Website: Email : Tel : 0918.775.368


 !"
#$%&' ()*+,-.//01./20

3+)456
Trong giai đoạn hiện nay, Việt Nam đang bước vào thời kỳ phát triển kinh
tế với tốc độ cao. Điều kiện không thể thiếu để phục vụ cho phát triển kinh tế
là nhu cầu về vốn nhưng nguồn vốn trong nước lại không thể đáp ứng được
nhu cầu trong giai đoạn này. Do đó một nhiệm vụ quan trọng được đặt ra là
phải thu hút được một cách hiệu quả các nguồn vốn từ bên ngoài. Vốn đầu tư
nước ngoài trong đó nguồn hỗ trợ phát triển chính thức ODA đã đóng góp vai
trò quan trọng trong tiến trình tăng trưởng và hội nhập kinh tế của Việt Nam.
Để thực hiện mục tiêu trên cần có những giải pháp cụ thể cho quá trình thu
hút và sử dụng nguồn vốn viện trợ phát triển ODA của Việt Nam
Lớp kinh tế đầu tư 49A Page 1
Website: Email : Tel : 0918.775.368
789:3;<=>!"#$%
2:? )@5A>5B)C<&D !"#$%
1.1 Khái niệm:
ODA bao gồm các khoản viện trợ không hoàn lại, các khoản viện trợ có
hoàn lại, các khoản vay tín dụng ưu đãi cảu các chính phủ, các tổ chức lien
chính phủ, các tổ chức phi chính phủ, các tổ chức thuộc tổ chức Liên Hợp
Quốc, các tổ chức tài chính quốc tế dành cho các nước đang và chậm phát
triển.Các đồng vốn bên ngoài chủ yếu vào các nước đang và chậm phát triển
gồm có: ODA, tín dụng từ các ngân hàng, đầu tư trực tiếp nước ngoài (FDI),
viện trợ cho không của các tổ chức phi chính phủ (NGO) và tín dụng tư nhân.
Các dòng vốn này có những mối quan hệ chặt chẽ với nhau.
1.2 Đặc điểm: 3 đặc điểm: - Vốn ODA mang tính ưu đãi
- Vốn ODA mang tính rằng buộc

ODA có thể ràng buộc (hoặc ràng buộc một phần, hoặc không ràng buộc)
nước nhận về địa điểm chi tiêu. Ngoài ra, mỗi nước cung cấp viện trợ cũng
đều có những ràng buộc khác và nhiều khi các ràng buộc này rất chặt chẽ đối
với nước nhận. Ví dụ, Nhật Bản quy định vốn ODA của Nhật (hoàn lại và
không hoàn lại) đề được thực hiện bằng đồng Yên Nhật Bản.
Nguồn vốn ODA luôn chứa đựng cả tính ưu đãi cho nước tiếp nhận và lợi
ích của nước viện trợ. Vốn ODA mang yếu tố chính trị. Các nước viện trợ nói
chung đều không quên dành được lợi ích cho mình, vừa gây ảnh hưởng chính
trị, vừa thực hiện xuất khẩu hàng hóa và dịch vụ tư vấn vào nước tiếp nhận
viện trợ. Nhìn chung, 22% viện trợ của ODA phải được sử dụng để mua hàng
hóa và dịch vụ của các quốc gia viện trợ.
Kể từ khi ra đời cho đến nay, viện trợ luôn chứa đựng hai mục tiêu cùng
tồn tại song song. Mục tiêu thứ nhất là thúc đẩy tăng trưởng bền vững và
giảm nghèo ở những nước đang phát triển. Động cơ nào đã húc đẩy các nhà
tài trợ để ra mục tiêu này? Bản thân các nước phát triển nhìn thấy lợi ích của
mình trong việc hỗ trợ, giúp đỡ các nước đang phát triển để mở mang thị
trường tiêu thụ sản phẩm và thị trường đầu tư. Viện trợ thường gắn với các
điều kiện kinh tế. Xét về lâu dài, các nhà tài trợ sẽ có lợi về mặt an ninh, kinh
tế, chính trị khi kinh tế các nước nghèo tăng trưởng. Mối quan tâm mang tính
cá nhân này được kết hợp với tinh thần nhân đạo, tính cộng đồng. Vì một số
Lớp kinh tế đầu tư 49A Page 3
Website: Email : Tel : 0918.775.368
vấn đề mang tính toàn cầu như sự bùng nổ dân số thế giới, bảo vệ môi trường
sống, bình đẳng giới, phòng chống dịch bệnh, giải quyết các cuộc xung đột,
sắc tộc, tôn giáo,… đòi hỏi sự hợp tác, nỗ lực của cả cộng đồng quốc tế không
phân biệt nước giàu, nước nghèo. Mục tiêu hứ hai là tăng cường vị thế chính
trị của các nước tài trợ. Các nước phát triển sử dụng ODA như một công cụ
chính trị: xác định vị trí và ảnh hưởng của nước mình tại các nước và khu vực
tiếp nhận ODA. Hoa Kỳ là một trong những nước dùng ODA làm công cụ để
thực hiện chính sách gây “ảnh hưởng chính trị trong thời gian ngắn”.

