Nghiên cứu khoa học
CáC QUAN Hệ quốc tế TRọNG YếU
tại KHU VựC ĐÔNG BắC á NĂM 2007
TRầN ANH PHƯƠNG*

m 2007, cỏc mi quan h song

Quan h Nht-M trong nm 2007 v c

phng trng yu khu vc ụng

bn khụng cú thay i gỡ khỏc bit so vi

Bc , tuy cha ht bt ng nhng ó ni

trc. ú vn l quan h ng minh cht ch

lờn nhng gam mu sỏng ca xu th ho

v ton din trờn nhiu lnh vc, c coi l

bỡnh, hp tỏc. Vn ht nhõn trong quan h

quan h cú tm quan trng chin lc hng
u trong s tin cy vo nhau ca c hai bờn

N

sỏu bờn Bỏn o Triu Tiờn ó m ra trin
vng sỏng hn trong nm 2007, cho dự gn
õy vn ny li gp b tc m nguyờn

*

Tin s, Bỏo in t ng Cng sn Vit Nam

nghiên cứu đông bắc á, số 1(83) 1-2008

ti v c chớnh quyn Abe trc õy l phi
ng u vi mt Thng vin do ng i
lp kim soỏt cú quan im hoi nghi i vi
nhiu vn trong quan h Nht-M. Do ú,
mc dự khụng thiu thin chớ tng cng
quan h ng minh Nht-M, nhng tõn
Th tng Fukuda hin ang thiu s ng h
chớnh tr mnh m ti Thng vin i vi
nhng quyt sỏch th hin iu ny. Minh
chng l sau khi nhm chc, Th tng
Nht Bn vi vic chn M l nc ngoi
u tiờn i thm vo ngy 16/11/2007, Th
tng Yasuo Fukuda ó th hin rừ ngay
thin chớ i vi quan h ng minh Nht
M. Trao i quan im vi Tng thng M
Bush, ễng Fukuda ó tha nhn quan h
Nht-M trong chớnh sỏch i ngoi ca ụng

11


Nghiªn cøu khoa häc
đã và luôn là mối quan hệ quan trọng nhất và
có giá trị nhất. Nhưng tất cả những động thái

tướng Fukuda đã nhanh chóng đưa ra và
giành được sự ủng hộ của Hạ viện đối với

Xét cho cùng thì tất cả những vấn đề trên
là những vấn đề nhỏ nhưng bị làm thành lớn

đạo luật gia hạn sứ mệnh tiếp dầu cho liên
quân do Mỹ đứng đầu tại Ấn Độ Dương.

bởi sức ép chính trị nội bộ tại hai nước. Tuy
nhiên, nhìn vào những mục tiêu lớn hơn

Hành động này được đánh giá như là một
món quà trước chuyến thăm mà Thủ tướng

trong liên minh chiến lược Nhật-Mỹ đối với
hòa bình, ổn định và thịnh vượng của hai

Fukuda giành cho Tổng thống Bush. Cuối

nước, khu vực và toàn cầu thì hai nước hoàn

cùng thì Chính phủ Fukuda cũng đã buộc

toàn có thể vượt qua những bất đồng kể trên

phải dùng sức mạnh phủ quyết của Hạ viện

để tiếp tục củng cố mối quan hệ liên minh


triển cùng có lợi, vừa phòng ngừa và kiềm

cho rằng Bình Nhưỡng vẫn chưa giải quyết
xong vấn đề bắt cóc con tin Nhật Bản, một

chế khả năng “bành trướng nước lớn” của
Trung Quốc. Thực tiễn cho thấy, cặp quan

vấn đề động chạm mạnh đến tình cảm của
người dân Nhật. Về vấn đề này, Mỹ khó có

hệ song phương này ngày càng có tầm quan
trọng ảnh hưởng rất lớn đến toàn cầu, và

thể chiều lòng đồng minh Nhật Bản vì việc

những gì đã diễn ra trong năm 2007 cũng

12

nghiªn cøu ®«ng b¾c ¸, sè 1(83) 1-2008


Nghiªn cøu khoa häc
đều phản ánh rõ như vậy. Trong hợp tác kinh
tế, Mỹ vẫn là bạn hàng lớn thứ hai của Trung

có tiềm năng lớn đáng lo ngại về vũ khí hạt
nhân.


