Website: Email : Tel (: 0918.775.368
LỜI MỞ ĐẦU
Chính sách tiền lương là một bộ phận quan trọng trong hệ thống chính sách kinh tế-
xã hội. Chính sách tiền lương không chỉ ảnh hưởng trực tiếp tới đến đời sống của những
người làm công ăn lương, đến đời sống của mọi người dân trong xã hội mà còn ảnh hưởng
đến sản xuất, đến năng suất và hiệu quả công tác, đến tích lũy và tiêu dùng, đến động lực
phát triển và phát triển tăng trưởng kinh tế, đến vấn đề ổn định chính trị - xã hội. Khi kinh
tế xã hội thay đổi bên cạnh sự thay đổi của chính sách kinh tế xã hội, chính sách tiền lương
cũng phải thay đổi theo.
Chính sách tiền lương luôn được nhà nước chú trọng, thường xuyên đổi chỉnh, bổ
sung và cải tiến vì vậy đã đóng góp thúc đẩy kinh tế phát triển, cải thiện một bước đời sống
của cán bộ, công chức và người lao động. Đặc biệt, trong sự phát triển kinh tế và đời sống
xã hội của nhân dân nước ta như hiện nay thì chính sách tiền lương phải được xem xét và
bổ sung kịp thời để ngày càng đáp ứng tốt hơn các yêu cầu của nền kinh tế cũng như của
người lao động. Tuy nhiên, so với sự phát triển nhanh chóng của nền kinh tế nhiều thành
phần như ở nước ta hiện nay thì chính sách tiền lương đang trở nên lạc hậu, bộc lộ nhiều
nhược điểm và trở thành trở lực của nền kinh tế, kìm hãm động lực làm việc của người lao
động. Các nghiên cứu, đánh giá gần đây cho thấy chính sách tiền lương ở Việt Nam còn
nhiều bất cập, chưa phù hợp và theo kịp với cơ chế thị trường, sự phát triển đa dạng của
nền kinh tế. Đặc biệt trong khu vực nhà nước, các mức lương còn thấp, chưa đảm bảo cho
người hưởng lương, nhất là cán bộ, công chức thực sự “ sống được bằng lương”, cơ chế
tiền lương trong nhiều khu vực còn “ cứng nhắc ”, chưa thực hiện được khuyến khích
người lao động nâng cao trình độ, thu hút nhân tài, chưa góp phần thúc đẩy sự phát triển
của thị trường sức lao động.
Chính sách tiền lương là một bộ phận của kiến trúc thượng tầng vì vậy nó được
hình thành trên cơ sở hạ tầng nhất định, do cơ sở này quyết định và nó tác động trở lại đối
với cơ sở hạ tầng đó. Chính sách tiền lương luôn luôn tồn tại và phát huy tác dụng trong
những điều kiện, không gian, thời gian nhất định, nhằm đáp ứng mục tiêu, yêu cầu cụ thể
của từng giai đoạn lịch sử, khi các điều kiện đó thay đổi thì chính sách tiền lương cũng
phải thay đổi để giải quyết các mục tiêu, yêu cầu do giai đoạn lịch sử mới đặt ra.
Vì vậy, để hiểu sâu hơn những tác động của sự phát triển kinh tế xã hội trong những

Chính sách là một trong những công cụ quản lý quan trọng, thông qua đó chủ thể
quản lý tác động vào đối tượng quản lý nhằm đạt mục tiêu đề ra.“ Chính sách là phương
thức hoạt động được một chủ thể khẳng định và thực hiện giải quyết những vấn đề lặp đi
2
Website: Email : Tel (: 0918.775.368
lặp lại ”
1
. Chính sách thể hiện thái độ của người chủ, người quản lý đối với người lao động
và người bị quản lý. Chính sách được xây dựng trên cơ sở của đòi hỏi thực tế khách quan.
Mặt khác, chính sách do một nhóm người đại diện xây dựng, vì thế, nó mang yếu tố chủ
quan, phục thuộc vào ý chí, cũng như trình độ năng lực của người lập chính sách. Trong
chính sách luôn có hai bộ phận quan trọng nhất, đó là mục tiêu cần đạt và các biện pháp
cần đạt để đạt được các mục tiêu. Chính sách góp phần quan trọng vào định hướng hành vi
của các chủ thể nhằm hướng tới mục tiêu chung. Chính sách mang tính lịch sử, nó chỉ phù
hợp với từng giai đoạn phát triển nhất định. Mặt khác, chính sách phải cụ thể, có chủ thể
riêng, đối tượng riêng, không thể có chính sách chung phù hợp với mọi thời kỳ, mọi đối
tượng. Khi các đối tượng và môi trường thay đổi thì chính sách phải thay đổi theo để tránh
lỗi thời và tăng cường tính hiệu lực của nó.
