dụng thiên địch (côn trùng cùng sống cộng
sinh hài hòa), bảo vệ sự đa dạng sinh học, đa dạng thực vật (sinh học lớp 6)
+ Kiến thức về các điều kiện bên ngoài ảnh hưởng đến sự sinh trưởng của cây: các
loại đất trồng, thời tiết, khí hậu (chương II Sinh học lớp 6).
4.3 Công nghệ
Kiến thức cơ bản về trồng trọt (Toàn bộ phần 1: Trồng trọt sách Công nghệ lớp 7)
+ Tính chất đất trồng, làm đất
+ Cách xác định độ pH.
+ Chọn, bảo quản hạt giống
+ Cách chăm sóc, bón phân
+ Quản lý sâu bệnh hại: Tận dụng thiên địch nhằm hạn chế ở mức thấp nhất việc
phun thuốc. Chế thuốc thảo mộc trừ sâu hại (từ gừng, ớt, tỏi, lá hoặc hạt xoan…),
bẫy đèn
+ Làm phân ủ bằng nguyên liệu động, thực vật.
+ Đảm bảo tưới tiêu đầy đủ để cây trồng sinh trưởng và phát triển .
+ Thu hoạch, bảo quản sau thu hoạch
4.4 Hóa học
+ Kiến thức về phân bón (bài 11 hóa học lớp 9): biết cách sử dụng lượng phân phù
hợp nhu cầu cây trồng.
+ Bổ sung đầu vào cho đất khi lượng phân ủ không cung cấp đủ dinh dưỡng: Bón
đá lân (đất apatit), kali (tro thực vật có 8% Kali và 50% C).
+ Bón vôi (CaO) để điều chỉnh độ pH phù hợp cho đất trồng.
4.5 Địa lý:

phải các loại bệnh tật mà tiến bộ y học không theo kịp. Để hạn chế đưa hóa chất
không mong muốn vào cơ thể qua thức ăn hàng ngày thì việc sử dụng thực phẩm,
rau quả có nguồn gốc hữu cơ là cách lý tưởng nhất.
5.1 Khái niệm Rau hữu cơ: Rau hữu cơ là các loại rau thông thường nhưng được
trồng theo phương pháp hữu cơ, cây phát triển hoàn toàn tự nhiên, không sử dụng
sản phẩm biến đổi gien, không sử dụng hóa chất, thuốc trừ sâu mà chủ yếu áp dụng
quy luật đấu tranh sinh học tự nhiên để kiểm soát sâu bệnh.
5.2 Phân biệt rau hữu cơ và rau an toàn: Rau hữu cơ và rau an toàn - hay gọi là
“rau sạch” - là hai khái niệm hoàn toàn khác nhau. Rau an toàn là rau vẫn được
phép sử dụng hóa chất (thuốc BVTV), phân bón vô cơ trong quá trình sản xuất
nhưng có kiểm soát với thời gian cách ly nhất định trên cơ sở tính toán thời gian
phân hủy để khi thu hoạch đảm bảo không còn tồn dư hóa chất, hoặc tồn dư ở mức
cho phép. Do vẫn dùng hóa chất trong sản xuất nên việc sử dụng rau an toàn dưới
góc độ nào đó chưa hẳn đã đảm bảo hoàn toàn tốt cho sức khỏe. Rau hữu cơ là rau
5
trồng tự nhiên, không sử dụng sản phẩm biến đổi gien, không sử dụng hóa chất,
kiểm soát sâu bệnh chủ yếu bằng biện pháp áp dụng quy luật đấu tranh sinh học tự
nhiên. Canh tác hữu cơ phải theo tiêu chuẩn nghiêm ngặt, tuyệt đối không ô nhiễm
hóa chất ngay từ khâu đất trồng trở đi nên sản phẩm thu được là sản phẩm tốt cho
sức khỏe.
Ngoài ra, việc dùng phân bón vô cơ trong canh tác thông thường về lâu dài sẽ gây
tác hại làm cằn cỗi đất đai. Còn canh tác hữu cơ chỉ sử dụng phân bón hữu cơ nên
có thể cải tạo cấu trúc đất, không gây ô nhiễm nguồn nước ngầm do không có tồn
dư thuốc bảo vệ thực vật, vì thế đây phương pháp canh tác thân thiện với môi
trường. Mặc dù năng suất trồng rau hữu cơ thường thấp hơn từ 25% đến 40% so
với canh tác thông thường với thời gian sinh trưởng dài hơn nhưng vì sức khỏe con
người, vì sự bền vững môi trường thì đây là phương thức canh tác cần thiết và hiệu
quả nên khuyến khích áp dụng.