Chính vì thế có thể dự báo rằng, quan hệ

việc tẩy chay hàng hoá chất lượng kém,
thậm chí có loại còn mang lại độc hại cho

Mỹ - Trung chắc chắn sẽ còn diễn biến phức
tạp theo xu hướng vừa tranh thủ hợp tác phát

con người và môi trường...
Trong các vấn đề chính trị đối ngoại an

triển vừa cạnh tranh bành trướng quyền lực,
tiềm ẩn nhiều nhân tố bất ổn, nhưng cả hai

ninh khu vực, quốc tế, thực tế năm 2007 đã

đều cố kiềm chế không muốn xảy ra vì đều

cho thấy cả hai nước đều cố xích gần nhau

nhận thức rằng như vậy sẽ chỉ bất lợi cho cả hai.

hơn trong việc tiếp tục củng cố cơ chế đối

Quan hệ Trung - Nhật

thoại trực tiếp cả chính trị lẫn kinh tế để giải

Có lẽ đây đang là một trong những gam



thiện đáng kể. Thủ tướng Nhật Bản đương
nhiệm Yasuo Fukuda gần đây đã khẳng định

xa có thể bắn hạ cả vệ tinh nhân tạo;và hơn
thế nữa, Trung Quốc cũng đang là quốc gia

thêm trong chính sách đối ngoại Châu Á của
ông là tiếp tục khơi thông và phát triển tốt
hơn nữa quan hệ Nhật – Trung trên cơ sở gạt

nghiªn cøu ®«ng b¾c ¸, sè 1(83) 1-2008

13


Nghiªn cøu khoa häc
bỏ những tồn tại, bất cập quá khứ để hướng
về tương lai. Ông Fukuda cũng đã tuyên bố

Bản trước thời ông Abe đã thường xuyên
viếng thăm đền Yasukuni và quan điểm

sẽ thăm Trung Quốc trong tháng 1/2008. Hai
bên cùng hứa hẹn trong năm nay, 2008 sẽ

người Nhật cùng Mỹ ủng hộ Đài Loan độc
lập... chắc hẳn vẫn còn là ký ức chưa thể

tiếp tục duy trì đối thoại an ninh, duy trì đàm

kim ngạch buôn bán hai chiều 9 tháng đầu
năm 2007 đã là 171,94 tỷ USD, tăng 14% so

cạnh tranh quyết liệt lẫn nhau.
Quan hệ Trung – Nga

với cùng kỳ năm trước.

Quan hệ này về cơ bản vẫn tiếp tục phát

Điều lo ngại có thể cản trở tiến triển tích

triển ổn định trong năm 2007. Cả hai nước

cực trong quan hệ hai nước hiện nay là do

này đều có nhu cầu tăng cường các quan hệ

chính trường Nhật Bản đang có nhiều biến

hợp tác chiến lược để nhằm phá thế bao vây,

động phức tạp, bất ổn định, vì thế chính sách

kiềm chế của Mỹ và phương Tây. Đáng lưu

đối ngoại của Tokyo với Bắc Kinh cũng có

ý là những năm gần đây, cả hai nước Trung


Hai bên Trung - Nga vẫn duy trì đều các

lịch sử, rồi đến việc các nhà lãnh đạo Nhật

chuyến thăm cấp cao. Năm 2007 do là năm

14

nghiªn cøu ®«ng b¾c ¸, sè 1(83) 1-2008


Nghiên cứu khoa học
Trung Quc ti Nga nờn Ch tch uma
quc gia Nga ó thm Trung Quc thỏng