1.1.2 Tiền lương
Trong nền kinh tế kế hoạch hóa tập trung, tiền lương được định nghĩa là một phần
thu nhập quốc dân biểu hiện dưới hình thức tiền tệ, được nhà nước phân phối một cách có
kế hoạch cho công nhân viên căn cứ vào số lượng và chất lượng mà họ cống hiến.
Theo điều 55, chương VI của Bộ luật Lao động ban hành năm 1994 có ghi : “ Tiền
lương của người lao động là do hai bên thỏa thuận trong hợp đồng lao động và được trả
theo năng suất lao động, chất lượng và hiệu quả công việc ”
Trong nền kinh tế thị trường, tiền lương được hiểu là số lượng tiền tệ mà người sử
dụng lao động trả cho người lao động theo giá trị sức lao động mà họ hao phí trên cơ sở
thỏa thuận ( theo hợp đồng lao động). Tiền lương không chỉ thuần túy là vấn đề kinh tế mà
còn là một vấn đề xã hội quan trọng, liên quan tới đời sống và trật tự xã hội, đây chính là
tính chất hàng hóa đặ biệt của hàng hóa sức lao động. Trong hoạt động sản xuất kinh

cơ sở pháp luật về tiền lương, các hợp đồng lao động và thuế thu nhập. Việc quản lý Nhà
nước về tiền lương được thực hiện thông qua Bộ Lao động- Thương binh và Xã hội ( cơ
quan quản lý tiền lương cao nhất); các bộ chuyên ngành và các địa phương (cấp Tỉnh, cấp
Thành phố); các doanh nghiệp có trách nhiệm thực hiện công tác lao động, tiền lương theo
quy định pháp luật.
Chính sách tiền lương trong doanh nghiệp là các quy định, hướng dẫn của Nhà nước
về tiền lương, phụ cấp, hệ thống các đồn bẩy, giải pháp bao gồm việc nghiên cứu, xây
dựng, ban hành hệ thống các văn bản, các hướng dẫn về chế độ tiền lương, tổ chức thực
hiện, kiểm tra việc thực hiện những chính sách tiền lương….nhằm thực hiện phân phối
công bằng, minh bạch hài hòa lợi ích người sử dụng lao động, người lao động và Nhà
nước, phù hợp với quy luật phát triển kinh tế- xã hội.
1.1.4 Phát triển kinh tế
Theo WB trong “Báo cáo về sự phát triển năm 1992 – phát triển môi trường” cho
rằng: “Phát triển kinh tế là nâng cao phúc lợi của nhân dân, nâng cao tiêu chuẩn sống và
cải tiến giáo dục, sức khoẻ và bình đẳng về cơ hội”.
Nhà kinh tế học E.Wayne Nafziger trong tác phẩm kinh tế “Kinh tế học các nước
đang phát triển” thì cho rằng: “Phát triển kinh tế là sự tăng trưởng kinh tế theo những thay
đổi về phân phối sản lượng và cơ cấu kinh tế”
Hiện nay, phát triển kinh tế được hiểu là quá trình biến đổi cả về lượng và chất; là
một quá trình lâu dài và do nhân tố nội tại của nền kinh tế quyết định.
Ở Việt Nam, phát triển kinh tế là một nhiệm vụ quan trọng, được đặt lên hàng đầu
để đưa dân giàu, nước mạnh, mọi người ấm no hạnh phúc.
Phát triển kinh tế được khái quát theo các tiêu thức, đó là: Sự gia tăng tổng mức thu
nhập của nền kinh tế và mức gia tăng thu nhập bình quân trên đầu người ; Sự biến đổi theo
đúng xu thế của cơ cấu kinh tế; Sự biến đổi ngày càng tốt hơn trong các vấn đề xã hội
4
Website: Email : Tel (: 0918.775.368
1.2 Nội dung và vai trò của chính sách tiền lương
1.2.1 Nội dung của chính sách tiền lương
1.2.1.1 Quy định về lương tối thiểu chung

- Thỏa thuận tiền lương trong hợp đồng lao động .