b. Phân loại theo nước tiếp nhận:
+ ODA thông thường: là hỗ trợ cho nước có thu nhập bình quân đầu
người thấp.
+ ODA đặc biệt: là hỗ trợ cho các nước đang phát triển với thời hạn
cho vay ngắn, lãi suất cao hơn so với ODA thông thường.
1.3.2. Phân loại ODA theo tính chất:
a. Viện trợ ODA không hoàn lại:
Viện trợ không hoàn lại là viện trợ cấp không, không phải trả lại và
thường được thực hiện dưới hai dạng sau đây:
+ Hỗ trợ kỹ thuật: là việc chuyển giao công nghệ hay truyền đạt những
kinh nghiệm xử lý, bí quyết kỹ thuật cho nước tiếp nhận ODA nhờ sự trợ giúp
của các chuyên gia quốc tế
+ Viện trợ nhân đạo bằng hiện vật: Các nước tiếp nhận ODA dưới hình
thức nhận lương thực thực phẩm, thuốc men, vải vóc…Tuy nhiên, đơn giá
tính cho những hàng hóa này thường tương đối cao.Chính vì thế, rất khó huy
động những hàng hóa này cho mục đích đầu tư phát triển.
b. Viện trợ có hoàn lại:
Viện trợ có hoàn lại thực chất là vay tín dụng với điều kiện ưu đãi. Tính
chất ưu đãi được thể hiện ở các mặt sau:
+ Lãi suất thấp: lãi suất áp dụng cho các khoản vay tín dụng ưu đãi của
WB là o,75%/năm, của ADB là 1%/năm……
+ Thời hạn vay dài hạn: Nhật Bản cho Việt Nam vay trong 30 năm, WB
cho Việt Nam vay trong 40 năm…..
Lớp kinh tế đầu tư 49A Page 5
Website: Email : Tel : 0918.775.368
+ Thời gian ân hạn dài: ADB, Nhật Bản cho Việt Nam thời gian an hạn 10
năm
1.3.3 Phân loại ODA theo điều kiện
ODA có hai loại: không điều kiện và có điều kiện. Trên thực tế chỉ có
Thủy Điển là nước duy nhất cấp ODA không điều kiện. Còn lại các nước viện