ngun sõu m nht l t khi xy ra cuc
chin tranh biờn gii Trung - n hi thỏng

5/2007, Ch tch Trung Quc H Cm o
ó thm Nga hai ln vo thỏng 3 v 8/2007,

10/1962. Tuy nhiờn, do tỡnh hỡnh th gii v
khu vc cú nhiu bin i phc tp theo xu

Th tng ễn Gia Bo cng thm Nga thỏng
11/2007. Nh ú, quan h kinh t hai nc

th va cnh tranh quyt lit nhng va phi
chung sng ho bỡnh, hp tỏc phỏt trin cựng


thi nht trớ rỳt bt quõn dc biờn gii hai

M nhng do nhng li ớch v rng buc

nc.

riờng trong quan h hp tỏc vi M, nờn c

Mc dự vy, trờn thc t, t ú n nay

Trung Quc v Nga u khụng mun i

nhng bt ng v khu vc biờn gii di

u, gõy cng thng vi M. Vỡ th, gii

4056 km gia hai nc vn cha th gii

phõn tớch ó cho rng, cỏc hot ng phi

quyt c. Hu nh nm no cng din ra

hp, hp tỏc ca hai nc nh ó nờu khú cú

cỏc cuc ng nh gia hai bờn. c bit

th tr thnh cht ch v liờn minh chớnh tr
hay quõn s, do ú chiu hng ti ca quan

l Trung Quc ó tuyờn b ch quyn ca

tp trn ny ó c ra t thỏng 5/2006

nghiên cứu đông bắc á, số 1(83) 1-2008

15


Nghiªn cøu khoa häc
khi Trung Quốc và Ấn Độ cùng ký bản ghi
nhớ về hợp tác quốc phòng theo đó sẽ

sự sắp xếp thương mại trong khu vực trên
tinh thần cùng có lợi và có chất lượng cao.

thường xuyên tiến hành các cuộc tập trận
chung liên quan tới công tác tìm kiếm và cứu

Cũng trong chuyến thăm này, Trung Quốc
và Ấn Độ đã đạt được nhiều nhất trí trong

nạn, chống cướp biển, khủng bố và trong các
lĩnh vực khác được cả hai nước cùng quan tâm.

hợp tác phát triển kinh tế, trong đó có việc
nâng kim ngạch thương mại hai chiều trong

Một sự kiện chính trị đối ngoại lớn khác
vừa diễn ra trong quan hệ hai nước đã được

năm 2010 từ 40 tỉ USD lên 60 tỉ USD. Sự

là biên giới lãnh thổ, Trung Quốc và Ấn Độ

Giới phân tích cho rằng, văn kiện này là dấu

đều đã nhất trí tiếp tục thông qua đàm phán

mốc mới trong quan hệ Trung - Ấn, vì văn

hòa bình để giải quyết các tranh chấp và đảm

kiện này với độ dài 7 trang, đã đề cập đến

bảo những tranh chấp này không ảnh hưởng

nhiều lĩnh vực, cả đa phương lẫn song

đến sự phát triển tích cực của quan hệ song

phương như: kinh tế, chính trị, năng lượng,

phương. Hai bên cũng nhất trí sẽ tăng cường

hạt nhân, sự biến đổi khí hậu, giải trừ quân
bị, chống khủng bố… Trong đó nhấn mạnh,

các hoạt động giao lưu trong lĩnh vực quốc
phòng, nhằm không ngừng xây dựng niềm

Trung Quốc và Ấn Độ cần xây dựng quan hệ


Nghiªn cøu khoa häc
lại để cùng đẩy mạnh hơn nữa hợp tác phát
triển toàn diện các lĩnh vực cả hai bên cùng