- Xây dựng đơn giá tiền lương; thực hiện chế độ nâng bậc lương theo thỏa thuận
trong hợp đồng lao động và thảo ước lao động tập thể;
- Đóng và hưởng các chế độ bảo hiểm xã hội, bảo hiểm y tế theo quy định của pháp
luật ;
- Trả lương ngừng việc và các chế độ khác theo quy định của pháp luật lao động;
5
Website: Email : Tel (: 0918.775.368
- Giải quyết các quyền lợi khác nhau theo thỏa thuận của người sử dungk lao động và
người lao động theo quy định của pháp luật lao động.
Việc xây dựng thang lương, bảng lương phải đảm bảo nguyên tắc quy định
tại khoản 1, điều 5 Nghị định số 114/2002/NĐ- CP, trong đó :
- Khoảng cách các bậc lương phải bảo đảm khuyến khích để người lao động nâng cao
trình độ chuyên môn, kỹ thuật, tích lũy kinh nghiệm, phát triển các tài năng; chênh
lệch giữa 2 bậc lương liền kề thấp nhất bằng 5%
- Mức lương thấp nhất trong thang lương, bảng lương quy định đối với lao động làm
nghề, công việc đòi hỏi qua học nghề phải cao hơn ít nhất 7% so với mức lương tối
thiểu vùng do Chính phủ quy định;
- Mức lương của nghề, công việc độc hại, nguy hiểm hoặc đặc biệt độc hại, nguy
hiểm phải cao hơn ít nhất 5% so với mức lương của nghề, công việc có điều kiện
lao động bình thường. Danh mục nghề, công việc độc hại, nguy hiểm hoặc đặc biệt
độc hại, nguy hiểm thực hiện theo quy định của Bộ Lao động- Thương binh và Xã
hội.
Các quy định của pháp luật chỉ là quy định khung và có gới hạn tối thiểu, để
có một chính sách phù hợp với điều kiện sản xuất kinh doanh, phát huy vai trò của
chính sách tiền lương trong phân phối và trả công người lao động, khuyến khích
người lao động, mỗi doanh nghiệp nên tự xây dựng quy chế trả lương phù hợp với
điều kiện của doanh nhiệp mình.
1.2.1.3 Quy định về xây dựng, sử dụng và quản lý quỹ tiền lương
Về nguồn hình thành quỹ lương: Đưa ra nguồn hình thành quỹ lương trong doanh

Thông thường có hai hình thức trả lương cơ bản được áp dụng chủ yếu trong doanh
nghiệp: Tiền lườn theo thời gian, tiền lương trả theo sản phẩm.
- Hình thức trả lương theo thời gian
Hình thức tră lương này thường được sử dụng rộng rãi đối với một số loại
công việc của người lao động làm những công việc khó tiến hành định mức chính
xác và chặt chẽ do tính chất của công việc, nếu trả theo sản phẩm sẽ không đảm bảo
chất lượng sản phẩm, không mang lại hiệu quả thiết thực. Cơ sở căn bản của hình
thức trả lương này là định giá công việc, các công việc sẽ được xếp vào một số
ngạch và bậc lương nhất định. Tiên lương theo thời gian được tính căn cứ vao thời
gian làm việc và đơn giản tiền lương trong một đơn vị thơi gian.
Trong hình thức trả lương theo thời gian lại được chia thành :
+ Chế độ trả lương theo thời gian đơn giản
+ Chế độ trả lương theo thời gian có thưởng
- Hình thức trả lương theo sản phẩm
Hình thức trả lương này căn cứ trên cơ sở đơn giá tiền lương cho một đơn vị
sản phẩm và khối lượng sản phẩm thực hiện được. Hình thức trả lương này gắn với
thu nhập của nghười lao động với kết quả công việc của họ, có tính khích mạnh,
mang lại hiệu quả cao và được áp dụng rộng rãi trong các doanh nghiệp. Hình thức
trả lương này làm cho người lao động cố gắng học tập, nâng cao trình độ, cỉa tiến
kỹ thuật để tăng năng suất lao động. Có rất nhiều hình thức trả lương theo sản phẩm
:
+ Chế độ trả lương theo sản phẩm trực tiếp cá nhân
+ Chế độ lương sản phẩm tập thể
+ Chế độ lương theo sản phẩm gián tiếp
+ Chế độ lương theo sản phẩm có thưởng
+ Chế độ trả lương khoán
Ngoài ra một số khâu yếu trong sản xuất, có ảnh hưởng đến toàn bộ quá trình
sản xuất thì sử dụng chế độ lương theo sản phẩm lũy tiến.