c. Viện trợ chương trình
Viện trợ chương trình (còn gọi là hỗ trợ phi dự án) là viện trợ khi đạt được
một hiệp đinh với đối tác viện trợ nhằm cung cấp một khối lượng ODA cho
một mục đích tổng quát trong một thời hạn nhất định, mà không phải xác định
một cách chính xác nó sẽ được sử dụng như thế nào.
d. Hỗ trợ dự án
Hỗ trợ dự án là hình thức chủ yếu của hỗ trợ phát triển chính thức, có thể
lien quan đến hỗ trợ cơ bản hoặc hỗ trợ kỹ thuật và thông thường các dự án
phải được chuẩn bị rất kỹ lưỡng trước khi thực hiện
Hỗ trợ cơ bản: Chủ yếu là các dự án về xây dựng (đường xá, cầu cống, đê
đập,…). Thông thường các dự án này có kèm theo một bộ phận của viện trợ
kỹ thuật dưới dạng thuê chuyên gia nước ngoài để kiểm tra những hoạt động
nhất định nào đó của dự án hoặc để soạn thao xác nhận các báo cáo cho đối
tác viện trợ.
Hỗ trọ kỹ thuật: Chủ yếu là các dự án tập trung vào chuyển giao tri thức
hoặc tăng cường cơ sở lập kế hoạch, cố vấn, nghiên cứu tình hình cơ bản
trước khi đầu tư.
1.3.5 Phân loại theo dạng quản lý và thực hiện
Việc quản lý và điều hành thực hiện nguồn vốn ODA tại Việt Nam
đều có sự tham gia của các bộ, ngành trực thuộc trung ương cũng như tỉnh
thành phố trực thuộc trung ương. Tùy theo đặc điểm của các nguồn vốn từ các
nhà tài trợ song phương, đa phương, hay từ nguồn hỗ trợ từ các tổ chức phi
chính phủ (NGO) mà có thể phân loại theo hình thức quản lý và thực hiện như
sau:
a. Các chương trình, dự án chịu sự quản lý một cấp
Đây là dạng phổ biến nhất bao gồm các chương trình, dự án có Ban quản
lý dự án (PMU) chịu sự điều hành trực tiếp từ Bộ, TỈnh hoặc Thành Phố: VD,
Lớp kinh tế đầu tư 49A Page 7
Website: Email : Tel : 0918.775.368
dự án Lưới điện nông thôn Quảng Nam - Đã Nẵng giai đoạn 2 (vốn vay

B: Hỗ trợ hàng hóa
C: Hỗ trợ kỹ thuật
Các điều kiện trợ giúp:
A: Hoàn toàn rằng buộc
B: Rằng buộc một phần
C: Không rằng buộc
, 
' !",E&<D&(F*!"
&78'$G9%'$#HI*!"5(
78'$J$K'$%$L
Hỗ trợ theo dự án:
- Dự án cơ sở hạ tầng
- Dự án tăng cường thể chế
- Phát triển nguồn nhân lực
Hỗ trợ phi dự án:
Hỗ trợ ngân sách
Hỗ trợ thanh toán nợ
Viện trợ theo chương trình
Website: Email : Tel : 0918.775.368
.:57">M( !"#$%
2.1 Nguồn cung cấp:
Như đã nói trong đĩnh nghĩa về ODA, nguồn cung cấp ODA có thể đến từ
các chính phủ, các tổ chức lien chính phủ, các tổ chức phi chinh phủ. Vậy
nguồn viện trợ ODA đối với các nước nước đang phát triên gồm:
+ Chính phủ nước ngoài và các cơ quan đại diện cho hợp tác phát triển của
chính phủ nước ngoài VD: Cơ quan hợp tác quốc tế Nhật Bản – JICA, Ngân
hàng hợp tác quốc tế JBIC,….
+ Các tổ chức phát triển Liên hiệp quốc (LHQ), bao gồm: Chuong trình
phát triển LHQ (UNDP), Quỹ nhi đồng LHQ (UNICEF); Chương trình
Lương thực Thế giới (WFP); Tổ chức Lương thực và Nông nghiệp của LHQ