3 cường quốc này đều đang rất cần hợp tác
phát trỉển toàn diện trong mọi lĩnh vực với

quan tâm, trong đó có hai lĩnh vực lớn nhất
vẫn là kinh tế và an ninh quốc phòng. Tuy

nhau nhưng vẫn đều dè chừng, thủ thế, thậm
chí luôn cạnh tranh ác liệt trong tất cả các

nhiên, cũng còn không ít lo ngại rằng, giữa
hai nước này vẫn còn quá nhiều tiềm ẩn

lĩnh vực khác nhau, nhất là trong kinh tế và
quốc phòng. Trung Quốc đã tỏ ý thực sự lo

những bất đồng dễ dẫn đến xung đột, trong
đó bất đồng lớn nhất vẫn là vấn đề tranh

ngại khi mà kể từ tháng 3/2006 với việc
Washington và Niu Đêli đã ký kết Thoả

chấp biên giới, thêm vào đó còn có cả tranh

thuận hạt nhân Mỹ - Ấn cũng như liên tục từ

chấp về chủ quyền khai thác dầu trên biển vì


từ phía Bắc Kinh”...

nhạy cảm là quan hệ Trung Quốc - Pakixtan

Rõ ràng là với những tiến triển trên đây

- Ấn Độ và quan hệ Trung Quốc - Mỹ - Ấn

trong động thái quan hệ Trung - Ấn đã đủ

Độ. Thực tế cho thấy, mặc dù thời gian gần

cho thấy, cả hai nước đều đang cạnh tranh

đây, Trung Quốc và Ấn Độ đã cố nâng quan
hệ hai nước lên tầm cao hơn và ngày càng

quyết liệt về nhiều lĩnh vực song lại rất cần
dựa vào nhau để hợp tác phát triển cùng có