Rau mồng tơi và rau cải nhà em gieo được khoảng trên 01 tuần.
5.3 Đất trồng: Rau hữu cơ phải được trồng trên vùng đất khỏe, giàu dinh dưỡng tự

mầm bệnh trong phân chuồng và khả năng nảy mầm của các hạt cỏ dại. Sau đó,
nhiệt độ đống ủ dần dần sẽ giảm xuống vì các vi sinh vật bắt đầu thiếu ô xy, lúc
này chỉ cần đảo đều đống ủ để các nguyên liệu phía ngoài trộn lẫn với nguyên liệu
bên trong đống, nhiệt độ lại tăng lên. Kiểm soát nhiệt độ liên tục như vậy trong quá
trình ủ, sau 02 -03 tháng sẽ thu được thành phẩm. Trung bình phân ủ tốt sẽ có hàm
lượng 2% N, 1% P, 2,5% K.
5.6 Tác dụng của phân ủ: Bón phân ủ rất hiệu quả với đất đai và cây trồng là vì
sau khi ủ các vi sinh vật độc hại có trong phân động vật, cỏ, cây lá xanh đã bị diệt,
lượng đạm (N) ổn định cho nên cây trồng hấp thu dễ dàng. Không những thế, phân
ủ còn làm đất trở nên phì nhiêu, giàu dinh dưỡng, cải tạo cấu trúc đất. Phân hóa
học chỉ cung cấp dinh dưỡng cho cây trồng chứ không có tác dụng nuôi dưỡng đất.
Sử dụng phân bón hóa học sẽ làm thoái hóa đất, mất cân bằng sinh thái đất đai, tạo
điều kiện cho vi sinh vật gây hại phát triển trong đất. Chưa kể tồn dư chất hóa học
sẽ ngấm vào đất, ngấm vào nguồn nước gây ô nhiễm hệ thống, phá hủy môi trường
sống của con người. Sử dụng hóa chất lâu dài còn khiến các vi sinh vật gây hại
kháng thuốc, thuốc cũ mất tác dụng, các nhà khoa học sẽ phải chế thuốc mới với
độc tố mạnh hơn, tác động tiêu cực tới môi trường theo đó cứ tăng lên. Môi trường
7
biến đổi sẽ tác động xấu lên đời sống, sức khỏe con người. Chất đất biến đổi sẽ kéo
theo năng suất, chất lượng cây trồng giảm sút.
5.7 Phân bón dung dịch: Quá trình trồng rau hữu cơ, ngoài phân ủ bón cho đất
(bón lót), hàng tuần nên dùng phân bón dung dịch để phun tưới nhằm cung cấp
dinh dưỡng vi lượng cho cây trồng. Phân bón dung dịch có thể chế từ nguyên liệu
động thực vật khác nhau. Cách thông thường là trộn lẫn nguyên liệu thực vật (lá
cây), phân ủ hoai, một ít đường rồi ngâm trong nước khoảng 12 h. Một lít dung
dịch này có thể hòa với 10-20 lít nước để tưới hoặc phun cho cây trồng. Dùng dung
dịch mới làm để tưới là tốt nhất. Dung dịch để lâu có mùi thì nên tận dụng lại bằng
cách phun vào đống ủ. Tùy từng loại rau và thời điểm trồng mà phun tưới phù hợp.
5.8 Biện pháp giữ đất tơi xốp: Trồng rau hữu cơ để cho năng suất tốt thì điều kiện
quan trọng là phải luôn giữ được đất trong tình trạng tơi xốp. Đất tơi xốp mới

khác nhau, cách sử dụng đất khác nhau. Trồng luân phiên thay đổi nhóm, loại rau
sẽ không làm đất bị cạn kiệt nguồn dinh dưỡng và ngăn cản sự phát triển của các
mầm bệnh trong đất.
Dưa chuột em ươm nảy mầm trong thùng xốp.
9
Tham khảo một số công thức luân canh hợp lý cho năng suất tốt:
+ Công thức 1: Hành hoa (tháng 1-2) – cần tây (tháng 3-4) – dưa lê (tháng 4-7)- cải
ngọt (tháng 7-8) – đậu cove (tháng 9-12).