1.2.2 Vai trò của chính sách tiền lương
7

luật. Chính sách tiền lương hợp lý có thể coi là biện pháp kích cầu lành mạnh để thúc đẩy
sản xuất phát triển, góp phần vào tăng trưởng chung của nền kinh tế. Tương ứng với mỗi
giai đoạn phát triển riêng của đất nước thì có những chính sách tiền lương phù hợp, khi đó
tiền lương, thu nhập của người lao động mới tăng, mới đảm bảo sinh hoạt cuộc sống.
Chính sách tiền lương hoàn hảo sẽ có tác dụng cơ bản đến việc nâng cao hiệu quả các hoạt
động của chiến lược lược phát triển kinh tế đất nước trên các phương diện sau đây
1.3.1 Chính sách tiền lương với nâng cao hiệu quả hoạt động của các
doanh nghiệp
8
Website: Email : Tel (: 0918.775.368
Giữa chính sách tiền lương và hiệu quả hoạt động của các doanh nghiệp có mối
quan hệ vừa mâu thuẫn vừa thống nhất. Mâu thuẫn ở chỗ nếu nhà quản lý chú trọng quá
đến mức độ tăng lương và thu nhập sẽ làm tăng chi phí, giảm hiệu quả sản xuất kinh doanh
và ngược lại, giảm tiền lương sẽ dẫn đến giảm chi phí đầu vào, tăng lợi nhuận, việc tăng
lợi nhuận sẽ tác động đến việc tăng đầu tư, tăng năng suất lao động và tăng hiệu quả sản
xuất kinh doanh do tác động của yếu tố thay đổi thiết bị và công nghệ sản xuất, ngược lại,
yếu tố thúc đẩy năng lực lao động của lao động doanh nghiệp cũng bị hạn chế khi người sử
dụng lao động giảm tiền lương và thu nhập. Còn thống nhất ở chỗ tăng lương sẽ khuyến
khích thúc đẩy người lao động sản xuất nhiều sản phẩm đạt chất lượng cao, tăng hiệu quả
sản xuất kinh doanh.
Chính sách tiền lương là con đường nối liền và gắn kết giữa người lao động và
doanh nghiệp. Nếu chính sách tiền lương đánh giá đúng hao phí lao động họ đã bỏ ra và
bảo đảm công bằng giữa những người lao lao động với nhau, họ sẽ làm việc với tinh thần
và trách nhiệm của mình. Họ sẵn sàng làm việc không những vì họ cảm thấy hao phí lao
động của họ được đền bù xứng đáng mà còn vì trách nhiệm của bản thân họ đối với doanh
nghiệp và uy tín của doanh nghiệp trên thị trường. Ngược lại, nếu nếu chính sách tiền
lương không hợp lý, người lao động rơi vào trạng thái làm việc đối phó, không có sự tâm
huyết cũng như trách nhiệm bản thân họ đối với sản phẩm làm ra và uy tín của doanh
nghiệp.
1.3.2 Chính sách tiền lương với mức sống của người lao động

PHẦN THỨ HAI: PHÂN TÍCH CHÍNH SÁCH TIỀN LƯƠNG TỐI
THIỂU CỦA VIỆT NAM VÀ TÁC ĐỘNG CỦA NÓ TỚI PHÁT TRIỂN
KINH TẾ XÃ HỘI
2.1 Thực trạng hệ thống chính sách tiền lương tối thiểu trong quá trình
phát triển kinh tế - xã hội ( KTXH )
2.1.1 Về tiền lương tối thiểu chung
Trong những năm qua, mức lương tối thiểu chung của nước ta tăng liên tục, thể hiện
qua biểu số liệu sau :
Biểu 1 : Sự biến động của mức lương tối thiểu chung ( MLminc ) qua các năm
Đơn vị tính : 1.000đ
Năm 04/93 1/97 1/00 1/01 1/03 10/05 10/06 1/08 5/09 5/10
MLminc 290 144 180 210 290 350 450 540 650 730
Thời kỳ 1993-2009, tốc độ tăng bình quân năm là 27,9%, thậm chí tăng hơn cả mức
tăng bình quân năm của GDP. Việc tăng nhanh đó là do xuất phát điểm của mức lương tối
thiểu thời gian qua là quá thấp, cần phải tăng nhanh. Hơn nữa, từ năm 1993 đến nay, kinh
tế nước ta tăng trưởng mạnh, tạo điều kiện để cải thiện và nâng cao đời sống của người
lao động, nên mức lương tối thiểu có điều kiện tăng nhanh.
2.1.2 Về tiền lương tối thiểu vùng
Chính sách tiền lương chia nước ta thành 4 vùng để trả lương.
10