đẩy mạnh phát triển nền kinh tế phải có một lượng vốn lớn để tập trung đầu tư
cho một số lĩnh vực đặc biệt là cơ sở hạ tầng còn ở mức rất thấp. Do đó không
thể chỉ dựa vào nguồn lực trong nước mà cón phải biết tận dụng nguồn vốn từ
bên ngoài.
Đáp ứng nhu cầu trên, nguồn vốn hỗ trợ phát triển chính thức có đặc thù là
lãi suất thấp, thời hạn vay dài, vốn đầu tư tập trung lớn, có thể lên đến hằng
trăm triệu USD cho một dự án. Bên cạnh đó nguồn vốn này nhằm hỗ trợ các
nước nghèo giải quyết các vấn đề trên, điều mà nguồn vốn tư bản (đầu tư trực
tiếp) không bao giờ làm được.
ODA giúp tăng thu nhập bình quân đầu người dẫn đến tăng phúc lợi xã
hội và mức sống cho người dân từ đó thúc đẩy phát triển. ODA giúp đầu tư
vào con người mà vấn đề quan trọng nhất là các dự án lien quan đến phổ cập
giáo dục và chăm sóc sức khỏe cộng đồng. ODA cũng có vai trò đối với cong
cuộc cải tổ kinh tế của chính phủ các nước dang phát triển qua dự án, chương
trình hỗ trợ năng lực, cải tổ cơ cấu tổ chức, các cơ quan chức năng của chính
phủ.
* #$%5T)<D>8U!B:
a. ODA là nguồn vốn bổ sung quan trọng:
Lớp kinh tế đầu tư 49A Page 11
Website: Email : Tel : 0918.775.368
- Vốn ODA tuy đa phần là vốn vay phải hoàn trả lại với lãi suất và các
điều kiện ràng buộc chặt chẽ khác nhưng có tác động khá lớn đến tăng trưởng
kinh tế và cải thiện đáng kể các chỉ tiêu kinh tế vĩ mô, xây dựng cơ sở hạ
tầng. Là nguồn vốn bổ sung quý báu và quan trọng cho phát triển vào những
giai đoạn khó khăn, khủng hoảng kinh tế ở những nước này.
b. ODA giúp nước nghèo tiếp thu KHKT và phát triển nguồn nhân lực:
- Có sự tiến bộ mạnh về y tế, giáo dục, thu nhập. Với sự trợ giúp của Ngân
hàng Thế giới, cộng đồng phát triển và các tổ chức xã hội dân sinh, các chính
phủ đã thúc đẩy tăng trưởng và giảm nghèo đói bằng cách cải thiện các chính
sách, thể chế và sự quản lý của mình và qua các chương trình, dự án được

quan trọng để xây dựng cơ sở hạ tầng, góp phần tăng khả năng thu hút vốn
FDI và tạo điều kiện mở rộng đầu tư phát triển.
Hơn nữa việc sủ dụng ODA còn mang lai nhiều thuận lơi khác cho các
quốc gia đang phát triển nhờ các ưu điểm sau:
+ Vốn ODA sẽ giúp nước nhận tài trợ có cơ hội ứng dụng các thành tựu
khoa học kỹ thuật và công nghệ trên thế giới. Tuy các nước công nghiệp phát
triển không muốn chuyển giao công nghệ cao cho nước nhận viện trơ nhưng
những công nghệ được chuyển giao cũng tương đối hiện đại so với trình độ
của nước tiếp nhận. Trong quá trình thực hiện, nước viện trợ thường củ
chuyên gia sang hướng dẫn thực hiện dự án do dó cán bộ nước nhận viện trợ
có thể học hỏi được rất nhiều kinh nghiệm quý báu.
+ Vốn ODA cũng giúp nước nhận viện trợ có cơ hội đào tạo nguồn nhân
lực cho đất nước mình. Khi thực hiện các dự án có vốn nước ngoài, các cán
bộ quản lý, cán bộ kỹ thuật cũng như công nhân sẽ có cơ hội tiếp thu công
nghệ mới, làm quen với các quy trinh làm việc khoa học va hiện đại, đồng
thời rèn luyện được tác phong làm việc công nghiệp.
3.1.2 ODA và nguy cơ phụ thuộc vào các nước tài trợ:
Tuy nhiên, đối với nước tiếp nhận nguồn hỗ trợ song phương tạo điều kiện
giúp tăng trưởng và phát triển kinh tế đồng thời cũng phải chấp nhận những
điều kiện rằng buộc chặt chẽ từ phía các nhà tài trợ. Các nước phát triển dựa
trên việc tăng cường và sử dụng nguồn vốn trong nước tiết kiệm được đồng
thợi hạn chế tối thiểu vay nợ nước ngoài là những nước đạt được kết quả phát
triển tốt và bền vững. Trái lại, một số nước đang phát triển trông cậy quá
Lớp kinh tế đầu tư 49A Page 13
Website: Email : Tel : 0918.775.368
nhiều vào viện trợ tài chính nước ngoài, đặc biệt là các khoản vay nợ, hiện
vẫn đang nằm trong danh sách những nước mất cân đối và lệ thuộc vào nước
ngoài.
3.2 Vai trò của ODA đối với các nước cung cấp
Xu thế đầu tư quốc tế trong những năm cuối thế kỷ đã cho thấy các khu