“mặn mà” hơn trong cả quan hệ song

lợi và điều này đương nhiên cũng có lợi cho

phương hai nước cũng như trong quan hệ đa

xu thế hoà bình, và cho lợi ích hợp tác phát

phương của Tổ chức Hợp tác Thượng Hải

Th tng Pakixtan - b Benazir Bhutto, v
nhiu ngi khỏc... Tuy vy, riờng vi ụng

yu. Dự cú nhiu vn cũn bn cói cha
th thng nht, song hin ti thỡ c Bc Kinh

Bc nh cp trờn ó cho thy, õy l
khu vc cú nhiu gam mu sỏng nht trong

v Niu ờli u ó nhn thc sõu sc rng,
cuc chin tranh biờn gii nm 1962 ó tng

nm va qua, c bit l trong tin trỡnh gii
quyt vn ht nhõn Bỏn o Triu Tiờn

xy ra l mt quỏ kh chua xút, khụng may
mn v ó l kt qu ca s tớnh toỏn sai

ó phi ghi nhn ú l mt trong nhng
thnh cụng ln nht ca cỏc nc thnh viờn

lm, s ỏnh giỏ sai xut phỏt t cn bnh

quan h m phỏn 6 bờn, trong ú cú cụng

u tr t khuynh ca c hai nc. C hai

ln nht l M v ng nhiờn cú c thin

bờn, nht l phớa Trung Quc t ú n nay


c khu vc v ton cu, ú l cuc khng

trc cng nh nhng bt ng mi cú th

hong ht nhõn Bỏn o Triu Tiờn. ó cú

ny sinh thờm trong quỏ trỡnh va hp tỏc

nhiu lý gii v cn nguyờn ca cuc khng

va cnh tranh cựng phỏt trin. Cú nh vy
mi khụng ch m bm c s n nh v

hong ny, song th gii u ó thy cú mt
nguyờn nhõn bao trựm ch yu nht ó khin

phỏt trin ca quan h song phng hai nc

cho cuc khng hong ny ra i v kộo di

Trung - n m cũn m bo cho c an ninh

cho n nay, ú l nhng mõu thun, bt

ụng , Nam v ton cu.
2. M v vn ht nhõn Bỏn o

ng gay gt gia M v CHDCND Triu
Tiờn. Tuy nhiờn nh ó bit, do nhng rng

6 vũng ln vi nhiu vũng nh khỏc nhau

phng khỏc gia tng cp thnh viờn khỏc
ca vũng m phỏn 6 bờn cng nh quan h

c tin hnh. Th gii cũn nh rừ ó cú
nhng thi im ht sc cam go, m in

a phng gia cỏc quc gia ny cng ó
ngy cng nng m hn, m ra hy vng v

hỡnh s bt ng, xung t quan im chớnh
tr v cỏch gii quyt gia cỏc bờn, trc tip

mt Bỏn o Triu Tiờn phi ht nhõn v c
ụng Bc s l khu vc ho bỡnh, hp tỏc

l M v CHDCND Triu Tiờn, ó dn n

phỏt trin.

nhng v th tờn la mang u n ht nhõn

ang trong ng thỏi kh quan nh vy,

ca CHDCND Triu Tiờn trong nm 2006,
gõy ra cn a chn rung chuyn ụng Bc

mi õy, vo nhng ngy u nm ny,
nhng n lc d b cỏc chng trỡnh ht


mi. Nguyờn do l, mc cho phớa CHDCND

Tri qua nhiu cam go nhng cui cựng,

Triu Tiờn mi tuyờn b ngy 4/1 l ó cung

ỳng nh cam kt gia cỏc bờn liờn quan ti
vũng m phỏn th 5 ó din ra ngy 13/2 v

cp ton b thụng tin v chng trỡnh ht
nhõn ca mỡnh, phớa M ó bỏc b v khng

tip

20-

khng cho rng Bỡnh Nhng vn cha thc

23/4/2007)...n nay CHDCND Triu Tiờn

hin ỳng tha thun theo lch trỡnh. Theo

ó chm dt hot ng v niờm phong lũ
phn ng ht nhõn ch cht Dụng Piờn v

tha thun c a ra vo thỏng 10/2007,
Chớnh ph Kim Jong-il phi cụng b ton b

tng bc g b dn cỏc c s ht nhõn

không cung cấp toàn bộ danh sách các cơ sở
hạt nhân của mình đúng thời hạn.

ra, vướng mắc chính trong việc công khai
toàn bộ chương trình hạt nhân của

Trước tình hình đó, CHDCND Triều Tiên

CHDCND Triều Tiên là Mỹ nghi ngờ nước
này từng làm giàu uranium ở mức độ có thể

đã kiên quyết phản đối, họ cho biết là đã
thực hiện những điều "đáng phải làm" sau
khi đã nộp một bản liệt kê các danh sách về
chương trình hạt nhân cho Washington vào

chế tạo vũ khí hạt nhân. Trước đó,
Washingtơn cho biết đã phát hiện bằng

tháng 11/2007. Bình Nhưỡng cáo buộc Mỹ

chứng cho thấy Bình Nhưỡng từng sở hữu
chương trình trên, bao gồm việc mua các

và các nước tham gia đàm phán 6 bên không

ống nhôm có thể được dùng để chuyển đổi

giữ đúng lời hứa theo thỏa thuận hồi tháng
10/2007, trong đó có cam kết hỗ trợ Bình

đối phó lại mưu đồ trên của Washington.

Tiên, việc các bên trễ nải thực hiện thỏa
thuận trên đã buộc Bình Nhưỡng phải "điều

bên của Nhật Bản Kê-ni-chi-rô Xa-xa-ê tại

chỉnh tiến độ vô hiệu hóa một số cơ sở hạt
nhân".

sẽ tiếp tục củng cố kho vũ khí chiến lược để
Trong cuộc gặp Trưởng đoàn đàm phán sáu
Tokyo hôm 7/1 vừa qua, Trưởng đoàn đàm
phán sáu bên Mỹ C. Hin đã bác bỏ bất cứ ý
định nào của CHDCND Triều Tiên nhằm
công bố từng phần các chương trình hạt