+ Công thức 2: Cà chua (tháng 1- 4) – đậu đũa (tháng 4 -8)- cần tây (tháng 8- 9) -
súp lơ xanh (tháng 9 -12).
+ Công thức 3: Ớt ngọt (tháng 1-5) – cải ngọt (tháng 5-6) – đậu đũa (tháng 6-9) –
xà lách xoăn (tháng 9-10) – súp lơ xanh (tháng 10 - 12).
+ Công thức 4: Súp lơ xanh (tháng 1-3) – cải bó xôi (tháng 4-5) – xà lách xoăn
(tháng 5-6) – cần tây (tháng 7 -8) - ớt ngọt (tháng 8-12).
+ Công thức 5: Hành hoa (tháng 1-2) – đậu cove (2-5) – dưa lê (tháng 5 -8)- cần
tây (tháng 8 -9) – cà chua (tháng 9-12).
5.9.3 Bón phân: Mỗi loại rau khác nhau đòi hỏi lượng phân ủ khác nhau. Cải bắp,
súp lơ trắng, xúp lơ xanh cần lượng phân ủ rất lớn (khoảng 1000kg/sào), trong khi
đó với bí đỏ, cà chua, dưa chuột, mướp… cần khoảng 800kg/sào. Các loại cây họ
đậu, khoai tây chỉ cần khoảng 500 – 600 kg/sào. Các loại hành tây, hành tăm, tỏi
cần 300 – 400 kg/sào. Sau khi đã bón lót bằng phân ủ thì trong quá trình trồng có
thể dùng phân dung dịch phun tưới hàng tuần qua các giai đoạn phát triển chính
của cây. Tuy nhiên với cây trồng như rau xà lách khi đã cuốn bắp thì ngừng bón,
với rau ăn quả thì có thể bón thúc hỗ trợ trong suốt vụ để cây cho quả trong thời
gian dài hơn.
5.9.4 Lựa chọn đất trồng phù hợp: Rau nói chung có thể trồng trên nhiều loại đất
trừ đất nhiễm phèn, nhiễm mặn. Nhưng để rau cho năng suất cao thì nên chọn đất
trồng thực sự phù hợp với chủng loại cây. Ví dụ:
- Đất thịt nhẹ, đất cát pha; Phù hợp với rau cải, đậu cove, bó xôi, dưa lê, dưa chuột,
ớt ngọt. Đặc biệt rau cải xanh rất hợp với loại đất này.

thông tin minh bạch này là để quản lý chất lượng sản phẩm.
Những loại rau gia vị quen thuộc: tía tô, húng, ớt.
11
6. Ý nghĩa của việc giải quyết tình huống
Trên thị trường hiện nay có rất nhiều loại rau quả, thậm chí với sự trợ giúp của
thuốc bảo vệ thực vật thì việc trồng rau quả trái mùa cũng là việc không khó để
thực hiện. Tuy nhiên rau quả mùa nào thức nấy vẫn là hợp tự nhiên nhất. Phương
pháp trồng hữu cơ chính là phương pháp hướng đến sự tự nhiên, nhằm mục đích
con người chung sống hài hòa với thiên nhiên. Các biện pháp em trình bày ở trên
được tổng hợp từ những kinh nghiệm dân gian (diệt trừ sâu bệnh bằng nước ngâm
gừng, tỏi, ớt…) và dựa vào các kiến thức đã học trong các môn học, kiến thức thu
thập từ các nguồn tài liệu hướng dẫn. Khuyến khích tuyên truyền sản xuất rau quả
theo phương pháp hữu cơ là việc nên làm bởi vì nó cải thiện sức khỏe cho cả người
trồng (trong quá trình sản xuất người trồng không phải tiếp xúc với hóa chất độc
hại như là thuốc trừ sâu) và cả người tiêu thụ. Đây là quy trình nuôi trồng hài hòa
với hệ sinh thái tự nhiên, giảm thiểu tác động tiêu cực đến môi trường. Những lợi
ích của việc trồng rau hữu cơ mang lại cho cuộc sống chính là sức khỏe con người,
là bảo tồn được sự trong lành, bền vững của môi trường sống cho hôm nay và các
thế hệ mai sau.
12