trợ song phương (các nước thành viên của Ủy ban Hỗ trợ Phát triển – DAC,
Trung – Đông Âu, một số nước Ả Rập và một số nước công nghiệp mới), các
tổ chức tài trợ đa phương (chủ yếu WB, ADB, FDB, IMF), ngoài ra còn có
các khoản tài trợ từ các tổ chức phi chính phủ (NGO). Trong số các nguồn
này thì ODA từ các nước thành viên của DAC là lớn nhất. Hàng năm, dòng
vốn này trung bình đạt khoảng 50.000 triệu USD, năm 1996 đạt 55.438 triệu
USD, năm 1997 đạt 47.580 triệu USD, năm 1998 đạt 51.521 triệu USD, năm
1999 đạt 56.526 triệu USD, năm 2000 đạt 53.700 triệu USD và lượng vốn này
chiếm một tỷ lệ đáng kể là từ GNP của các nước DAC.
Tuy nhiên, theo tính toán của UNDP, để thực hiện mục tiêu phát triển
thiên niên kỷ, mỗi năm toàn thế giới cần 96 – 116 tỷ USD. So với con số hỗ
trợ phát triển chính thức của các nước công nghiệp phát triển hiện nay là 54 tỷ
USD thì khoản hỗ trợ này cần tăng gấp đôi và chiếm 0,5% GDP của các nước
thuộc DAC của OECD. Hiện tại, trong số 22 nước thành viên của DAC có tới
17 nước dành dưới 0,5% GDP cho viện trợ nước ngoài, 11 nước dành dưới
0,3% GDP.
Nhìn chung, trong những năm gần đây, viện trợ nước ngoài giảm mạnh.
Song tại Hội nghị quốc tế về tài trợ phát triển của UN diễn ra vào tháng
3/2002 tại Môngtơrây (Mehico) cho thấy, xu hướng này sẽ thay đổi, một số
nước đã cam kết mới về hỗ trợ, tổng ODA tính theo giá trị thực tế sẽ tăng
thêm khoảng 15 tỷ USD vào năm 2006. Trong đó, Mỹ tuyên bố trong 3 năm
tài chính (2003 – 2005) sẽ tăng dần viện trợ để từ năm thứ 3 trở đi, mỗi năm
Mỹ sẽ dành thêm 5 tỷ USD cho viện trợ nước ngoài (tăng 50% so với năm
2002), đưa tổng viện trợ nước ngoài của Mỹ lên 0,15% GNP. Các nước EU
cũng tuyên bố đến năm 2006 viện trợ nước ngoài sẽ chiếm 0,39% GNP. Như
vậy, mỗi năm chi viện cho viện trợ nước ngoài của EU sẽ tăng thêm 7 tỷ
USD. Tại Hội nghị cao cấp các nước G8 (2005) đã cam kết sẽ tăng gấp đôi
giá trị các khoản viện trợ cho các nước nghèo và các nước đang phát triển từ
nay đến năm 2010. Nếu cam kết này được tuân thủ, các nước thế giới thứ ba
Lớp kinh tế đầu tư 49A Page 15