Trong khi đó, phía Mỹ cho biết vẫn đang
chờ bản tuyên bố cuối cùng của CHDCND
Triều Tiên. Theo Trưởng đoàn đàm phán sáu
bên của Mỹ Crit-xtô-phơ Hin, Washington
muốn có thông tin chính xác về số
plutonium (thành phần chính để chế tạo bom
hạt nhân) mà Bình Nhưỡng sở hữu. Ngoài

20

nhân của mình; đồng thời nhắc lại yêu cầu
Bình Nhưỡng phải công khai tất cả các
chương trình cũng như cơ sở hạt nhân trong


Tiờn) cn kiờn nhn trc b tc hin thi.

i li Hn Quc s thc hin cam kt h tr

Thm chớ, vn ụng C. Hin cũn cho rng, dự

nõng cao

ó l thi hn chút 31/12/2007 gn 3 tun
nay, nhng tin trỡnh phi ht nhõn hoỏ trờn

CHDCND Triu Tiờn, trong ú tng thu
nhp bỡnh quõn u ngi lờn 3.000 USD

Bỏn o Triu Tiờn vn cú kh nng hon
thnh trong nm 2008 ny vi s thin chớ

trong vũng mt thp niờn. Ngoi ra, ụng Li
cng tuyờn b s "kiờn nhn" i vi tin

xớch li gn nhau thc s ca c 6 bờn, nht
l gia Washington v Bỡnh Nhng.

trỡnh phi ht nhõn húa ti Bỏn o Triu Tiờn
v cam kt hp tỏc nhiu hn vi cỏc nc

Mc dự tỡnh th cũn ang ging co, lng
nan c hai bờn M v CHDCND Triu Tiờn


trng pht nh vy, ú l Trung Quc vn

qua trong quan h gia Bỡnh Nhng v
Washington thỡ du khụng phi l bỏc s

ó l ng minh ca CHDCND Triu Tiờn
sut gn 6 thp niờn qua (nu tớnh t cuc

chuyờn khoa gii, ta cng cú th chn oỏn
c khỏ rừ cn nguyờn ca tỡnh hỡnh phc

chin tranh Triu Tiờn ó xy ra vo nhng
nm 1950- 1953) v Hn Quc dự cũn cú

tp, nan gii mi ny sinh ú chớnh l c hai
bờn u mc bnh a nghi To Thỏo m

nhng vn bt ng song trc tin trỡnh

ci ngun vn l s thiu thin chớ, thiu

nghiên cứu đông bắc á, số 1(83) 1-2008

21


Nghiên cứu khoa học
lũng tin, dn n dự ó bt tay nhau nhng
vn cũn lo th th, i phú nhau.


thoỏt cho khng hong ht nhõn Iran, nan
gii trc tin trỡnh ho bỡnh gia Ixrael v
Palextin, b tc trc cam go chớnh trng
v nguy c khng b Pakixtan...

M, song vi nhng gỡ ó din ra trong quan
h song phng gia cỏc nc ln: M,
Nht Bn, Trung Quc, Nga, n ... u
cho thy v c bn tỡnh hỡnh chớnh tr v an

Trong khi ú, M li tip tc ng trc

ninh i ngoi ụng Bc ang trong xu
hng tin trin tớch cc, cú li cho ho

nhng thỏch thc tri dy v vai trũ quc t

bỡnh, hp tỏc phỏt trin khu vc ny núi

ngy cng ln mnh hn ca Trung Quc, s
phn ng mnh m ca Nga v h thng lỏ

riờng v c ụng , ton cu núi chung.

chn tờn la ụng u, s phn khỏng ca
lc lng cỏnh t M Latinh ó buc Nh

hng ú l khụng th thay i, vỡ thc t l

Trng trong thi gian qua phi cú nhng

nghiên cứu đông bắc á, số 1(83) 1-2008


Nghiªn cøu khoa häc
lường, mà hiện tại như đã nêu trên lại đang
lâm vào tình trạng bế tắc.