toàn bằng tiền mà bao gồm cả hàng hóa, thiết bị, máy móc do nước cung cấp
sản xuất ra được quy đổi thành tiền; nghĩa là, ODA bao hàm cả việc tạo ra
môi trường cho các thị trường xuất khẩu.
Lớp kinh tế đầu tư 49A Page 16
Website: Email : Tel : 0918.775.368
ODA còn tạo ra sự ổn định về nguồn cung cấp nguyên, nhiên vật liệu cho
các nước cung cấp ODA. Thực tế cho thấy, các nước cung cấp ODA phụ
thuộc vào các nước LCD về năng lượng (dầu lửa, than, chất đốt), các nguyên
liệu, khoáng sản và ODA trở thành phương tiện để các nước này giải quyết
được sự thiếu hụt các nguồn lực trên.
Có thể nói, mục tiêu kinh tế của các nước cung cấp ODA là khá rõ ràng,
mục tiêu này trong mỗi giai đoạn có thể khác nhau nên tiêu chí cung cấp
ODA khác nhau. Tuy nhiên, những nước thiếu vốn, lạc hậu về công nghệ và
kinh nghiệm quản lý để tạo lập các tiền đề phát triển, các nước đang và chậm
phát triển vẫn cần nhận được sự hỗ trợ của các nước phát triển thông qua
ODA, nhưng vấn đề mà các nước tiếp nhận ODA cần quan tâm là biết sàng
lọc để có được các nguồn vốn này và sử dụng cóhiệu quả kinh tế cao nhất.
b.Mục tiêu chính trị
ODA không phải là sự giúp đỡ “hào hiệp, vô tư”, giúp xóa đói giảm
nghèo, bảo vệ môi trường và đáp ứng các yêu cầu cơ bản nhất của con người
ở các nước nhận viện trợ mà ODA được sử dụng như là công cụ chính trị của
các nước phát triển. Ví như Mỹ viện trợ cho nước ngoài được coi là “những
công cụ quan trọng thúc đẩy các mục tiêu trong chính sách đối ngoại của Mỹ”
và “viện trợ là một bộ phận quan trọng của vai trò lãnh đạo thế giới của Mỹ”.
Điều này lý giải tại sao ngày nay cơ quan viện trợ phát triển quốc tế của Mỹ
(USAID) đang giảm sự tập trung trước đây vào vấn đề tăng trưởng kinh tế và
đang xúc tiến cải tổ cơ cấu.
Như vậy, ngoài tính chất trục lợi thì những toan tính chính trị cũng là tiêu
chí cung cấp ODA của các nhà tài trợ. Bởi vậy, việc tiếp nhận và sử dụng có
hiệu quả ODA là cả một vấn đề phức tạp, đã và đang làm đau đầu các nhà

xác định mục tiêu của các nước này là dành 0,7% GDP của nước mình cho
viện trợ phát triển ở nước ngoài. Đến năm 1992 tại Hội nghị thượng đỉnh Rio
De Zannezo một công ước quốc tế đã được thông qua, theo đó viện trợ cho
các nước nghèo thuộc thế giới thứ ba cần phải chiếm ít nhất 0,7% tổng sản
phẩm xã hội GDP của các quốc gia công nghiệp phát triển.
Có thể nói, mặc dù các mục tiêu đưa ra mới thực hiện được một phần
nhưng đã thể hiện được tinh thần nhân đạo và trách nhiệm của các nước phát
triển đối với các nước đang và kém phát triển.
Lớp kinh tế đầu tư 49A Page 18

Trích đoạn 1.Định hướng

---