Trung Quốc - Ấn Độ... vẫn luôn tiềm ẩn
xung đột cho dù vì lợi ích riêng của từng

Tình hình nội bộ chính trường Đài Loan
về những vấn đề an ninh chính trị đối ngoại

quốc gia, lãnh thổ đó cũng như mối tương
quan lợi ích chung của cả khu vực trong xu

có liên quan với Trung Quốc vẫn còn rất
phức tạp, không ổn định; các hoạt động đối

thế hoà bình, hợp tác phát triển hiện vẫn
đang là yếu tố chi phối chính.

thoại hai bờ eo biển Đài Loan trong năm
2007 chưa có tiến triển mới, tuy nhiên cục

Sự tuyên truyền, kích động của Mỹ về
“Thuyết đe doạ từ Trung Quốc” cũng như

diện hai bờ sẽ có thể vẫn giữ nguyên hiện


phí quốc phòng từ 13,9 tỷ USD vào năm tài

vào nữa là cả Ấn Độ hiện đã ngày càng gia

chính 2000- 2001 lên đến hơn 21 tỷ USD

tăng mạnh gây ra tình trạng cạnh tranh ngày

cho năm tài chính 2007- 2008, hải quân Ấn

càng gay gắt hơn giữa các nước này về các

Độ hiện có quy mô lớn thứ bảy trên thế giới

nguồn cung cấp dầu mỏ và khí đốt trong

và là nước duy nhất ở Nam Á, trong tổng số

khu vực đã khiến cho sự mất an ninh năng
lượng sẽ là nguy cơ tiềm ẩn dễ dẫn đến các

9 nước trên thế giới có tàu sân bay. Ngay
như Nhật Bản vốn từ sau Thế chiến hai đã bị

mâu thuẫn, xung đột trong quan hệ chính trị

ràng buộc bởi Hiến pháp Hoà bình do Mỹ và

và thậm chí quân sự nếu các bên không tự


ngõn sỏch ó chi cho quc phũng ca nm
ngoỏi, v vn tip tc nm mc gn 1%

sn quc t t u th k trc li vang
vng nh mt hi chuụng nhc nh, cnh

tng GDP, trong ú ch riờng chi tiờu phc
v cho cỏc cỏc cn c quõn s ca M trờn

tnh chỳng ta tt c nhng ai yờu ho bỡnh,
t do, cụng lý: Nhõn loi i, hóy cnh giỏc!

t Nht dự ó ct gim nhiu song vn
mc 1,9 t USD. Ch riờng cỏc khon chi

TI LIU THAM KHO

tiờu cho k hoch phũng chng phi n o
ca i phng trong nm 2007 cng ó lờn

1. Trn Anh Phng (Ch biờn): Chớnh tr

ti 1,3 t USD...
Chung vi c khu vc Chõu Thỏi
Bỡnh Dng trong nm 2007 va qua v d
bỏo nm 2008 ny, vi nhiu din bin phc

khu vc ụng Bc t sau Chin tranh lnh,
Nxb Khoa hc xó hi, H Ni, 2007.
2. Phm Hng Tin: Siờu cng M v

5. Mt s trang web cú ng cỏc thụng tin
liờn quan trờn mng Internet ca TTXVN,
Nhõn dõn, QND, H Ni, Bỏo in t CS
Vit Nam, Tp chớ Cng sn , Vietnam. Net,
VnExpress, Thanh niờn, Tui tr...

na sang nm mi 2008, thỡ cỏi cht m
mỏu ca cu Th tng Pakixtan B. Bhutto
cựng nhiu ngi khỏc na ó xy ra do v
ỏnh bom khng b ngy 28/12/2007.
Mt ln na, cõu núi ni ting ca G.
Fuxich nh vn, nh cỏch mng, lónh t
cng sn ca Tip Khc v phong tro cng

24

nghiên cứu đông bắc á, số 1(83) 1-2008